• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Chanat Kazachski

    Przeczytaj także...
    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Żuz (kaz.: جۇز, жүз, żüz; zwany także w nawiązaniu do tradycji mongolskiej ordą) – ponadplemienna grupa polityczno-ustrojowa u Kazachów. Istnieją trzy żuzy: Starszy, Średni i Młodszy.
    Michael Khodarkovsky (ur. 1955) – amerykański historyk, specjalista od dziejów Rosji. Absolwent i wykładowca uniwersytetu Loyoli w Chicago. Zajmuję się dziejami Rosji w okresie nowożytnym.

    Chanat Kazachski (kaz. قازاق حاندىعى, Қазақ хандығы; Qazaq xandığı) – państwo kazachskie istniejące w latach 1465–1847.

    W wyniku powstania z lat 1456–1465 Kazachowie wyzwolili się spod władzy Chanatu Uzbeckiego, tworząc tym samym własne państwo. Chanat Kazachski uchodził w XVI i XVII wieku za najsilniejszy organizm państwowy w środkowej Azji, osłabiony w XVIII wieku w wyniku wojen z Dżungarami. Pod koniec XVI wieku państwo zostało podzielone na trzy odrębne żuzy: Starszy Żuz, Średni Żuz oraz Młodszy Żuz. Na początku XIX wieku znalazł się w orbicie wpływów Buchary i Chiwy. W 1847 roku chan zawarł porozumienie z Rosją, na mocy którego dobrowolnie zgodził się na likwidację chanatu.

    Chanat Uzbecki - luźna federacja plemion Uzbeckich, utworzona w wyniku rozpadu Białej Ordy na początku XV wieku. W 1428 roku chanem został obrany Abu-al-Chajr, któremu udało się wzmocnić politycznie i wojskowo konfederację plemion uzbeckich.Emirat Buchary - historyczne państwo w środkowej Azji, istniejące w latach 1785-1920. Obejmowało obszar pomiędzy rzekami Amu-daria i Syr-daria.

    Chanowie[ | edytuj kod]

    Tytuł chana nie był dziedziczny – władca wybierany był z grona sułtanów – synów, bratanków oraz braci chana. Jego władza była jednak wyraźnie ograniczona przez plemienną arystokrację walczącą o polityczne wpływy. Od XVIII wieku władcy carskiej Rosji zaczęli wywierać wpływ na wybór nowych chanów w celu kontroli koczowniczych sąsiadów oraz uczynienia ekspansji imperium skuteczniejszą. W 1792 roku został wydany dekret cesarski regulujący proces inauguracji chana – nakazywał on m.in. zebranie się kazachskiej arystokracji na polach Orenburga, nakazywał odczytanie przez następcę tronu przysięgi dostarczonej ze stolicy po rosyjsku oraz tatarsku, a następnie ucałowanie i położenie sobie na głowie Koranu. Według zapisu nagradzano go lisią czapą, szablą, sobolowym płaszczem oraz dyplomem potwierdzającym otrzymany tytuł, który podobnie jak Koran miał ucałować i położyć na głowie.

