• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Chorzów



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6] [7] [8]
    Przeczytaj także...
    Walter Johannes Mixa (ur. 25 kwietnia 1941 w Chorzowie) – niemiecki biskup rzymskokatolicki, obecnie biskup senior diecezji augsburskiej.Narodowy socjalizm (niem. Nationalsozialismus), nazizm (skrót od Nationalsozialismus), czasem określany również jako hitleryzm (od nazwiska Adolfa Hitlera) – rasistowska, antykomunistyczna i antysemicka ideologia Niemieckiej Narodowosocjalistycznej Partii Robotników (NSDAP). Niemiecka skrajna odmiana faszyzmu, opierająca się na biologicznym rasizmie, w szczególności na antysemityzmie, czerpiąca z haseł zarówno nacjonalistycznych, jak i socjalnych, trudna do jednoznacznego uplasowania na klasycznej osi prawica-lewica. Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w totalitarnych Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945.
    Kalendarium historii miasta[]
     Osobny artykuł: Historia Chorzowa.
  • 1136 – pierwsza wzmianka o osadzie Zversov koło Bytomia. Wzmianka pojawiła się w liście papieża Innocentego II adresowanego do biskupa gnieźnieńskiego Jakuba ze Żnina. Jednak istnieje wiele wątpliwości czy aby na pewno wspomniany Zversov jest późniejszym Chorzowem.
  • 24 czerwca 1257 – akt zezwalający na lokację wsi Chorzów (Chareu) Zakon Kanoników Regularnych Stróżów Najświętszego Grobu Konwentu Miechowskiego tzw. bożogrobcom miechowickim wydany przez Władysława – Księcia Opolskiego w Czeladzi.
  • 1778 – ks. Ludwik Bojarskiprepozyt parafii katolickiej we wsi Chorzów, odkrył złoża węgla i otworzył pierwsze pole wydobywcze.
  • 1787 – na wniosek księdza Ludwika Bojarskiego kopalnia zostaje nazwana Fürstine Hedwige.
  • 15 stycznia 1788 – wizytacja kopalni Fürstine Hedwige przez Friedricha Wilhelma hrabiego von Redena oraz Salomona Isaaca – przysięgłego górniczego.
  • 1790 – 1791 – wykupienie przez rząd pruski za kwotę 30 – 50 talarów od prepozyta księdza Ludwika Bojarskiego terenów na których odkryto złoża węgla kamiennego.
  • 1791 – Friedrich Wilhelm hrabia von Reden na odkrytym przez Salomona Isaaca złożu buduje drugą, konkurencyjną dla Fürstine Hedwige kopalnie Krug (j. niem. Dzban) nazywaną też Königliche Kohlenzeck, zaś sam Salomon Isaac buduje obok kopalnię Prinz Carl von Hessen – obie w rejonie dzisiejszej ulicy Księdza Piotra Skargi. Podczas odkrywki węgla natrafiono na wody solankowe które dały początek uzdrowisku.
  • 1799
  • Friedrich Wilhelm hrabia von Reden nadał nazwę Königshütte (pol. Królewska Huta) nowo otwartemu ośrodkowi metalurgii (na cześć pruskiego króla). Jednocześnie dnia 25 września tegoż roku o godz. 18:00 pojawił się ogień w pierwszym piecu, a dwa dni później popłynęła z niego pierwsza surówka.
  • rozpoczęcie w rejonie szybu Krugschacht (później szyb Jacek I) budowy Hauptschlüssel-Erbstollen (Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej).
  • 1800 – kopalnię Prinz Carl von Hessen przejmuje skarb pruski, łączy ją z kopalnią Krug. Nowo powstała kopalnia zostaje nazwana König, a później jej nazwę zmieniono na Königsgrube (kopalniaKról)'.
  • 1802 – założenie pierwszej szkoły w Królewskiej Hucie.
  • 1803 – uruchomienie drugiego pieca w Hucie Królewskiej.
  • 1804 – otwarcie pierwszego urzędu pocztowego w Królewskiej Hucie.
  • 1809 – powstał Knappschaftslazarett (Szpital Bracki) na dzisiejszej ul. Strzelców Bytomskich.
  • 1828 – oddanie do użytku (stojacej wtedy jeszcze w lesie) budynków kolonii Erdmannswille (dzisiaj jest to środkowa ul.Wolności. inwestor był Erdmann Sarganek).
  • 1830 – wpis miasta Königshütte do rejestru śląskich miejscowości uzdrowiskowych (specjalność: reumatyzm, artretyzm, choroby skóry, choroby kobiece i stany wyczerpania) – dom kąpielowy „Amalienbad” (nad kanałem „Suez”, w okolicy dzisiejszego Placu Chopina), dom i hotel uzdrowiskowy (ul. Wolności / ul. Jagiellońska) oraz park z muszla koncertowa i budynkiem administracji kurortu (Plac Truchana / ul. Ligoty Górniczej).
