• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Cmentarz rzędowy

    Przeczytaj także...
    Zdzisław Skrok (ur. 1950) – polski archeolog, popularyzator nauki i publicysta, a także żeglarz i płetwonurek. Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego.Mazowsze (łac. Mazovia) – kraina historyczna położona w środkowym biegu Wisły oraz dorzeczu jej dopływów w centralnej oraz północno-wschodniej Polsce, znajdująca się w większości w woj. mazowieckim; historyczną stolicą Mazowsza jest Płock, który jest także najstarszym miastem tego regionu (prawa miejskie w 1237); dzielnica historyczna Polski.
    Jan Czekanowski (ur. 6 października 1882 w Głuchowie, zm. 20 lipca 1965 w Szczecinie) – polski antropolog, etnograf, statystyk i językoznawca.
    Eksploracja rzędowego cmentarza merowińskiego w Maastricht, z widocznym grobem w obudowie kamiennej.

    Cmentarz rzędy – zwarty zespół ziemnych grobów szkieletowych o charakterze planowym, ułożonych szeregowo obok siebie po obu stronach alei.

    Historia[]

    Obyczajowo tworzenie tego typu cmentarzysk poza osadami związane jest historycznie ze społecznościami germańskimi merowińskiego kręgu kulturowego, zwyczajami Longobardów, w Polsce reprezentują koneksje waresko-wikińskie łączone m.in. z hufcami wojowników pochodzących z tego kręgu.

    Wczesnośredniowieczny cmentarz grodowy w Trepczy – najstarszy rzędowy cmentarz chrześcijański przedlokacyjnego Sanoka. Nekropolia położona jest na szczycie górującego nad tą miejscowością Horodyszcza (429 m n.p.m.), zwanego potocznie Fajką, jest to majdan grodu funkcjonującego w tym miejscu od VIII wieku, położony około 140 m ponad dnem lustra rzeki San i zajmującego powierzchnię około 5 ha, w rejonie u wylotu Kotliny Sanockiej, na terenie obecnej wsi Trepcza w masywie Kopacza, w miejscu największego przewężenia doliny Sanu, w pobliżu miejscowości Międzybrodzie.Cmentarz – instytucjonalnie ukształtowany wycinek przestrzeni o programowo założonym grzebalnym przeznaczeniu, zorganizowanym zaś wedle pewnych dyrektyw - reguł kulturowych, związanych tak ze zrytualizowaniem form grzebania zmarłych, jak i z istnieniem pewnej tradycji sposobu utrwalania pamięci o nich.

    Wczesnośredniowieczne groby tworzące liczne i równe rzędy, wyposażone były w społeczeństwach przedchrześcijańskich w dary grobowe, w dobie chrystianizacji zwyczaj składania dodatkowego wyposażenia wraz ze zmarłym powoli zanika. Cmentarze rzędowe zastąpiły na ziemiach polskich wcześniejsze ciałopalne i kurhanowe cmentarze plemienne. W Wielkopolsce i na Mazowszu najwcześniejsze tego typu obiekty datowane są od VIII do XI wieku, były to groby płaskie, ze szkieletami, zwrócone głową w kierunku zachodnim, lub północnym. Do najwcześniej przebadanych archeologicznie obiektów należą m.in. w Toruniu, Kałdusie, Grusznie, Ciepłem, Kasakowie, Stefanowie (Puck), Topolnie (Świecie) i Chmielnie. Do wyjątkowych należą cmentarze z grobami w obstawach kamiennych zawierające wyroby pochodzenia skandynawskiego.

    Kałdus – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Chełmno, na południowy zachód od Chełmna, na granicy Doliny Dolnej Wisły i Pojezierza Chełmińskiego. Wieś ma charakter rolniczy; atrakcją jest Góra Świętego Wawrzyńca - wzniesienie będące pozostałością po wczesnośredniowiecznym grodzie i jednocześnie rezerwat roślinności ciepłolubnej noszący tę samą nazwę. Liczne punkty widokowe na dolinę Wisły.Morze Czarne (w starożytności: gr. Εύξεινος Πόντος, łac. Pontus Euxinus, co znaczy „Morze Gościnne”) – morze śródlądowe rozciągające się pomiędzy Azją Mniejszą na południu, Kaukazem na wschodzie, Niziną Wschodnioeuropejską na północy i Półwyspem Bałkańskim na zachodzie. Wchodzi w skład systemu oceanicznego Oceanu Atlantyckiego.

