• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Cień Księżyca

    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Syfon – odcinek korytarza jaskiniowego, wypełniony stale lub okresową wodą aż po strop jaskini. Może stanowić duże utrudnienie w czasie eksploracji jaskini, w przypadku dłuższych syfonów konieczne może być zastosowanie sprzętu nurkowego.
    Interglacjał lub okres międzylodowcowy lub okres interglacjalny to okres między dwoma glacjałami, w którym wskutek ocieplenia czyli wzrostu temperatury powierzchnia lodowca cofa się lub ustępuje z danego obszaru (deglacjacja). Okres ten charakteryzuje się również wzrostem poziomu oceanu światowego i przesuwaniem się stref roślinnych ku biegunom.

    Cień Księżyca lub Jaskinia w Horwackim Wierchu (słow. Mesačný tieň) – jaskinia w słowackich Tatrach Wysokich, w masywie Szerokiej Jaworzyńskiej (Široká). Jest to w chwili obecnej najdłuższa znana jaskinia całych Tatr. Jej otwór znajduje się na wysokości 1767 m n.p.m. w górnej części Doliny Spismichałowej (Spišmichalova dolina), na południowo-zachodnim zboczu Horwackiego Wierchu (Horvátov vrch), nieco na wschód od otworu Jaskini Spismichałowej.

    Jaskinia Wielka Śnieżna – najgłębsza i najdłuższa jaskinia Polski oraz najgłębsza jaskinia Tatr – 23 723 m długości i 824 m deniwelacji. Otwory jaskini znajdują się w Tatrach Zachodnich, w górnej części Doliny Małej Łąki i Doliny Litworowej (część Doliny Miętusiej). Jaskinia Wielka Śnieżna to jedyna jaskinia tatrzańska, której otwory znajdują się w dwóch różnych walnych dolinach.Tatry Wysokie (słow. Vysoké Tatry, niem. Hohe Tatra, węg. Magas-Tátra) – najwyższa część Tatr o charakterze alpejskim, rozciągająca się pomiędzy Tatrami Zachodnimi od strony zachodniej oraz Tatrami Bielskimi od strony północno-wschodniej. W linii prostej odległość między granicznymi przełęczami wynosi ok. 16,5 km, zaś ściśle wzdłuż grani głównej ok. 26 km. Tatry Wysokie zajmują obszar około 340 km² (czyli nieco mniej niż Tatry Zachodnie), z czego większość (260 km²) znajduje się na Słowacji.

    Niepozorny, zarośnięty trawą otwór wejściowy o rozmiarach 1 × 0,5 m odkryli 26 czerwca 2004 roku Igor Pap i Branislav Šmída ze Speleoklubu Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie. Po pokonaniu początkowego 4-metrowego ciasnego komina dotarli do 25-metrowej studni, na której dnie panował wyraźny przewiew powietrza, świadczący o istnieniu dalszych partii jaskini. Kolejne wyprawy doprowadziły do odkrycia i pokonania systemu zacisków prowadzących na głębokość 52 metrów, gdzie w labiryncie wielkich bloków udało się znaleźć dalszą drogę w głąb jaskini. Do końca września 2004 roku odkryto około 2,5 km korytarzy.

    Tatry – kwartalnik wydawany przez Wydawnictwa Tatrzańskiego Parku Narodowego, adresowany do miłośników Tatr i ich przyrody. Redaktorem naczelnym pisma jest Marek Grocholski.Horwacki Wierch (słow. Horvátov vrch, Horvátský vrch, niem. Horvath-Kuppe, węg. Horvát-kúp, 1902 m n.p.m.) – niewybitny szczyt w słowackich Tatrach Wysokich. Wznosi się w północno-zachodnim ramieniu Szerokiej Jaworzyńskiej (Široká, 2210 m) oddzielającym Dolinę Białej Wody (Bielovodská dolina) i Dolinę Białki od Doliny Szerokiej (Široká dolina) – dużej gałęzi Doliny Jaworowej (Javorová dolina). Od Spismichałowej Czuby (Zámky, 2010 m) oddzielony jest płytką Spismichałową Przełęczą, a od Zadniej Kopy (Zadná kopa, 1674 m) – Przełęczą pod Zadnią Kopą (sedlo Močidlá, 1596 m).

