• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Cmentarz Na Rossie w Wilnie



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Walki o Wilno (1918–1919) – walki o kontrolę nad miastem Wilno, toczone przez polskie ochotnicze oddziały samoobrony wileńskiej, początkowo przeciwko wycofującym się z miasta wojskom niemieckim oraz miejscowym komunistom (31 grudnia 1918 roku – 3 stycznia 1919 roku), a następnie przeciwko nacierającej Armii Czerwonej (4–5 stycznia 1919 roku). Doprowadziły one do przejściowego opanowania większości miasta przez Polaków, którzy jednak zostali zmuszeni do jego opuszczenia z powodu natarcia przeważających sił bolszewickich. Wydarzenia te uważane są przez niektórych historyków za początek wojny polsko-bolszewickiej. Jonas Basanavičius (pol. Jan Basanowicz; ur. 23 listopada 1851 w Oszkobolach, zm. 16 lutego 1927 w Wilnie) – litewski lekarz, pierwszy redaktor naczelny "Auszry".
    Widok ogólny cmentarza Na Rossie
    Mauzoleum Matka i Serce Syna (1936)
    Mauzoleum Matka i Serce Syna (2010)
    Grób Joachima Lelewela (2010)
    Cmentarz wojskowy (2008)
    Zdewastowany grób Józefa Montwiłła (2005)

    Cmentarz Na Rossie (cmentarz misjonarzy na Rossie, lit. Rasų kapinės) – zabytkowy zespół cmentarny w Wilnie, na Rossie, o powierzchni 10,8 ha.

    Rafał Radziwiłłowicz (ur. 20 grudnia 1860 w Petersburgu, zm. 28 października 1929 w Wilnie) – polski lekarz psychiatra, działacz społeczny, jeden z wielkich mistrzów masonerii polskiej.Onufry Pietraszkiewicz (ur. 1793 w Szczuczynie w powiecie lidzkim, zm. 7 grudnia 1863 w Wilnie) – polski poeta, współzałożyciel i archiwista Towarzystwa Filomatów, przyjaciel A. Mickiewicza i Ignacego Domeyki.

    Cmentarz Na Rossie jest jedną z czterech polskich nekropolii narodowych. W skład zespołu cmentarnego wchodzi Stara Rossa (1769/1801), Nowa Rossa (1847), Cmentarz Wojskowy (1920), mauzoleum Matka i Serce Syna (1936).

    Historia[ | edytuj kod]

    Stara Rossa[ | edytuj kod]

    Według pochodzących jeszcze z XIX wieku koncepcji pierwsza wzmianka o pochówkach na tym terenie pochodzi z 1436, grzebano tu ofiary morowego powietrza, a pierwszy cmentarz zamiejski powstał z inicjatywy parafii św. Józefa i Nikodema za Ostrą Bramą w 1769, miał 3,5 ha i znajdować się miał pod opieką jezuitów z kościoła Wniebowstąpienia Pańskiego.

    Język litewski (lit. lietuvių kalba) - język z zespołu wschodniobałtyckiego języków bałtyckich, wchodzących w skład języków bałtosłowiańskich, którym posługuje się ok. 5 mln osób. Oprócz Litwy językiem tym posługują się Litwini zamieszkujący na zachodzie Białorusi i północno-wschodniej Polsce (Suwalszczyzna), a także w Rosji, Łotwie oraz emigranci w USA, Kanadzie, Australii, Niemczech. Jest językiem urzędowym Litwy.Mikołaj Malinowski (lit. Mikalojus Malinovskis, ros. Мико́лай Малино́вский, ur. 17 grudnia 1799, zm. 29 czerwca 1865) – polski historyk, archeolog, wydawca źródeł z historii Polski i Litwy.

