• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ciborowate

    Przeczytaj także...
    Wiechlinowce, trawowce, plewowce (Poales) – rząd roślin jednoliściennych. Należy tu 16 lub 17 rodzin (pałkowate Typhaceae w niektórych ujęciach bywają rozbijane dodatkowo na jeżogłówkowate Sparganiaceae) liczące w sumie około tysiąca rodzajów i 18,3 tysiące gatunków. W kilku grupach bazalnych kwiaty są owadopylne, jednak u większości przedstawicieli są one drobne, zredukowane i przystosowane do wiatropylności. Wiele roślin tu zaliczanych ma charakterystyczną, "trawiastą" budowę – z wąskimi, długimi liśćmi i z kwiatostanami złożonymi z drobnych kwiatów wyrastającymi zwykle na szczycie rośliny.Roślina jednoroczna, terofit (gr. theros = lato, phyton = roślina) – jedna z form życiowych roślin. Oznacza roślinę przechodzącą cały cykl rozwojowy (od wykiełkowania z nasiona do wydania własnych nasion) w ciągu jednego okresu wegetacyjnego, później ginąca. Obumierają zarówno nadziemne pędy, jak i części podziemne. Niesprzyjającą wegetacji porę roku przetrwają tylko nasiona. Rośliny jednoroczne należą do roślin monokarpicznych. Są roślinami zielnymi – mają zielne, niezdrewniałe pędy.
    Marzyca (Schoenus L.) – rodzaj roślin z rodziny ciborowatych (Cyperaceae). Należy do niego w zależności od ujęcia systematycznego od ok. 80 do 120 gatunków. Gatunkiem typowym jest Schoenus nigricans L.. Największe zróżnicowanie gatunkowe występuje w Australii, mniej liczne gatunki rosną poza tym w Azji (głównie południowo-wschodniej), na wyspach Pacyfiku, w Europie, w Ameryce Północnej.
    Kwiatostan Cyperus polystachyos

    Ciborowate, turzycowate (Cyperaceae Juss.) – rodzina roślin w rzędzie wiechlinowców. Obejmuje około 5500 gatunków zgrupowanych w 109 rodzajów. Rodzina jest kosmopolityczna – jej przedstawiciele spotykani są na całym świecie, szczególnie często w strefie klimatu umiarkowanego. Wyróżniają się znaczną redukcją kwiatów.

    Zestawienie obejmuje gatunki roślin naczyniowych występujące w stanie dzikim w Polsce (rodzime i obce, także gatunki zawlekane lub dziczejące przejściowo – efemerofity). Nazewnictwo i układ systematyczny oparty jest na "Krytycznej liście roślin naczyniowych Polski". Gatunki efemerofitów zapisane są czcionką pomniejszoną.Wełnianeczka (Trichophorum L.) – rodzaj roślin z rodziny ciborowatych (Cyperaceae). Należy do niego 9–10 gatunków. Zasięg obejmuje obszary okołobiegunowe na półkuli północnej, sięgając do strefy klimatu umiarkowanego oraz pasm górskich w południowo-wschodniej Azji i Andów na kontynentach amerykańskich.

    Charakterystyka[]

    Pokrój Należą tu rośliny jednoroczne i byliny, rzadko drewniejące lub pnące. Liście Charakterystyczne, trawiaste, otaczające łodygę zamkniętą pochwą. Liście nasycone są krzemionką. U ponikła i oczeretu zamierające w trakcie ontogenezy. Kwiaty Obupłciowe (sitowie, ponikło, wełnianka) lub rozdzielnopłciowe (turzyca), wiatropylne, zebrane w kłosokształtne kwiatostany. Pręciki są zwykle trzy, słupek jeden zbudowany z trzech owocolistków, ale o jednym zalążku. Owoc Orzeszek.

    Systematyka[]

    Około 35% rodzajów w rodzinie jest monotypowych, do 26% należy od 2 do 5 gatunków, jest tu też 7 rodzajów liczących ponad 200 gatunków w tym cibora (Cyperus) z 686 gatunkami i turzyca (Carex) z 1757 gatunkami.

