• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Clevosaurus

    Przeczytaj także...
    Clevosauridae – klad sfenodontów z rodziny hatteriowatych (Sphenodontidae). Zgodnie z definicją filogenetyczną przedstawioną w 2006 roku przez José Bonapartego i Hansa-Dietera Suesa obejmuje ostatniego wspólnego przodka rodzajów Clevosaurus, Brachyrhinodon i Polysphenodon oraz wszystkich jego potomków. Mimo iż takson został formalnie nazwany w 2006 roku, nazwa Clevosauridae została użyta na określenie tej grupy już przez Frasera w 1993 roku, a nazwa „clevosaurs” – m.in. przez Wu w 1994. Takson ustanowiono jako osobną rodzinę sfenodontów, jednak analizy filogenetyczne sugerują, że klad ten znajduje się w obrębie Sphenodontidae. Obecnie nie jest znany żaden przedstawiciel Clevosauridae oprócz Clevosaurus, Brachyrhinodon i Polysphenodon – spośród nich Polysphenodon jest taksonem siostrzanym dla kladu tworzonego przez pozostałe dwa rodzaje.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.
    Lepidozaury (Lepidosauria) – klad diapsydów obejmujący ponad 7000 współczesnych gatunków należących do dwóch głównych grup – sfenodontów i łuskonośnych. Są one rozprzestrzenione na całym świecie i żyją w bardzo różnorodnych ekosystemach.

    Clevosaurusrodzaj lepidozaura z rodziny hatteriowatych (Sphenodontidae), z grupy Clevosauridae.

    Obejmuje kilka gatunków sfenodontów występujących od późnego triasu do wczesnej jury niemal na całym świecie. Gatunkiem typowym rodzaju jest Clevosaurus hudsoni, opisany w 1939 roku przez Swintona. Jego szczątki odnaleziono w górnotriasowych osadach w południowo-zachodniej Wielkiej Brytanii. Było to niewielkie zwierzę, osiągające około 25 cm długości i przypominające jaszczurkę. C. hudsoni żywił się owadami, jednak prawdopodobnie mógł zjadać również rośliny, choć niektórzy autorzy uważają, że był głównie drapieżnikiem.

    Sfenodonty, gady ryjogłowe (Sphenodontia) – rząd gadów z nadrzędu lepidozaurów, o prymitywnej budowie, w większości wymarłych (rozkwit przeżyły w erze mezozoicznej). Są grupą siostrzaną łuskonośnych (jaszczurek, amfisben i węży).Jaszczurki (Lacertilia, dawniej Sauria) – grupa gadów łuskonośnych obejmująca czworonożne lub beznogie zwierzęta lądowe o wydłużonym ciele, oczach posiadających powieki, mocnych szczękach i diapsydalnej czaszce. Występują na wszystkich kontynentach poza Antarktydą oraz na wielu wyspach oceanicznych. Są najliczniejszą grupą gadów obejmującą ponad 4000 gatunków.

    Drugi opisany gatunek, Clevosaurus minor, również żył na terenie dzisiejszej południowo-zachodniej Wielkiej Brytanii, jednak na mniejszym obszarze niż C. hudsoni – był również od niego mniejszy, a jego skamieniałości są przeważnie gorzej zachowane. W 1993 roku Nicholas C. Fraser opisał C. latidens z górnego triasu okolic Cromhall w Wielkiej Brytanii i spostrzegł jego podobieństwa do fragmentów szczęk odkrytych w północnoamerykańskiej formacji Chinle.

    Cromhall – wieś w Anglii, w hrabstwie ceremonialnym Gloucestershire, w dystrykcie (unitary authority) South Gloucestershire. Leży 22 km na północny wschód od miasta Bristol i 161 km na zachód od Londynu.Pangea – superkontynent istniejący na Ziemi w okresie pomiędzy 300 a 180 milionów lat temu. Słowo "Pangea" pochodzi z greki i w wolnym tłumaczeniu znaczy "Wszechziemia". Pangea nie była pierwszym superkontynentem w dziejach Ziemi, ale niewątpliwie najbardziej znanym.