  • 1840 – pierwszy kościół w Królewskiej Hucie (ewangelicki pw. Elżbiety).
  • 1846 – powstał dworzec kolejowy w Hajdukach, czyli dzisiejszy Chorzów Batory.
  • 1850 – wybuch epidemii cholery.
  • 1852 – poświęcenie pierwszego kościoła katolickiego w Królewskiej Hucie (św. Barbary).
  • 1853
  • postawienie pomnika hrabiego von Redena (w obecności króla pruskiego).
  • dotarcie budowy Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej, drążonej ręcznie z Zabrza.
  • 1863 – ukończenie, trwającej od 1799, budowy Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej.
  • Walcowania Stali w Königshütte, 1872–1875, autor: Adolf von Menzel
  • 1864 – konsekracja kościoła pw. św. Barbary – pierwszej parafii w Królewskiej Hucie (kościół był później w 1896 roku konsekrowany powtórnie w wyniku jego przebudowy).
  • 1865 – uruchomienie pierwszego wodociągu w Królewskiej Hucie zasilanego wodą z kopalni Königsgrube
  • 1868
  • 11 lipca – nadanie praw miejskich kolonii Królewska Huta (wieś Chorzów nadal pozostaje autonomiczną wsią, nie wchodząc w granice miasta).
  • powstał dworzec kolejowy Königshütte Mitte, czyli dzisiejszy Chorzów Miasto.
  • 1869
  • 9 marca – powołanie pierwszego (komisarycznego) burmistrza Lange z Bernau bei Berlin.
  • 18 października – nadanie miastu herbu przez króla Prus Wilhelma I z jego monogramem „W”.
  • 1870 – asesor sądowniczy Goetz zostaje burmistrzem.
  • 1871 – ulica Kaiserstrasse (Wolności) zostaje wybrukowana.
  • 1872
  • następcą burmistrza Goetza zostaje poseł Bödcher.
  • Sąd Królewski rozpoczyna działalność.
  • mieszkańcy Königshütte na wojnie prusko-francuskiej.
  • zapadła decyzja o budowie huty żelaza (Bismarckhütte) w Hajdukach (dziś Chorzów Batory).
  • 1873
  • założenie parku hutniczego.
  • założenie ochotniczej straży pożarnej w Królewskiej Hucie.
  • budowa synagogi Królewskiej Hucie, zakończenie w 1875 r.
  • 1876 – początek pierwszej kadencji wieloletniego i popularnego burmistrza Girndt’a (później: Girndtplatz=Pl.Matejki).
  • 1884
  • zmiana nazwy miasta z Königshütte na Königshütte Oberschlesien (Królewska Huta Górny Śląsk).
  • zakończenie budowy (wodnej) wieży ciśnień i nowego wodociągu.
  • 1886 – doprowadzenie wodociągu do wsi Chorzów (obecnie dzielnica Chorzów Stary).
  • 1889 – założenie nowej parafii (św. Jadwigi) wyodrębnionej z parafii św. Barbary.
  • 1898
  • wyłączenie miasta Königshütte z powiatu Beuthen (bytomskiego) i utworzenie miasta na prawie powiatu (Stadtkreis).
  • uroczyste poświęcenie ewangelickiego kościoła pw. Marcina Lutra.
  • pierwsza elektryczna linia linia tramwajowa.
  • 1900 – epidemia tyfusu spowodowana czerpaniem przez mieszkańców wody z Rawy.
  • 1901
  • otwarcie Oberschlesisches Volkstheater (Teatru Ludowego).
  • otwarcie nowej rzeźni miejskiej (= Neues Städtisches Schlachthaus).
  • 1903 – połączenie Górnych i Dolnych Hajduk w jeden organizm o nazwie Bismarckhutte (od nazwy huty).
  • 1905 – otwarcie hali targowej i przeprowadzka cotygodniowego targu (Wochenmarkt) z rynku (Ring) na plac koło hali i rzeźni.
  • 1905 – Róża Luksemburg w Königshütte.
  • 1906 – niemiecki cesarz Wilhelm II w hucie Königshütte w Königshütte.
  • 1905–1912 – mieszkańcy Königshütte na wojnach w różnych pruskich koloniach (m.in. Deutsch-Südwestafrika).
  • 1907 – poświęcenie kościoła św. Józefa.
  • 1910 – założenie pierwszego klubu piłki nożnej Verein für Rasenspiele (VfR) Königshütte (późniejszy AKS).
  • 1911 – parafia św. Józefa zostaje usamodzielniona (po jej wyłączeniu z parafii św. Barbary); konsekracja kościoła w 1912 r.
  • 1914–1918 – I wojna światowa. Mieszkańcy Königshütte w niemieckich mundurach na różnych frontach, w różnych niewolach; w wojnie ginie wielu mężczyzn.
  • 1919 – polityczny chaos i kryzys powojenny (zamieszki i próba rewolucji).
  • 1919–1921 – trzy powstania śląskie
  • 1920 – powstał klub sportowy Ruch (po plebiscycie Ruch Hajduki Wielkie, dziś Ruch Chorzów).
  • 1921
  • 20 marca – na terenie Śląska, w tym także Chorzowa odbywa się plebiscyt, w którym pytano Ślązaków o chęć przynależności do Polski lub do Niemiec.
