• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Che Guevara



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Węgierska Republika Ludowa (WRL, węg. Magyar Népköztársaság) - nazwa państwa węgierskiego w latach 1949-1989. Członek Układu Warszawskiego, RWPG, jedno z państw członków tzw. bloku wschodniego. Państwo satelitarne, uzależnione od ZSRR.Trockizm – nazwa koncepcji ideologiczno-politycznej głoszonej przez Lwa Trockiego, powstała w ZSRR w toku sporu o taktykę partii bolszewickiej i światowego ruchu komunistycznego po śmierci Włodzimierza Lenina.

    Che Guevara, właśc. Ernesto Rafael Guevara de la Serna, pseudonim Fernando Sacamuelas (ur. 14 czerwca 1928 w Rosario, zm. 9 października 1967 w La Higuera) – argentyński rewolucjonista i pisarz, dowódca lewicowych oddziałów partyzanckich w Demokratycznej Republice Konga, Kubie, Boliwii, jedna z głównych postaci rewolucji kubańskiej.

    Trzeci Świat – powstałe w okresie zimnej wojny określenie grupy państw nienależących do bloku zachodniego – w którym dominował kapitalizm, ani bloku wschodniego – gdzie dominował ustrój socjalistyczny.La Paz - miasto w Boliwii, siedziba rządu (stolica konstytucyjna to Sucre). Około 1,1 mln mieszkańców, razem z przedmieściem El Alto tworzy ponad dwumilionową aglomerację miejską. Położona w Andach Środkowych na wysokości od 3600–4100 m n.p.m., nad brzegami rzeki La Paz, u podnóża masywu wulkanicznego Illimani. Jest to najwyżej położona stolica na świecie. Działa tu jedynie polski konsulat honorowy, najbliższa ambasada mieści się w Limie w Peru. Największe miasto kraju.

    Spis treści

  • 1 Biografia
  • 1.1 Dzieciństwo i edukacja
  • 1.2 Na emigracji
  • 1.2.1 Pobyt w Gwatemali
  • 1.2.2 Meksyk
  • 1.3 Rewolucja kubańska
  • 1.3.1 Zakończenie konfliktu
  • 1.4 Okres po rewolucji
  • 1.4.1 Reforma agrarna i sądownictwo
  • 1.4.2 Minister finansów i inwazja w Zatoce Świń
  • 1.4.3 Polityka zagraniczna
  • 1.5 W ruchach partyzanckich za granicą
  • 1.5.1 Kongo
  • 1.5.2 Boliwia
  • 2 Rodzina
  • 2.1 Przodkowie
  • 2.2 Genealogia
  • 3 Ideologia
  • 3.1 Wpływ
  • 4 Odbiór społeczny i krytyka
  • 4.1 Kult Che
  • 5 Ciekawostki
  • 6 Wybrane dzieła literackie
  • 7 Zobacz też
  • 8 Przypisy
  • 9 Bibliografia
  • Armia Wyzwolenia Narodowego (Ejercito de Liberación Nacional) − boliwijska lewicowa organizacja zbrojna, założona w 1967 r. przez braci „Coco" i „Chato" Peredo, znana z walki w jego szeregach Ernesto „Che" Guevary (marzec-październik 1967). Wznowiła walkę w lipcu 1970, lecz faktycznie zamarła po 1972 (choć jeszcze w lutym 1974 miała wejść w skład międzynarodowej Junty Koordynacji Rewolucyjnej).René Barrientos Ortuño (ur. 30 maja 1919 w Taracie, zm. 27 kwietnia 1969 k. Arque w departamencie Cochabamba) – boliwijski wojskowy i polityk, prezydent kraju w latach 1966-1969.

    Biografia[]

    Dzieciństwo i edukacja[]

    Dom Guevarów w Rosario, stan obecny
    Mały Guevara, 1933 rok
    Rodzina Ernesto Guevary

    Jego rodzicami byli Celia de la Serna i Ernesto Guevara Lynch. Z powodu astmy do 9 roku życia nie chodził do szkoły. W marcu 1937 roku na polecenie władz oświatowych Alta Gracia został wysłany do drugiej klasy w San Martin. W trzeciej klasie uzyskiwał wysokie oceny z czytania, pisania, nauk moralnych, historii, geografii i geometrii, a niskie z rysunku, sportu, muzyki i tańca. Jego zachowanie przez 2 semestry było dobre, natomiast w trzecim nieodpowiednie. Jego wychowawczynią była Elba Rossi de Oviedo Zaleya. W marcu 1942 roku rozpoczął naukę w szkole średniej bachillerato a latem 1943 roku razem z rodziną przeniósł się do Cordoby. W 1945 roku rozpoczął naukę filozofii. Po ukończeniu osiemnastego roku życia tuż przed końcem roku szkolnego podjął pracę zarobkową w laboratorium Dirección provincial de Vialidad. Pracę porzucił, gdy dowiedział się o wylewie swojej babci Any Isabel, przy której spędził ostatnie 17 dni jej życia. Po śmierci babci złożył podanie o przyjęcie na wydział medycyny w Buenos Aires. Podczas studiów pracował m.in. w Clínica Pisani. Podczas pierwszego roku studiów wezwano go przed komisję wojskową i uznano za niezdolnego do służby z powodu "ograniczonej wydolności fizycznej". Pod koniec trzeciego roku studiów wybrał się na wycieczkę motocyklową na motocyklu Norton 500 w głąb Argentyny. Podczas podróży zaczął pisać dzienniki. Po kilku dniach pobytu w Cordobie wyruszył na biwak na północ od miasta, skąd pojechał do leprozorium Jose Puente na obrzeżach San Francisco del Chañar, gdzie zajmował się badaniami nad trędowatymi.

    Socjaldemokratyczna Partia Austrii (Sozialdemokratische Partei Österreichs – SPÖ) – jedna z największych austriackich partii politycznych, działająca od 1889 z przerwą w latach 1934-1945. Do 1934 nosiła nazwę Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Austrii (Sozialdemokratische Arbeiterpartei Österreichs – SDAPÖ), a w latach 1945-1991 Socjalistyczna Partia Austrii (Sozialistische Partei Österreichs – SPÖ).Nikaragua (Nicaragua, Republika Nikaragui – República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Środkowej, położone między Hondurasem na północy, a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.

