• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Chruściki



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Przepoczwarczenie – faza rozwoju złożonego u owadów, występująca u owadów z przeobrażeniem zupełnym. Proces przeobrażenia larwy w poczwarkę. Czasami błędnie określany nazwą przepoczwarzenie. Przepoczwarczenie (od poczwarki a nie poczwary) następuje zazwyczaj w ukryciu, często w osłaniającym oprzędzie.Imago (łac. imago – wizerunek, obraz; l.mn. – imagines; pol. l.mn. „imaga”), owad dorosły, owad doskonały – ostateczne stadium w rozwoju osobniczym owadów przechodzących proces przeobrażenia. Imago nie przechodzi już linień. U większości gatunków jest osobnikiem zdolnym do rozrodu, często niepobierającym pokarmu lub pobierającym jedynie w minimalnych ilościach.

    Chruściki (Trichoptera) – rząd owadów wodnych o przeobrażeniu zupełnym. Są stosunkowo niewielkich rozmiarów, od 2 mm do 4-5 cm. Największe znane chruściki zamieszkują Himalaje (rodzaje: Eubasilissa, Himalopsyche, u owadów dorosłych rozpiętość skrzydeł dochodzi do 8 cm). Cechą charakterystyczną postaci dorosłych są włoski na skrzydłach, natomiast larwy mają wyraźnie odnóża analne zakończone pazurkiem.

    Przeobrażenie zupełne owadów, holometabolia – typ metamorfozy larwy owada w dorosłego osobnika, w trakcie której występuje stadium poczwarki.Gąbki (Porifera) – typ prymitywnych, beztkankowych zwierząt wyłącznie wodnych (najczęściej morskich), osiadłych, zwykle kolonijnych, o nieregularnym i najczęściej zmiennym kształcie, charakteryzującym się brakiem symetrii. Gąbki należą do najstarszych organizmów wielokomórkowych – zbliżone do nich formy występowały już 1,8 mld lat temu. W zapisie kopalnym znane są ze skamieniałości prekambryjskich, datowanych na około 600 mln lat (gąbki krzemionkowe) oraz kambryjskich (gąbki pospolite i wapienne). Typ obejmuje około 8 tysięcy poznanych dotąd gatunków, z czego tylko 150 żyje w wodach słodkich. Są szeroko rozpowszechnione na kuli ziemskiej, głównie w strefie przybrzeżnej oraz na dnie płytkich mórz.

    Wcześniej ich nazwę zapisywano jako "chróściki" (taki zapis spotkać można w publikacjach do połowy XX w.), regionalnie nazywane są także kłódkami (od kłoda, mała kłódka), klajdukami, obszywkami. Nazwę łacińską – Trichoptera, czyli włoskoskrzydłe – zawdzięczają obecnym na skrzydłach postaci dorosłych (imagines) licznym włoskom, czym odróżniają się od blisko z nimi spokrewnionych motyli (Lepidoptera czyli łuskoskrzydłe).

    Głowa (łac. caput) – część ciała zwierząt, zajmująca u człowieka i u innych ssaków szczytowe umiejscowienie (ewentualnie przednie). Szyja (collum) stanowi podporę dla głowy oraz drogę łączącą ją z tułowiem i kończyną górną.Larwa (łac. larva – maska, widmo, lm larvae) – postać i stadium rozwoju postembrionalnego (młodocianego) zwierzęcia, charakteryzujące się możliwością wzrostu, często różniące się anatomicznie, fizjologicznie i ekologicznie od postaci dojrzałej osobników tego samego gatunku. Występuje powszechnie w rozwoju bezkręgowców, ryb i płazów.

    W Polsce występuje blisko 290 gatunków (zobacz chruściki Polski), w Europie ponad 900, zaś na całym świecie opisano ponad 14 tysięcy gatunków obecnie żyjących oraz 685 gatunków kopalnych. Jednakże przypuszcza się, że współcześnie na Ziemi może występować nawet do 50 tysięcy gatunków. Crunoecia irrorata jest gatunkiem prawnie chronionym w Polsce (od 2004). Inny gatunek Allogamus starmachi jest tatrzańskim endemitem.