    Język kazachski (także: język kazaski, kaz. қазақ тілі, қазақша) – język należący do podgrupy kipczacko-nogajskiej, grupy kipczackiej języków tureckich (wraz z z językiem karakałpackim, nogajskim i północnymi dialektami uzbeckiego). Jest on językiem ojczystym dla około 8,3 milionów ludzi. Poza Kazachstanem używa się go między innymi w Chińskiej Republice Ludowej, Uzbekistanie, Rosji i Mongolii. Mniejsze skupiska Kazachów znajdują się także w Afganistanie, Iranie, Turcji i Niemczech.Państwowy Instytut Wydawniczy (PIW) – polskie wydawnictwo założone w 1946 w Warszawie; od 2005 dyrektorem wydawnictwa jest Rafał Skąpski.
  • Kerej-chan 1465–1473
  • Żanybek-chan 1473–1480
  • Buryndyk-chan 1480–1511
  • Kasym-chan 1511–1518
  • Mamasz-chan 1518–1523
  • Tachir-chan 1523–1529
  • Bujdasz-chan 1529–1533
  • Togym-chan 1533–1538
  • Chak-Nazar-chan 1538–1580
  • Szygaj-chan 1580–1582
  • Tauekel-chan 1582–1598
  • Jesym-chan 1598–1628
  • Żangyr-chan 1628–1652
  • Zhanibek-chan 1652–1680
  • Tauke-chan 1680–1718
  • Kajyp-chan 1718–1719
  • Bołat-chan 1719–1728
  • Abylmambet-chan 1728–1737
  • Abyłaj-chan 1771–1781
  • Kene-chan (Kenesary) 1841–1847
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Socjologia pogranicza albo dlaczego pokój był niemożliwy. W: Michael Khodarkovsky: Na granicach Rosji. Budowanie imperium na stepie 1500-1800. Bogumiła Malarecka (tłum.). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2009, s. 24. ISBN 978-83-06-03165-2. (pol.)
    2. История Казахской ССР. T. 2. Ałma-Ata: Наука Казахской ССР, 1977-1981, s. 176–181, 248–251, 264–273. (ros.)
    3. Казахско-русские отношения в 16-18 вв. Cz. 152. s. 394. (ros.)
    4. Nikołaj Ryczkow: Дневные записки путешествия в Киргиз-Кайсацкую степь в 1771 г.. Sankt-Petersburg: 1772, s. 23–24. [dostęp 2018-09-04]. (ros.)
    5. Казахско-русские отношения в 16-18 вв. Cz. 153. s. 401. (ros.)
    6. Казахско-русские отношения в 16-18 вв. Cz. 225. s. 580. (ros.)
    7. Полное собрание законов Российской Империи. Собрание первое. T. 23. Sankt-Petersburg: 1830, s. 569–574. [dostęp 2018-09-04]. (ros.)
    Ałmaty lub Ałma-Ata (kaz. Алматы, ros.: Алматы lub Алма-Ата) – największe miasto Kazachstanu, położone w południowo-wschodniej części kraju, na wysokości ok. 700 m n.p.m. u podnóża Zailijskiego Ałatau (Tienszan), w pobliżu granicy z Kirgistanem, stolica do 1998.Język tatarski (nazwy własne tatar tele, tatarça) - język z kipczackiej grupy turkijskiej rodziny językowej. Jest używany przez Tatarów. Głównym miejscem występowania języka tatarskiego jest Tatarstan i pozostałe regiony Rosji. Poza tym językiem tatarskim posługują się m.in. niektórzy mieszkańcy krajów byłego ZSRR,- Ukrainy Turcji, Chin, Finlandii, a także m.in Polski. Obecna liczba ludzi mówiących tym językiem jest szacowana na 8 milionów.




    Warto wiedzieć że... beta

    Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.
    Orenburg (ros. Оренбург, w latach 1938–1957 Czkałow) – miasto obwodowe w zachodniej Rosji. Położone nad rzeką Ural, w jej środkowym biegu przy ujściu Sakmary, na granicy dwóch kontynentów: Europy oraz Azji. W 2010 miasto zamieszkiwało 547 tys. ludzi.
    Imperium Rosyjskie, Cesarstwo Rosyjskie (ros. Российская империя) – oficjalna nazwa Rosji w latach 1721–1917. Imperium Rosyjskie u szczytu swej potęgi w 1866 roku liczyło 23,7 mln km² i było trzecim najrozleglejszym państwem w historii ludzkości, po imperium brytyjskim i Wielkim Ułusie Mongolskim. Stolicą Imperium Rosyjskiego był przez niemal cały okres jego istnienia Petersburg. W początkowym okresie historii Imperium krótkotrwałą rolę stolicy pełniła także Moskwa (1728–1730), pozostająca do 1812 roku największym miastem Rosji i miejscem koronacji carów.
    Koran (arab. القُرْآن Al-Qur’ān) – święta księga islamu. Według tradycji muzułmańskiej powstawał w latach 610-632, objawiany fragmentami prorokowi islamu, Mahometowi (zm. 632) przez Archanioła Dżibrila (identyfikowanego w islamie z biblijnym archaniołem Gabrielem). Słowo „Koran” pochodzi od arabskiego słowa al-kur’ān, które oznacza „recytację”, ponieważ pierwotnie Koran przekazywano ustnie. Według islamu i samego Koranu jego twórcą jest Allah.
    Kazachowie (Қазақтар Qazaqtar) są narodem tureckim, zamieszkują północną część Azji Środkowej, głównie w Kazachstanie, ale również w Chinach (Sinciang), Uzbekistanie, Rosji, Mongolii i w rozproszeniu we wszystkich republikach byłego ZSRR. Niegdyś słynęli z polowań z sokołami i niezwykłej zręczności podczas jazdy konnej. W zależności od dawnego obszaru zamieszkania, przynależności plemiennej, pokrewieństwa oraz zawieranych sojuszy, Kazachowie dzielą się na Żuzy: Starszy, Średni i Młodszy Żuz. Te z kolei dzielą się na plemiona i klany.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.