    Na emigracji[]

    Pobyt w Gwatemali[]

     Osobne artykuły: rewolucja gwatemalska i zamach stanu w Gwatemali w 1954.
    Motocykl Norton 500, na którym Che wyjechał w głąb Argentyny

    7 lipca 1953 wyjechał ponownie tym razem odbywając podróż po Boliwii, Peru, Ekwadorze, Panamie, Kostaryce, Nikaragui, Hondurasie i Salwadorze. W wyprawach towarzyszył mu jego przyjaciel Alberto Granado. W grudniu tego roku przybył do Gwatemali, gdzie prezydent Jacobo Arbenz Guzmán przeprowadzał reformę rolną. Arbenz uchwalił program reformy rolnej, w którym wszystkie nieużytki dużych gospodarstw miały być wywłaszczone i przekazywane bezrolnym chłopom. Największym właścicielem ziemi, najbardziej dotkniętym przez reformę była amerykańska United Fruit Company. Gwatemala coraz bardziej oddalała się od roli satelity Stanów Zjednoczonych i zmierzała ku bardziej otwartej demokracji parlamentarnej. Zadowolony z reform Guevara postanowił na stałe osiedlić się w Gwatemali. W Gwatemali, Guevara związał się z Hildą Gadeę Acosta, peruwiańską ekonomistką, politycznie powiązaną z lewicowym Amerykańskim Rewolucyjnym Sojuszem Ludowym. Dzięki niej Che poznał wielu wpływowych urzędników rządu Arbenza. Guevara nawiązał kontakt z grupą kubańskich opozycjonistów związanych z Fidelem Castro. Po finansowanym przez CIA wojskowym zamachu stanu, Guevara wstąpił do zbrojnej milicji walczącej w imieniu legalnego rządu. Prezydent Arbenz został oskarżony przez rząd USA o budowanie w kraju komunizmu, podstawami tych zarzutów miało być korzystanie z poparcia krajowej partii komunistycznej i wywłaszczenie nieużytków co zostało okrzyknięte przez przeciwników prezydenta mianem nacjonalizacji. Arbenz mimo tego że już na początku 1954 z terenów Hondurasu do kraju zaczęły wkraczać oddziały najemników opłacanych przez amerykańskie służby specjalne, odmówił wydawania broni milicjom. Prezydent do końca wierzył w to, że wojsku uda się opanować sytuację w pogrążonym w chaosie kraju. Większa część armii opowiedziała się jednak po stronie zamachu stanu, tym samym odmawiając posłuszeństwa konstytucyjnemu rządowi. Sfrustrowany bezczynnością oddziału Guevara powrócił do działalności medycznej. Wówczas zapadł na niego wyrok śmierci, Che skrył się w konsulacie Argentyny a kilka tygodni później udał się do Meksyku gdzie w 1955 ożenił się z Gadeą. Pucz przekonał młodego Che do walki zbrojnej.

    Miami – miasto na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego, w południowo-wschodniej Florydzie, w Stanach Zjednoczonych. Siedziba hrabstwa Miami-Dade, najludniejszego hrabstwa Florydy, a zarazem ósmego najbardziej zaludnionego hrabstwa Stanów Zjednoczonych za sprawą populacji liczącej 2 500 625 mieszkańców. Samo miasto zamieszkiwane jest przez 399 457 osób, co czyni je 42. największym amerykańskim miastem; Miami stanowi centralne i najludniejsze miasto obszaru metropolitalnego South Florida. Według danych US Census Bureau, obszar metropolitalny Miami liczy ok. 5,5 milionów mieszkańców, dzięki czemu jest 7. najludniejszym i 5. największym obszarem miejskim Stanów Zjednoczonych.9 października jest 282. (w latach przestępnych 283.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 83 dni.

    Meksyk[]

    Ernesto Guevara i Fidel Castro w 1961

    Guevara przybył do miasta Meksyk na początku września 1954 roku, gdzie rozpoczął pracę w miejscowym szpitalu. W przerwie od obowiązków, prowadził wykłady na Narodowym Autonomicznym Uniwersytecie Meksyku i pracował jako fotograf dla Latina News Agency. Jego pierwsza żona Hilda napisała w pamiętniku, że przez pewien czas Guevara chciał pracować jako lekarz w Afryce. W tym czasie czasowo zerwał kontakt z grupą Kubańczyków, których poznał w Gwatemali. W czerwcu 1955 Nico Lopez zapoznał go z Raúlem Castro, za pośrednictwem którego zaprzyjaźnił się z Fidelem. Che wziął udział w konspiracyjnej działalności Ruchu 26 Lipca, który stawiał sobie za cel obalenie dyktatury Batisty. Wówczas razem z innymi członkami ruchu rozpoczął intensywne ćwiczenia wojskowe, które miały przygotować dysydentów do walki partyzanckiej na Kubie. Che początkowo sceptycznie odnosił się do kubańskiej opozycji, uważając Fidela Castro za lewe skrzydło burżuazji. Sytuacja zmieniła się jednak, gdy Fidel potępił pakt zawarty między liberalną częścią opozycji w Miami – sam Guevara myślał początkowo, że pakt został zawarty z inspiracji Fidela.

    Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.Leninizm, czasem określany jako marksizm-leninizm (ros. марксизм-ленинизм) lub bolszewizm, to doktryna polityczna i ekonomiczna, powstała na bazie wcześniej istniejącego marksizmu, którego filozoficznym źródłem był materializm dialektyczny opracowany przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa.

