• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ceratopsy



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Ojoceratops – rodzaj ceratopsa z rodziny Ceratopsidae i podrodziny Chasmosaurinae żyjącego w późnej kredzie (późny kampan lub mastrycht) lub we wczesnym trzeciorzędzie (wczesny danu]) na obszarze dzisiejszej Ameryki Północnej. Jego znaleziska mogą reprezentować rodzaj Triceratops. Opisany na podstawie skamieniałych kości czaszki, w tym wyrastającej z tyłu czaszki kostnej kryzy, odkrytych w 2005 roku w skałach formacji Ojo Alamo na północnym zachodzie stanu Nowy Meksyk. Tylna część kryzy Ojoceratops miała kształt zbliżony do kwadratu, czym różniła się od kryzy triceratopsa. Jednak niektórzy naukowcy uważają, że O. fowleri nie odróżnia się na tyle od innych ceratopsów, aby uznać jego ważność - taki kształt kryzy jest obecny u co najmniej jednego osobnika Triceratops.Nedoceratops – rodzaj dinozaura z rodziny ceratopsów (Ceratopsidae) żyjącego w późnej kredzie na obszarze dzisiejszej Ameryki Północnej. Jego szczątki odnaleziono w stanie Wyoming w Stanach Zjednoczonych. Nedoceratops ma niepewny status. W opinii niektórych naukowców jest ważnym taksonem. Według innych jest młodszym synonimem Triceratops.

    Ceratopsy (Ceratopsia) – grupa dinozaurów ptasiomiednicznych, której nazwa oznacza „rogate oblicza”. W pełni rozwinęły się w kredzie na terenach współczesnej Ameryki Północnej i Azji, jednak ich najstarsi przedstawiciele żyli już w jurze. Wcześni przedstawiciele tego kladu, tacy jak psitakozaur, byli niewielcy i dwunożni. Później rozwinęły się wielkie, słynne czworonożne formy, jak Triceratops czy centrozaur, mające rogi i rogowe kryzy wokół karku. Niegdyś twierdzono, że owe kryzy służyły wyłącznie do ochrony karku przed ugryzieniami drapieżników. Dzisiaj wiadomo, że większość kryz miała duże otwory, przez co nie były one zbyt skuteczne w tej roli. Mogły one służyć do termoregulacji, popisów godowych lub odstraszania napastników. Ceratopsy obejmowały bardzo zróżnicowane dinozaury, od niewielkich mniej więcej metrowych organizmów, ważących ok. 23 kg, aż po okazy wielkie, osiągające ponad sześć metrów długości i ciężar 5 t. Najsłynniejszym przedstawicielem tej grupy jest Triceratops. Większość jej członków ma w nazwie człon „ceratops”, jednak istnieją wyjątki od tej reguły (np. psitakozaur). Jednym z najwcześniej opisanych przedstawicieli Ceratopsia był Ceratops, który użyczył jej nazwy. Jednak obecnie uważa się go za nomen dubium z powodu nieobecności u niego jakichkolwiek cech mogących odróżnić go od innych ceratopsów.

    Gobiceratops – rodzaj ceratopsa z rodziny Bagaceratopidae. Żył w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Azji. Jedyny gatunek włączany do tego rodzaju, Gobiceratops minutus, został opisany w oparciu o długą na 3,5 cm czaszkę młodocianego osobnika, odnalezioną w Khermin Tsav w formacji Barun Goyot w południowej Mongolii. Przypuszcza się, że Gobiceratops był blisko spokrewniony z bagaceratopsem i tak jak on należał do rodziny Bagaceratopidae.Triceratops – rodzaj roślinożernego dinozaura rogatego z rodziny ceratopsów, żyjącego w mastrychcie (kreda późna), od 68 do 65,5 milionów lat temu na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej. Należy do ostatnich nieptasich dinozaurów, które pojawiły się przed wymieraniem kredowym. Nazwa rodzajowa Triceratops oznacza "trójrogą twarz". Pochodzi ze starożytnej greki od τρί- (tri-, czyli "trzy"), κέρας (kéras, "róg") i ὤψ (ops, "twarz").