    Ciborowce, turzycowce (Cyperales) – rząd roślin wyróżniany w niektórych systemach klasyfikacyjnych w obrębie jednoliściennych.Turzyca (Carex L.) – rodzaj roślin z rodziny ciborowatych (turzycowatych). Liczy 1757 gatunków spotykanych na całym świecie, rozpowszechnionych głównie w strefie klimatów umiarkowanych. W Polsce występuje ok. 100 gatunków. Gatunkiem typowym jest Carex hirta L..
    Pozycja rodziny według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

    Klad okrytonasienne, klad jednoliścienne (monocots), rząd wiechlinowce (Poales), rodzina ciborowate (Cyperaceae). Rodzina stanowi grupę siostrzaną dla rodziny sitowatych Juncaceae, wraz z którymi tworzy grupę siostrzaną rodziny turniowatych Thurniaceae.

    Owoc (łac. fructus) − w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka, zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji, gutacji i wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.
    Podział rodziny

    Podrodzina: Mapanioideae

  • plemię Chrysitricheae
  • Chrysitrix L.
  • Chorizandra R.Br.
  • Hellmuthia Steud.
  • Lepironia Rich.
  • plemię Hypolytreae
  • Capitularina Kern
  • Diplasia Rich.
  • Exocarya Benth.
  • Hypolytrum Rich.
  • Mapania Aubl.
  • Mapaniopsis C.B.Clarke
  • Paramapania Uittien
  • Principina Uittien
  • Scirpodendron Zipp. ex Kurz
  • Podrodzina Cyperoideae

    Słupek, słupkowie (łac. pistyllum, ang. pistil) – żeński organ płciowy w kwiecie okrytonasiennych. Zbudowany jest ze zrośniętych ze sobą lub wolnych owocolistków (carpellae), które są zmodyfikowanymi liśćmi (najprawdopodobniej utworami homologicznymi do makrosporofili). Słupki zajmują zawsze centralne miejsce w kwiecie, gdzie mogą występować pojedynczo lub w większej liczbie.Ontogeneza, rozwój osobniczy (gr. on, ontos – byt, genesis – pochodzenie) – nauka zajmująca się rozwojem organizmu – zespołem przemian zachodzących w ciągu życia organizmu – od momentu jego powstania w procesie rozmnażania do zakończenia rozwoju.
  • plemię Abildgaardieae
  • Actinoschoenus Benth.  
  • Arthrostylis R.Br.
  • Bulbostylis Kunth
  • Crosslandia W.Fitzg.
  • Fimbristylis Vahl
  • Nemum Desv.
  • Trachystylis S.T.Blake
  • plemię Bisboeckelereae
  • Becquerelia Brongn.
  • Bisboeckelera Kuntze
  • Calyptrocarya Nees
  • Diplacrum R.Br.
  • plemię Cariceae
  • Carex L. – turzyca
  • Cymophyllus Mack. ex Britton & A.Br.
  • Kobresia Willd.
  • Schoenoxiphium Nees
  • Uncinia Pers.
  • plemię Cryptangieae
  • Didymiandrum Gilly
  • Exochogyne C.B.Clarke
  • Lagenocarpus Nees
  • plemię Cypereae
  • Alinula J.Raynal
  • Androtrichum (Brongn.) Brongn.
  • Ascolepis Nees ex Steud.
  • Courtoisina Sojak
  • Cyperus L. – cibora
  • Desmoschoenus Hook.f.
  • Ficinia Schrad.
  • Hellmuthia Steud.
  • Isolepis R.Br. – sitniczka
  • Kyllinga Rottb.
  • Kyllingiella R.W.Haines & Lye
  • Lipocarpha R.Br.
  • Pycreus P.Beauv.
  • Queenslandiella Domin
  • Remirea Aubl.
  • Scirpoides Seg. – hołoszeń
  • Sphaerocyperus Lye
  • Volkiella Merxm. & Czech
  • plemię Dulichieae
  • Blysmus Panz. ex Schult. – ostrzew
  • Dulichium Pers.
  • plemię Eleocharideae
  • Chillania Roiv.
  • Eleocharis R.Br. – ponikło
  • plemię Fuireneae (grupa polifiletyczna)
  • Actinoscirpus (Ohwi) R.W.Haines & Lye
  • Bolboschoenus (Asch.) Palla – sitowiec
  • Fuirena Rottb.
  • Schoenoplectus (Rchb.) Palla – oczeret
  • plemię Rhynchosporeae
  • Pleurostachys Brongn.
  • Rhynchospora Vahl – przygiełka
  • plemię Scirpeae
  • Amphiscirpus Oteng-Yeb.
  • Eriophorum L. – wełnianka
  • Oreobolopsis Koyama & Guagl.
  • Phylloscirpus C.B.Clarke
  • Scirpus L. – sitowie
  • Trichophorum Pers. – wełnianeczka
  • plemię Schoeneae
  • Carpha Banks & Sol. ex R.Br.
  • Caustis R.Br.
  • Cladium P.Browne – kłoć
  • Costularia C.B.Clarke
  • Cyathochaeta Nees
  • Epischoenus C.B.Clarke
  • Evandra R.Br.
  • Gahnia J.R.Forst. & G.Forst.
  • Gymnoschoenus Nees
  • Lepidosperma Labill.
  • Machaerina Vahl
  • Mesomelaena Nees
  • Morelotia Gaudich.
  • Neesenbeckia Levyns
  • Oreobolus R.Br.
  • Pseudoschoenus (C.B.Clarke) Oteng-Yeb.
  • Rhynchocladium T.Koyama
  • Schoenus L. – marzyca
  • Tetraria P.Beauv.
  • Trianoptiles Fenzl ex Endl.
  • Trichoschoenus J.Raynal
  • Tricostularia Nees ex Lehm.
  • plemię Sclerieae
  • Scleria Bergius
  • plemię Trilepideae
  • Coleochloa Gilly
  • Microdracoides Hua
  • Trilepis Nees Tylocarya Nelmes
  • Rodzaje z podrodziny Cyperoideae o niejasnej pozycji systematycznej:

    Sitowiec (Bolboschoenus) – rodzaj roślin z rodziny ciborowatych. Należy do niego w zależności od ujęcia systematycznego od 6 do 15 gatunków spotykanych na wszystkich kontynentach w wyjątkiem Ameryki Południowej, największe zróżnicowanie gatunkowe występuje w Ameryce Północnej i Azji wschodniej. W polskiej florze 1 gatunek rodzimy – sitowiec nadmorski (Bolboschoenus maritimus). W XXI wieku odkryto w Polsce także dwa gatunki pochodzące z Azji.Kłoć (Cladium P.Browne) – rodzaj roślin należący do rodziny ciborowatych. Współcześnie wyróżnia się w obrębie rodzaju zwykle 4 gatunki, spośród których w Europie (także w Polsce) reprezentowany jest jeden – kłoć wiechowata (Cladium mariscus). Pozostali przedstawiciele występują na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy. Gatunkiem typowym jest Cladium jamaiscense Crantz.

    Afrotrilepis (Gilly) J.Raynal, Cephalocarpus Nees, Egleria G.Eiten, Everardia Ridl., Koyamaea W.W.Thomas & Davidse, Nelmesia Van der Veken, Oxycaryum Nees, Ptilanthelium Steud., Reedia F.Muell., Sumatroscirpus Oteng-Yeb., Websteria S.H.Wright.

    Kwiatostan (ang. inflorescence, łac. inflorescentium) – wyodrębniające się od pozostałej części rośliny skupienie rozgałęzień pędów zakończonych kwiatami. W obrębie kwiatostanu znajdować się mogą poza nimi także liście przykwiatowe (podkwiatek i przysadka), a sam kwiatostan bywa wsparty liściem zwanym podsadką.Sitowie (Scirpus L.) – rodzaj roślin należący do rodziny ciborowatych (turzycowatych), liczący współcześnie ok. 35 gatunków, z których 2 występują naturalnie na terenie Polski. Gatunkiem typowym jest Scirpus sylvaticus L. W przeszłości do rodzaju tego zaliczano szereg roślin ciborowatych zaliczanych dziś do różnych rodzajów tej rodziny. W nazewnictwie potocznym nazwa sitowie często oznacza różne gatunki roślin ziemno-wodnych i higrofitów o rurkowatych pędach: sity, oczerety, ponikło, kłoć.
    Pozycja w systemie Reveala (1994-1999)

    Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd Juncanae Takht., rząd ciborowce (Cyperales Hutch.), rodzina ciborowate (Cyperaceae Juss.)