    W 1994 Wu opisał dwa nowe gatunki z dolnej jury Chin, a Dianosaurus petilus przeklasyfikował do rodzaju Clevosaurus. W tym samym roku Hans-Dieter Sues i współpracownicy opisali C. bairdi, pierwszy gatunek Clevosaurus z Ameryki Północnej, co dowiodło, że zasięg występowania sfenodontów z tego rodzaju obejmował niemal całą Pangeę. Jego najbliższym krewnym był prawdopodobnie C. mcgilli. Zniszczoną czaszkę należącą do Clevosaurus sp. odkryto także w Afryce Południowej – brak jednak cech diagnostycznych pozwalających odróżnić go od C. bairdi. W 2005 roku opisany został C. convallis – pierwszy gatunek rodzaju Clevosaurus, którego szczątki odkryto w jurajskich osadach na terenie Wielkiej Brytanii. José Bonaparte i Sues w 2006 nazwali kolejny gatunek Clevosaurus – C. brasiliensis, którego dobrze zachowaną czaszkę odkryto w górnotriasowych osadach formacji Caturrita na terenie stanu Rio Grande do Sul w Brazylii. Jest to pierwsza skamieniałość potwierdzająca występowanie Clevosaurus również na obszarze dzisiejszej Ameryki Południowej. C. brasiliensis najbardziej przypominał C. bairdi i C. mcgilli. W 2009 roku opisano szczątki ponad 25 osobników, które sugerują, że C. brasiliensis osiągał rozmiary znacznie mniejsze od większości sfenodontów. Młode osobniki żywiły się prawdopodobnie owadami, podczas gdy dorosłe były wszystkożerne. Czaszka rosła allometrycznie, podobnie jak u innych sfenodontów. W 2015 roku Klein i współpracownicy opisali C. sectumsemper z retyckich osadów w okolicach Woodleaze w Gloucestershire. Gatunek ten osiągał mniejsze rozmiary niż C. latidens (o ok. 20–60%), różnił się też od niego cechami uzębienia, choć Hsiou i in. (2015) twierdzą, że nie jest jasne, czy te dwa gatunki są odrębne.

    Hatteriowate, hatterie, tuatary (Sphenodontidae) – rodzina gadów, do której zaliczany jest rodzaj Sphenodon, obejmujący dwa gatunki żyjące współcześnie, oraz liczne rodzaje wymarłe, takie jak Planocephalosaurus, Brachyrhinodon, czy Polysphenodon. Przedstawiciele niektórych rodzajów mezozoicznych hatteriowatych, np. Clevosaurus, występowali na całym świecieGatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

    Pokrewieństwo w obrębie rodzaju nie jest ustalone. Możliwe, że C. latidens jest bliżej spokrewniony z kladem Opisthodontia niż z C. hudsoni. Również przynależność gatunków C. mcgilli, C. petilus i C. wangi nie jest przesądzona. Ponadto wewnątrz kladu Clevosaurus zagnieżdżony może być również klasyfikowany w odrębnym rodzaju Brachyrhinodon taylori.

    José Fernando Bonaparte (ur. 14 czerwca 1928) – argentyński paleontolog, odkrywca wielu południowoamerykańskich dinozaurów i mentor nowej generacji argentyńskich paleontologów tj. Rodolfo Coria.Retyk – w stratygrafii najmłodsze piętro górnego triasu w eratemie mezozoicznym trwające w zależności od przyjmowanego podziału triasu od około 4 do ok. 7 milionów lat. Dokładny czas jego trwania jest przedmiotem sporów. Do 2012 roku Międzynarodowa Komisja Stratygrafii przyjmowała, że retyk rozpoczął się 203,6 ± 1,5 mln lat temu a zakończył 199,6 ± 0,6 mln lat temu; w roku 2012 Komisja poprawiła datowanie na od ok. 208,5 do 201,3 ± 0,2 mln lat temu. Młodsze piętro od noryku a starsze od hettangu.