    Anatomia[ | edytuj kod]

    Ceratopsy są powszechnie rozpoznawane ze względu na charakterystyczne cechy budowy czaszki. Na końcu głowy ceratopsów znajduje się kość dziobowa, niespotykana u żadnych innych zwierząt. Podobnie jak u wszystkich dinozaurów ptasiomiednicznych występowała u nich kość przedzębowa. Posiadały również unikatowy papuzi dziób, służący do zrywania roślin. Bardzo wysokie kości jarzmowe znajdujące się pod okiem rozszerzały się w bok, nadając czaszce widoczny przy patrzeniu z góry trójkątny wygląd. U późniejszych ceratopsów ów trójkątny przy patrzeniu z góry widok czaszki stawał się coraz bardziej widoczny z powodu przedłużonej kości ciemieniowej i kości łuskowej, tworzących kryzę wokół karku.

    Achelozaur (Achelousaurus) – rodzaj wymarłego dinozaura rogatego z rodziny ceratopsów. Żył w epoce kredy późnej, około 74,2 miliona lat temu, na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej. Achelousaurus znany jest z formacji Two Medicine. Żył na kontynencie wyspowym Laramidii. Pierwsze skamieniałości zebrał w Montanie w 1987 zespół prowadzony przez Jacka Hornera, więcej znalezisk odkryto w 1989. W 1994 Scott Sampson opisał gatunek Achelousaurus horneri, tworząc nazwę rodzajową oznaczającą jaszczura Acheloosa, odnosząc się do postaci z mitologii greckiej, i epitet gatunkowy upamiętniający Hornera. Rodzaj znany jest z kilku okazów składających się głównie z pozostałości czaszki osobników młodocianych i dorosłych. Sinciang (chiń. Xinjiang, wym. [ɕínt͡ɕjɑ́ŋ]; pełna nazwa: Region Autonomiczny Sinciang-Ujgur, ujg. شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى, Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni) – region autonomiczny w Chinach. Jest to duży, rzadko zaludniony obszar, będący ok. 1/6 częścią terytorium kraju. Sinciang sąsiaduje z Tybetem od południa, z prowincjami Qinghai i Gansu od południowego wschodu, z Mongolią od wschodu, Rosją od północy, a Kazachstanem, Kirgistanem, Tadżykistanem, Afganistanem, Pakistanem oraz kontrolowanymi przez Indie obszarami Kaszmiru od zachodu. Region Sinciang obejmuje większą część Aksai Chin – obszaru, który Indie uznają za część stanu Dżammu i Kaszmir.

    Prymitywni przedstawiciele Ceratopsia nie mieli kryzy ani rogów. Kość jarzmowa zwężała się ku dołowi. Rogi występujące u kilku gatunków psitakozaura tłumaczy się natomiast konwergencją, tj. ewolucją zbieżną. U psitakozaura stwierdzono na ogonie nietypowe, pojedyncze pióropododobne wyrostki.