    Jajo – jedna z faz rozwoju nowego osobnika u wielu gatunków zwierząt. Jajo zawiera surowce odżywcze pozwalające na rozwój zarodka bez dostępu do organizmu macierzystego i zewnętrznych źródeł pożywienia oraz stosunkowo bezpieczne środowisko, ale ze względu na swoją zawartość jest również cenionym pokarmem.Crunoecia irrorata, krynicznia wilgotka (wcześniejsza nazwa to kudłatka) – chruścik (Insecta: Trichoptera, chruściki) z rodziny Lepidostomatidae. Gatunek związany ze źródliskami (zob. źródło), krenobiont. Larwy budują charakterystyczne, czworościenne domki. Gatunek prawnie chroniony (jako jedyny chruścik w Polsce). Uznany za gatunek parasolowy dla ochrony źródeł. Występuje w całym kraju, ale na nielicznych stanowiskach. Zasiedla źródła helokrenowe.

    Badaniami tej grupy owadów zajmuje się trichopterologia. Obecnie wydawane są trzy pisma poświęcone chruścikom: międzynarodowa Braueria (rocznik wydawany od ponad 30 lat w Austrii), polski newsletter Trichopteron i amerykański newsletter Nectopsyche. Wyniki badań publikowane sa także w ogólnych czasopismach zoologicznych, entomologicznych i hydrobiologiczych.

    Beraeidae – kudłorożkowate, rodzina owadów wodnych z rzędu Trichoptera - chruściki. W Polsce do tej pory odnotowano występowanie 6 gatunków z 4 rodzajów. Larwy z tej rodziny budują lekko zakrzywione, gładkie domki z ziaren piasku. Niektóre gatunki w stadium larwalnym zasiedlają źródliska i strumienie wypływające ze źródeł (rodzaj Beraea, Ernodes), jeden zasiedla strumienie i małe nizinne rzeczki (Beraeodes minutus). Większość z krajowych gatunków zagrożona jest wyginięciem.Zbieracze – funkcjonalna grupa troficzna bezkręgowców wodnych, odżywiająca się małymi fragmentami (poniżej 1 mm) detrytusu i cząstek organicznych, zbieranych z powierzchni dna. W odróżnieniu od filtratorów aktywni zbieracze przemieszczają się w poszukiwaniu drobnocząsteczkowego detrytusu.

    Spis treści

  • 1 Budowa ogólna
  • 2 Cykl życiowy
  • 3 Typy domków i konstrukcji
  • 4 Odżywianie
  • 5 Rozmieszczenie ekologiczne
  • 6 Filogeneza
  • 7 Chruściki jako bioindykatory
  • 8 Polskie nazwy chruścików
  • 9 Systematyka
  • 10 Bibliografia
  • 11 Przypisy
  • 12 Linki zewnętrzne
  • Budowa ogólna[]

    Postać dorosła

    Postacie dorosłe (imago) to aktywnie latające owady przypominające pokrojem motyle nocne, prowadzą typowo lądowy tryb życia. Tylko nieliczne gatunki z Afryki prowadzą nawodny tryb życia – podobnie jak nartnikowate (pluskwiaki wodne).

    Wielkość ciała poszczególnych gatunków waha się w granicach 2-30 mm. Zazwyczaj są ubarwione w odcieniach szarości, brązu, czerni. Tylko nieliczne gatunki subtropikalne są kolorowo i jaskrawo ubarwione. Skrzydła – składane wzdłuż ciała – pokryte są włoskami oraz czasem łuseczkami. Czułki są długie i skierowane do przodu. Na głowie występują oczy złożone oraz przyoczka. Aparat gębowy jest nieco uwsteczniony – o zredukowanych żuwaczkach, przystosowany do zlizywania soków roślinnych.

    Wrzecionkowate (Ecnomidae) – rodzina owadów wodnych z rzędu chruścików (Trichoptera). W Polsce występuje tylko jeden gatunek – Ecnomus tenellus. Larwy tego gatunku występują w jeziorach i rzekach nizinnych, budują lejkowate sieci łowne, które umiejscawiane są między kamieniami i roślinami wodnymi. Larwy są drapieżne, zjadają nicienie, wioślarki, wodopójki i larwy jętek.Odnóża – parzyste przydatki występujące na tagmach stawonogów. Pełnią funkcje (często związane z lokalizacją): czuciowe, pokarmowe, lokomotoryczne, kopulacyjne, transportowe, przędne. Ilość, budowa i rozmieszczenie odnóży jest ważną cechą taksonomiczną.
    Schemat budowy larwy

    Larwy osiągają wielkość 2-40 mm, domki mogą być nieco większe (do 6 cm). Głowa jest dobrze wykształcona i sklerotyzowana z dobrze rozwiniętym aparatem gębowym. Na głowie obecne są zredukowane czułki. Odnóża są dobrze wykształcone. Poza trzema parami odnóży tułowiowych obecna jest także para odnóży analnych.