    Ekspedycje do jaskini w kolejnych latach doprowadziły do zejścia na głębokość 441 m do syfonu „Medúzka”, a po jego pokonaniu do osiągnięcia -451 m (jest to aktualna głębokość Cienia Księżyca). Równocześnie odkrywano rozległy labirynt podziemnych sal, korytarzy, studni i meandrów, zwiększając długość poznanych ciągów systemu do blisko 30,5 km (stan na październik 2012). Tym samym jaskinia awansowała na pierwsze miejsce w rankingu najdłuższych tatrzańskich jaskiń, przewyższając pod tym względem system Jaskini Wielkiej Śnieżnej. Jest to równocześnie druga pod względem długości (po systemie Jaskiń Demianowskich w Niżnych Tatrach) i trzecia pod względem głębokości (po systemie Hipmanových jaskýň w Niżnych Tatrach i Jaworzynce w Tatrach Wysokich) jaskinia Słowacji. Jej eksploracja jest jeszcze daleka od zakończenia. Speleolodzy szukają też potencjalnych innych otworów jaskini na powierzchni.

    Niżne Tatry (514.91; słow. Nízke Tatry, węg. Alacsony-Tátra, niem. Niedere Tatra) – pasmo górskie w Karpatach Zachodnich, na terenie Słowacji. Jego najwyższym szczytem jest Dziumbier (Ďumbier, 2043 m n.p.m.). Na terenie Niżnych Tatr utworzono największy park narodowy na Słowacji – Park Narodowy Niżne Tatry.Studnia krasowa, awen – forma krasu podziemnego: pionowy lub prawie pionowy kanał biegnący w dół, często rodzaj jaskini krasowej lub jej część, łącząca korytarze jaskini położone na różnych głębokościach. Studnia krasowa powstaje w wyniku rozpuszczania skał krasowiejących przez wodę opadową, wzdłuż pionowych szczelin. Szerokość do kilkunastu metrów, głębokość do kilkuset metrów. Czasami studnia jest dalszą częścią ponoru, występującą w jaskiniach krasowych, przez studnię woda przepływa do korytarza, a następnie do jaskini krasowej.

    W Cieniu Księżyca panuje stale niska temperatura (3-4 °C) i blisko 100-procentowa wilgotność względna. Jaskinia pozbawiona jest szaty naciekowej. Niektóre partie są bardzo obszerne: sale osiągają wymiary 80 × 40 m i wysokość 15-20 m (sala „Tatra Open”), studnie głębokość do 156 m („komín Adri”), a meandry utworzone przez płynące tam niegdyś podziemne rzeki – w przekroju do 4 × 10 m.

    Jaskinia Jaworzynka lub Jaskinia Jaworowa (słow. Javorinka) – jaskinia w słowackich Tatrach Wysokich, w Dolinie Jaworowej, w północnej części masywu Czarnogórskiej Czuby. Ma dwa otwory, niegdyś uważane za wejścia do osobnych jaskiń. Otwór dolny znajduje się na prawym brzegu Jaworowego Potoku (1215 m), otwór górny – znany jako Jaskinia Nadziei (Nádejná jaskyňa) – w lewym zboczu Doliny Kołowej (1490 m). Jest to jeden z najdłuższych i najgłębszych systemów jaskiniowych Słowacji.Słowacja, Republika Słowacka (słow. Slovensko, Slovenská republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od 1 maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, oraz NATO, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.

    Jaskinia powstawała w okresach międzylodowcowych (interglacjałach) wskutek działania wód pochodzących z topiących się lodowców i pól firnowych. Procesy kształtujące jaskinię zachodzą również współcześnie. Pod wpływem grawitacji i wstrząsów sejsmicznych w niektórych miejscach co jakiś czas od stropu odpadają bloki skalne. Na przełomie lat 2009/2010 spory obryw (ok. 100 m³) zdewastował obóz speleologów na głębokości 260 metrów, niszcząc trzy z czterech pozostawionych tam namiotów.