  • 24 kwietnia – ogłoszenie wyników plebiscytu; za przynależnością do Polski opowiedziało się 40,4%, a za przynależnością do Niemiec 59,5% uprawnionych do głosowania, natomiast w samej Królewskiej Hucie niecałe 75% głosów padło za przynależnością do Niemiec, podobnie jak w pobliskim Bytomiu-mieście, w tym ponad 11% tzw. emigrantów niemieckich (ściągniętych na tereny plebiscytowe w celu podniesienia końcowego rezultatu; wniosek o prawo głosu dla emigrantów złożyła strona Polska, ale w praktyce znaczna większość z nich głosowała za przynależnością do Niemiec. Natomiast w okolicznej gminie Chorzowie – 52% głosowało za przynależnością do Niemiec; w gminach wchodzących w skład powiatu Bytom – 59% głosujących optowało za przynależnością do Polski. Ostatecznie w 1922 roku Królewska Huta oraz okoliczne wsie zostały przyznane Polsce.
  • 1922
  • 23 czerwca – uroczystości przyłączenia Chorzowa do Polski.
  • założenie niemieckiego teatru.
  • 1922–1930 – częściowa emigracja proniemieckiej ludności, w tym także miejscowych Żydów Królewskiej Huty do niemieckiej części Górnego Śląska, m.in. do Bytomia (dla przesiedleńców z Królewskiej Huty powstała tam wielka dzielnica północna z kościołem pw. św. Barbary jako pamiątką królewskohuckiej parafii św. Barbary), oraz imigracja propolskiej ludności z zachodniej części Górnego Śląska m.in. do Królewskiej Huty; w całym okresie międzywojennym imigracja ludności polskiej z reszty Polski; również: imigracja ludności żydowskiej z Polski, a po 1933 także z Niemiec.
  • 1923 – (też medialnie)glośny wewnętrzny konflikt i rozłam w gminie żydowskiej w związku z postępującą dominacją przyjezdnych Żydów (głównie z eks-Galicji), konsekwencja: opuszczenie miasta przez sporą grupę członków gminy, w tym prawie wszystkich dotychczasowych prominentów.
  • 1924 – zmiana nazwy Verein für Rasenspiele (VfR) Königshütte na Amatorski Klub Sportowy (AKS) Królewska Huta.
  • 1926 – genewski proces (Chorzow factory case) w sprawie odszkodowań za Stickstoffwerke/Azoty (decyzja na niekorzyść Polski: wysokie odszkodowanie dla niemieckiego konsorcjum).
  • 2 października 1927 – uroczyste otwarcie stadionu miejskiego (AKS).
  • 18 września 1932 – otwarcie prywatnego niemieckiego gimnazjum im. Josepha von Eichendorffa (Eichendorffschule). Obecnie w budynku tym mieści się Liceum Ogólnokształcące im. J. Słowackiego.
  • 1934
  • 1 lipca uchwałą Sejmu Śląskiego, ze względów praktycznych (urbanistycznych i demograficznych) oraz polonizacji nazw, do miasta Królewska Huta (dziś dzielnice: Centrum, Klimzowiec i Chorzów II) została przyłączona wieś Chorzów (dziś Chorzów Stary) wraz z Maciejkowicami (przyłączonymi do wsi Chorzów w 1930 r.) oraz gmina Nowe Hajduki (obszar dzisiejszych ul.: przedłużonej Wolności, Omańkowskiej, Nomiarki, 75. Pułku Piechoty, Żołnierzy Września, Gwareckiej, Wandy itd.). W wyniku tych przemian nowemu organizmowi miejskiemu nadano nazwę Chorzów; zmiana herbu miasta (dzisiejsza forma).
  • 9 września poświęcenie kościoła św. Antoniego.
  • 1935 – napad polskich bojówek na spotkaniu Górnośląskiego Związku Niemieckich Rolników w hotelu Hrabia Reden (wiele osób rannych), ataki na aktorów i gości teatru niemieckiego – polityczne tło: koniec 15-letniej niemiecko-polskiej umowy o ochronie mniejszości (umowa wygasała dopiero w 1937 r.).
  • 1936 – aresztowanie przyjezdnego komunisty Władysława Gomułki (więziony m.in. w Katowicach).
  • 1936 – huta Królewska Huta zostaje przemianowana na Hutę Piłsudskiego, podobnie jak Rynek przed Ratuszem.
  • 1939
  • 1 kwietnia – włączenie do Chorzowa Wielkich Hajduk (dziś Chorzów Batory).
  • 18 lipca – zniszczenie pomnika hrabiego Redena.
  • sierpień – kradzież z koszar polskich mundurów, użytych później w sfingowanym napadzie na radiostację gliwicką.
  • 1 września – wycofanie się polskich władz oraz wojska (łącznie z uprowadzeniem 60 niemieckich mieszkańców miasta jako zakładników, do Mysłowic).
