• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Chibiny

    Przeczytaj także...
    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Kirowsk (ros. Кировск) – miasto w Rosji, w obwodzie murmańskim, na Półwyspie Kolskim, w górach Chibinach. Leży ok. 200km na południe od Murmańska. Liczba mieszkańców w 2005 wynosiła ok. 31 tys.
    Klimat kontynentalny – jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza.
    Jesień w Chibinach

    Chibiny (ros. Хибины, kil. Умптек) – masyw górski, zbudowany głównie z głębinowych skał magmowych (sjenitów), należący do obwódu murmańskiego, położony za północnym kołem podbiegunowym u nasady Półwyspu Kolskiego w północnej Rosji.

    Język kildin (lapoński kildin, lapp, saami) – język lapoński z grupy wschodniej, używany przez kilkaset osób w europejskiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie murmańskim. Ludność etniczna nazywa go "са̄мь" (saami). Językiem tym posługuje się kilkoro dzieci. Istnieją próby tworzenia literatury w języku lapońskim kildin.Obwód murmański (ros. Мурманская область) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, położona na północnym zachodzie europejskiej części kraju.

    Występują tu najliczniej skały zawierające rzadki minerał apatyt. Najwyższy szczyt to Judyczwumczorr mający wysokość 1201 m n.p.m. Największe miasto to Kirowsk – ważny ośrodek narciarski i centrum miejscowego przemysłu wydobywczego. U podnóża gór, opodal Kirowska znajduje się jeden z najbardziej na północ położonych ogrodów botanicznych na świecie – Polarno-Alpejski Ogród Botaniczny.

    Noc polarna – występujące w strefach polarnych zjawisko, kiedy Słońce przebywa pod horyzontem ponad 24 godziny (na biegunie może trwać do 6 miesięcy). Kilka czynników przyczynia się do tego, iż noc polarna nie jest tak ciemna, jak normalna noc. Jeśli tylko Słońce nie jest zbyt nisko pod horyzontem, jego promienie nadal trafiają do wyższych warstw atmosfery, gdzie są rozpraszane i odbijane w kierunku obszarów, na których występuje noc polarna. Powoduje to powstawanie zjawiska zmierzchu. Jest on przeważnie podzielony na trzy przedziały, według pozycji Słońca poniżej horyzontu:Górnictwo (kopalnictwo) – dziedzina przemysłu obejmująca ogół działalności zmierzającej do wydobycia kopaliny i jej przygotowania w procesie wzbogacania (obniżania zawartości zanieczyszczeń) do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu (wydobywanie surowców mineralnych lub organicznych, np. torfu, w kopalniach) bądź bezpośredniego wykorzystania w życiu codziennym.

    Większość nazw topogeograficznych pochodzi z języka lapońskiego. Góry zostały stosunkowo słabo zbadane. Doliny porośnięte lasotundrą, stoki roślinnością górsko-tundrową z wieloma gatunkami porostów. Chibiny to największy na świecie lakkolit (jednorodna magmowa intruzja).

    Ośrodek narciarski – ośrodek, w którym uprawiane jest narciarstwo, snowboarding i inne sporty zimowe, najczęściej w górach, w klimacie sprzyjającym zaleganiu śniegu.Sjenit, syenit – obojętna skała głębinowa. Sjenit zaliczany jest do skał jawnokrystalicznych. Najczęściej barwy ciemnoszarej lub czarnej. W przeciwieństwie do granitu, nie zawiera wcale, albo zawiera bardzo mało kwarcu. Na diagramie klasyfikacyjnym QAPF sjenit zajmuje pole 7.

    Klimat[]

    W Chibinach występuje połączenie klimatu kontynentalnego i górskiego. Śnieg w górach leży od października do czerwca.

    Noc polarna trwa 42 dni. Często występują cyklony oraz nagłe zmiany ciśnienia. Na otwartych przestrzeniach prędkość wiatru dochodzi do 180 km/godz. Od sierpnia do połowy kwietnia można dostrzec zorzę polarną.

    Lato jest krótkie, w górach trwa od 60 do 80 dni bez większych przymrozków. U podnóża gór średnia dobowa temperatura waha się około 10 °C i trwa około 70 dni. W lecie i jesienią występuje maksimum opadów. W Chibinach spada od 600 do 700 mm deszczu w dolinach, do 1600 mm na płaskowyżu.

    Lasotundra – najdalej wysunięta na południe część tundry. Jest to obszar przejściowy między tajgą a tundrą. Odróżnia się ją od pozostałej części tundry tym, że na jej obszarze występują pojedyncze drzewa.Półwysep Kolski (ros. Кольский полуостров) – europejski półwysep w północno-zachodniej części Rosji, oblany wodami Morza Białego i Morza Barentsa, o powierzchni 100 tys. km². Jego południowa część przecina koło podbiegunowe północne.

