• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Centralny Komitet Narodowy w Warszawie

    Przeczytaj także...
    Liga Kobiet Polskich Pogotowia Wojennego (do sierpnia 1916 Liga Kobiet Pogotowia Wojennego) – organizacja kobieca działająca w latach 1913–1918 w Królestwie Polskim. Gustaw Daniłowski, właście August Daniłowski ps. lit. Władysław Orwid (ur. 14 lipca 1871 w Cywińsku w guberni kazańskiej, zm. 21 października 1927 w Warszawie) – polski pisarz, publicysta, działacz socjalistyczny i niepodległościowy.
    Polska Partia Socjalistyczna (Frakcja Rewolucyjna) – partia socjalistów polskich utworzona w 1906 w wyniku rozłamu w PPS podczas IX Zjazdu PPS w Wiedniu 19–25 listopada 1906 r. Od sierpnia 1909 r. ponownie pod nazwą Polska Partia Socjalistyczna.
    Delegacja Centralnego Komitetu Narodowego u Tymczasowej Rady Stanu w 1917 roku.
    Artur Śliwiński – prezes Centralnego Komitetu Narodowego

    Centralny Komitet Narodowy w Warszawie (CKN) – reprezentacja polityczna lewicy niepodległościowej.

    Powstał na zjeździe w Warszawie 18 grudnia 1915 z przekształcenia Komitetu Naczelnego Zjednoczonych Stronnictw Niepodległościowych. Nazwę przyjęto w nawiązaniu do tradycji powstania styczniowego. Kontynuując prace rozpoczęte przez KN ZSN działacze CKN zbudowali w skali całego Królestwa organizację, tworzoną przez sieć kół niepodległościowych, gmin­nych rad narodowych, podwydziałów narodowych których działania koordynowały struktury powiatowe i okręgowe. Całością jego prac kierował Zarząd i podporządkowane mu wydziały: polityczny, organizacyjny, prasowy, skarbowy i szkolny.Do najważniejszych i najbardziej rozbudowanych struktur regionalnych warszawskiego komitetu należał Wydział Narodowy Lubelski i Narodowa Rada Okręgowa Ziemi Kieleckiej. W skład CKN wchodzili działacze Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS-Frakcji Rewolucyjnej), Narodowego Związku Robotniczego (NZR0, Polskiego Stronnictwa Ludowego w Królestwie Polskim (PSL "Wyzwolenie"), Związku Niepodległości (Związku Inteligencji Niepodległościowej) i Związku Patriotów (potem Partii Niezawisłości Narodowej), Stronnictwa Narodowo-Radykalnego oraz Ligi Kobiet Pogotowia Wojennego, jednak przywódczą rolę odegrali w nim politycy grupy Piłsudskiego: Artur Śliwiński (prezes,) Medard Downarowicz (sekretarz generalny), Bolesław Czarkowski, Jan Cynarski, Walery Sławek, Gustaw Daniłowski, Tadeusz Szpotański, Eugeniusz Śmiarowski).

    Jan Molenda (ur. 12 lipca 1930 w Kosinie) – polski historyk, badacz dziejów najnowszych, profesor nauk humanistycznych.Tadeusz Szpotański (ur. 18 grudnia 1883 w Suchcicach, zm. 27 lutego 1944 w Warszawie) – polski działacz polityczny i społeczny, działacz związkowy, publicysta; z zawodu nauczyciel. Autor wielu prac i artykułów, głównie poświęconych zagadnieniom politycznym, społecznym i samorządowym. Brat Stanisława Szpotańskiego.

