• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Cmentarz Na Rossie

    Przeczytaj także...
    Jonas Basanavičius (pol. Jan Basanowicz; ur. 23 listopada 1851 w Oszkobolach, zm. 16 lutego 1927 w Wilnie) – litewski lekarz, pierwszy redaktor naczelny "Auszry".Rafał Radziwiłłowicz (ur. 20 grudnia 1860 w Petersburgu, zm. 28 października 1929 w Wilnie) – polski lekarz psychiatra, działacz społeczny, jeden z wielkich mistrzów masonerii polskiej.
    Onufry Pietraszkiewicz (ur. 1793 w Szczuczynie w powiecie lidzkim, zm. 7 grudnia 1863 w Wilnie) – polski poeta, współzałożyciel i archiwista Towarzystwa Filomatów, przyjaciel A. Mickiewicza i Ignacego Domeyki.
    Widok ogólny cmentarza Na Rossie
    Mauzoleum Matka i Serce Syna (1936)
    Mauzoleum Matka i Serce Syna (2010)
    Grób Joachima Lelewela (2010)
    Cmentarz wojskowy (2008)
    Zdewastowany grób Józefa Montwiłła (2005)

    Cmentarz Na Rossie (cmentarz misjonarzy na Rossie, lit. Rasų kapinės) – zabytkowy zespół cmentarny w Wilnie, na Rossie, o powierzchni 10,8 ha, który został założony w 1769, a oficjalnie zalegalizowany przez magistrat wileński w 1801 roku. Poważnie zniszczony w 1952 roku. Został zamknięty w 1967 a dwa lata później, w 1969 wpisany do rejestru zabytków.

    Język litewski (lit. lietuvių kalba) - język z zespołu wschodniobałtyckiego języków bałtyckich, wchodzących w skład języków bałtosłowiańskich, którym posługuje się ok. 5 mln osób. Oprócz Litwy językiem tym posługują się Litwini zamieszkujący na zachodzie Białorusi i północno-wschodniej Polsce (Suwalszczyzna), a także w Rosji, Łotwie oraz emigranci w USA, Kanadzie, Australii, Niemczech. Jest językiem urzędowym Litwy.Mikołaj Malinowski (lit. Mikalojus Malinovskis, ros. Мико́лай Малино́вский, ur. 17 grudnia 1799, zm. 29 czerwca 1865) – polski historyk, archeolog, wydawca źródeł z historii Polski i Litwy.

    Cmentarz Na Rossie jest jedną z czterech polskich nekropolii narodowych. W skład zespołu cmentarnego wchodzi Stara Rossa (1769), Nowa Rossa (1847), Cmentarz Wojskowy (1920), mauzoleum Matka i Serce Syna (1936).

    Wiele z zachowanych na cmentarzu obiektów zabytkowych znajduje się w złym stanie technicznym. Od 1990 konserwacją zabytkowych nagrobków zajmuje się miejscowy Społeczny Komitet Opieki nad Starą Rossą.

    Pochowani na cmentarzu[]

     Z tym tematem związana jest kategoria: Pochowani na Cmentarzu na Rossie w Wilnie.

    Na cmentarzach spoczywają polscy żołnierze polegli w bojach 1919, 1920, 1939 i 1944, a także znane postacie polskiej, białoruskiej i litewskiej historii, m.in.:

