• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Cmentarz żydowski w Bytomiu

    Przeczytaj także...
    Bytom (łac. Bitom, Bithom, niem. Beuthen, śl-niem. Beuthn, śląs. Bytůń) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, na Wyżynie Śląskiej, w centrum konurbacji górnośląskiej.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.
    Macewa (hebr. מַצֵּבָה macewa) – żydowska stela nagrobna, najczęściej w formie pionowo ustawionej, prostokątnej płyty kamiennej lub drewnianej (od XIX w. także żeliwnej) zwieńczonej linią prostą, trójkątem, półkolem lub dwoma odcinkami koła. Górną jej część wypełnia płaskorzeźba, dolną zaś inskrypcja (epitafium).
    Macewy na cmentarzu

    Nowy cmentarz żydowski w Bytomiu – został założony w 1866 roku przy obecnej ul. Piekarskiej, naprzeciw cmentarza Mater Dolorosa. Ma powierzchnię 1,27 ha. Zachowany do dziś neogotycki dom przedpogrzebowy z ok. 1890 roku ufundowali członkowie rodziny Friedlaenderów. Na cmentarzu, użytkowanym po dziś, znajduje się ponad tysiąc macew. Przy ogrodzeniu od strony północnej przy ul. B. Prusa architekt Marek Miodoński i rzeźbiarz Stanisław Pietrusa wznieśli "Ścianę Pamięci", złożoną z macew uratowanych ze starego cmentarza. W pobliżu umieszczono pomnik Żydów holenderskich, ofiar pracy przymusowej na Śląsku w czasie II wojny światowej.

    Ulica Piekarska w Bytomiu − jedna z ulic w bytomskiej dzielnicy Śródmieście, wzdłuż której biegną tory tramwajowe. Biegnie od pl. Tadeusza Kościuszki, przez starą część Bytomia, do ul. Słonecznej i ul Kwiatowej.Cmentarz Mater Dolorosa − położony jest w Bytomiu przy ulicy Piekarskiej 71. Cmentarz został wpisany do rejestru zabytków dnia 26 XI 1987 (nr rej.: A/1354/87).

    Na początku 2012 r. cmentarz przy ul. Piekarskiej został wpisany do rejestru zabytków Województwa Śląskiego. Wpis obejmuje: teren cmentarza, układ kwater i alei, budynek bractwa pogrzebowego z przybudówkami gospodarczymi, dom pogrzebowy z dawną wozownią, bramy w ogrodzeniu oraz ogrodzenie od strony zachodniej i południowej.

    Stary cmentarz żydowski w Bytomiu - został założony w 1732 roku na wałach miejskich przy obecnej ulicy Piastów Bytomskich. Na cmentarzu pochowano czterech rabinów bytomskich: Rabi Moses Israel Freund (1743-1813), Mendel Cohn (1774-1829), Israel Deutsch (1800-1853), Jakub Jecheskel Levy (zmarł w roku 1864). Ostatni pochówek na starym cmentarzu miał miejsce w 1897 roku. Ostatecznie zlikwidowany został w latach sześćdziesiątych XX wieku a macewy zostały rzucone na stos na cmentarzu komunalnym. W 1991 roku wykonano z nich "ścianę pamięci". Na bramie domu przy ulicy Piastów Bytomskich, który powstał na terenie byłego cmentarza wmurowano tablicę upamiętniającą jego istnienie.

    Przypisy

    1. Burchard podaje, że zachowało się około 1000 nagrobków.
    2. www.bytom.pl: Cmentarz żydowski zabytkiem. [dostęp 2012-02-05].
    3. Burchard podaje adres ul. Józefczaka

    Bibliografia[]

  • Przemysław Burchard: Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce. Warszawa: 1990, s. 188.
  • Cmentarze bytomskie od średniowiecza do współczesności praca pod redakcją Jana Drabiny (wydawca TMB, 1999 rok, ISBN 83-908018-2-5)
  • Mapa WIG Katowice Słup 47 Pas 28 Warszawa 1933
  • Linki zewnętrzne[]

  • Cmentarz Żydowski - internetowy serwis informacyjny urzędu miasta
  • Nowy cmentarz żydowski w Bytomiu na portalu Wirtualny Sztetl
  • Stary cmentarz żydowski w Bytomiu na portalu Wirtualny Sztetl



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.03 sek.