    Udanoceratops (Udanoceratops tschizhovi) to średniej wielkości ceratops, który żył pod koniec kredy (kampan) na terenach Udan-Sayr (Mongolia). Diabloceratops – rodzaj ceratopsa z rodziny Ceratopsidae żyjącego w późnej kredzie na obecnych terenach Ameryki Północnej. Został formalnie opisany w 2010 roku przez Jamesa Kirklanda i Donalda DeBlieuxa w oparciu o skamieniałości odkryte w górnokredowych osadach formacji Wahweap na południu stanu Utah. Holotypem gatunku typowego, Diabloceratops eatoni, jest tzw. „czaszka z Last Chance” (UMNH VP 16699), obejmująca całą lewą stronę czaszki oraz niektóre fragmenty prawej strony. Wiek osadów, z których ją wydobyto, szacuje się na środkowy kampan, około 79,57 mln lat. D. eatoni był stosunkowo niewielkim przedstawicielem centrozaurów (Centrosaurinae) – długość czaszki od rostrum do kłykci wynosi 62 cm, a od dzioba do końca kryzy około 1 m. Z końca kryzy wyrastały dwa zakrzywione kolce o długości około 0,5 m. D. eatoni miał stosunkowo długie i proste rogi nadoczodołowe (około 25 cm długości), co jest rzadką cechą u centrozaurów – spośród znanych wcześniej przedstawicieli tej grupy opisano je jedynie u albertaceratopsa. Róg nosowy był stosunkowo mały. D. eatoni miał dobrze wykształcone dodatkowe okno przedoczodołowe otoczone kośćmi przedszczękową, szczękową i nosową – cecha obecna również u zuniceratopsa i nielicznych bardziej bazalnych neoceratopsów. Szwy są ze sobą mocno złączone, co dowodzi, że UMNH VP 16699 był dojrzały w chwili śmierci, jednak zakrzywione ku tyłowi koniuszki rogów nadoczodołowych sugerują, że był młodym dorosłym. Kirkland i DeBlieux wyróżnili dziewięć autapomorfii odróżniających D. eatoni od innych znanych przedstawicieli Centrosaurinae. W 1998 roku w formacji Wahweap odkryto również czaszkę większego centrozauryna, tzw. „czaszkę z Nipple Butte” (UMNH VP 16704), należącą prawdopodobnie do osobnika bardziej dojrzałego, niż holotyp D. eatoni. Różnice pomiędzy nimi sugerują, że oba te dinozaury prawdopodobnie należały do różnych gatunków, jednak podobieństwa wskazują, iż mogą reprezentować ten sam rodzaj, dlatego Kirkland i DeBlieux wstępnie przypisali „czaszkę z Nipple Butte” do rodzaju Diabloceratops.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Regaliceratops – wymarły rodzaj dinozaura, ceratopsa z rodziny Ceratopsidae. Był dużym czworonożnym roślinożercą o bogatych ornamentacjach czaszki.
    Jinlong (Yinlong downsi Xu, Forster, Clark & Mo, 2006) – dwunożny roślinożerca, najstarszy i najprymitywniejszy ceratops. Jego szczątki odnaleziono w centralnej Azji, żył pod koniec jury 161-156 milionów lat temu. Być może często padał ofiarą guanlonga - najstarszego znanego, niedawno odkrytego, przedstawiciela rodziny tyranozaurów. Nazwa rodzajowa jinlonga pochodzi od mandaryńskich słów oznaczających "ukryty smok" - jest to nawiązanie do filmu Przyczajony tygrys, ukryty smok, którego część scen kręcono niedaleko lokalizacji, z której pochodzi jedyna znana dotychczas, a odkryta w 2004 roku, skamieniałość jinlonga - świetnie zachowany szkielet wraz z czaszką. W części brzusznej szkieletu znaleziono gastrolity. Epitet gatunkowy to ukłon w stronę nieżyjącego już Willa Downsa, uczestnika wielu wypraw paleontologicznych do Azji. Skamieniałość jinlonga została znaleziona w górnej części formacji Shishugou (wieku oksfordzkiego, górna jura) na terenie Sinciangu. Jinlong jest najstarszym i najprymitywniejszym znanym przedstawicielem ceratopsów, więc jego odkrycie pozwoliło rzucić nieco światła na pochodzenie całej tej grupy. Mały rogowy dziób w przedniej części górnej szczęki jest cechą pozwalającą bez wątpienia uznać jinlonga za ceratopsa, ale posiadał on również cechy charakterystyczne dla pachycefalozaurów. Kość łuskowa posiadała na przykład charakterystyczną ornamentacją, dotąd uważaną za autapomorfię (unikatową zaawansowaną cechę) pachycefalozaurów. Teraz wydaje się ona być po prostu synapomorfią (wspólną zaawansowaną cechą) marginocefali.