    Wacław Michał Dziewulski (ur. 29 września 1882 w Warszawie, zm. 10 sierpnia 1938 w Wilnie) – polski fizyk, wydawca, wykładowca Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie od 1919 roku, profesor tej uczelni. Był twórcą czasopisma "Fizyka i Chemia w Szkole".Wołyń (ukr. Волинь) – kraina historyczna w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy, obecnie część Ukrainy – obwody wołyński i rówieński, zachodnia część żytomierskiego oraz północne części tarnopolskiego i chmielnickiego.
  • Adam Ferdynand Adamowicz – jeden z pionierów weterynarii polskiej, prezes Wileńskiego Towarzystwa Lekarskiego
  • Franciszak Alachnowicz – białoruski działacz narodowy (mogiła symboliczna)
  • Bolesław Bałzukiewicz – polski rzeźbiarz, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
  • Józef Bałzukiewicz – polski malarz
  • Jonas Basanavičius – litewski polityk i działacz społeczny
  • August Bécu – polski lekarz, ojczym Juliusza Słowackiego
  • Kazys Boruta – pisarz i polityk litewski
  • Janina Burchardówna – dziennikarka
  • Jan O'Connor – lekarz, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
  • Mikalojus Konstantinas Čiurlionis – litewski malarz i kompozytor
  • Aleksander Dalewski – polski działacz patriotyczny
  • Wacław Dziewulski – polski fizyk, wydawca, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
  • Antonina Fiszer – aktorka wileńskiego teatru
  • Antoni Józef Gliński (1818–1865) – polski bajkopisarz
  • Władysław Horodyjski – filozof, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
  • Czesław Jankowski – polski poeta, krytyk, publicysta, historyk, krajoznawca, działacz społeczny
  • Ludwik Janowski (1878–1921) – polski historyk kultury, profesor
  • Wacław Jasiński (1881–1936) – polski lekarz pediatra, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
  • Adam Jocher – polski bibliotekarz, wykładowca Uniwersytetu Wileńskiego, autor jednej z pierwszych polskich bibliografii narodowych
  • Maria Piłsudska – pierwsza żona Józefa Piłsudskiego
  • Franciszka Kleczkowska – działaczka oświatowa, organizatorka tajnego nauczania
  • Juliusz Kłos – polski architekt, historyk architektury, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
  • Felicjan Kochanowski – polski ksiądz, działacz oświatowy
  • Joachim Lelewel – polski historyk, działacz polityczny, profesor
  • Iwan Łuckiewicz – białoruski działacz narodowy, pierwotnie pochowany w Zakopanem.
  • Józef Łukaszewicz – polski fizyk, geolog, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
  • Julia Maciejewiczowa – założycielka Gimnazjum im. Elizy Orzeszkowej w Wilnie
  • Ludwika Majewska – siostra Józefa Piłsudskiego
  • Wacław Leon Makowski – polski księgarz i wydawca
  • Mikołaj Malinowski – polski historyk, archeolog
  • Józef Montwiłł – polski bankier, współzałożyciel Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie
  • Jerzy Orda – polski historyk kultury, archiwista, działacz społeczny i przewodnik po Wilnie
  • Onufry Pietraszkiewicz – polski poeta
  • Adam Piłsudski – polski polityk, brat Józefa Piłsudskiego, wiceprezydent Wilna, senator IV kadencji w II RP
  • Karol Podczaszyński – polski architekt, przedstawiciel klasycyzmu, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
  • Rafał Radziwiłłowicz – polski lekarz psychiatra, działacz społeczny, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego, współzałożyciel Towarzystwa Medycyny Społecznej, inicjator powołania Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (1920)
  • Aldona Rajecka (zm. 1922) – polska nauczycielka i działaczka oświatowa, organizatorka tajnego nauczania
  • Euzebiusz Słowacki – polski teoretyk i historyk literatury, tłumacz, dramatopisarz, ojciec Juliusza Słowackiego
  • Franciszek Smuglewicz – polski malarz i rysownik, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
  • Ludwik Sokołowski (1882–1936) – polski inżynier, architekt, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
  • Balys Sruoga – litewski poeta, prozaik, dramaturg, profesor Uniwersytetu Litewskiego w Kownie
  • Wiktor Staniewicz (1866–1932) – polski matematyk, profesor, rektor Uniwersytetu Stefana Batorego w latach 1921–1922
  • Albin Stepowicz – białoruski publicysta, działacz polityczny
  • Kazimir Swajak – białoruski ksiądz katolicki, działacz narodowy
  • Władysław Syrokomla – polski poeta i tłumacz epoki romantyzmu
  • Jurgis Šlapelis – litewski działacz społeczny i pedagog, radny miasta Wilna
  • Stanisław Trzebiński (1861-1930), polski lekarz, historyk medycyny, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
  • Eustachy Tyszkiewicz – polski archeolog, historyk, kolekcjoner
  • Jonas Vileišis – litewski dziennikarz, polityk i prawnik, burmistrz Kowna (1921–1931)
  • Petras Vileišis – litewski inżynier i przedsiębiorca, brat Jonasa
  • Michał Węsławski (1849–1917) – prezydent Wilna w latach 1905-1916, adwokat, polski działacz oświatowy
  • Witold Węsławski (1855–1930) – polski działacz oświatowy, lekarz, wieloletni prezes polskiego Towarzystwa „Oświata” i „Macierzy Polskiej”, brat Michała
  • Emilia Węsławska (1863–1921) – tłumaczka literatury pięknej, rzeczniczka równouprawnienia kobiet, aktywistka na rzecz krzewienia oświaty narodowej, żona Witolda
  • Jan Kazimierz Wilczyński – polski lekarz, kolekcjoner i wydawca
  • Antoni Wiwulski – polski architekt i rzeźbiarz, twórca pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie
  • Stanisław Karol Władyczko – polski lekarz neurolog i psychiatra, profesor Instytutu Psychoneurologicznego w Petersburgu i Uniwersytetu Stefana Batorego
  • Bronisław Wróblewski – polski profesor prawa Uniwersytetu Stefana Batorego
  • Tadeusz Wróblewski – polski prawnik i teoretyk prawa, założyciel Biblioteki Wróblewskich w Wilnie
  • Bronisław Żongołłowicz – polski ksiądz katolicki, prof. prawa kanonicznego Uniwersytetu Stefana Batorego, wiceminister wyznań religijnych i oświecenia publicznego, poseł na Sejm III kadencji w II RP.
  • Po lewej stronie bramy cmentarza znajduje się grób Marii z Billewiczów Piłsudskiej, miejsce pochówku urny z sercem Józefa Piłsudskiego. Nagrobek wieńczy płyta granitowa wydobyta na terenie polskiej wsi kresowej Bronisławka na Wołyniu. Płyta została obrobiona i oszlifowana przez Bolesława Sypniewskiego w warszawskim Zakładzie Kamieniarskim Sypniewskich przy ulicy Powązkowskiej (zakład ten mieści się w tym miejscu do dnia dzisiejszego), tam też został wykuty słynny napis na płycie: „Matka i serce syna”.