  • 3 września – wkroczenie oddziałów niemieckich oraz wcielenie miasta do III Rzeszy – po walkach Powstańców Śląskich, po czym wprowadzenie niemieckiej administracji (łącznie z aresztowaniem 19 polskich mieszkańców miasta jako zakładników).
  • 5 września – Chorzów otrzymuje nazwę Königshütte (Królewska Huta).
  • 1939–1945 – II wojna światowa – okres administracji niemieckiej. Mieszkańcy Königshütte w różnych mundurach (w niemieckich głównie od 1942), na różnych frontach, w różnych niewolach, obozach, łagrach; wielkie ubytki ludności męskiej; rasistowska segregacja ludności, wywózka Żydów do gett i obozów, spalenie synagogi; urzędowe naciski na mieszkańców aby składali podania o wpis na Volkslistę. Urzędowe zmiany imion i nazwisk na niemieckie, represje wobec Ślązaków = Polaków odmawiających wpisu na Volkslistę.
  • 1941 – słynna wizyta i przemowa ministra Wilhelma Fricka w hutach Königshütte i Bismarckhütte.
  • 1942 – utworzenie jednego z sieci obozów koncentracyjnych administrowanych przez Hauptamt Volksdeutsche Mittelstelle przeznaczonych dla Polaków na Śląsku – Polenlager – Polenlager Königshütte
  • 7 lipca 1942 – ponowne odsłonięcie odbudowanego pomnika hrabiego von Redena.
  • 1945
  • deportacja więźniów i robotników przymusowych na zachód, częściowo w formie morderczego marszu pieszo (tzw. „Todesmarsch”).
  • w ostatnich dniach (??): wielki wiec (z udziałem robotników i uczniów) na stadionie Ruchu, główny punkt programu: przemowa ‘motywacyjna’ gauleitera Brachta (tzw. Durchhalterede).
  • wkroczenie oddziałów radzieckich oraz ponowne przyłączenie miasta do Polski (bez walk); problemy z zaopatrzeniem miasta w żywność.
  • instalacja radzieckiej baterii dział artylerii przeciwlotniczej na stadionie Ruchu
  • podpalenie magazynu niemieckich mundurów itp. w kinie na ul. Wolności i kilkudniowy pożar.
  • ponowne zniszczenie w niewyjaśnionych okolicznościach pomnika hrabiego Redena.
  • przymusowe wysiedlenia urzędowo uznanych za Niemców mieszkańców miasta.
  • masowa imigracja ludności polskiej (tzw. napływowej).
  • masowe wyrzucanie mieszkańców z mieszkań (konfiskata) i z pracy.
  • mieszkańcy Chorzowa w polskich (?) obozach (między innymi w Obozie Zgoda?).
  • wywózki górników-autochtonów do ZSRR (np. Workuta, Donieck).
  • 1945–1946 – tzw. rehabilitacja mieszkańców którzy wpisani byli na niemiecką listę narodowościowa (Volkslista), często nie całkiem dobrowolna (łącznie ze przymusową zmianą imion i pisowni nazwisk).
  • 1950 – rehabilitacja, z urzędu, mieszkańców którzy w czasie wojny mieli nadaną volkslistę, a nie zostali zrehabilitowani w inny sposób.
  • 1951 – rozpoczęcie długotrwałej budowy Parku Śląskiego
  • 1954 – 82 ofiary (według danych oficjalnych) wśród górników pracujących w kopalni Barbara-Wyzwolenie (w wyniku pożaru wywołanego przez awarię systemu energetycznego).
  • 1955 – od ok. 1955 stała emigracja, głównie do RFN i NRD.
  • 1968 – polityczne zamieszki.
  • 1971 – nasilenie emigracji mieszkańców miasta do NRF w wyniku „umowy o łączeniu rodzin”.
  • 1972 – Fidel Castro w Chorzowie.
  • 1978 – budowa estakady na chorzowskim rynku.
  • 1982 – początek kolejnej fali emigracji na zachód (główine do RFN) w wyniku stanu wojennego i ogólnej sytuacji ekonomiczno-politycznej w Polsce.
  • 1991 – uchwała Rady Miasta nadająca dzielnicom I-IV odpowiednio nazwy: Centrum, Chorzów II, Chorzów Stary i Chorzów Batory
  • 1993 – zamknięcie KWK Prezydent.
  • 1998 – reorganizacja Huty Kościuszko (Królewskiej).
  • 2002 – 06 wrzesień – odsłonięcie zrekonstruowanego pomnika hrabiego Redena na Placu Hutników w śródmieściu miasta.
  • 2005 – pierwsze rozmowy na temat planu połączenia Chorzowa z innymi miastami GOP.
  • 2006 28 stycznia – na terenie Międzynarodowych Targów Katowickich dochodzi do katastrofy budowlanej. W wyniku wad konstrukcyjnych oraz naporu grubej warstwy zalegającego śniegu zawaleniu ulega hala wystawowa o pow. ok. 1,5 ha. Pod jej gruzami zginęło 65 osób a ok. 190 odniosło obrażenia wymagające hospitalizacji.
  • Nazwa miasta[]

