Chwalibog

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Chwalibog, Falibog, Chwaliboż, Faliboż — staropolskie imię męskie, złożone z członu Chwali- („chwalić, sławić, dziękować”) i -bog („Bóg”, ale pierwotnie „los, dola, szczęście”). Prawdopodobnie oznaczało „tego, który sławi szczęście”, późn. "tego, który sławi Boga”. Po raz pierwszy zanotowane w formie Chwalibog w 1258 roku, a w formie Falibog — ok. 1265 r. (Faliboż — 1239 r.).

Imiona słowiańskie to imiona wywodzące się z przedchrześcijańskiej tradycji słowiańskiej lub tworzone na ich wzór. Należą do nich rdzenne (rodzime) polskie imiona, tj. imiona utworzone ze słów używanych w języku staropolskim.Małopolska – kraina historyczna Polski, obejmująca obecnie południowo-wschodnią część kraju, w górnym i częściowo środkowym dorzeczu Wisły oraz w dorzeczu górnej Warty; dzielnica historyczna Polski. Stolicą Małopolski jest Kraków.

Forma Falibog powstała w wyniku uproszczenia się grupy chw w f, które zaszło na Śląsku, w Małopolsce i na Mazowszu w polszczyźnie epoki przedpiśmiennej. Natomiast pisownia z końcowym -ż być może jest zapisem imienia zdrobniałego, uformowanego przy użyciu przyrostka -jь, pod wpływem którego wygłosowe -g przeszło w -ż. Przyrostek ów może także oznaczać przynależność („należący do Chwaliboga, Faliboga”).

Imieniny – zwyczaj świątecznego obchodzenia (czasami hucznego) dnia świętego lub błogosławionego z chrześcijańskiego kalendarza lub innego dnia, tradycyjnie przypisywanego temu imieniu. Zwyczaj szczególnie popularny w Polsce (z wyjątkiem Górnego Śląska i Kaszub), ale także obecny w regionach katolickich np. Bawarii. Imieniny obchodzi się również w Bułgarii, w Grecji, w Szwecji, w Czechach, na Węgrzech i Łotwie, a kiedyś i w Rosji. W Szwecji oficjalną listę imienin publikuje Królewska Szwedzka Akademia Nauk. Zwykle wiąże się ze składaniem życzeń i wręczaniem prezentów solenizantowi. Czasem można spotkać się ze zwyczajem, że jeśli jest więcej niż jeden święty lub błogosławiony (patron) imienia (tj. jeśli jest kilka dat imienin w kalendarzu), imieniny obchodzi się w dniu wypadającym jako pierwszy w kolejności po urodzinach.Boguchwał, Boguchał, Bogufał, Bogofał, Bogfał, Bogchwał, Bochwał, Bofał – staropolskie imię męskie, złożone z członu Bogu- ("Bóg", ale pierwotnie "los, dola, szczęście") i -chwał ("chwalić, sławić, dziękować"). Prawdopodobnie oznaczało "tego, który sławi szczęście", późn. "tego, który sławi Boga". Zob. też Chwalibog, Chwaliboż, Falibog, Faliboż.

Możliwe staropolskie zdrobnienia: Chwała, Chwalech, Chalek, Chwalik, Chwalisz, Chwalko, Chwałek, Chwałko, Chwało, Chal, Chalęta, Chaława, Chałek, Chałko, Chałuszka, Chałuta, Chałutka, Fal, Falak, Falek, Falęta, Falik, Falisz, Faliszek, Faliszko, Falk, Falko, Fał, Fałak, Fałek, Fałk, Fałko, Kwalisz, Kwalusz (lub Kwałusz), Kwał, Kwałek, Kwałko.

Witold Taszycki (ur. 20 czerwca 1898 w Zagórzanach pod Bieczem, zm. 9 sierpnia 1979 w Krakowie) - historyk języka polskiego, badacz onomastyki i dialektologii historycznej.Imię (łac. nomen) – osobista nazwa nadawana osobie przez grupę, do której należy. Wraz (z ewentualnym drugim i następnymi imionami oraz) z nazwiskiem, czasem patronimikiem (ros. отчество (trans.) otcziestwo), a rzadziej przydomkiem stanowi u większości ludów podstawowe określenie danej osoby.

Możliwe nazwiska:

Chwaluk od stpol. imienia dwuczłonowego typu Chwali-bog, Chwali-mir, por. stpol. Chwalech, Chwalęta, Chwalik, Chwalisz itd. (Malec 1982, s. 66), tu z suf. -uk od pierwszego członu Chwał- / Chwal-. Por. nazwiska Chwalko, Chwalewic, Chwalejewicz (NOB I 57)

Chwalibog, Falibog imieniny obchodzi 24 stycznia i 28 lutego.

Zob. też imię złożone z tych samych członów w odwróconej kolejności: Boguchwał, Boguchał, Bogufał, Bogofał, Bogchwał, Bochwał, Bofał.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. W. Taszycki (red.), Słownik staropolskich nazw osobowych, T. 1 z. 2, (Bierzec(s)ski—Ciema), Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1966
  2. B. Walczak, Zarys dziejów języka polskiego, Wrocław 1999, wyd. II poprawione, ​ISBN 83-229-1867-4​ str. 45
  3. M. Malcówna, Staropolskie imiona dwuczłonowe męskie z przyrostkami zdrabniającymi, [w:] Onomastica r. VII, Wrocław 1961
  4. A.Cieślikowa (red.), Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, t.1, Kraków 2000, ​ISBN 83-87623-23-7




Reklama