    Rewolucja kubańska[]

    Guevara podczas bitwy o Santa Clara, 1958 rok

    Pierwszym krokiem w planie Castro był atak na Kubę z Meksyku z jachtu Granma. Dysydenci wylądowali na wyspie 25 listopada 1956 roku. Zaatakowani przez siły wierne reżimowi zostali rozbici po wylądowaniu, 82 partyzantów zginęło lub zostało pojmanych. Zdołało uratować się jedynie dwunastu uczestników potyczki, w tym sam Castro, jego brat Raúl oraz Che – schronili się w niedostępnych górach Sierra Maestra. Dzięki pomocy sieci miejskiej partyzantki i miejscowych grupa skutecznie się ukrywała. Światowe media spekulowały na temat ewentualnej śmierci Fidela aż do początku 1957, gdy Herbert Matthews z The New York Times przeprowadził z nim wywiad. Rebelianci ukrywali się wśród ubogich rolników, w regionie nie było żadnych szkół, elektryczności, minimalnego dostępu do opieki zdrowotnej, a ponad 40 procent dorosłych było analfabetami. Guevara koordynował tworzenie fabryk do produkcji materiałów wybuchowych, budowanie pieców do wypieku chleba, uczył nowych rekrutów taktyki, organizował naukę czytania i pisania. Co więcej, Guevara ustanowił polowe kliniki medyczne, warsztaty do nauczania i miejscową gazetę. W tym momencie był promowany przez Fidela Castro jako dowódca drugiej kolumny wojska. Jako zastępca dowódcy, Guevara był szorstki i zdyscyplinowany, jego żołnierze czasami rozstrzeliwali dezerterów, donosicieli i zdrajców. W swoich pamiętnikach, Guevara opisał egzekucje na Eutímio Guerra, zdrajcy który przyjął obietnicę dziesięciu tysięcy pesos za informowanie sił rządowych o pozycjach partyzantów. Choć był wymagający i utrzymywał wśród swoich żołnierzy rygor, partyzanci widzieli w Che rolę dowódcy i nauczyciela. Żołnierze w przerwie między obowiązkami czytali Roberta Louisa Stevensona, Cervantesa i hiszpańskich poetów lirycznych. Partyzanci uczyli niepiśmiennych chłopów, co Guevara określił jako "bitwa przeciwko niewiedzy". Guevara uczestniczył w tworzeniu tajnej stacji radiowej Radio Rebelde w lutym 1958 roku, która nadawała wiadomości do narodu kubańskiego informując o realnym położeniu Ruchu 26 lipca, i umożliwiała komunikację pomiędzy rosnącą liczbą rebeliantów na całej wyspie. Pod koniec lipca 1958 roku Guevara odegrał kluczową rolę w bitwie pod Las Mercedes, gdy jego oddział powstrzymał natarcie 1500 żołnierzy Batisty. Gdy wojna przyśpieszyła, podróżując pieszo oddział Che przebył trudną 7 tygodniową drogę, w ciągu kilku dni udało mu się dotrzeć w okolice Santa Clara, w ciągu sześciu tygodni poprzedzających bitwę dochodziło do starć z rozkładem sił 10:1, w których ostateczne zwycięstwo należało do rebeliantów Przykładem takiego starcia jest bitwa o Santa Clara którą 300 partyzantów z oddziału Che stoczyło w grudniu 1958. Zdobycie miasta otworzyło rebeliantom drogę do Hawany ogarniętej strajkiem generalnym wymierzonym w rząd Bastisty.

    Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.Kolonializm – polityka państw rozwiniętych gospodarczo polegająca na utrzymywaniu w zależności politycznej i ekonomicznej krajów słabo rozwiniętych, wykorzystywaniu ich zasobów ludzkich i surowcowych. Zgodnie z zachodnią tradycją kolonializm datowany jest od epoki wielkich odkryć geograficznych, chociaż znany był już w czasach starożytności.

    Zakończenie konfliktu[]

    Mapa świata, na czerwono zaznaczono kraje odwiedzone przez Guevarę, na zielono te, w których walczył

    Radio Rebelde nadawała pierwsze doniesienia, że kolumna Guevary dotarła do Santa Clara w sylwestra 1958 roku. Zaprzeczało to raportom mediów krajowych, które informowały o śmierci Guevary podczas walk. O trzeciej nad ranem w dniu 1 stycznia 1959, na wieść, że generałowie negocjowali z Che pokój, Fulgencio Batista wsiadł do samolotu w Hawanie i uciekł do Dominikany, wraz ze zgromadzonymi 300 milionami dolarów "wypłaty". Następnego dnia 2 stycznia, oddziały rebeliantów wkroczyły do stolicy i przyjęły ostateczną kapitulację. Fidel Castro przybył do Hawany sześć dni później. W połowie stycznia 1959, Guevara zamieszkał w letniej willi w Tarara, aby odzyskać siły po ataku astmy. W trakcie urlopu rozpoczął pisanie książek i projektów dot. funkcjonowania przyszłej gospodarki Kuby. W lutym rząd rewolucyjny ogłosił Guevarę "Kubańczykiem z urodzenia" w uznaniu jego roli w zwycięstwie. Kiedy Hilda Gadea przybyła na Kubę pod koniec stycznia, Guevara powiedział jej, że był związany z inną kobietą. 22 maja odbył się rozwód. W dniu 2 czerwca 1959 roku ożenił się z Aleidą March, z pochodzenia Kubanką, członkinią Ruchu 26 lipca, z którą mieszkał od końca 1958 roku. Do Tarara powrócił w czerwcu w czasie miesiąca miodowego z Aleidą.

    La Plata (hiszp. Río de la Plata, port. Rio da Prata) – olbrzymie, największe na świecie estuarium powstałe z połączenia ujściowych odcinków rzek Parany i Urugwaj do Oceanu Atlantyckiego.Piotr Igor Ikonowicz (ur. 14 maja 1956 w Pruszkowie) – polski polityk, dziennikarz, poseł na Sejm II i III kadencji. Redaktor pisma członków MRKS „Robotnik”. Jeden z liderów Polskiej Partii Socjalistycznej od 1987 do 2001.