    Kladogram rodzaju Clevosaurus po usunięciu z niego taksonów o niepewnej pozycji filogenetycznej. Według Hsiou i in. (2015)

    Przypisy

    1. Nicholas C. Fraser. The osteology and relationships of Clevosaurus (Reptilia: Sphenodontida). „Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences”. 321 (1204), s. 125–178, 1988. DOI: 10.1098/rstb.1988.0092 (ang.). 
    2. Marc E. H. Jones. Skull shape and feeding strategy in Sphenodon and other Rhynchocephalia (Diapsida: Lepidosauria). „Journal of Morphology”. 269 (8), s. 945–966, 2008. DOI: 10.1002/jmor.10634 (ang.). 
    3. Nicholas C. Fraser: A new sphenodontian from the early Mesozoic of England and North America: implications for correlating early Mesozoic continental deposits. W: S. G. Lucas, M. Morales (red.): The nonmarine Triassic. New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin 3: 135–139, 1993.
    4. Wu Xiaochun: Late Triassic-Early Jurassic sphenodontians from China and the phylogeny of the Sphenodontia. W: Nicholas C. Fraser, Hans-Dieter Sues (red.): In the Shadow of the Dinosaurs: Early Mesozoic Tetrapods. Cambridge: Cambridge University Press, 1994, s. 38–69. ISBN 0-521-45242-2.
    5. Hans-Dieter Sues, Neil H. Shubin, Paul E. Olsen. A new sphenodontian (Lepidosauria: Rhynchocephalia) from the McCoy Brook Formation (Lower Jurassic) of Nova Scotia, Canada. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 14 (3), s. 327–340, 1994. DOI: 10.1080/02724634.1994.10011563 (ang.). 
    6. Laura K. Säilä. A new species of the sphenodontian reptile Clevosaurus from the Lower Jurassic of South Wales. „Palaeontology”. 48 (4), s. 817–831, 2005. DOI: 10.1111/j.1475-4983.2005.00486.x (ang.). 
    7. José Bonaparte, Hans-Dieter Sues. A new species of Clevosaurus (Lepidosauria: Rhynchocephalia) from the Upper Triassic of Rio Grande do Sul, Brazil. „Palaeontology”. 49 (4), s. 917–923, 2006. DOI: 10.1111/j.1475-4983.2006.00568.x (ang.). 
    8. Bruno de Amorim Arantes, Marina Bento Soares, Cesar Leandro Schultz. Clevosaurus brasiliensis (Lepidosauria: Sphenodontia) do Triássico Superior do Rio Grande do Sul: anatomia pós-craniana e relaçőes filogenéticas. „Revista Brasileira de Paleontologia”. 12 (1), s. 43–54, 2009. DOI: 10.4072/rbp.2009.1.04 (port.). 
    9. Paula Rosario Romo de Vivar Martínez, Marina Bento Soares. Dentary morphological variation in Clevosaurus brasiliensis (Rhynchocephalia, Clevosauridae) from the Upper Triassic of Rio Grande do Sul, Brazil. „PLOS ONE”. 10 (3): e0119307, 2015. DOI: 10.1371/journal.pone.0119307 (ang.). 
    10. Catherine G. Klein, David I. Whiteside, Victor Selles de Lucas, Pedro A. Viegas, Michael J. Benton. A distinctive Late Triassic microvertebrate fissure fauna and a new species of Clevosaurus (Lepidosauria: Rhynchocephalia) from Woodleaze Quarry, Gloucestershire, UK. „Proceedings of the Geologists' Association”. 126, s. 402–416, 2015. DOI: 10.1016/j.pgeola.2015.05.003 (ang.). 
    11. Annie Schmaltz Hsiou, Marco Aurélio Gallo De França, Jorge Ferigolo. New data on the Clevosaurus (Sphenodontia: Clevosauridae) from the Upper Triassic of southern Brazil. „PLOS ONE”. 10 (9): e0137523, 2015. DOI: 10.1371/journal.pone.0137523 (ang.). 
    12. Ricardo N. Martínez, Cecilia Apaldetti, Carina E. Colombi, Angel Praderio, Eliana Fernandez, Paula Santi Malnis, Gustavo A. Correa, Diego Abelin, Oscar Alcober. A new sphenodontian (Lepidosauria: Rhynchocephalia) from the Late Triassic of Argentina and the early origin of the herbivore opisthodontians. „Proceedings of the Royal Society B”. 280 (1772): 20132057, 2013. DOI: 10.1098/rspb.2013.2057 (ang.). 