    Jako nekropolia miejska został przejęty w 1801 roku. Zachowane Metryki pogrzebowe Góry Zbawiciela czyli księgi pogrzebowe kościoła misjonarzy, wskazują, że jako pierwszy na cmentarzu w roku 1801 pochowany został burmistrz Wilna Jan Müller, niedługo potem magistrat uregulował prawne kwestie związane z funkcjonowaniem cmentarza. W roku 1802 wzniesiono zaś pierwsze katakumby, w 1814 miało miejsce pierwsze powiększenie obszaru o tereny nazywane obecnie Wzgórzem (Górką) Literatów. W 1820 teren cmentarza otoczono murem, a w 1840 ks. Józef Bogdanowicz zainicjował wybudowanie w pobliżu katakumb neogotyckiej kaplicy pogrzebowej. Od tego czasu cmentarz uznawano za elitarny, chowano osoby zasłużone lub stojące wyżej w hierarchii społecznej. W 1847 w związku z wyczerpaniem się możliwości grzebalnych powstała nowa nekropolia po drugiej stronie ulicy Listopadowej tzw. Nowa Rossa. Po 1945 i opuszczeniu Wilna przez polskich mieszkańców rozpoczęła się celowa dewastacja nekropolii, nagrobki były niszczone przez wandali, teren cmentarza stał się miejscem spotkań półświatka, który rozbijał nagrobki, niszczył epitafia, a wszystko przy biernej postawie nowych władz. W wielu grobowcach urządzono składy materiałów budowlanych oraz warsztaty, a z części zdemontowano epitafia. Tragicznym był dla Starej Rossy rok 1952, kiedy doprowadzono do zniszczenia monumentalnych katakumb. Cmentarz został zamknięty dla nowych pochówków w 1967 a dwa lata później, w 1969 wpisany do rejestru zabytków.

    Wacław Michał Dziewulski (ur. 29 września 1882 w Warszawie, zm. 10 sierpnia 1938 w Wilnie) – polski fizyk, wydawca, wykładowca Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie od 1919 roku, profesor tej uczelni. Był twórcą czasopisma "Fizyka i Chemia w Szkole".Wołyń (ukr. Волинь) – kraina historyczna w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy, obecnie część Ukrainy – obwody wołyński i rówieński, zachodnia część żytomierskiego oraz północne części tarnopolskiego i chmielnickiego.

    Wiele z zachowanych na cmentarzu obiektów zabytkowych znajduje się w złym stanie technicznym. Od 1990 konserwacją zabytkowych nagrobków zajmuje się miejscowy Społeczny Komitet Opieki nad Starą Rossą. Cmentarz zajmuje strome wzgórze morenowe o różnicy poziomów ok. 30 metrów, na wyniosłości tej znajdują się cztery wzniesienia tj. Górka Literacka, Górka Anielska, Wzgórze Pomocne i Wzgórze Południowe.

    Jan Kazimierz Maciej Longin Ildefons Wilczyński (ur. 26 lutego 1806 w Jasunach, zm. 18 lutego 1885 w powiecie wiłkomierskim) – polski lekarz, kolekcjoner i wydawca.Obrona Wilna 1939 – działania wojenne prowadzone w dniach 18-19 września 1939 podczas sowieckiego ataku na Polskę związane z obroną miasta przed Armią Czerwoną.

    Cmentarz wojskowy[ | edytuj kod]

    Powstał w 1920 na niewielkim terenie przed Starą Rossą, po lewej stronie bramy cmentarza znajduje się grób Marii z Billewiczów Piłsudskiej, miejsce pochówku urny z sercem Józefa Piłsudskiego. Nagrobek wieńczy płyta granitowa wydobyta na terenie polskiej wsi kresowej Bronisławka na Wołyniu. Płyta została obrobiona i oszlifowana przez Bolesława Sypniewskiego w warszawskim Zakładzie Kamieniarskim Sypniewskich przy ulicy Powązkowskiej (zakład ten mieści się w tym miejscu do dnia dzisiejszego), tam też został wykuty słynny napis na płycie: „Matka i serce syna”.

    Wiktor Emeryk Jan Staniewicz herbu Gozdawa (ur. 21 września 1866 w Samarze, zm. 23 grudnia 1932 w Wilnie) – polski matematyk, profesor i rektor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie.Antoni Wiwulski herbu Prus III (ur. 20 lutego 1877 w Totmie, zm. 10 stycznia 1919 w Wilnie) – polski architekt i rzeźbiarz, twórca m.in. pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie i pomnika Trzech Krzyży w Wilnie.

    Przy bramie wejściowej, znajduje się kwatera żołnierska o powierzchni 0,2 ha na której spoczywają polscy oficerowie i ochotnicy polegli w latach 1919–1920 w walkach o Wilno, a także żołnierze Armii Krajowej polegli podczas operacji Ostra Brama w 1944 roku.