    Dinozaury ptasiomiedniczne (Ornithischia) – rząd dinozaurów, u których budowa miednicy była podobna do budowy miednicy u ptaków, gdzie część kości łonowej biegnie ukośnie do tyłu, równolegle do kości kulszowej czyli inaczej niż u innych gadów.
    Coahuilaceratops – rodzaj ceratopsa z rodziny Ceratopsidae żyjącego w późnej kredzie (późny kampan, 72,5-71,5 mln lat temu) na obszarze dzisiejszej Ameryki Północnej. Skamieniałości należące prawdopodobnie zarówno do dorosłego, jak i młodego osobnika odkryto w osadach formacji Cerro del Pueblo, ok. 40 km na zachód od miasta Saltillo w stanie Coahuila w Meksyku; Coahuilaceratops jest pierwszym opisanym ceratopsem z Meksyku. Zwierzę osiągało ponad 6,5 m długości, ok. 2 m wysokości od ziemi do stawów biodrowych i ważyło od 3,6 do 4,5 tony. Miało krótki róg na nosie oraz dwa długie rogi nad oczodołami; rogi znad oczodołów nie zachowały się w całości, jednak autorzy opisu Coahuilaceratops szacują, że osiągały one ok. metra długości. Według przeprowadzonej przez autorów jego opisu analizy kladystycznej Coahuilaceratops należy do podrodziny Ceratopsinae i tworzy nierozwikłaną trychotomię z rodzajami Anchiceratops i Arrhinoceratops; te trzy rodzaje były z kolei bliżej spokrewnione z kladem tworzonym przez rodzaje Triceratops, Eotriceratops, Torosaurus i Nedoceratops niż z bazalnymi rodzajami Chasmosaurus, Pentaceratops i Agujaceratops. Według późniejszej analizy kladystycznej Sampsona i współpracowników (2010) Coahuilaceratops jest taksonem siostrzanym kladu obejmującego pozostałych przedstawicieli Ceratopsinae (w tym Anchiceratops i Arrhinoceratops) poza bazalnymi rodzajami Chasmosaurus, Mojoceratops, Agujaceratops, Pentaceratops i Utahceratops. Razem ze skamieniałościami Coahuilaceratops w osadach formacji Cerro del Pueblo odkryto też skamieniałości dwóch innych ceratopsów - z czego jeden należał do podrodziny Centrosaurinae, drugiego natomiast nie można z pewnością zaliczyć ani do Ceratopsinae ani do Centrosaurinae - a także dwóch hadrozaurów oraz skamieniałości teropodów, w tym tyranozaurów i dromeozaurów. Obszar dzisiejszego stanu Coahuila w kampanie był prawdopodobnie najdalej na południe wysuniętą częścią kontynentu północnoamerykańskiego. Razem ze skamieniałościami dinozaurów znajdowano tam skamieniałości morskich małży i ślimaków, co sugeruje, że dinozaury z formacji Cerro del Pueblo żyły niedaleko wybrzeża morskiego; część z nich mogła nawet zginąć zabita przez występujące nad wybrzeżem huragany.
    Montanoceratops (Montanoceratops) – rodzaj późnokredowego dinozaura z rodziny leptoceratopsów, którego szczątki znaleziono w skałach kampańskich i mastrychckich sześciu różnych formacji w Ameryce Północnej. Osiągał 3 m długości. Szyję okrywała kostna kryza, nie wykształcał kopyt charakterystycznych dla bardziej zaawansowanych ceratopsów.
    Cerasinops – rodzaj roślinożernego dinozaura z infrarzędu ceratopsów (Ceratopsia); jego nazwa znaczy „czereśniowa twarz”.
    Azjaceratops (Asiaceratops) – roślinożerny, dwunożny dinozaur z grupy ceratopsów; jego nazwa znaczy "rogata twarz z Azji", "azjatyckie rogate oblicze". Spokrewniony z protoceratopsem

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.087 sek.