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Gatunek typowy – gatunek wyznaczony przez systematyków jako typ nomenklatoryczny rodzaju. Typ nie musi być typowym przedstawicielem reprezentowanego taksonu, nie musi też świadczyć o jego zmienności. Typ umożliwia identyfikację taksonów. Okazy będące typami przechowywane są w specjalnych kolekcjach, a miejsce przechowywania wzorca jest dokładnie znane. W razie wątpliwości można odwołać się do gatunku typowego i wyróżnionych dla niego cech diagnostycznych.Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
    Jura – drugi okres ery mezozoicznej. Trwała od 201 do 145 milionów lat temu. Nazwa pochodzi od gór Jura leżących we Francji i Szwajcarii. Wprowadził ją Alexander von Humboldt w 1823 r.
    Język portugalski (port. língua portuguesa, português) – język z grupy romańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 210 mln osób, zamieszkujących Portugalię oraz byłe kolonie portugalskie: Brazylię, Mozambik, Angolę, Gwineę Bissau, Gwineę Równikową, Wyspy Świętego Tomasza i Książęcą, Republikę Zielonego Przylądka oraz Timor Wschodni. We wszystkich tych krajach jest on językiem urzędowym.
    Hans-Dieter Sues (ur. 1956) – amerykański paleontolog pochodzenia niemieckiego, specjalizujący się w badaniu mezozoicznych lądowych kręgowców, w szczególności dinozaurów i ich krewnych, bazalnych synapsydów, paleoekologii i zmian zachodzących w prehistorycznych ekosystemach.
    Formacja Caturrita (port. Formação Caturrita) – formacja geologiczna składająca się ze skał osadowych, występująca w Rio Grande do Sul (Brazylia), w niecce Parany. Jej wiek oceniany jest na późny karnik - wczesny noryk (trias górny).
    Brachyrhinodon – rodzaj lepidozaura z rodziny hatteriowatych (Sphenodontidae). Jego skamieniałości odkryto w datowanych na karnik osadach formacji Lossiemouth Sandstone w północnej Szkocji. Jest to jeden z najstarszych znanych sfenodontów. Brachyrhinodon osiągał 15–20 cm długości. Miał ostre zęby służące prawdopodobnie do ścinania niewielkich roślin. Jest blisko spokrewniony z rodzajami Polysphenodon i Clevosaurus, wraz z którymi należy do kladu Clevosauridae. Zarówno Polysphenodon, jak i Brachyrhinodon miały tępe pyski, jednak jak wykazali Fraser i Benton (1989) stopień skrócenia pyska u obu tych form był przeszacowany ze względu na zniekształcenia znanych skamieniałości. Wydłużona okolica skroniowa oraz długość regionu międzyoczodołowego większa niż długość płyty ciemieniowej są cechami zaawansowanymi wśród hatteriowatych. Polysphenodon w obu przypadkach wykazuje cechy plezjomorficzne, zaś Brachyrhinodon – zaawansowane.
    Skamieniałości – zachowane w skałach szczątki organizmów (skamieniałości właściwe, strukturalne), a także ślady ich aktywności życiowej (skamieniałości śladowe). Skamieniałości powstają w wyniku procesu fosylizacji. Najczęściej fosylizacji ulegają tylko części szkieletowe. Proces ten zachodzi w wyniku zastąpienia pierwotnej substancji budującej części twarde organizmu innymi związkami mineralnymi (najczęściej węglanem wapnia lub krzemionką, a rzadziej np. dolomitem, syderytem, limonitem, pirytem lub fosforanami) o tym samym składzie chemicznym (np. przejście aragonitu w bardziej stabilny kalcyt) lub odmiennym składzie chemicznym. W przypadku części twardych zbudowanych ze stabilnych substancji (np. kalcytu, krzemionki) zachowują się one czasami bez żadnych przekształceń.

    Reklama