    Nowa Rossa[ | edytuj kod]

    Pierwsze pochówki na terenie Nowej Rossy miały miejsce od około 1847 roku. Jednak do początku wieku XX cmentarz nie był uporządkowany, nie był też zaznaczany na mapach Wilna. Regulację cmentarza przeprowadzono na początku XX wieku, w tym celu zakupiono od Maruycego Potockiego grunty (transakcja ostatecznie sfinalizowana została w roku 1914). Nowa Rossa znajduje się na wschód od Starej Rossy, pochowani są tu mieszkańcy Wilna oraz żołnierze polegli w latach 1919-1920. Mogiły żołnierzy tworzą część nazywaną Cmentarzem Wojskowym Polsko-Litewskim, spoczywają tam m.in. członkowie Samopomocy Wileńskiej, czyli pierwszej samoistnie powstałej polskiej władzy w mieście. W centralnym punkcie kwatery żołnierzy polskich znajduje się kolumna z napisem „Wilno swoim wybawcom”.

    Polskie Towarzystwo Psychiatryczne – ogólnopolska organizacja lekarzy psychiatrów, założona w 1920 roku. PTP zostało utworzone podczas I Zjazdu Psychiatrów Polskich w Warszawie na wniosek Rafała Radziwiłłowicza, organizatora zjazdu. Nowopowstała organizacja zrzeszała polskich lekarzy psychiatrów i stawiała sobie za cel ustalenie zasad prawodawstwa psychiatrycznego, organizację opieki psychiatrycznej w odrodzonej Rzeczypospolitej, reprezentację polskiej psychiatrii na forum międzynarodowym. Po I Zjeździe odbywały się co roku kolejne, podczas których miały miejsce walne zgromadzenia PTP. Organem Towarzystwa został Rocznik Psychiatryczny (w 1923 roku), a w późniejszych czasach Psychiatria i Psychoterapia (2005) i Psychoterapia oraz Psychiatria Polska.II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Psychiatria – jedna z podstawowych specjalizacji medycznych zajmująca się badaniem, zapobieganiem i leczeniem zaburzeń i chorób psychicznych. Bada ich uwarunkowania biologiczne, psychologiczne, rodzinno-genetyczne, społeczne, konstytucjonalne – sposoby powstawania i skutecznego zapobiegania.
    Joachim Lelewel (ur. 22 marca 1786 w Warszawie, zm. 29 maja 1861 w Paryżu) – polski historyk, bibliograf, numizmatyk, poliglota (znał 12 języków), heraldyk i działacz polityczny.
    Neurologia – dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami obwodowego układu nerwowego i ośrodkowego układu nerwowego. Neurologia i psychiatria są dziedzinami pokrewnymi, a niektóre choroby są domeną zarówno neurologa jak i psychiatry. Neurologia zajmuje się głównie schorzeniami, których podłożem jest proces uszkadzający układ nerwowy, a psychiatria z kolei zajmuje się głównie chorobami, których podłożem jest biochemiczne zaburzenie funkcjonowania mózgu jako całości.
    Józef Montwiłł (ur. 18 marca 1850 w Mitianiszkach, zm. 20 lutego 1911 w Wilnie) – polski ziemianin, bankier, działacz społeczny i filantrop, poseł do Dumy Państwowej.
    Nekropola również nekropolia (gr. νεκρόπολις, nekropolis −− miasto umarłych) – starożytny lub wczesnochrześcijański cmentarz usytuowany w pobliżu miasta, lub też inny stary cmentarz o dużej powierzchni, zwłaszcza taki, na którym pochowani są członkowie znanych rodów i ludzie sławni.
    Rossa (lit. Rasų seniūnija) – lewobrzeżna dzielnica administracyjna Wilna, położona na południowy wschód od Starego Miasta; obemuje wschodnią część Zarzecza, Równe Pole, Leoniszki, Belmont, Markucie, Rossę, Hrybiszki, Dunajkę, Lipówkę, Kuprianiszki.
    August Ludwik Bécu (ur. 22 kwietnia/3 maja 1771 w Grodnie, zm. 26 sierpnia/7 września 1824 września 1824 w Wilnie) – polski chirurg, profesor medycyny, wykładowca higieny i patologii na Uniwersytecie Wileńskim; ojczym Juliusza Słowackiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.922 sek.