    Wspólnym dla Centralnego Komitetu Narodowego i tworzących go stronnictw wyróżnikiem była niewątpliwie idea niepodległości. W deklaracjiz 18 grudnia 1915 roku pisano, że "w obecnej chwili dziejowej dążymy do zdobycia Niepodległego Państwa Polskiego, za którego podwalinę uważamy uwolnione spod panowania Rosji ziemie dawnego zaboru rosyjskiego"Dla działaczy lewicy niepodległościowej hasło niepodległości, łączyło się nierozerwalnie i nieodłcznie ze stanowiskiem antyrosyjskim. Niepodległa Polska, o jakiej myślano, miała być w dużej mierze nawiązaniem do dawnej, przedrozbiorowej Rzeczypospolitej wielu narodów. Ale również miała być republiką i państwem demokratycznym. Cel ten osiągnąć miano w ramach sformułowanej przez J. Piłsudskiego koncepcji licytacji sprawy polskiej wzwyż. Zakładała ona że dzięki rosnącej w miarę przedłużającej się wojny dla państw centralnych atrakcyjności zasobów ludzkich i materialnych Królestwa Polskie­go można będzie uzyskać konkretne postanowienia w sprawie polskiej, co nada jej charakter międzynarodowy. Stąd zgadzano się na sojusz z państwami centralnymi przeciw Rosji, ale pod wa­runkiem uzyskania znaczących koncesji tzn. utwo­rzenie własnego rządu i armii.

    Medard Downarowicz herbu Przyjaciel, ps. „Chart”, „Henryk” (ur. 22 maja 1878 w Łochowie k. Węgrowa, zm. 16 października 1934 w Warszawie) – polski działacz polityczny, od 1904 członek PPS (od 1928 we władzach tej partii), minister, poseł. W latach 1914–1915 w Legionach Polskich, bliski współpracownik Józefa Piłsudskiego, wolnomularz.Komitet Naczelny Zjednoczonych Stronnictw Niepodległościowych – reprezentacja polityczna lewicy wśród organizacji niepodległościowych okresu I wojny światowej.

    Politycy CKN uważali że proces odzyskania niepodległości będzie podzielony na etapy. W pierwszym z nich dokona się odbudowa pań­stwowości polskiej, ograniczonej do ziem Królestwa Polskiego i sfederowanego z Litwą. Pertraktacje z państwami centralnymi  winna prowadzić przyszła reprezentacja polityczna Królestwa Polskie­go o której powstanie stale zabiegał CKN. Płaszczyzną porozumienia między stronnic­twami, zdaniem CKN, było uznanie priorytetu odbudowy państwa we dzia­łaniach politycznych i społecznych. W praktyce warszawski komitet odrzucał rozwią­zanie austro-polskiego sprawy polskiej co wyrażało się w traktowaniu NKN jako reprezentacji zaboru austriackiego i w zwalczaniu działalności jego Departamentu Wojskowego w Kongresówce. Warszawski komitet dążył do budowy państwa polskiego w oparciu o Akt 5 listopada, był głównym inicjatorem utworzenia Rady Narodowej (1916) i miał swoich przedstawicieli w Tymczasowej Radzie Stanu. Po ustąpieniu z jego składu w lutym 1917 NZR i PPS CKN stopniowo utracił swoje znaczenie. Kryzys przysięgowy oraz brak możliwości re­alizacji programu CKN spowodował jego rozwiązanie w czerwcu 1917 i powstanie Komisji Porozumiewawczej Stronnictw Demokratycznych (KPSD).

    Polskie Stronnictwo Ludowe „Wyzwolenie” – chłopska lewicowa partia polityczna działająca w II Rzeczypospolitej, utworzona w 1915 r. (początkowo pod nazwą PSL w Królestwie Polskim). Ugrupowanie wydawało tytuł prasowy „Wyzwolenie”, od którego przyjęło nazwę w 1918 r. Program partii zakładał państwo ludowe, świeckie, z powszechną i darmową edukacją. PSL „Wyzwolenie” postulowało także przeprowadzenie radykalnej reformy rolnej. Od 1919 r. wchodziło w skład lewicy parlamentarnej, prowadziło współpracę z Polską Partią Socjalistyczną. Pierwszy prezydent RP, Gabriel Narutowicz został wysunięty na stanowisko głowy państwa przez PSL „Wyzwolenie”. W opozycji do rządu Chjeno-Piasta. Ugrupowanie poparło przewrót majowy w 1926 r. Początkowo udzielało poparcia sanacji, jednak w 1927 r. przeszło do opozycji względem obozu rządzącego. Od 1929 r. w Centrolewie. Część przywódców partii została osadzona w twierdzy brzeskiej i skazana w procesie brzeskim. W 1931 r., po połączeniu z PSL „Piast” i Stronnictwem Chłopskim utworzyło Stronnictwo Ludowe.Narodowy Związek Robotniczy (NZR) – partia robotnicza wywodząca się ze środowisk Ligi Narodowej utworzona 1905 w Królestwie Polskim działająca do 1920.
     Z tym tematem związana jest kategoria: Członkowie Centralnego Komitetu Narodowego w Warszawie (1915–1917).