    Nazwa Chorzów[]

    Pochodzenie nazwy Chorzów (od 1934 r. miasta, zaś wcześniej wsi – obecnego Chorzowa Starego) nie jest do dzisiaj ostatecznie ustalone.

    Szyb Elżbieta w Chorzowie – szyb górniczy znajdujący się w Chorzowie przy ulicy Siemianowickiej. Wyglądem przypomina zamek. Pierwotna nazwa tej budowli to "Szyb Tomasz" (niem. Tomasschacht) lub "Meitzenschacht" (od nazwiska dawnego dyrektora kopalni "Król").Innocenty II (łac. Innocentius II, właśc. Gregorio Paparone lub Papareschi; ur. w Rzymie – zm. 24 września 1143 tamże) – papież w okresie od 14 lutego 1130 do 24 września 1143.

    Obecnie obowiązującą etymologię nazwy Chorzów podał w 1987 roku krakowski onomasta Kazimierz Rymut. Wywodzi ją on od znanej w źródłach średniowiecznych nazwie osobowej Charz, u której źródła zapewne leży imię Zacharz (później: Zachariasz). Jego zdaniem dzisiejsza forma Chorzów jest stosunkowo późna i powstała przez upodobnienie do wyrazów typu chory, ponieważ samogłoska -a- w pozycji przed spółgłoską -rz- mogła mieć podwyższoną wymowę, przechodząc w -o-.

    Polonizacja – proces przyswajania języka lub kultury polskiej przez jednostki i grupy społeczne funkcjonujące wcześniej w ramach innych kultur. Polonizacja może zachodzić zarówno w wyniku mniej lub bardziej wyraźnego przymusu (np. administracyjnego, edukacyjnego) jak i mieć charakter dobrowolny, tzn. nie wiązać się z żadną bezpośrednią presją.Wilhelm Frick (ur. 12 marca 1877, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) - jeden z prominentnych działaczy narodowo socjalistycznych, minister spraw wewnętrznych III Rzeszy, a następnie protektor Czech i Moraw.

    Niektórzy historycy wiążą pochodzenie tej nazwy z pojawiającego się w XII w. zapisu o osadzie targowej pod Bytomiem, zwanej Zversov lub też Zuersov (do XVI w. w alfabecie łacińskim nie istniało rozróżnienie U i V, stosowano tylko półsamogłoskę V, odczytywaną jako samogłoska U lub spółgłoska V, różnica polega tylko na współczesnej transliteracji, podobnie W może być średniowieczną ligaturą VV lub transliterowane z V). Onomasta Stanisław Rospond uważał, iż mylnie kojarzy się wzmiankowaną w 1136 r. kopalnię srebra koło Bytomia Zversov z Chorzowem. Osada Zversov jest różnie rekonstruowana: Zwierszów, Zwierzów, Sierszów (jak Siersza) i podstawy należałoby szukać w prasłowiańskim sěrъ, od którego wywodzą się wyrazy siarka i szary. Profesor Rospond zastanawiał się również, czy oprócz dominującego poglądu, imię Chorz nie mogło być po prostu zdrobnieniem od Zachariasza.

    Hala Targowa nr II we Wrocławiu (niem. Markthalle Nummer 2) – nieistniejąca już hala targowa przy ul. Kolejowej, zbudowana według projektu Richarda Plüddemanna i Heinricha Küstera w latach 1906–08, wyburzona w 1973 po zniszczeniach wojennych w 1945.Wojewódzki Związek Piłki Nożnej (niem. "Wojewodschaft Fußballverband") – WFV regionalny niemiecki związek piłki nożnej działający w latach 1922–1923 na terenie wschodniego Górnego Śląska, który po zakończeniu I wojny światowej decyzją rady ambasadorów przypadł Polsce.

    Inny zapis, który ma dotyczyć Chorzowa, to Coccham lub Coccha. Ta forma z kolei pojawia się w dokumencie patriarchy jerozolimskiego z 1198 roku, w którym nadał ziemię Stróżom Bożego Grobu (Bożogrobcom). Wieś Chorza, czyli Chorzew, potem Chorzów (nazwa dzierżawcza), została zniszczona w 1241 r., przez Tatarów. Kolejną formą, jest Chareu (Charev), która pojawia się w dokumencie księcia Władysława opolskiego z 1258 roku. Uważa się go za pierwszy pewny dokument potwierdzający średniowieczną historię Chorzowa. Obok nazwy Chareu pojawia się jeszcze nazwa Belobreze (prawdopodobnie dzisiejszy Dąb – dzielnica Katowic). Ta forma (Belobreze) pojawia się też obok Coccha w dokumencie z 1198 roku. W XIII i XIV wiekach zaś pojawiają się zapisy: Charzew (1257), Charzow (1292), Chorevo (1297), Chorzow (1339).

    Państwowa Szkoła Muzyczna im. Grzegorza Fitelberga w Chorzowie (w skrócie: PSM Chorzów) - szkoła muzyczna I i II st., prowadzi działalność w zakresie nauczania na poziomie I stopnia (szkoła podstawowa) oraz II stopnia (szkoła średnia). Nauczanie odbywa się w systemie popołudniowym. Szkoła prowadzi nauczanie na wszystkich instrumentach, z wyjątkiem organów i harfy w zindywidualizowanym procesie nauczania.Kościół św. Wawrzyńca w Chorzowie – drewniany kościół z XVI wieku wzniesiony w Knurowie, przeniesiony do Chorzowa na Wzgórze Wyzwolenia w latach 1935 – 1938.
    Nazwa Charzow na mapie z 1792 r.

