• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Cimolodonta

    Przeczytaj także...
    Półkula północna – część kuli ziemskiej, półkula położona na północ od równika. Obejmuje szerokości geograficzne od 0° do 90°N.Taeniolabidoidea – nadrodzina wymarłych ssaków z Ameryki Północnej i Azji, obejmująca jedną rodzinę – Taeniolabididae. Osiągały one największe rozmiary spośród wszystkich przedstawicieli wymarłego rzędu multituberkulatów, przy czym za rekordzistę uchodzi Taeniolabis taoensis. Średnia oscylowała zaś wokół wielkości dzisiejszego bobra i prawdopodobnie też wokół jego masy, nie przekraczała więc 30 kg. U jednego z rodzajów (Lambdopsalis) odkryto zachowane w dobrym stanie dowody na istnienie futra, przy czym zwierzę pochodziło sprzed 60 milionów lat. Z kolei Catopsalis z górnokredowej Kanady jest spośród tej grupy najlepiej zachowany w warstwach paleoceńskich.
    Ptilodontoidea – nadrodzina wymarłych ssaków rzędu wieloguzkowców. Zamieszkiwały półkulę północną. Przypominały dzisiejsze gryzonie. Nie dorastały dużych rozmiarów. Pomimo nielicznych pozostałości część rodzajów liczy sobie pokaźną liczbę gatunków. Spośród nich najlepiej poznany Ptilodus przedstawiany jest zazwyczaj analogicznie do wiewiórki.

    Cimolodonta – podrząd ssaków z rzędu multituberkulatów (Multituberculata), którego przedstawiciele żyli od kredy do eocenu.

    Obejmuje bardziej zaawansowane multituberkulaty, prowadzące prawdopodobnie tryb życia podobny do gryzoni, dopóki ich nisze ekologiczne nie zostały zajęte przez prawdziwe gryzonie. Bardziej bazalne formy obejmuje drugi podrząd – „Plagiaulacida”.

    Cimolodonta to takson naturalny (monofiletyczny). Szczątki jego przedstawicieli zostały odnalezione na półkuli północnej. W skład Cimolodonta wchodzą nadrodziny Djadochtatherioidea, Ptilodontoidea, Taeniolabidoidea oraz nieformalny takson „Paracimexomys”. Niejasny jest taksonomiczny status rodzin Cimolomyidae, Boffiidae, Eucosmodontidae, Kogaionidae, Microcosmodontidae oraz rodzajów Uzbekbaatar i Viridomys.

    Gryzonie (Rodentia) – najliczniejszy rząd ssaków, obejmujący ok. 1850 gatunków. Cechą charakterystyczną wszystkich gryzoni jest obecność stale rosnących siekaczy – dwóch (jedna para) w górnej i dwóch w dolnej szczęce oraz brak kłów. Większość gryzoni to zwierzęta roślinożerne, niektóre jednak nie stronią od pokarmu zwierzęcego. Zwierzęta te cechuje znaczna rozrodczość. Występują na wszystkich kontynentach, poza Antarktydą. Wcześniej zaliczane do nich były zajęczaki, obecnie wydzielone – głównie z powodu różnic w uzębieniu – jako odrębna, choć blisko spokrewniona grupa.Kogaionidae – rodzina wymarłych ssaków. Zamieszkiwały one Europę, a ich skamieliny pochodzą z górnej kredy i paleocenu. Ich pokrewieństwo z innymi grupami trudno ocenić.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

    1. Zofia Kielan-Jaworowska, Jørn H. Hurum. Phylogeny and systematics of multituberculate mammals. „Paleontology”. 44, s. 389–429, 2001 (ang.). 
    2. MULTITUBERCULATES (ang.). [dostęp 25 października 2008].
    Takson monofiletyczny – takson, który obejmuje wszystkich potomków wspólnego przodka, znanego lub hipotetycznego. Przykładami są ssaki lub gąbki.Wieloguzkowce (†Multituberculata) – rząd kopalnych ssaków roślinożernych, zaliczanych przez niektórych badaczy do Mammaliaformes. Pojawiły się w Europie i Ameryce Północnej. Żyły od jury do oligocenu. Nie stwierdzono ich występowania na półkuli południowej. Wymarły ok. 35 mln lat temu. Były niewielkich rozmiarów, wyglądem przypominały gryzonie. Posiadały charakterystyczne uzębienie – silnie rozwinięte zęby przednie były podobne do siekaczy gryzoni, natomiast zęby policzkowe miały liczne guzki ustawione w 2 lub 3 szeregi. Wyróżniały się również budową szkieletu. Były stopochodne, prawdopodobnie jajorodne. Posiadały małą miednicę, której budowa wskazuje na to, że rodzący się płód (lub składane jajo) musiał być bardzo mały, podobnych rozmiarów jak rodzący się torbacz. Przyczyną ich wymarcia było pojawienie się roślinożernych łożyskowców (gryzoni, kopytnych).




    Warto wiedzieć że... beta

    Kreda – ostatni okres ery mezozoicznej, trwający około 80 milionów lat (od 145,0 ± 0,8 do 66,0 mln lat temu). Kreda dzieli się na dwie epoki: wczesną kredę i późną kredę. W sensie chronostratygraficznym kreda to system, który dzieli się na dwa oddziały: kredę dolną i kredę górną.
    Takson – jednostka zdefiniowana w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.
    Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
    Ssaki (Mammalia) – zwierzęta należące do kręgowców, charakteryzujące się głównie występowaniem gruczołów mlekowych u samic, zazwyczaj obecnością owłosienia (włosy lub futro; silnie zredukowane u gatunków wodnych, jak hipopotamy, u waleni całkowicie zanikają przed porodem lub w trakcie) oraz stałocieplnością (potocznie "ciepłokrwistość"). Większość ssaków utrzymuje temperaturę w granicach 36-39 °C. Stałocieplność umożliwia aktywny tryb życia w różnych środowiskach – od mroźnych obszarów podbiegunowych do gorących tropików. Futro i tłuszcz pomagają uchronić się przed zimnem, a wydzielanie potu i szybki oddech pomagają pozbyć się nadmiernego ciepła.
    Uzbekbaatar – rodzaj wymarłego ssaka z rzędu multituberkulatów i podrzędu Cimolodonta, o niejasnej pozycji systematycznej. Rodzaj Uzbekbaatar obejmuje dwa gatunki – Uzbekbaatar kizylkumensis Kielan-Jaworowska & Nessov, 1992 oraz Uzbekbaatar wardi Averianov, 1999. Nazwa rodzajowa oznacza „uzbecki bohater”. Uzbekbaatar żył w późnej kredzie (turon) na terenie dzisiejszego Uzbekistanu. Jego szczątki odnaleziono w formacji Bissekt. Materiał kopalny obejmował zęby i fragmenty czaszki, odnalezione na jednym stanowisku.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.631 sek.