• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Cleomaceae

    Przeczytaj także...
    Paznokieć – w botanice jest to dolna, zwężona część płatków korony niektórych kwiatów (np. roślin z rodziny goździkowatych), wyróżniająca się od szerszej części górnej.Łuszczynka (ang. siliqua, silique, łac. siliqua) – rodzaj suchego, pękającego owocu będący krótką łuszczyną. Występuje u roślin z rodziny kapustowatych (Brassicaceae) (np. u tasznika, miesiącznicy, tobołków). Jest to łuszczyna, której długość jest równa lub krótsza od trzykrotności jej szerokości. Są to owoce dwukomorowe, z wewnętrzną fałszywą przegrodą rozpiętą między dwoma łożyskami, na których umocowane są nasiona.
    Pręcik (łac. stamen) – męski organ płciowy w kwiecie, bardzo silnie zredukowany i zmieniony liść. Ponieważ każdy pylnik (theca) ma połączone po dwa woreczki pyłkowe, pręcik okrytozalążkowych jest mikrosporofilem o 4 mikrosporangiach lub 2 synangiach dwusporangiowych. U roślin okrytonasiennych składa się z nitki pręcikowej (filamentum) i główki (anthera), która jest zróżnicowana na dwa pylniki (thecae) połączone płonnym łącznikiem (connectivum). W pylnikach znajdują się komory pyłkowe zawierające tkankę wyściełającą (tzw. tapetum) oraz tkankę zarodnikotwórczą (tzw. archespor), która wytwarza ziarna pyłku kwiatowego lub pyłkowiny. Dojrzałe pylniki pękają, pyłek się wysypuje i zostaje on dalej przenoszony przez wiatr, owady, zwierzęta, a następnie osadza się na znamionach słupków innych kwiatów (następuje zapylenie). Istnieją także rośliny o kwiatach samopylnych.
    Cleome hassleriana 'Kelly Rose'
    Cleome rutidosperma

    Cleomaceaerodzina roślin zielnych i krzewów obejmująca ok. 25 rodzajów z 270-350 gatunkami. Rośliny te występują głównie w strefie równikowej, głównie na kontynentach amerykańskich, mniej licznie reprezentowane są na wszystkich kontynentach w strefie umiarkowanej ciepłej, brak ich przedstawicieli w strefie umiarkowanej chłodnej i w obszarach okołobiegunowych. Najszerzej rozpowszechniony jest rodzaj Cleome – jedyny występujący poza Ameryką. Niektóre gatunki są uprawiane z powodu ozdobnych kwiatów. Cleome gynandra jest warzywem liściowym.

    System APG IV – system klasyfikacyjny roślin okrytonasiennych opublikowany w roku 2016 przez członków Angiosperm Phylogeny Group. Jest to kolejna wersja systemu klasyfikacyjnego rozwijanego od 1998 roku, sukcesywnie zastępująca poprzednie klasyfikacje (APG I z 1998, APG II z 2003 i APG III z 2009). Klasyfikacja bazuje na analizie powiązań filogenetycznych między grupami roślin, ustalanych głównie na podstawie danych molekularnych. System został skompilowany przez 16 autorów z 6 krajów, ale uwzględnia też wyniki warsztatów przeprowadzonych w Kew Gardens oraz ankiety internetowej, na którą odpowiedziało 441 respondentów z 42 krajów. Szerokie konsultacje i uznanie sugestii większości zamiast przyjęcia stanowiska ekspertów (np. w kwestii szerokiego ujęcia rodziny ogórecznikowatych Boraginaceae zamiast jej podziału) spowodowało zresztą kontrowersje w środowisku (Angiosperm Phylogeny Website publikuje w przypadkach spornych klasyfikację sugerowaną przez ekspertów, niżeli przyjętą w APG IV opinię większości).Przylistek (łac.stipula, ang. stipule) – organ wykształcający się po obu stronach nasady ogonka liściowego lub liścia siedzącego u wielu przedstawicieli roślin okrytonasiennych. Wykształcają się one zwłaszcza u podstawy liści zaopatrywanych przez trzy ślady (luki) liściowe. Powstają z dolnej części zawiązka liściowego (z górnej powstaje zwykle ogonek i blaszka liściowa). Wykształcają się jako zróżnicowane morfologicznie i pełniące rozmaite funkcje organy. Często mają postać liściokształtną i pełnią funkcję asymilacyjną (np. u grochu Lathyrus aphaca), czasem dodatkowo chronią zawiązki i młode liście. Szczególną rolę ochronną pełnią łuskowate przylistki okrywające pąk i chroniące go przed uszkodzeniem (np. w przypadku pąków zimujących). U niektórych roślin (np. u robinii) przylistki wykształcają się jako ciernie, u innych mają postać włosków lub gruczołów.