    W nazwie miejscowości a zamiast o powtarza się w dokumentach aż do XVIII wieku (w 1780 r. Charzow lub Chorzow). Stanisław Rospond domniemywa, że albo prasłowiańskie chvorъ= chory funkcjonowało w podwójnej postaci chor- || char-, czego przykładem może być, iż obok nazw osobowych Chorzela, Chorzęta występują również Charzyński, Charuba, albo zapisy Char- należałoby uznać za germanizacyjne, gdzie polskie o zastępowano a (Wartha = Bardo).

    Męczennik (gr. μάρτυς, mártus, łac. martyr: „świadek” – osoba, która zginęła lub cierpiała w obronie swoich wierzeń lub przekonań.Tesco (LSE: TSCO ) – największa brytyjska sieć hipermarketów i supermarketów, która ma swoje filie również w innych krajach. Początkowo sieć zajmowała się sprzedażą żywności, ale rozszerzyła swoją ofertę również na odzież, sprzęt elektroniczny i samochody. Do roku 2003 przedsiębiorstwo miało już w swoim posiadaniu ponad 2000 sklepów różnej wielkości, od hipermarketów do niewielkich sklepików np. przy stacjach benzynowych.

    Jak wspomniano nazwa Chorzów może posiadać swój źródłosłów w podstawie „chory”, od której utworzono wiele dawnych nazw osobowych: Chorz, Chorzęta, Chorzel, Chorzela, porównaj nazwę miejscową: Chorzele, Charzewice, Chorzewice. Wtedy osada ta – Chorzów – mogła być miejscem, gdzie przebywało wielu chorych. Pierwszą formą, udokumentowaną w 1257 roku, tego potocznego, hipotetycznego określenia osady Chorzev mogła być podobna w brzmieniu nazwa Chareu (Charev). Wybudowany w tej osadzie szpital przeniesiony został w 1299 r. do Bytomia.

    PIN – polski zespół muzyczny z Chorzowa założony w 2003 roku przez wokalistę Andrzeja Lamperta (dwukrotnego laureata Szansy na sukces, absolwenta Wydziału Jazzu i Muzyki Rozrywkowej w Katowicach), gitarzystę Sebastiana Kowola i klawiszowca, Aleksandra Woźniaka (kompozytora, producenta muzycznego, tekściarza). W zespole grają również basista Erwin Rudy i perkusista Adam "Leon" Jendrzyk. Muzycy określają swoją muzykę jako "soft rock".Siersza – jedno z osiedli w mieście Trzebinia, w powiecie chrzanowskim, w województwie małopolskim. Siersza była jedną z najstarszych miejscowości Małopolski o bogatej tradycji górniczej i energetycznej oraz dużych walorach estetycznych.

    Od polskiej nazwy choroby nazwę wywodził również niemiecki geograf Heinrich Adamy, który w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia nazwę miejscowości jako „Charzow (Chory)” podając jej znaczenie „Krankenort. Ungesunder Ort”, czyli w polskim znaczeniu: 'miejscowość chorych’ lub 'niezdrowe miejsce'. W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość (dzisiejszy Chorzów Stary) występuje pod nazwą Chorzow, Chożow oraz Hospitalgrund auch Chorzowski Grund (‘szpitalny też chorzowski grunt’).

    Górny Śląsk (łac. Silesia Superior, śl. Gůrny Ślůnsk, czes. Horní Slezsko, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.Michałkowice (śl. Michoukowicy, niem. Michalkowitz, ros. Михалковице) – dzielnica miasta Siemianowice Śląskie o charakterze mieszkaniowo-przemysłowo-rolniczym. Znajduje się na północno-zachodnich obrzeżach miasta. Zajmuje powierzchnię 545,5 ha, zamieszkuje ją 15532 mieszkańców (2001 r.). Gęstość zaludnienia 2847 m/km². Kod pocztowy 41-103.

    Nazwa Królewska Huta[]

    Jest to dosłowne tłumaczenie na język polski (tzw. kalka językowa) pierwotnej, urzędowej nazwy niemieckiej Königshütte, oznaczającej zarówno hutę, jak i powstałą przy niej kolonię (późniejsze miasto). Już od początku XIX w. w obiegu były obydwie formy: niemiecka społeczność używała nazwy Königshütte, zaś polska – Królewska Huta, czego jednym z dowodów jest statystyczny opis Prus z roku 1837, w którym miejscowość zanotowana jest jako: „Königshütte (polnisch Krolewska Huta)”.

    Władysław Gomułka, ps. Wiesław, Feliks Duniak, (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie) – polski polityk, działacz komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943-1948), I sekretarz KC PZPR (1956-1970), poseł na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji.Hala Targowa mieści się w Chorzowie. Została oddana do użytku 15 sierpnia 1905. Była to pierwsza taka budowla na Górnym Śląsku. Postawienie hali kosztowało 700 tys. marek. Zajmowała 2 600 m² powierzchni, a piwnice miały pojemność 11 700 m³. Wyposażona była w oświetlenie elektryczne i połączenie z bocznicą kolejową.

