• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Centyrz

    Przeczytaj także...
    Gorce (513.52) – pasmo górskie leżące w Beskidach Zachodnich. Nazwa "Gorce" związana jest prawdopodobnie ze słowem "gorzeć" (palić się, płonąć) i pochodzi od sposobu uzyskiwania polan śródleśnych metodą żarową. Spotykana jest już w aktach z 1254 r. (item mons Gorcz nuncupatus), używał jej Jan Długosz w 1480 r. (in monten Gorcz). W innych źródłach można też spotkać nazwę Górce, która by mogła oznaczać niskie góry.Łopuszna – wieś w gminie Nowy Targ, powiecie nowotarskim w województwie małopolskim przy drodze wojewódzkiej nr 969 z Nowego Targu do Krościenka. W latach 1934-1954 i 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Łopuszna. W latach 1975-1998 Łopuszna położona była w województwie nowosądeckim.
    Gorczański Park Narodowy, utworzony w 1981 roku rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 8 sierpnia 1980 r., jest jednym z 23 parków narodowych na terenie Polski. Obejmuje centralne pasmo Gorców, m.in. masywy Turbacza i Gorca. Dyrekcja Gorczańskiego Parku Narodowego znajduje się w Porębie Wielkiej.
    Polana Centyrz pod Wysznią

    Centyrz – polana w Gorcach. Położona jest na południowych zboczach Wyszniej, mniej więcej w połowie wysokości jej zboczy opadających do doliny Łopuszanki. Otoczona jest z wszystkich stron lasem i znajduje się poza szlakami turystycznymi. Dawniej była użytkowana; koszona i wypasana. Jest dobrze widoczna z niebieskiego szlaku turystycznego prowadzącego z Łopusznej przez Zarębek Wyżni i Bukowinę Waksmundzką na Turbacz. Na polanie zachowały się zabudowania. Tworzą one oryginalny, rzadko spotykany w Gorcach pasmowy układ wzdłuż gruntowej drogi wiodącej środkiem polany. Polana znajduje się poza obszarem Gorczańskiego Parku Narodowego i stanowi własność prywatną. Szałasy i inne zabudowania przerabiane są przez ich właścicieli na domki letniskowe.

    Podhale – region kulturowy w południowej Polsce u północnego podnóża Tatr, w dorzeczu górnego Dunajca z wyłączeniem obszarów leżących na prawym brzegu Białki i prawym brzegu Dunajca, poniżej ujścia Białki. Podhale zajmuje środkową część Kotliny Podhala, na południu wkracza w Tatry. Wysznia – szczyt o wysokości 1107 m np.m. w Gorcach. Położony jest na grzbiecie odchodzącym od Kiczory w południowym kierunku do Łopusznej. W grzbiecie tym kolejno znajdują się: Wysznia (1107 m), Groń (823 m) i Grapa. Zachodnie zbocza Wyszniej opadają do głębokiej doliny potoku Łopuszanka, wschodnie do Chłapkowego Potoku (dopływ Łopuszanki). Są porośnięte kwaśną buczyną górską, wśród której występują buki o charakterystycznych, pogiętych fantazyjnie pniach. Wysznia była jednym z ulubionych miejsc wycieczek Seweryna Goszczyńskiego, który w 1832 gościł na dworze Leona Przerwy-Tetmajera w Łopusznej leżącej u podnóża Gorców. Goszczyński jako pierwszy opisał Gorce w polskiej literaturze.