    Uniwersytet Komeńskiego w Bratysławie (słow. Univerzita Komenského v Bratislave; łac. Universitas Comeniana Bratislavensis; ang. Comenius University in Bratislava; skrótowiec: UK) – publiczna (najstarsza i największa) szkoła wyższa na Słowacji, założona 11 lipca 1919 roku, z siedzibą w Bratysławie.Józef Nyka (ur. 5 grudnia 1924 w Łysininie k. Żnina) – alpinista, taternik, popularyzator alpinizmu i turystyki górskiej, autor wielu przewodników turystycznych po polskich górach. Ma na koncie szereg najwyższej klasy przejść dróg i pierwszych przejść w Tatrach oraz w Dolomitach. Członek honorowy prestiżowych międzynarodowych organizacji alpinistycznych i górskich, między innymi Polskiego Związku Alpinizmu.

    Odkrywcy jaskini nadali jej poetycką nazwę Cień Księżyca. Według Józefa Nyki, jest ona niezgodna z tradycjami nazewnictwa tatrzańskiego, stosuje on więc nazwę „Jaskinia w Horwackim Wierchu”.

    Przypisy

    1. Mesačný tieň sa stal najdlhšou jaskyňou Tatier (strona zarchiwizowana) (słow.). [dostęp 2014-01-12].
    2. Jarosław Januszewski, Grzegorz Głazek, Witold Fedorowicz-Jackowski: Tatry i Podtatrze, atlas satelitarny 1:15 000. Warszawa: GEOSYSTEMS Polska Sp. z o.o., 2005. ISBN 83-909352-2-8.
    3. Mesačný tieň (słow.). [dostęp 2009-10-11].
    4. Podzemný tatranský obor (słow.). [dostęp 2012-11-23].
    5. Komín Adri, Mesačný tieň (słow.). [dostęp 2012-11-23].
    6. Mesačný tieň: hĺbkové záležitosti naokolo (słow.). [dostęp 2009-10-11].
    7. Cień Księżyca. „Tatry”. Jesień 2004. 4(10), s. 17, 2004. Zakopane: Tatrzański Park Narodowy. ISSN 0867-4531 (pol.). 
    8. Mesačný tieň: 22 km... a pokračuje (słow.). [dostęp 2009-10-11].
    9. Józef Nyka: Tatry słowackie. Przewodnik. Wyd. VI. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2008. ISBN 978-83-60078-05-1.
    Jaskinia Spismichałowa (słow. Spismichalova jaskyňa) – jaskinia w stokach Horwackiego Wierchu w słowackich Tatrach Wysokich. Wejście do niej znajduje się w północnych zboczach Doliny Spismichałowej, będącej boczną odnogą Doliny Białej Wody, na wysokości około 1650 metrów n.p.m. Długość korytarzy wynosi około 50 metrów.Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wilgotność względna – stosunek ciśnienia cząstkowego pary wodnej zawartej w powietrzu do ciśnienia nasycenia, określającego maksymalne ciśnienie cząstkowe pary wodnej w danej temperaturze.
    Szeroka Jaworzyńska (słow. Javorinská Široká, Široká, niem. Široka, Siroka, Javoriner Siroka, węg. Siroka) – położony na terenie Słowacji rozłożysty masyw tatrzański rozdzielający Dolinę Białej Wody (Bielovodská dolina) od Doliny Jaworowej (Javorová dolina), a wliczając przyległe od północy regle – Dolinę Jaworową od całej Doliny Białki. Najwyższa kulminacja Szerokiej Jaworzyńskiej znajduje się na wysokości 2210 m n.p.m. W masyw wcinają się odgałęzienia dolin:
    Dolina Spismichałowa (słow. Spismichalova dolina, Michalova dolina, niem. Spießmichelgrund, Spitzmichels Grund, Michels Grund) – wschodnia odnoga Doliny Białej Wody (Bielovodská dolina) o długości ok. 1,5 km znajdująca się w słowackiej części Tatr Wysokich.
    International Standard Serial Number, ISSN czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego – ośmiocyfrowy niepowtarzalny identyfikator wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych. Jest on oparty na podobnej koncepcji jak identyfikator ISBN dla książek, ISAN dla materiałów audio-wideo. Niektóre publikacje wydawane w seriach mają przyporządkowany zarówno numer ISSN, jak i ISBN.
    Skrót n.p.m.nad poziomem morza – używany jest przy mierzeniu wysokości bezwzględnej danego obiektu na Ziemi. Wielkość ta wyrażona jest najczęściej w metrach (m  n.p.m.) i określa wysokość nad punktem odniesienia, którym jest średni poziom morza (p.m.).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.049 sek.