• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Chrzest Litwy - obraz Jana Matejki

    Przeczytaj także...
    Tryptyk – typ nastawy ołtarzowej składający się z części środkowej oraz dwóch bocznych skrzydeł. Skrzydła są zwykle osadzone na zawiasach i ruchome, tak, że mogą się zamykać, zasłaniając część środkową. Nazwa tryptyk odnosi się także do (nawiązujących kształtem do ołtarza) obrazów malarskich i płaskorzeźb, składających się z trzech części, które zazwyczaj można składać.Jadwiga Andegaweńska (ur. między 3 października 1373 a 18 lutego 1374 w Budzie, zm. 17 lipca 1399 w Krakowie) – najmłodsza córka Ludwika Węgierskiego i Elżbiety Bośniaczki, król Polski od 1384, święta Kościoła katolickiego, patronka Polski.
    Władysław II Jagiełło (ur. ok. 1362 lub ok. 1352, zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377–1381 i 1382–1401, król Polski 1386-1434 i najwyższy książę litewski 1401–1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.

    Chrzest Litwy (Dzieje cywilizacji w Polsce, Epoka Jagiellonów, Chrzest Litwy r.p. 1387) – obraz Jana Matejki namalowany w 1888, przedstawiający scenę uroczystego chrztu dostojników i ludu litewskiego. Obecnie przechowywany na Zamku Królewskim w Warszawie jako depozyt Muzeum Narodowego.

    Zakon Braci Mniejszych (łac. Ordo Fratrum Minorum, siglum: OFM, pot. franciszkanie, franciszkanie brązowi) – katolicka wspólnota zakonna z grupy zakonów żebrzących. Założona w 1209 przez św. Franciszka z Asyżu. Jeden z największych zakonów katolickich (ponad 13 tys. braci). Do wspólnoty należą na równych prawach zarówno kapłani, jak i bracia laicy. Kościół zalicza Braci Mniejszych do instytutów kleryckich.Inwestytura (łac. przyobleczenie, ubranie) – nadawanie dóbr seniora wasalowi, przy zachowaniu ceremoniału i zasad prawa lennego.

    Geneza[ | edytuj kod]

    W 1385 Korona Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie, na mocy porozumienia w Krewie, zawarły unię personalną. Jednym z jej warunków była chrystianizacja Litwy. Król Władysław II Jagiełło, rok po przyjęciu korony polskiej, udał się na ziemie litewskie, by zapoczątkować proces zaprowadzania chrześcijaństwa. Do Wilna przybył w lutym 1387 roku w czasie rozpoczynającego się wielkiego postu. Towarzyszący mu franciszkańscy mnisi podjęli wówczas rekolekcje i nauki o nowej wierze dla litewskich wielmożów, którzy mieli być ochrzczeni w pierwszej kolejności w święta Wielkanocy. Chrystianizacja Litwy odbywała się w latach 1387–1388.

    Narymunt Gleb (ur. ok. 1300, zm. 2 lutego 1348 nad Strawą) – pierworodny syn wielkiego księcia litewskiego Giedymina.Andrzej herbu Jastrzębiec, Andrzej z Krakowa, Andrzej Polak, Andrzej Wasiło (zm. 14 listopada 1398 w Wilnie), polski franciszkanin, biskup serecki, pierwszy biskup wileński, dyplomata, spowiednik Elżbiety Łokietkówny.

    Obraz Chrzest Litwy wchodzi w skład cyklu dwunastu prac Jana Matejki pt. Dzieje cywilizacji w Polsce. Zbiór ten, powstały w latach 1888–1889, stanowi prezentację najważniejszych wydarzeń historycznych narodu polskiego, od początku czasów piastowskich do końca I Rzeczypospolitej.

    Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.Unia w Krewie – akt wydany 14 sierpnia 1385 roku przez Jagiełłę, regulujący stosunek Korony Królestwa Polskiego z Wielkim Księstwem Litewskim. Jego rezultatem było włączenie w 1386 roku Litwy do Królestwa Polskiego jako jego części składowej.

    Opis obrazu[ | edytuj kod]

    Dzieło Matejki przedstawia moment uroczystego przyjęcia chrztu przez litewskich książąt i bojarów oraz lud w Wielką Sobotę 1387 roku. W miejscu zburzonej świątyni Perkuna, na skraju dawnego pogańskiego gaju, wzniesiony został krzyż. Na ołtarzu tuż obok niego znajduje się tryptyk z wizerunkiem Matki Boskiej Ostrobramskiej. W obraz wpatruje się królowa Jadwiga, stojąca pod sztandarem Orła Białego i trzymająca w ręku kielich mszalny, przeznaczony dla nowego biskupa Litwy. Przed królową siedzi Jagiełło, który przekazuje pastorał klęczącemu przed nim pierwszemu biskupowi wileńskiemu Andrzejowi Jastrzębcowi. W ceremonii inwestytury uczestniczy również arcybiskup Bodzanta, który pochyla się, błogosławiąc pastorał.

    Wielkanoc, Pascha, Niedziela wielkanocna, Zmartwychwstanie Pańskie, mazow. Wielki Dzień – najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie upamiętniające Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, obchodzone przez Kościoły chrześcijańskie wyznające Nicejskie Credo (325 r.).Jan Alojzy Matejko (ur. 24 czerwca 1838 w Krakowie, zm. 1 listopada 1893 w Krakowie) – polski malarz, twórca obrazów historycznych i batalistycznych, historiozof.