    Według legendy nazwa polany pochodzi od tego, że znajdował się na niej w bardzo dawnych czasach cmentarz z okresu jakiejś epidemii, których wiele przetoczyło się przez Podhale, lub wielkiej wojny. Z polaną związana jest jeszcze inna legenda. Według niej spod wielkiego pniaka znajdującego się na polanie wychodził pokutujący mnich, który uciekł z klasztoru i został zabity przez zbójników. Początkowo był tak mały, że mieścił się w otworze pod pniakiem, ale gdy stanął, powiększał się tak, że stawał się większy od najroślejszych chłopów. Ukazywał się w różnej postaci, najczęściej jednak w kapturze mnisim i białym płaszczu, czasami jednak widywano go przebranego za kobietę-szlachciankę. Wystarczyło o nim mówić, by się pojawił, znikał zaś w wodzie. Nie mówił do ludzi i nic złego im nie czynił, przerażał jednak swoim pojawieniem się. Pewnego razu przestraszony jego pojawieniem człowiek krzyknął – Wszelki Duch Pana Boga Chwali, na co mnich odpowiedział: I ja Go chwalę. Od tej pory nie pojawiał się więcej.

    Zakon mniszy, zakon kontemplacyjny (z gr. μοναχός monachos – samotnik, z łac. contemplare – wpatrywać się) – katolicka i prawosławna forma życia zakonnego, polegająca w pierwotnej wersji na całkowitym odcięciu się od świata zewnętrznego i życie w całkowitym odosobnieniu lub w nielicznej zamkniętej wspólnocie, poświęcone prawie wyłącznie modlitwie i kontemplacji Boga.Pień drzewa – gruby, zdrewniały pęd główny drzew. Powstaje wskutek corocznego przyrastania na wysokość i na grubość. U drzewiastych form nagozalążkowych i dwuliściennych pień zakończony jest koroną. U nielicznych, drzewiastych jednoliściennych pień kończy się pąkiem wierzchołkowym. Na skutek skrócenia międzywęźli na szczycie pnia powstaje gęsty pióropusz liści.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Lucjan Hipolit Siemieński – Podania i legendy polskie, ruskie i litewskie
  • Gorce. Mapa turystyczna 1:50 000. Kraków: Compass, 2007. ISBN 978-83-89165-39-8.
  • Łopuszanka – potok w Gorcach będący lewobrzeżnym dopływem Dunajca. Spływa dnem głębokiej kotliny pomiędzy szczytami Turbacza, Bukowiny Waksmundzkiej, Kiczory, Wyszniej i Gronia. Zasilany jest licznymi potokami, największe z nich to: Potok Jaworzyna, Rysztok, Wawrzków Potok, Spaleniec (Spalony) i Chłapkowy Potok. W dolinie Łopuszanki znajduje się miejscowość Łopuszna, w tej też miejscowości Łopuszanka uchodzi do Dunajca w miejscu o koordynatach geograficznych: N 49°28’29” S 20°07’53”.Turbacz – najwyższy szczyt Gorców, znajdujący się w centralnym punkcie pasma i tworzący potężny rozróg. Według większości źródeł ma wysokość 1310 m (np.), ale niektóre podają 1314 m. Zbudowany jest z fliszu karpackiego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Epidemia (z gr. epi: nawiedzający + demos: ludzi, ang. epidemic) – występowanie w określonym czasie i na określonym terenie przypadków zachorowań lub innych zjawisk związanych ze zdrowiem w liczbie większej niż oczekiwana. Epidemie o niewielkiej liczbie przypadków zachorowań ograniczone do określonego obszaru i czasu określa się terminem ognisko epidemiczne (ang. outbreak).
    Bukowina Waksmundzka (1103 m) – niewybitny szczyt w Gorcach, położony na południe od Turbacza, na rozwidleniu grzbietów przebiegających w stronę Nowego Targu-Kowańca i Łopusznej. Nazwa szczytu pochodzi od leżącej u jego podnóża miejscowości Waksmund. Bukowina Waksmundzka jest zwornikiem dla trzech grzbietów, wznosi się więc nad trzema dolinami: zbocza wschodnie opadają do doliny Łopuszanki zbocza północno-zachodnie do doliny potoku Wielki Kowaniec, południowe odwadniane są przez potok Mały Kowaniec (wszystkie w zlewni Dunajca).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.012 sek.