    Morfologia[ | edytuj kod]

    Pokrój Rośliny zielne, jednoroczne lub byliny, rzadziej krzewy, o pędach nagich lub pokrytych gruczołowatymi włoskami. Liście Skrętoległe, ogonkowe, najczęściej trójlistkowe, czasem z liczniejszymi listkami dłoniasto złożonymi, rzadko pojedyncze. Blaszka liściowa całobrzega lub piłkowana. Przylistki zwykle obecne i bardzo różnie wykształcone – równowąskie, nitkowate, cierniste, łuskowate lub podzielone. U nasady ogonka liściowego często występuje zgrubienie (pulvinus), nierzadkie są także kolce na ogonkach. Kwiaty Zebrane w grono, czasem z kilkoma kwiatami wyrastającymi z węzłów, rzadko z pojedynczymi kwiatami wyrastającymi z kątów liści. Działek kielicha jest najczęściej 4, wolnych lub połączonych u nasady. Płatki korony są 4, z paznokciem, różnie zabarwione. Najczęściej 6 pręcików. Słupek jest górny zbudowany z dwóch owocolistków. Zalążnia dwukomorowa z fałszywą przegrodą. Owoce Suche torebki w postaci łuszczyn lub łuszczynek, otwierające się jedną lub dwiema klapkami. Rzadko rozłupnie lub skrzydlaki.

    Systematyka[ | edytuj kod]

    Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2018)

    Rodzina siostrzana w stosunku do kapustowatych (Brassicaceae) w obrębie rzędu kapustowców.

    Krzew – roślina drzewiasta o zdrewniałej łodydze, która od nasady rozgałęzia się na wiele pędów równorzędnych. W przeciwieństwie do drzew u krzewów brak osi głównej – pnia.Owoc (łac. fructus) − w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka, zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.
    Wykaz rodzajów
  • Arivela Raf.
  • Areocleome R. L. Barrett & Roalson
  • Carsonia Greene
  • Cleome L. – kleome
  • Cleomella DC.
  • Cleoserrata H. H. Iltis
  • Coalisina Rafinesque
  • Corynandra Sprengel
  • Dactylaena Schrad. ex Schult. & Schult. f.
  • Dipterygium Decaisne
  • Gilgella Roalson & J. C. Hall
  • Gynandropsis DC.
  • Kersia Roalson & J. C. Hall
  • Physostemon Martius
  • Polanisia Raf.
  • Puccionia Chiov.
  • Rorida J. F. Gmelin
  • Sierulea Rafinesque
  • Stylidocleome Roalson & J. C. Hall
  • Tarenaya Raf.
  • Thulinella Roalson & J. C. Hall
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2018-10-25].
    2. Jamed L. Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – C. [dostęp 2013-02-21].
    3. Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 101-102. ISBN 1-55407-206-9.
    4. Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 413-414. ISBN 978-1-842466346.
    5. List of Genera in CLEOMACEAE. W: Angiosperm Phylogeny Website [on-line]. [dostęp 2018-10-25].
    Kleome (Cleome L.) – rodzaj roślin zielnych lub drewniejących bylin z rodziny Cleomaceae. W przeszłości i w niektórych współczesnych ujęciach do rodzaju tego zaliczanych było od około 75, przez ponad 120 do ponad 200 gatunków. Po rewizji taksonomicznej w 2007 pozostawiono w nim około 20 gatunków, pozostałe przenosząc do rodzajów Arivela, Cleoserrata, Gynandropsis i Tarenaya. Rośliny te występują głównie w strefie ciepłego klimatu, z największym zróżnicowaniem w południowo-zachodniej Azji. W południowej Europie występują dwa gatunki. Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne, najszerzej rozpowszechniona w uprawie jest zaliczana tu tradycyjnie kleome ciernista (C. hassleriana) (po rewizji taksonomicznej Tarenaya hassleriana (Chodat) H. H. Iltis).Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji, gutacji i wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.