    Oczeret (Schoenoplectus (Rchb.) Palla) – rodzaj roślin kłączowych z rodziny ciborowatych (Cyperaceae Juss.). Należy do nich 77 gatunków roślin wodnych i roślin bagiennych. Gatunkiem typowym jest Schoenoplectus lacustris L. W Polsce występują 4 gatunki (najpospolitszy jest oczeret jeziorny).Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).
    Rodzaje reprezentowane we Florze Polski

    Przypisy

    1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-11-08].
    2. M. Muasya, D. Simpson, G. Verboom, P. Goetghebeur, R. Naczi, M. Chase, E. Smets: Phylogeny of Cyperaceae Based on DNA Sequence Data: Current Progress and Future Prospects (ang.). W: Bot. Rev. 75 [on-line]. 2009. [dostęp 2010-11-08]. s. 2–21.
    3. Michael G. Simpson: Plant Systematics. Amsterdam, Boston, London: Elsevier, 2010, s. 250-262. ISBN 978-0-12-374380-0.
    4. List of genera in family CYPERACEAE (ang.). W: Vascular Plant Families and Genera [on-line]. Kew Gardens. [dostęp 2010-11-08].
    5. Crescent Bloom: Cyperaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-06-15].
    6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular plants of Poland – a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. IB PAN, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
    Bylina (łac. herba perennis) – roślina zielna żyjąca dłużej niż dwa lata i zwykle wielokrotnie w tym czasie wydająca nasiona bądź zarodniki (wyjątkiem są zakwitające raz hapaksanty). Byliny wraz z krzewinkami, krzewami i drzewami określane są mianem roślin wieloletnich.Takson monotypowy, monotyp – w klasyfikacji biologicznej takson obejmujący tylko jeden przyporządkowany takson niższy, np. rodzina do której należy tylko jeden rodzaj lub rodzaj, do którego należy jeden gatunek. Taksony monotypowe są niechętnie wyodrębniane przez taksonomów, ponieważ ich tworzenie nie poprawia przejrzystości systemu klasyfikacyjnego na kolejnych szczeblach klasyfikacji. Wyodrębniane są, gdy istnieje wyraźna przerwa (odrębność) między taksonem monotypowym i taksonem siostrzanym.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Komelinowe (Commelinidae Takht.) – grupa roślin jednoliściennych stanowiąca w nowszych ujęciach systematycznych (system APG II z 2003, APG III z 2009) grupę monofiletyczną, siostrzaną dla szparagowców (Asparagales). Należą tu arekowce (Arecales), wiechlinowce (Poales), komelinowce (Commelinales), imbirowce (Zingiberales) i rodzina o nieokreślonej pozycji systematycznej – Dasypogonaceae. Do cech charakterystycznych tej grupy należy: obecność kwasu ferulowego i kumarowego w nie ulegających drewnieniu ścianach komórkowych, naczynia obecne są w łodydze i liściach, w komórkach liści często odkładana jest krzemionka, kwiatostany wsparte są podsadkami, zarodek jest krótki i szeroki.
    Actinoschoenus – rodzaj roślin z rodziny ciborowatych (Cyperaceae). Obejmuje trzy lub cztery gatunki występujące na Madagaskarze, na Sri Lance i w Chinach.
    Kwiat – organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania. Stanowi fragment pędu o ograniczonym wzroście ze skupieniem liści płodnych i płonnych, służących odpowiednio, bezpośrednio i pośrednio do rozmnażania płciowego (generatywnego). Kwiat charakterystyczny dla roślin nasiennych (czyli kwiatowych) jest organem homologicznym do kłosa zarodnionośnego (sporofilostanu) roślin ewolucyjnie starszych.
    Wełnianka (Eriophorum) – rodzaj roślin należący do rodziny ciborowatych. Należy tu około 25 gatunków występujących głównie w strefie klimatu chłodnego i arktycznego północnej oraz na terenach górskich półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Eriophorum vaginatum L.
    Turniowate (Thurniaceae) – rodzina roślin jednoliściennych z rzędu wiechlinowców. Należą tu tylko 2 rodzaje z 4 gatunkami występującymi na niewielkim obszarze w Ameryce Południowej (Wyżyna Gujańska i przyległe fragmenty Amazonii) oraz na południowych krańcach Afryki. Rośliny z wyprostowaną bulwą korzeniową lub zgrubiałą, kanciastą łodygą. Liście charakterystyczne jak na przedstawicieli wiechlinowców – ząbkowane wzdłuż brzegu.
    Hołoszeń (Scirpoides) – rodzaj roślin z rodziny ciborowatych (Cyperaceae). Należą do niego 3 gatunki występujące w Europie, Afryce i południowo-zachodniej Azji.
    System APG III – nowoczesny system klasyfikacyjny roślin okrytonasiennych opublikowany w roku 2009 przez członków Angiosperm Phylogeny Group. W październiku 2009 członkowie Linnean Society zaproponowali klasyfikację filogenetyczną wszystkich roślin telomowych, kompatybilną z systemem APG III.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.036 sek.