    Jan Kazimierz Maciej Longin Ildefons Wilczyński (ur. 26 lutego 1806 w Jasunach, zm. 18 lutego 1885 w powiecie wiłkomierskim) – polski lekarz, kolekcjoner i wydawca.Obrona Wilna 1939 – działania wojenne prowadzone w dniach 18-19 września 1939 podczas sowieckiego ataku na Polskę związane z obroną miasta przed Armią Czerwoną.

    Przy bramie wejściowej, znajduje się kwatera żołnierska o powierzchni 0,2 ha na której spoczywają polscy oficerowie i ochotnicy polegli w latach 1919–1920 w walkach o Wilno, a także żołnierze Armii Krajowej polegli podczas operacji Ostra Brama w 1944 roku.

    W 2010 roku, z inicjatywy Społecznego Komitetu Opieki nad Starą Rossą, uruchomiono stronę internetową z historią cmentarza, gdzie można zobaczyć stare i współczesne zdjęcia oraz poznać pełną listę pochowanych tam osób.

    Wiktor Emeryk Jan Staniewicz herbu Gozdawa (ur. 21 września 1866 w Samarze, zm. 23 grudnia 1932 w Wilnie) – polski matematyk, profesor i rektor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie.Antoni Wiwulski herbu Prus III (ur. 20 lutego 1877 w Totmie, zm. 10 stycznia 1919 w Wilnie) – polski architekt i rzeźbiarz, twórca m.in. pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie i pomnika Trzech Krzyży w Wilnie.