    Warto wiedzieć że... beta

    Słupek, słupkowie (łac. pistyllum, ang. pistil) – żeński organ płciowy w kwiecie okrytonasiennych. Zbudowany jest ze zrośniętych ze sobą lub wolnych owocolistków (carpellae), które są zmodyfikowanymi liśćmi (najprawdopodobniej utworami homologicznymi do makrosporofili). Słupki zajmują zawsze centralne miejsce w kwiecie, gdzie mogą występować pojedynczo lub w większej liczbie.
    Łuszczyna (siliqua) – suchy, pękający owoc wyróżniany jako szczególna forma torebki, powstający z dwóch zrośniętych owocolistków. W stanie dojrzałym owocolistki te oddzielają się zazwyczaj dwuklapowo od ramy zawierającej łożysko.
    Skrzydlak (samara) – owoc suchy i niepękający (typu orzech lub niełupka), o owocni zaopatrzonej w skrzydlaste wyrostki ułatwiające rozsiewanie. Skrzydlaki należą do diaspor zwanych meteochorami lub też lotnikami i szybownikami tj. takich organów rozprzestrzeniania, które zaopatrzone są w urządzenia zwalniające opadanie w powietrzu i pozwalające na pokonywanie w powietrzu znacznych odległości. Cechą wyróżniającą skrzydlaki od innych meteochorów jest cienki, zwykle błoniasty wyrostek w formie skrzydełka lub skrzydełek.
    Rozłupnia (łac. schizocarpium, ang. schizocarp) – owoc pojedynczy, dwu- lub wielonasienny, zamknięty, suchy i rozpadający się. Rozpada się zwykle na jednonasienne, zamknięte i niepękające rozłupki (często nazywane też owockami), w których elementy owocni pozostają zrośnięte z nasieniem. Rozłupnie powstają ze słupka zrosłoowockowego (synkarpicznego), przy czym z pojedynczych owocolistków powstają albo poszczególne rozłupki, albo z jednego owocolistka powstają dwie jednonasienne rozłupki (np. u ogórecznikowatych i jasnotowatych). Poszczególne owocki nierzadko połączone są znajdującym się między nimi organem zwanym karpoforem. Dwunasienne rozłupnie występują u roślin z rodziny selerowatych i marzanowatych, czteronasienne u ogórecznikowatych i jasnotowatych, wielonasienne u ślazowatych i wilczomleczowatych.
    Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).
    Bylina (łac. herba perennis) – roślina zielna żyjąca dłużej niż dwa lata i zwykle wielokrotnie w tym czasie wydająca nasiona bądź zarodniki (wyjątkiem są zakwitające raz hapaksanty). Byliny wraz z krzewinkami, krzewami i drzewami określane są mianem roślin wieloletnich.
    Kwiat – organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania. Stanowi fragment pędu o ograniczonym wzroście ze skupieniem liści płodnych i płonnych, służących odpowiednio, bezpośrednio i pośrednio do rozmnażania płciowego (generatywnego). Kwiat charakterystyczny dla roślin nasiennych (czyli kwiatowych) jest organem homologicznym do kłosa zarodnionośnego (sporofilostanu) roślin ewolucyjnie starszych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.