    Niemiecka forma Königshütte funkcjonowała w oficjalnym obiegu (urzędowym) w latach 1797–1922 i jako Königshütte O.S. w latach 1939–1945. W czerwcu 1922 r. tradycyjna już polska nazwa Królewska Huta stała się urzędową nazwą miasta i pozostała nią do końca czerwca 1934 r. Z dniem 1 lipca 1934 r. do miasta Królewska Huta przyłączono wiejskie gminy Chorzów i Nowe Hajduki, jednocześnie zmieniając nazwę miasta na Chorzów. Choć zmiana nazwy dużego przemysłowego miasta była niezwykle kosztowna, utrudniająca życie mieszkańcom i przedsiębiorcom, zdecydowano się na nią ze względów polityczno-propagandowych i narodowych. W spektakularny sposób jednoznacznie zerwano z tradycją niemiecką, usuwając z nazewnictwa miejscowego odniesienie do pruskiego króla, w którego imieniu założono w 1791 r. państwową (a więc należącą do królewskiego majątku) kopalnię węgla kamiennego König – ‘król’ (niem. Königsgrube, późniejsza kopalnia Król), a następnie, w 1797 r. państwową hutę żelaza König – ‘król’ (niem. Königshütte, późniejsza huta Królewska) wraz z osiedlem patronackim o identycznej nazwie co huta. W 1936 r. spolszczono również nazwę huty Królewskiej, którą przemianowano na Piłsudski. Zmiany te wpisywały się w wieloletnią akcję polonizowania przestrzeni publicznej województwa śląskiego, inicjowaną i aktywnie wspomaganą przez wojewodę śląskiego Michała Grażyńskiego. W jej ramach zmieniono m.in. w 1933 r. nazwę huty Bismarcka w Hajdukach Wielkich na Batory.

    Tarnowskie Góry (śl. Tarnowský Góry, niem. Tarnowitz, czes.: Tarnovské Hory, Tarnovice, łac. Montes Tarnovicenses) – miasto i gmina w południowo-zachodniej Polsce, w województwie śląskim, siedziba powiatu tarnogórskiego, na północnym krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP), historycznie na Górnym Śląsku. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.Ulica Teodora Kalidego w Chorzowie − jedna z ulic w chorzowskiej dzielnicy Chorzów II. Biegnie równolegle do ul. Katowickiej (DK 79). Łączy ul. Piotra Niedurnego z ul. 3 Maja.

    Demografia[]

     Osobny artykuł: Ludność Chorzowa.

    Chorzów jest najstarszym demograficznie miastem w województwie śląskim. Więcej niż 65 lat ma 27% ludności (przy regionalnej średniej 19%), a poniżej 15 roku życia jest zaledwie 11% chorzowian.

    Miasto ma dziś mniej mieszkańców niż przed wojną (w 1939, według różnych źródeł, ludność miasta wynosiła 127–135 tys. mieszk.). W czasie wojny nastąpił ogromny, nie notowany nigdzie indziej na Górnym Śląsku ubytek mieszkańców – liczba ludności w 1945 roku była o blisko 30 tys. osób niższa niż w 1939 roku. Przyczyną tego zjawiska był stosunkowo duży odsetek osób deklarujących narodowość niemiecką oraz liczne antagonizmy na tym tle występujące jeszcze przed II wojną światową. W okresie wojny na niemiecką listę narodowościową wpisano 92% mieszkańców miasta, z których większość posiadała I lub II kategorię DVL. Po 1945 r. osoby te zostały zmuszone do opuszczenia granic Polski. Przez pierwszych dwadzieścia lat powojennych liczba ludności rosła. Obniżyła się nieco przy wymianie gruntów z Katowicami, by ponownie rosnąć. Najwięcej ludności zamieszkiwało Chorzów w 1977 – 156 600 osób przy średniej gęstości zaludnienia prawie 4800 osób/km². Później liczba mieszkańców malała i nadal maleje. W ostatnich latach proces ten uległ spowolnieniu.

    Towarzystwo Salezjańskie (Towarzystwo św. Franciszka Salezego) zostało założone w 1859 przez ks. Jana Bosko (1815-1888) w celu kontynuowania jego pracy z młodzieżą i dziećmi.Zgromadzenie Misji (nazwy potoczne: Zgromadzenie Księży Misjonarzy, Misjonarze Wincentego à Paulo, lazaryści - czasem mylone z zakonem rycerskim o podobnej nazwie potocznej) - zgromadzenie zakonne, założone 17 kwietnia 1625 roku przez św. Wincentego à Paulo.

    Pod koniec 2012 r. Chorzów zamieszkiwało 111 168 osób, a w 2035 r. według prognoz GUS liczba mieszkańców wyniesie 108 328. Mimo to, na najbliższe lata przewiduje się duży napływ ludzi z Katowic wraz z wieloma inwestycjami mieszkaniowymi w pobliżu Parku Śląskiego.