    Okres po rewolucji[]

    Reforma agrarna i sądownictwo[]

    Guevara w 1958

    Pierwszy poważny kryzys polityczny po rewolucji nasilił się wobec sporu o karanie urzędników Batisty, którzy dopuścili się represji wobec cywili. Podczas rewolucji wprowadzono prawo karne powszechnie znane jako Ley de la Sierra (ustawa z Sierra). Ustawa ta zezwalała na karę śmierci za najcięższe zbrodnie, popełnione przez reżim Batisty i przez rewolucjonistów. W roku 1959 rząd rewolucyjny rozszerzył zastosowanie ustawy na teren całej republiki, ustawa miała dotyczyć zbrodniarzy wojennych. Według kubańskiego Ministerstwa Sprawiedliwości, to drugie rozszerzenie zostało poparte przez większość ludności. Aby wdrożyć część tego planu, Castro mianował Che przewodniczącym więzienia w La Cabana na okres pięciu miesięcy (od 2 stycznia do 12 czerwca, 1959). Do więzienia trafiali dezerterzy, zdrajcy, informatorzy reżimu i zbrodniarze wojenni. W niektórych przypadkach karą wydaną przez sąd była śmierć przez rozstrzelanie. Raúl Gómez Treto, starszy radca prawny kubańskiego Ministerstwa Sprawiedliwości, twierdził, że kara śmierci jest uzasadniona w celu zapobiegania linczów, jakie miały miejsce dwadzieścia lat wcześniej po rebelii przeciw reżimowi Machado. Historycy potwierdzają że w styczniu 1959 roku kubańska opinia publiczna była w "nastroju linczu", i wskazują badania według których 93% społeczeństwa akceptowała wyroki trybunału. Choć istnieją różne rachunki, szacuje się, że kilkaset osób w tym czasie zostało straconych w całym kraju, liczba wyroków wydanych przez trybunał w La Cabana sięga od 55 do 105, wiadomo o tym że wielu więźniów zostało bezpośrednio przez Che objętych amnestią i zwolnionych z zarzutów.

    Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.Klub piłkarski – klub sportowy, którego głównym - i najczęściej jedynym - celem jest udział w rozgrywkach piłkarskich, organizowanych pod egidą konkretnej federacji (krajowej, bądź kontynentalnej - rzadziej światowej) w stosownej kategorii wiekowej, płci i statusie zrzeszonych w nim osób. Obecnie, kluby piłkarskie są najczęściej klubami jednosekcyjnymi (typowo piłkarskimi), choć mogą również stanowić jedną z sekcji klubu wielosekcyjnego (sekcję piłkarską). Systematyka klubów piłkarskich ze względu na status zrzeszonych w nim osób:

    Jako minister przeprowadził reformę gruntów rolnych, reforma weszła w życie 17 maja 1959. Ograniczała ona wielkość wszystkich gospodarstw do 1000 akrów (4,0 km²). Wszelkie posiadanie ziemi powyżej tego limitu były wywłaszczane przez rząd albo rozdawane chłopom małorolnym. Część ziemi trafiała do komun prowadzonych przez samorządy. Prawo zakładało również, że plantacje cukrowe nie mogą być własnością obcokrajowców. 12 czerwca 1959 roku Castro wysłał Che na trzymiesięczne tournée po 14 krajach (Maroko, Sudan, Egipt, Syria, Pakistan, Indie, Sri Lanka, Birma, Tajlandia, Indonezja, Japonia, Jugosławia, Grecja) i miastach (Singapur oraz Hongkong). Guevara spędził 12 dni w Japonii (15-27 lipca), prowadząc negocjacje mające na celu zwiększenie stosunków handlowych tego kraju z Kubą. Podczas wizyty nie chciał odwiedzić Grobu Nieznanego Żołnierza upamiętniającego żołnierzy zaginionych podczas II wojny światowej, zauważając, że Japończycy podczas wojny mieli "zabić miliony Azjatów". W miejsce odwiedzin grobu Guevara wybrał podróż do Hiroszimy, gdzie amerykańskie wojska zrzuciły bombę atomową 14 lat wcześniej. Mimo potępienia Japońskiego Imperium w czasie swojej przemowy podkreślił rozmiar zbrodni, jakim było zrzucenie bomby na miasto. Po powrocie Guevary na Kubę we wrześniu 1959 roku było oczywiste, że Castro umocnił władzę nad wyspą. Rząd rozpoczął nasiloną reformę gruntów, w zamian oferując właścicielom obligacje, krok ten rozzłościł USA. Zaniepokojony reformami dyktator Dominikany Rafael Leonidas Trujillo rozpoczął formowanie międzynarodowego "Antykomunistycznego Legionu Karaibskiego", który składał się głównie ze zwolenników faszyzującej skrajnej prawicy z Niemiec, Chorwacji i Grecji. Zagrożenie ze strony terrorystów zostało spotęgowane, gdy 4 marca 1960 roku dwie potężne eksplozje zatopiły francuski frachtowiec La Coubre wiozący belgijską amunicję z portu w Antwerpii. W wybuchu zginęło co najmniej 76 osób, a rannych zostało kolejnych kilkaset. Guevara osobiście udzielał pomocy niektórym ofiarom zamachu. Fidel Castro natychmiast oskarżył CIA o "akt terroryzmu", pogrzeb ofiar wybuchu odbył się następnego dnia. Podczas mszy żałobnej fotoreporter Alberto Korda zrobił najsłynniejsze zdjęcie Che znane jako Guerrillero Heroico.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Santa Clara – miasto w środkowej Kubie, przy drodze samochodowej Carretera Central, stolica prowincji Villa Clara. Około 205,8 tys. mieszkańców. Znajduje się w nim Mauzoleum Ernesto "Che" Guevary, wystawione w miejscu, w którym stoczyła się w w dniach między 28 grudnia 1958 a 1 stycznia 1959 bitwa decydująca o losach rewolucji kubańskiej.