    Przypisy[]

    1. Juliusz Kłos, Wilno: przewodnik krajoznawczy, Wilno 1937, s. 229.
    2. gaw. Cmentarz na Rossie w alarmująco złym stanie. „Rzeczpospolita”, 16-04-2008. ISSN 0208-9130. 
    3. Społeczny Komitet Opieki nad Starą Rossą otrzyma nagrodę im. prof. Aleksandra Gieysztora. delfi.lt, 10 stycznia 2014. [dostęp 2014-02-07].
    4. W. Wiernic, Dzieje granitowego głazu, „Gazeta Polska”, 12 V 1937.
    5. naszdziennik.pl: Cmentarz na Rossie ma stronę internetową. [dostęp 6.12.2010].

    Linki zewnętrzne[]

  • Rosa al. Rossa w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom IX (Pożajście – Ruksze) z 1888 r.
  • Strona Społecznego Komitetu Opieki nad Starą Rossą
  • Polskie Towarzystwo Psychiatryczne – ogólnopolska organizacja lekarzy psychiatrów, założona w 1920 roku. PTP zostało utworzone podczas I Zjazdu Psychiatrów Polskich w Warszawie na wniosek Rafała Radziwiłłowicza, organizatora zjazdu. Nowopowstała organizacja zrzeszała polskich lekarzy psychiatrów i stawiała sobie za cel ustalenie zasad prawodawstwa psychiatrycznego, organizację opieki psychiatrycznej w odrodzonej Rzeczypospolitej, reprezentację polskiej psychiatrii na forum międzynarodowym. Po I Zjeździe odbywały się co roku kolejne, podczas których miały miejsce walne zgromadzenia PTP. Organem Towarzystwa został Rocznik Psychiatryczny (w 1923 roku), a w późniejszych czasach Psychiatria i Psychoterapia (2005) i Psychoterapia oraz Psychiatria Polska.II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Psychiatria – jedna z podstawowych specjalizacji medycznych zajmująca się badaniem, zapobieganiem i leczeniem zaburzeń i chorób psychicznych. Bada ich uwarunkowania biologiczne, psychologiczne, rodzinno-genetyczne, społeczne, konstytucjonalne – sposoby powstawania i skutecznego zapobiegania.
    Joachim Lelewel (ur. 22 marca 1786 w Warszawie, zm. 29 maja 1861 w Paryżu) – polski historyk, bibliograf, numizmatyk, poliglota (znał 12 języków), heraldyk i działacz polityczny.
    Neurologia – dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami obwodowego układu nerwowego i ośrodkowego układu nerwowego. Neurologia i psychiatria są dziedzinami pokrewnymi, a niektóre choroby są domeną zarówno neurologa jak i psychiatry. Neurologia zajmuje się głównie schorzeniami, których podłożem jest proces uszkadzający układ nerwowy, a psychiatria z kolei zajmuje się głównie chorobami, których podłożem jest biochemiczne zaburzenie funkcjonowania mózgu jako całości.
    Józef Montwiłł (ur. 18 marca 1850 w Mitianiszkach, zm. 20 lutego 1911 w Wilnie) – polski ziemianin, bankier, działacz społeczny i filantrop, poseł do Dumy Państwowej.
    Rossa (lit. Rasų seniūnija) – lewobrzeżna dzielnica administracyjna Wilna, położona na południowy wschód od Starego Miasta; obemuje wschodnią część Zarzecza, Równe Pole, Leoniszki, Belmont, Markucie, Rossę, Hrybiszki, Dunajkę, Lipówkę, Kuprianiszki.
    August Ludwik Bécu (ur. 22 kwietnia/3 maja 1771 w Grodnie, zm. 26 sierpnia/7 września 1824 września 1824 w Wilnie) – polski chirurg, profesor medycyny, wykładowca higieny i patologii na Uniwersytecie Wileńskim; ojczym Juliusza Słowackiego.
    Michał Węsławski (ur. 17 września 1849 w Giegranach w powiecie Telszewskim na Litwie, zm. 22 sierpnia 1917 w Wilnie) – polski adwokat, prezydent Wilna, poseł do II Dumy Państwowej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.156 sek.