    Przyoczko (l.mn. przyoczka), oczko (ocellus) – pojedynczy narząd wzroku występujący u stawonogów. Wyróżnia się przyoczka boczne (ocellus lateralis, stemma), obecne w liczbie 1–7 par na bocznej lub brzusznej części głowy larw owadów o przeobrażeniu zupełnym i u skoczogonków oraz przyoczka grzbietowe (ocellus dorsalis, ocellus anterior), o pojedynczym aparacie dioptrycznym i licznych receptorach, występujące w liczbie 1–3 par na czole u imagines i larw niektórych owadów o przeobrażeniu niezupełnym.Zoolog – naukowiec zajmujący się badaniami zwierząt, biolog specjalizujący się w badaniach zoologicznych. W potocznym rozumieniu zoolog to osoba interesująca się zwierzętami (hobbysta). Zoolog-amator nie musi oznaczać dyletanta, oznacza jedynie, że badania zoologiczne nie stanowią źródła utrzymania, nie są zawodem.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Fitofag (gr. phytón – roślina, phageín – jeść), roślinożerca – organizm roślinożerny, odżywiający się roślinami lub częściami roślin (w tym przechowywanymi przez ludzi nasionami, owocami i suszem).
    Trichopteron – elektroniczny biuletyn Sekcji Trichopterologicznej, wydawany od roku 2001 przez Polskie Towarzystwo Entomologiczne oraz Katedrę Ekologii i Ochrony Środowiska UWM w Olsztynie.
    Pluskwiaki wodne - ekologiczna grupa pluskwiaków różnoskrzydłych, owadów prowadzących wodny lub nawodny tryb życia. Skupia dwie grupy systematyczne: Gerromorpha (zasiedlające powierzchnie wody) i Nepomorpha (żyjące w wodzie). Do pluskwiaków wodnych żyjących w Polsce zaliczane są rodziny:
    Polski indeks biotyczny (BMWP-PL) – wskaźnik jakości wód stosowany do monitoringu rzek w Polsce, zaadaptowany z brytyjskiego indeksu BMWP ((ang.) Biological Monitoring Working Party score). Indeks biotyczny opracowano w celu dostosowania polskich metod biomonitoringu do ujednoliconego systemu stosowanego w Unii Europejskiej. Ramowa Dyrektywa Wodna Unii Europejskiej wprowadziła nowe podejście do oceny czystości i klasyfikacji wód, kładąc nacisk na ocenę stanu ekologicznego. W konsekwencji wzrosła rola badań biologicznych w monitornigu cieków. Ocena ekologiczna opiera się na zespołach organizmów (fitoplankton, makrofity, fitobentos, makrozoobentos, ryby), które w Dyrektywie nazywane są biologicznymi elementami jakości. W polskim indeksie biotycznym uwzględnione są następujące grupy bezkręgowców wodnych:
    Trichopterolog - naukowiec, entomolog zajmujący się badaniem chruścików (Insecta: Trichoptera). W szerszym rozumieniu to także osoba interesująca się (amator, hobbysta) tą grupą owadów, choć nie prowadząca samodzielnie czynnych badań. W badaniach terenowych trichopterolog posługuje się typowym sprzętem entomologicznym: siatką entomologiczną, czerpakiem entomologicznym, pułapką typu Malaise, lampą i ekranem do odłowów do światła, czerpakiem hydrobiologicznym (larwy), a także aparatem fotograficznym, dyktafonem. W badaniach laboratoryjnych trichopterolog wykorzystuje typową aparaturę: mikroskop, mikroskop stereoskopowy. Trichopterolodzy wykorzystują także laboratoryjne hodowle i eksperymenty.
    Funkcjonalne grupy troficzne, gildie - grupa organizmów odżywiająca się w podobny sposób i podobnym pokarmem. Pojęcie wprowadził Cummins w ramach koncepcji ciągłości rzeki (river continuum). Ze względu na wielkość konsumowanego pokarmu jak i sposób odżywiania się wyrózniamy:
    Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).

    Reklama