    Terroryzm zamiast doprowadzić do zaniechania reformy rolnej, przyśpieszył ją. Aby wdrożyć ten plan, powstała nowa agencja rządowa, Narodowy Instytut Reform Rolnych (INRA). INRA szybko stał się najważniejszym organem zarządzającym w kraju, z Guevarą w charakterze ministra przemysłu. Pod prezesurą Guevary INRA utworzyła liczącą 100 tys. osób milicję mającą pomagać rządowi przy dystrybucji gruntów i przy zakładaniu spółdzielni produkcyjnych. Skonfiskowano 480 tys. akrów należących do korporacji amerykańskich. Kilka miesięcy później prezydent USA, Dwight D. Eisenhower, w odwecie zmniejszył import kubańskiego cukru. Wraz z reformą rolną, kolejnym problemem jakim zajął się Guevara była edukacja. Przed 1959 oficjalny wskaźnik alfabetyzacji dla Kuby wahał się między 60-76%. W rezultacie, rząd kubański na żądanie Guevary obwołał 1961 "rokiem edukacji" i zmobilizował ponad 100 tys. wolontariuszy "brygad czytania i pisania", które były wysyłane do wsi do budowy szkół, szkolenia nowych nauczycieli oraz nauczania ubogich chłopów czytania i pisania. W wyniku kampanii 707 212 dorosłych nauczono czytać i pisać, podnosząc krajowy wskaźnik alfabetyzacji do 96%. Guevara dążył także do ustanowienia powszechnego dostępu do szkolnictwa wyższego. Ogłaszając nowe reformy, Guevara oznajmił zgromadzonym na Uniwersytecie w Las Villas wykładowcom i studentom, że "dni, kiedy edukacja była przywilejem białej klasy średniej się skończyły".

    Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов), (ur. 10 kwietnia/22 kwietnia 1870 w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach pod Moskwą) – rosyjski polityk, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji Radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk ideologii komunizmu.Sierra Maestra - największe pasmo górskie Kuby, położone w południowej części kraju, w prowincji Granma. Najwyższym jego szczytem jest Pico Turquino (1974 m n.p.m.).
    Pomnik Che w La Higuera w Boliwii

    Minister finansów i inwazja w Zatoce Świń[]

     Osobny artykuł: Inwazja w Zatoce Świń.

    Guevara objął stanowisko ministra finansów, a także prezesa banku centralnego. Nominacje te, w połączeniu z jego stanowiskiem ministra przemysłu, umieściły Ernesto na szczycie politycznej kariery. W celu wyeliminowania nierówności społecznej, nowe kierownictwo Guevary przystąpiło do szybkiej transformacji politycznej i ekonomicznej. Znacjonalizowano fabryki, banki i przedsiębiorstwa, rozpoczęto program budowy tanich mieszkań, powszechnego zatrudnienia dla wszystkich Kubańczyków i rozbudowano opiekę zdrowotną. Za kolejną integralną część umacniania poczucia "jedności między jednostką a masą", Guevara uważał zjawisko wolontariatu. W tym okresie oprócz pracy ministerialnej, uczestniczył w pracach na polach trzciny cukrowej i na budowach. W obliczu utraty komercyjnych połączeń z państwami zachodnimi, Guevara próbował zastąpić je bliższymi stosunkami handlowymi z państwami bloku wschodniego, odwiedzając szereg państw komunistycznych i podpisując umowy handlowe. Pod koniec 1960 roku odwiedził Czechosłowację, ZSRR, Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną, Węgry i Niemiecką Republikę Demokratyczną. W dniu 17 grudnia 1960 roku podpisał kluczową umowę w Berlinie Wschodnim. Porozumienia pomogły gospodarce Kuby do pewnego stopnia, ale również skutkowały większym uzależnieniem gospodarki wyspy od ZSRR i krajów sojuszniczych. W Niemczech Wschodnich, Guevara poznał Tamare Bunke (później znaną jako "Tania"), która została jego osobistym tłumaczem, a która rok później dołączyła do niego i została zamordowana razem z nim w Boliwii.

    Roberto "Coco" Peredo Leigue (ur. 23 maja 1939 w Cochabambie, zm. 27 września 1967) - boliwijski działacz komunistyczny, brat Intiego.Maj 1968 – ogólna nazwa wydarzeń we Francji, zapoczątkowanych przez protesty studenckie, których bezpośrednią przyczyną było usunięcie przez policję demonstrantów z okupowanego wydziału paryskiej Sorbony. Protesty te doprowadziły do kilkutygodniowego strajku powszechnego, który sparaliżował cały kraj. Wydarzenia maja 1968 i spowodowane przez nie reformy miały dalekosiężne skutki dla życia kulturalnego, politycznego i gospodarczego Francji.

    W dniu 17 kwietnia 1961 roku, 1400 kubańskich opozycjonistów wyszkolonych przez CIA do inwazji na Kubę zaatakowało wyspę, wydarzenie to nazwane zostało inwazją w Zatoce Świń. Guevara nie odgrywał kluczowej roli w obronie wyspy, mimo to historycy są zgodni co do tego, że jego działalność wpłynęła pozytywnie na rozwój militarny wyspy. Tadeusz Witold Szulc stwierdził, że Che przygotował do wojny 200 tys. kubańskich kobiet i mężczyzn. W sierpniu 1961, podczas konferencji ekonomicznej Organizacji Państw Amerykańskich w Punta del Este w Urugwaju, skierował przez Richarda N. Goodwina, młodego sekretarza Białego Domu, podziękowania wobec prezydenta Johna F. Kennedy'ego. Brzmiały one "Dzięki za Zatokę Świń. Przed inwazją, rewolucja była chwiejna. Teraz jest silniejsza niż kiedykolwiek".

    Central Intelligence Agency, CIA (pol. Centralna Agencja Wywiadowcza) – rządowa agencja służby wywiadowczej USA, zajmująca się pozyskiwaniem i analizą informacji o zagranicznych rządach, korporacjach i osobach indywidualnych oraz opracowywaniem, na podstawie tych informacji, raportów dla instytucji rządowych USA. Agencja organizowała także operacje, których celem była interwencja w wewnętrzne sprawy wybranych państw, od propagandy po wspieranie oddziałów paramilitarnych. Jednym z wielu przykładów takich interwencji jest udział w organizacji zamachu stanu w Iranie w 1951 (Operacja AJAX).La Higuera (hiszp. Drzewo Figowe) – mała wioska w Boliwii położona w departamencie Santa Cruz. Ma niewiele ponad 100 mieszkańców.