    Bezrobocie w Chorzowie jest jednym z wyższych w województwie śląskim – w grudniu 2013 r. bez pracy pozostawało 12,0% ludności. Jest to wskaźnik niższy niż średnia dla Polski o 1,4 p.p., wyższy jednak o 0,8 p.p. niż średnia w województwie. Szczególnie źle wypada Chorzów w porównaniu z dwoma swoimi sąsiadami – Katowicami (5,4%) i Rudą Śląską (9,2%), natomiast bezrobocie jest znacząco niższe niż w Bytomiu (20,7%).

    Władysław opolski (ur. ok. 1225, zm. 27 sierpnia lub 13 września 1281/82) – książę kaliski w latach 1234–1244, książę rudzki 1234-1249, książę opolsko-raciborski 1246-1280/81. (Do 1241 roku pod zwierzchnictwem książąt śląskich)Zespół przyrodniczo-krajobrazowy Żabie Doły – położony na Górnym Śląsku, na granicy miast: Bytomia, Chorzowa i Piekar Śląskich zespół przyrodniczo-krajobrazowy o powierzchni 226,2 ha.

    W dwudziestoleciu międzywojennym Chorzów (Królewska Huta) był najgęściej zaludnionym miastem w Polsce – średnia gęstość zaludnienia wynosiła ponad 12 tys. mieszkańców na kilometr kwadratowy.

  • Wykres liczby ludności Chorzowa na przestrzeni ostatnich 140 lat
  • Największą populację Chorzów odnotował w 1977 r. – według danych GUS 156 600 mieszkańców.

  • Piramida wieku mieszkańców Chorzowa w 2014 roku.

  • Piramida wieku Chorzow.png

    Donieck (ukr. Донецьк, ros. Донецк, do 1924 Juzowka (lub Juzow), od 1924 do 1961 Stalino) – miasto we wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Kalmius (ukr. Кальміус). Stolica obwodu donieckiego. Główny ośrodek przemysłowy w Donieckim Zagłębiu Węglowym.Jerzy Szczakiel (ur. 28 stycznia 1949 w Grudzicach) – polski żużlowiec, pierwszy polski indywidualny mistrz świata, wychowanek Kolejarza Opole.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6] [7] [8]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Górnośląska Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Kardynała Augusta Hlonda (ang: The Cardinal August Hlond University of Education in Myslowice; fr: L ‘Ecole Supérieure des Sciences de l’Education de la Haute Silésie a Mysłowice) – niepubliczna uczelnia o profilu pedagogicznym z siedzibą w Mysłowicach, założona przez Urszulę Kontną w 1995 roku pod nazwą Wyższa Szkoła Edukacji Wczesnoszkolnej.
    Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.
    Śląski Związek Gmin i Powiatów - jest to stowarzyszenie, którego priorytetowym zadaniem jest działalność na rzecz rozwoju województwa Śląskiego, a przede wszystkim społeczności lokalnych i samorządów terytorialnych. Przewodniczącym stowarzyszenia jest Zygmunt Frankiewicz, Prezydent Miasta Gliwice.
    Piaśniki – dzielnica Świętochłowic, od północy graniczy z Chropaczowem, od zachodu z Lipinami, od południa z Centrum, a od wschodu z Chorzowem.
    Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie chemii – laureaci nagrody przyznawanej corocznie osobom (1–3 rocznie), które dokonały odkrycia naukowego lub wynalazku w dziedzinie chemii (jednej z pięciu różnych dziedzin), wyświadczając tym największe dobrodziejstwo ludzkości; kryterium oceny osiągnięć kandydatów do Nagrody Nobla sformułował Alfred Nobel (1833–1896) w swoim testamencie. Fundusz nagród pochodzi z odsetek od majątku fundatora, którym zarządza Fundacja Nobla. Decyzje w sprawach wyróżnień podejmuje Królewska Szwedzka Akademia Nauk, zgodnie ze ściśle opisaną procedurą. Ceremonie wręczania nagród odbywają się od roku 1901, 10 grudnia kolejnych lat, co jest uhonorowaniem rocznicy śmierci fundatora (10 grudnia 1896).
    Chłopiec z łabędziem (niem. Knabe mit Schwan) - rzeźba autorstwa Theodora Erdmanna Kalide, znajdująca się w Chorzowie na placu Jana Matejki. Model dzieła powstał w 1833 roku. Przedstawia nagiego chłopca obejmującego prawą ręką szyję łabędzia, zaś lewą trzyma uniesioną nad głową. Łabędź, z dynamicznie rozchylonymi skrzydłami, wygiętą w górę szyją oraz rozwartym dziobem pełnił pierwotnie funkcję fontanny. Całość osadzona na cokole .
    Osiedle Tysiąclecia (Osiedle im. Tysiąclecia Państwa Polskiego, potocznie Tauzen) − osiedle mieszkaniowe oraz dzielnica Katowic, położona w północno-zachodniej części miasta, w zespole dzielnic północnych, między Dębem, Załężem i miastem Chorzowem, na terenie historycznej gminy Dąb oraz wschodniej części Klimzowca.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.12 sek.