    Przed krzyżem klękają litewscy bojarzy i książęta: Wigunt Aleksander, Włodzimierz, Korybut Dymitr, Świdrygiełło, Borys, Korygiełło, Narymunt Gleb. Po lewej stronie obrazu franciszkański mnich błogosławi zgromadzonych otwartą Biblią. Przed nim ukazani są królewscy bracia Skirgiełło (z włócznią) oraz Witold. Pod gajem katoliccy księża głoszą nowym wiernym Słowo Boże. Po prawej stronie obrazu, tuż nad brzegiem Wilii, biskup Radlicz dokonuje zbiorowego chrztu litewskich poddanych.

    Muzeum Narodowe w Warszawie (MNW) – muzeum sztuki w Warszawie, założone w 1862 jako Muzeum Sztuk Pięknych w Warszawie, narodowa instytucja kultury; jedno z największych muzeów w Polsce i największe w Warszawie.Godło Polski, jest obowiązującym symbolem Rzeczypospolitej Polskiej, obok flagi i hymnu. Jego archetypem jest dynastyczny herb Piastów – pierwszych władców Polski.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Chrzest Litwy (obraz Władysława Ciesielskiego)
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Matejko : obrazy olejne : katalog pod redakcją i ze wstępem Krystyny Sroczyńskiej. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, Arkady, 1993, s. 242. ISBN 83-213-3652-3.
    2. Jan Matejko – Dzieje cywilizacji w Polsce (2) (pol.). Galeria Malarstwa Polskiego. [dostęp 2010-03-29].
    3. Władysław Staich (1882-1938): Chrzciciele Litwy: udział polskich Franciszkanów w nawracaniu ludu litewskiego: pamiątka rekoncyljacji i otwarcia kościoła OO. Franciszkanów w Wilnie 1864–1934 (pol.). Druk. im. Fr. Skaryny; Wydawnictwo OO., 1935. s. 40–44. [dostęp 2010-03-30].
    4. matejko, jan: dzieje cywilizacji w polsce (pol.). WebArt. [dostęp 2010-03-29].
    5. JAN MATEJKO – DZIEJE CYWILIZACJI W POLSCE JANA MATEJKI – Obraz 8. CHRZEST LITWY R.P. 1387. (pol.). halat.pl. [dostęp 2010-03-29].
    Poganie − określenie używane wobec wyznawców religii niemonoteistycznych, głównie politeistycznych i animalistycznych.Skirgiełło Olgierdowic, lit. Skirgaila, imię chrzestne Iwan (ur. ok. 1354/1355, zm. przed 24 grudnia 1394 lub 23 grudnia 1396 w Kijowie) - namiestnik w Wielkim Księstwie Litewskim 1386-1392/1394, książę kijowski 1392-1396.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Chrystianizacja – proces wypierania rodzinnych wierzeń etnicznych, osiadłego w określonym rejonie ludu, przez wiarę chrześcijańską. Jego największe nasilenie przypadało w okresie średniowiecza, a spowodowane było dominującą pozycją chrześcijaństwa wśród ówczesnych europejskich władców oraz rosnącymi wpływami papiestwa.
    Krewo (biał. Крэва, Krewa) – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie smorgońskim, do 1945 w Polsce, w województwie wileńskim, w powiecie oszmiańskim, siedziba gminy Krewo.
    Bojarzy (z bułgarskiego boliare, boliarin) – w średniowiecznej Bułgarii (do XIV wieku), Wołoszczyźnie, Mołdawii i później na Rusi - wyższa szlachta feudalna, magnaci, wielcy właściciele ziemscy.
    Piastowie – pierwsza historyczna dynastia panująca w Polsce od ok. 960 do 1370 roku. Za jej protoplastę uchodzi legendarny Piast, syn Chościska, rataj spod Gniezna. Według legendy syn Piasta – Siemowit został pierwszym księciem Polan. Kolejnymi byli Lestek i Siemomysł. Pierwszym władcą z dynastii Piastów, którego historyczność nie jest kwestionowana, był Mieszko I.
    Wielki post, w protestantyzmie określany jako czas pasyjny – czas pokuty, przygotowujący do przeżycia najważniejszych dla chrześcijan, świąt wielkanocnych. Obejmuje on okres liturgiczny od Środy Popielcowej do Wielkiego Czwartku. Tradycyjnie wielki post określany bywa jako czterdziestodniowy (łac. Quadragesima).
    Korybut Dymitr (lit.: Kaributas, biał.: Карыбу́т Альге́рдавіч) był jednym z synów Olgierda i władcą Nowogrodu Siewierskiego.
    Perkun (lit. Perkūnas, Perkuns, fiń. Perkele, łot Perkonos, Perkons, prus. Perkunis; możliwe że od praindoeuropejskiego rdzenia perk- - "dąb") – naczelne, suwerenne bóstwo panteonu bałtyjskiego, gromowładca, bóg niebios, ognia i płodności, odpowiednik słowiańskiego Peruna. Ogólnobałtyjski bóg burzy i wojny, strażnik moralności oraz sprawca biokosmicznej płodności w lettolitewskich mitach nieba. Jego świętym drzewem i symbolem był dąb. Jako bóstwo, które można było oglądać i o zdefiniowanej funkcji mitologicznej zastępował Dievs - deus otiosus panteonu bałtyjskiego. Wspominany był m.in. w pismach Jana Długosza.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.