    Polityka zagraniczna[]

    W grudniu 1964 udał się do Nowego Jorku jako szef kubańskiej delegacji w Organizacji Narodów Zjednoczonych. Podczas przemowy skrytykował ONZ za "niezdolność do konfrontacji z brutalną polityką apartheidu" w Afryce Południowej, pytając: "Czy ONZ nie robi nic, aby to powstrzymać?". Guevara następnie potępił Stany Zjednoczone za politykę wobec czarnoskórej ludności. Oburzony zakończył przemowę nawiązując do cierpienia Indian, określając ich jako "rodzinę 200 milionów braci, którzy cierpią te same nieszczęścia". W czasie jego wizyty w Nowym Jorku doszło do dwóch nieudanych prób zamachu. Pierwszym z zamachowców była Molly Gonzales, która próbowała przebić się do Che z siedmiocalowym nożem myśliwskim. Drugim był Guillermo Novo, który wystrzelił z bazooki w kierunku siedziby ONZ, pocisk spadł jednak do East River blisko 200 metrów od budynku. Che skomentował incydenty twierdząc, że "lepiej jest być zabitym przez kobietę z nożem niż przez mężczyznę z bronią". Podczas pobytu w Nowym Jorku pojawił się w wiadomościach CBS Sunday i spotkał się z wieloma ludźmi, w tym z amerykańskim senatorem Eugene McCarthy i współpracownikami Malcolma X.

    Bruksela (fr. Bruxelles, nid. Brussel, niem. Brüssel) – miasto i stolica Belgii oraz Unii Europejskiej, położone w środkowej części kraju nad rzeką Senne.Ruch alterglobalistyczny – ruch społeczno-polityczny aktywny w większości państw świata, różnorodny ideowo i niejednolity organizacyjnie. Za cel stawia sobie radykalną zmianę obecnych stosunków ekonomicznych, ekologicznych i społecznych, poprzez m.in. budowanie globalnego społeczeństwa obywatelskiego.

    W dniu 17 grudnia Guevara wyjechał do Paryża, skąd wyruszył w trasę po świecie, obejmującą m.in. Chińską Republikę Ludową, KRLD, Zjednoczoną Republikę Arabską, Egipt, Algierię, Ghanę, Gwineę, Mali, Dahomej, Kongo-Brazzaville i Tanzanię, z przystankami w Irlandii i Pradze. W Algierze dnia 24 lutego 1965 na seminarium gospodarczym solidarności afro-azjatyckiej Guevara wygłosił ostatnie przemówienie na arenie międzynarodowej. Mówił o moralnym obowiązku krajów socjalistycznych, oskarżając je o milczący współudział z krajami zachodnimi w eksploatacji państw trzeciego świata, ostro skrytykował politykę ZSRR. Wrócił na Kubę w dniu 14 marca. Zdecydowanie poparł Wietnam Północny w wojnie wietnamskiej. Przez swoje przemówienie w Algierze został okrzyknięty przez latynoamerykańskich maoistów inicjatorem przemian w kubańskim przemyśle, a jego reformy były porównywane do wielkiego skoku naprzód.

    Córdoba - miasto w środkowej Argentynie, położone u podnóża gór Sierra de Córdoba, nad rzeka Suquía (Río Primero), uchodzącą do jeziora Mar Chiquita. Współrzędne geograficzne: 31°24′S 64°11′W/-31,400000 -64,183333. Ośrodek administracyjny prowincji Córdoba. Drugie co do wielkości miasto Argentyny po stolicy kraju Buenos Aires. Ludność: 1368,1 tys. mieszkańców (2001).Feminizm (łac. femina ‘kobieta’) – ideologia, kierunek polityczny i ruch społeczny związany z równouprawnieniem kobiet. Istnieje wiele nurtów feminizmu, odróżniających się stanowiskami w takich kwestiach jak np. prawa kobiet i płeć kulturowa.

    Dwa tygodnie po przemówieniu w Algierze Guevara zrezygnował z życia publicznego, a następnie zniknął całkowicie. Naciskany przez międzynarodowe spekulacje Castro w dniu 16 czerwca 1965 oświadczył, że Che sam zrezygnował z funkcji publicznych. W dniu 3 października 1965 roku Castro publicznie ujawnił list, rzekomo napisany do niego przez Ernesto kilka miesięcy wcześniej, w którym Guevara potwierdził trwałą solidarność z rewolucją kubańską, ale ogłosił zamiar opuszczenia Kuby i prowadzenia walki rewolucyjnej za granicą. Dodatkowo zrezygnował ze wszystkich swoich stanowisk w rządzie i partii oraz wyrzekł się honorowego obywatelstwa kubańskiego.

    John Keats (ur. 31 października 1795 w Moorgate w pobliżu Londynu, zm. 23 lutego 1821 w Rzymie) – angielski poeta, jeden z głównych przedstawicieli romantyzmu; obok Edmunda Spensera nazywany w Anglii poetą poetów. Za życia niedoceniany i atakowany przez krytykę literacką (jego poetykę pogardliwie określano mianem Cocktly School), po śmierci wywarł ogromny wpływ na poetów postromantycznych z kręgu Alfreda Tennysona. Jego legenda stała się tematem dzieł wielu ówczesnych i późniejszych twórców, tj.: Percy Bysshe Shelley, Lord Byron, Wallace Stevens czy William Butler Yeats. Keats był wyznawcą ideału piękna pojmowanego sensualistycznie, które starał się oddawać przez zastosowanie rozbudowanych form wierszowanych i rytmicznych oraz malowniczość opisu. Plastyka i muzyczność jego utworów wywarła spory wpływ na twórczość tzw. prerafaelitów.Ryszard Kapuściński (ur. 4 marca 1932 w Pińsku, zm. 23 stycznia 2007 w Warszawie) – polski reportażysta, publicysta, poeta i fotograf, zwany "cesarzem reportażu".