    Flora i fauna[]

    Flora jest bardzo cenna. Na obszarze Chibiny występuje wiele gatunków wymienionych w Czerwonej Księdze.

    Faunę reprezentują kręgowce lądowe. 27 gatunków ssaków, 123 gatunków ptaków, 3 gatunki płazów. Niektóre z nich przypisane są chronione lub zagrożone.

    Toponimy Chibin[]

  • Góra Aikuaiventchorr
  • Góra Eveslogchorr
  • Dolina Hackman
  • Kaskasnyunchorr
  • Khibinpakhchorr
  • Góra Koashkar
  • Góra Koashva
  • Dolina Kuniok
  • Góra Maly Mannepakhk
  • Góra Kukisvumchorr
  • Szczyt Marczenko
  • Góra Rasvumchorr
  • Góra Restin'yun
  • Góra Yukspor
  • Dolina Loparskaya
  • Góra Nyorkpakhk
  • Góra Partomchorr
  • Rzeka Petrelius
  • Góra Rischorr
  • Góra Takhtarvumchorr
  • Tuliylukht
  • Rzeka Vuonnemiok
  • Jezioro Imandra
  • Przełęcz Yum'egor
  • Góra Vud'yavrchorr
  • Linki zewnętrzne[]

  • galeria
  • Języki lapońskie (jęz. saamskie, saami) – grupa języków ugrofińskich (rodzina uralska), różniących się jednak dość znacznie od pozostałych języków ugrofińskich i nie zaliczanych do żadnego z trzech głównych zespołów językowych tj. bałtyckofińskiego, permskiego ani wołżańskiego. Posługuje się nimi ok. 35 tys. Lapończyków, zamieszkujących Laponię na dalekiej północy Skandynawii. Pozostałe około 100 tys. Lapończyków mówi językami urzędowymi krajów, w których mieszkają. Wszystkie języki lapońskie (oprócz języka północnolapońskiego) są zagrożone wymarciem.Apatyt (gr. apato = "oszukiwać", "zwodzić", "łudzić", gdyż często bywa mylony z innymi minerałami) – minerał z gromady fosforanów. Należy do minerałów szeroko rozpowszechnionych występujących we wszystkich typach skał.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Polarno-Alpejski Ogród Botaniczny w Kirowsku – jeden z trzech najbardziej na północ położonych ogrodów botanicznych świata. Leży on w europejskiej części Rosji za Kręgiem Polarnym u podnóża Chibin, gór Półwyspu Kolskiego. Został on założony w 1931 roku. Zobaczyć w nim można wiele roślin rodzimych, rosną tu także rośliny z wszystkich zakątków świata, głównie z gór (np. Kaukazu, Uralu, G.Skalistych) oraz terenów o surowym klimacie (np. Patagonii, Czukotki). Ogród posiada także wspaniałe oranżerie, w których rosną rozmaite rośliny z tropików oraz sukulenty.
    Cyklon − rodzaj cyrkulacji atmosferycznej typowej dla niżów barycznych; wirowy układ wiatrów w obrębie niżu (przemieszczają się po liniach spiralnych od zewnątrz do środka), na półkuli północnej kierunek przeciwny do kierunku ruchu wskazówek zegara, zaś na południowej zgodny z kierunkiem wskazówek zegara (zob. efekt Coriolisa).
    Skały magmowe – jeden z trzech głównych typów skał (obok skał osadowych i metamorficznych) budujących skorupę ziemską, powstałych wskutek krystalizacji lub zakrzepnięcia magmy w głębi skorupy ziemskiej lub lawy na powierzchni Ziemi. Geolodzy opisali ponad 700 odmian skał magmowych.
    Zorza polarna (Aurora borealis, aurora australis) – zjawisko świetlne obserwowane w górnej atmosferze w pobliżu biegunów magnetycznych planety, która posiada silne pole magnetyczne o charakterze dipolowym (dwubiegunowym).
    Płaskowyż (plateau) - obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach, będący fragmentem wydźwigniętej powierzchni zrównania lub równiny wulkanicznej.
    Lakkolit (także: lakolit) – intruzja zgodna czyli wdzieranie się magmy w skorupę ziemską i nieprzedostanie się jej na powierzchnię. Jest to jedna z form zjawisk plutonicznych.
    Czerwona księga gatunków zagrożonych – publikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) lista zagrożonych wyginięciem gatunków organizmów. Ukazała się po raz pierwszy w 1963 roku. Jej edycja z roku 2011 zawierała spis 59 508 gatunków (ponad 45 tysięcy gatunków zwierząt, ponad 14 tysięcy gatunków roślin oraz 18 gatunków grzybów), z których 19 265 jest zagrożonych wyginięciem. Większość z nich uzyskała status zagrożonych w wyniku działalności człowieka.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.011 sek.