    W okresie międzywojennym zespoły cmentarzysk rzędowych z grobami w obudowach kamiennych na Mazowszu i Wielkopolsce, były badane przez polskich archeologów, którzy stwierdzili, że użytkowane były przez ludność pochodzenia niesłowiańskiego. Jan Czekanowski, profesor antropologii na Uniwersytecie Lwowskim, połączył wówczas odkrycia z Mazowsza i Podlasia, z podobnymi grobami zawierającymi wyposażenie skandynawskie, odkrytymi w Wielkopolsce. W jego ujęciu, pochowani w nich zostali germańscy tubylcy, Goci i Wandalowie, mieszkający w dorzeczu Wisły i Odry od kilku stuleci, którzy nie wywędrowali na południe i zachód u schyłku starożytności.

    Grób – nisza wykopana w ziemi (grób ziemny), wykuta w skale (grób skalny) lub fragment groty (katakumby), w którym podczas pochówku składane są szczątki zmarłego.Wikiński cmentarz w Bodzi – późnowikiński, elitarny cmentarz rzędowy z okresu pierwszej monarchii piastowskiej, którego okres użytkowania przepada między drugą połową X i pierwszą poł. XI wieku. Cmentarz został odkryty podczas ratunkowych badań archeologicznych w 2007 roku w miejscowości Bodzia na Kujawach w trakcie prac budowlanych na pasie Autostrady A1. Nekropolia składa się z pochówków zorientowanych zwyczajem skandynawskim na osi północ-południe, są to groby komorowe z grodzeniami rozplanowane w czterech rzędach. Wyjątek stanowią dwa obiekty, które usytuowano zwyczajem chrześcijańskim na osi wschód-zachód.

    Cmentarze rzędowe powstają w Polsce w sposób zorganizowany od XIII wieku wraz z rozwojem sieci parafialnej i powstawaniem cmentarzy przykościelnych. Z biegiem lat czytelność najstarszych rzędów została zatarta i zaburzona wskutek nakładania się grobów i późniejszych ingerencji.

    Podlasie (albo Podlasze; białoruski: Падляшша, Padlaszsza, Padlašša, ukraiński: Підляшшя, Pidlaszszia, litewski: Palenkė, łacina: Podlachia) – historyczna kraina Polski leżąca na Nizinie Podlaskiej. Historyczne Podlasie obejmuje centralną i południową część województwa podlaskiego, północny wschód i północ województwa lubelskiego oraz wschodni skrawek województwa mazowieckiego. Zamieszkana jest głównie przez Podlasian, a także w niektórych regionach przez Podlaszuków.

    Zobacz też[]

  • Wikiński cmentarz w Bodzi
  • Cmentarz grodowy w Trepczy
  • Przypisy

    1. Slavia antiqua: 2008, t. 49 str. 153; Lech Leciejewicz. Nowa postać świata: narodziny średniowiecznej cywilizacji europejskiej. s. 7]
    2. Wielkopolskie cmentarzyska rzędowe z okresu wczesnodziejowego. Przegląd Archeologiczny 6 (1): Zdzisław Ratajczyk, 2011,str. 28–86.
    3. Maria Miśkiewiczowa. Mazowsze wschodnie we wczesnym średniowieczu. 1981. str. 77
    4. Zdzisław Skrok. Czy wikingowie stworzyli Polskę?, 2013; Bodzia: a new Viking Age cemetery with chamber graves, Andrzej Buko
    5. "rozmieszczonych przede wszystkim na terenie Mazowsza płońskiego i płockiego, w których najstarsze groby należały do wojowników pochowanych między połową a końcem XI "Stefan Kuczyński. Społeczeństwo Polski średniowiecznej: zbiór studiów, 1992
    6. " Świadczyłoby to, że Goci wielkopolscy nie zostali objęci ruchem ku morzu Czarnemu. "Słownik starożytności słowiańskich. Wyd. Komitet redakcyjny z ramienia Federacji Towarzystw Historycznych Europy Wschodniej. 1934, str. 19
    7. Kwartalnik historii kultury materialnej, 2007 t. 55 s. 101

    Linki zewnętrzne[]

    Cmentarz rzędowy z Sandomierza, 2011




    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.