    W ruchach partyzanckich za granicą[]

    Kongo[]

    Największą pasją Che było palenie cygar

    Na początku 1965 roku Guevara wyjechał do Afryki, aby zaoferować swoją wiedzę i doświadczenie w walce partyzanckiej w trwającym w Kongo konflikcie. Guevara prowadził kubańską operację wsparcia ruchu marksistowskiego "Simba", który powstał w trakcie kryzysu w Kongo. Guevara i 12 innych kubańskich oficerów przybyło do Kongo 24 kwietnia 1965 roku. Wkrótce potem dołączył do nich kontyngent złożony ze 100 Afro-Kubańczyków. Przez pewien czas współpracowali z partyzantką, na czele której stał Laurent-Désiré Kabila, zwolennik obalonego i zamordowanego prezydenta Patrice'a Lumumby. Kontyngent musiał walczyć zarówno z białymi najemnikami z RPA pod wodzą Mike'a Hoare, jak i armią rządową wierną dyktatorowi Mobutu Sese Seko. Najemnicy byli wspomagani przez porozumienie CIA i środowisko kubańskich wygnańców. Mieli udaremnić uderzenie Guevary w górach w pobliżu miejscowości Fizi nad jeziorem Tanganika. Pomimo faktu, że Guevara dążył do ukrywania swojej obecności w Kongo, rząd USA był świadomy jego lokalizacji i działalności. Celem Che było eksportowanie rewolucji poprzez szkolenie lokalnych bojowników w ideologii marksistowskiej i strategii wojny partyzanckiej. Jeszcze w tym roku, 20 listopada 1965, w złym stanie zdrowia spowodowanym ostrą astmą oraz zniechęcony siedmioma miesiącami frustracji i braku aktywności, Guevara opuścił Kongo razem ze swoją 12-osobową kolumną. W pewnym momencie Guevara myślał o samotnym powrocie do Kongo i walce do śmierci, aby dać przykład innym rebeliantom. Guevara, niechętny powrotowi na Kubę, spędził sześć miesięcy potajemnie mieszkając w Dar es Salaam i Pradze. W tym czasie opracował swoje wspomnienia z Kongo i pisał projekty dwóch kolejnych książek, jedna miała być poświęcona ekonomii, druga – filozofii. Następnie odwiedził kilka krajów Europy Zachodniej, aby sprawdzić swoje fałszywe dokumenty tożsamości zrobione przez kubański wywiad. Potajemnie wrócił na Kubę, aby odwiedzić Castro i zobaczyć swoją żonę. Na miejscu napisał ostatni list do swoich pięciorga dzieci.

    Kult jednostki − kult w imperialnym, autorytarnym lub totalitarnym systemie władzy, prowadzący niejednokrotnie do deifikacji, władcy lub przywódcy.Ateizm – odrzucenie teizmu lub pogląd bądź doktryna głosząca, że bogowie nie istnieją. W najszerszym znaczeniu jest to brak wiary w istnienie boga, bóstw i sił nadprzyrodzonych, jako sprzecznych z rozumem i nienaukowych, oraz negujący potrzebę religii.

    Boliwia[]

    Członkowie holenderskiej Partii Socjalistycznej na proteście w Brukseli (w oddali elementy przedstawiające Che)

    Pod koniec 1966 roku, miejsce pobytu Guevary nie było jeszcze powszechnie znana, choć przedstawiciele ruchu niepodległościowego Mozambiku, FRELIMO, poinformowali, że spotkali się z Guevarą pod koniec 1966 w Dar es Salaam. W swoim przemówieniu na wiecu z okazji Międzynarodowego Święta Pracy w Hawanie w 1967 roku, minister sił zbrojnych, major Juan Almeida, ogłosił, że Guevara jest w "służbie rewolucji gdzieś w Ameryce Łacińskiej". Zanim Che wyjechał do Boliwii zmienił swój wygląd goląc brodę i zmieniając fryzurę tak aby nie został rozpoznany jako Ernesto Guevara. W dniu 3 listopada 1966 Guevara potajemnie przybył do La Paz pod nazwiskiem Adolfo Mena González udając urugwajskiego biznesmena w średnim wieku pracującego dla Organizacji Państw Amerykańskich. Pierwszy obóz Guevary znajdował się w lesie w odległym zakątku Ñancahuazú. Planując rozpocząć kampanię partyzancką przeciwko juncie wojskowej generała Rene Barrientos, Che razem z "Tanią" utworzył liczący 50 osób oddział partyzancki, nazwany Armią Wyzwolenia Narodowego. W skład oddziału wchodziło początkowo 29 Boliwijczyków, 12 Kubańczyków i kilku innych cudzoziemców. Czołowymi działaczami Armii byli bracia „Coco" i „Chato" Peredo, młodzi działacze związani z Komunistyczną Partią Boliwii, komisarzem politycznym oddziału został Inti Peredo. "Armia" była dość dobrze zorganizowana i uzbrojona jak na warunki boliwijskie. Początkowo partyzantom udało się wygrać kilka potyczek z regularną armią boliwijską. Latem 1967 roku rząd Boliwii rozpoczął akcję skierowaną przeciwko partyzantom, we wrześniu armii udało się rozbić dwie grupy partyzanckie, zabijając jednego z jej liderów. W rezultacie coraz mniej chłopów, na których liczył Che zaciągało się do oddziału, rekrutacja ustała. Partyzantom nie udało się uzyskać wsparcia ze strony ruchów opozycyjnych w większych miastach, Che w pamiętniku napisał, że chłopi często donosili wojsku o położeniu oddziału. W dniu 31 sierpnia 1967, dziesięcioosobowa grupa rebeliantów wpadła w zasadzkę sił rządowych, wszyscy zostali zamordowani przez żołnierzy, wśród zabitych była Tama "Tania" Bunke. 8 października 1967 większość żołnierzy Guevary została otoczona i zabita przez wojsko. Guevara uważał, że okrucieństwa jakich dopuszcza się armia boliwijska wpłyną na ludność cywilną, która opowie się po stronie rebelii. Dokument z 2007 roku w reżyserii Kevina Macdonalda przedstawia argumenty na rzecz tezy, że nazistowski zbrodniarz wojenny Klaus Barbie, alias "Rzeźnik z Lyonu", doradzał i ewentualnie pomógł CIA w schwytaniu Ernesto. W dniu 7 października informator zawiadomił boliwijskie siły specjalne o lokalizacji obozowiska w wąwozie Yuro, 8 października 1800 żołnierzy otoczyło teren, a Guevara został ranny i wzięty do niewoli. Che został związany i przywieziony do zrujnowanej szkoły w pobliskiej wiosce La Higuera w nocy 8 października. Następnego dnia rano, Che poprosił o spotkanie z wioskowym "Maestro" (nauczycielem), 22 letnią Julią Cortez. Po spotkaniu boliwijski prezydent René Barrientos zarządził, że Guevara musi zostać zabity. Chwilę przed egzekucją boliwijski żołnierz zapytał go czy myśli o nieśmiertelności, na co Che odpowiedział "Nie, myślę o nieśmiertelności rewolucji". W sumie Che został postrzelony dziewięcioma kulami, pięć kul trafiło w nogi, jedna kula trafiła go w klatkę piersiową i gardło a dwie pozostałe w ramiona. Przed śmiercią miał powiedzieć Wiem, że przychodzisz mnie zabić. Strzelaj, masz tylko zabić człowieka. Wyrok wykonał sierżant Mario Terán.

    Niemiecka Republika Demokratyczna (oficjalny skrót NRD; niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) – dawne państwo położone w Europie Środkowej powstałe 7 października 1949 na terenie byłej radzieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). Likwidacja NRD nastąpiła 3 października 1990, gdy powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN tworząc jednolite Niemcy.Konsumpcjonizm – postawa polegająca na nieusprawiedliwionym (rzeczywistymi potrzebami oraz kosztami ekologicznymi, społecznymi czy indywidualnymi) zdobywaniem dóbr materialnych i usług, lub pogląd polegający na uznawaniu tej konsumpcji za wyznacznik jakości życia (lub za najważniejszą, względnie jedyną wartość) – hedonistyczny materializm.
    Zwłoki Che Guevary w La Higuera


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Raúl Modesto Castro Ruz (ur. 3 czerwca 1931 w Biránie) – kubański polityk i rewolucjonista, młodszy brat Fidela Castro. Od 1959 pierwszy wiceprezydent i wicepremier, minister rewolucyjnych sił zbrojnych, od 1965 II Sekretarz Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Kuby, od 31 lipca 2006 p.o. Przewodniczącego Rady Państwa w zastępstwie ciężko chorego Fidela Castro, od 24 lutego 2008 Przewodniczący Rady Państwa Republiki Kuby wybrany przez parlament po ustąpieniu Fidela Castro.
    Apartheid (z języka afrikaans od apart = osobno i sufiksu -heid) – teoria głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras, a także bazujący na tej teorii system polityczny panujący w Republice Południowej Afryki do połowy lat 90. XX wieku, oparty na segregacji rasowej.
    LGBT (z ang. Lesbians, Gays, Bisexuals, Transgenders) – skrótowiec odnoszący się do lesbijek, gejów, osób biseksualnych oraz osób transgenderycznych jako do całości. Do grupy osób transgenderycznych wlicza się również osoby transseksualne. W ogólnej definicji terminem tym określa się ogół osób, które tworzą mniejszości o odmiennej od heteroseksualnej orientacji seksualnej oraz osób o tożsamości płciowej niezgodnej z płcią biologiczną (osoby transgenderyczne i transseksualne).
    Demokratyczna Republika Wietnamu (popularnie Wietnam Północny) – państwo wietnamskie, istniejące w latach 1945-1976, utworzone z byłych kolonii francuskich: Annamu, Tonkinu i Kochinchiny, proklamowane w Hanoi przez Hồ Chí Minha 2 września 1945 roku. W wyniku powrotu francuskich wojsk kolonialnych i przy braku poparcia państw alianckich dla DRW, na południu kraju został utworzony alternatywny, uznany przez władze kolonialne, rząd Republiki Wietnamu, co stało się przyczyną podziału, a następnie wybuchu I wojny indochińskiej. Faktyczny podział kraju został utrwalony przez postanowienia konferencji genewskiej w 1954 roku. Wietnam został podzielony wzdłuż 17. równoleżnika na leżącą na północy Demokratyczną Republikę Wietnamu i położoną na południu Republikę Wietnamu. Przewidywane przez konferencję genewską na 1955 roku wybory powszechne, po których miało nastąpić zjednoczenie, nie odbyły się. Prezydent Wietnamu Południowego, Ngô Đình Diệm, bojąc się klęski w wyborach, odrzucił koncepcję wyborów i przy wsparciu USA, proklamował 26 października 1955 roku oddzielne państwo, co doprowadziło do wybuchu II wojny indochińskiej, zakończonej w 1975 roku zwycięstwem DRW. Podział kraju na dwie części spowodował spopularyzowanie się nazw zwyczajowych: Wietnam Północny i Wietnam Południowy.
    Mozambik (port. Moçambique, Republika Mozambiku República de Moçambique) – państwo położone w południowo-wschodniej Afryce. Graniczy z RPA, Suazi, Tanzanią, Malawi, Zimbabwe i Zambią.
    Pułkownik Jacobo Árbenz Guzmán (14 września 1913 – 27 stycznia 1971), prezydent Gwatemali od 1951, obalony w 1954 w wyniku zamachu stanu wspieranego przez CIA (Operation PBSUCCESS) i zastąpiony przez wojskową juntę pod przywództwem pułkownika Carlosa Castillo Armasa.
    Juliusz Gabriel Verne, Jules Gabriel Verne (ur. 8 lutego 1828 w Nantes, zm. 24 marca 1905 w Amiens) – francuski pisarz, dramaturg, działacz społeczny, uważany za jednego z protoplastów fantastyki naukowej (wraz z Hugo Gernsbackem i H. G. Wellsem), kawaler Legii Honorowej (1870).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.159 sek.