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Jerzy Holzer, Jan Molenda, Polska w pierwszej wojnie światowej, Warszawa 1967, s.347
    2. Jerzy Z. Pająk, O rząd i armię. Centralny Komitet Narodowy (1915-1917), Kielce 2003, s, 241-360
    3. Jerzy Z. Pająk, Centralny Komitet Narodowy w latach 1915-1917, „Dzieje Najnowsze”, 1997, t. 39, z. 3, s. 161-162
    4. Informacja o 18 XII 1915, Archiwum Akt Nowych, Rady Narodowe sygn. 54/1, k. 46
    5. Jerzy Z. Pająk, O rząd i armię. Centralny Komitet Narodowy (1915-1917), Kielce 2003, s. 118-121
    6. Tamże, s. 103-107
    7. Tamże, s. 127-184
    8. Tamże, s. 236-240


    Związek Inteligencji Niepodległościowej (zwany także Związkiem Niepodległości lub Organizacją Niepodległościową Inteligencji) - partia polityczna nurtu narodowego lewicy niepodległościowej działająca w latach 1910-1918 Komisja Porozumiewawcza Stronnictw Demokratycznych (KPSD) – reprezentacja polityczna stronnictw lewicy niepodległościowej powołana w Warszawie w miejsce rozwiązanego w czerwcu 1917 roku Centralnego Komitetu Narodowego. Działała do końca I wojny światowej. W jej skład weszły: Polska Partia Socjalistyczna, Polskie Stronnictwo Ludowe „Wyzwolenie”, Partia Niezawisłości Narodowej, Zjednoczenie Stronnictw Demokratycznych, Polska Organizacja Wojskowa i Polska Liga Pogotowia Wojennego Kobiet.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Jerzy Z. Pająk, O rząd i armię. Centralny Komitet Narodowy (1915-1917), Kielce 2003, ss. 428, ​ISBN 83-7133-208-4
  • Jerzy Z. Pająk, Centralny Komitet Narodowy w latach 1915-1917, „Dzieje Najnowsze”, 1997, t. 39, z. 3, s. 155-164; Bazhum - wersja elektroniczna
  • Jerzy Holzer, Jan Molenda, Polska w pierwszej wojnie światowej, Warszawa 1967, s.347-348
  • Tomasz Nałęcz: Historia Polski i Świata. T. 11.: Historia Polski – Polska 1831-1939. Mediasat Group S.A. dla Gazety Wyborczej, 2007, s. 312. ISBN 978-84-9819-818-8.
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Biuletyn : Wydawnictwo Wydziału Prasowego Centralnego Komitetu Narodowego
  • https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/foto/tymczasowa-rada-stanu-przyjmujaca-delegacje-centralnego-komitetu-narodowego-w-1917-roku
  • 5 listopada 1916 roku władze niemieckie i austriackie wydały tzw. Akt 5 listopada gwarantujący Polakom powstanie samodzielnego Królestwa Polskiego. Nie zostały sprecyzowane granice przyszłej monarchii. Akt zawierał natomiast sformułowania dotyczące stworzenia armii polskiej. Wydanie aktu wiąże się z faktem, że przedłużająca się I wojna światowa zmusiła państwa centralne do poszukiwania rekruta w okupowanym Królestwie Kongresowym.Artur Śliwiński (ur. 17 sierpnia 1877 w Ruszkach koło Kutna, zm. 16 stycznia 1953 w Warszawie) – polski historyk, publicysta, polityk, premier Polski w 1922, senator IV oraz V kadencji w II RP w latach 1935–1939, wolnomularz.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Eugeniusz Śmiarowski (ur. 7 maja 1878 w Łomży, zm. 7 października 1932 w Warszawie) – polski prawnik i polityk, poseł na Sejm I kadencji w II RP.
    Walery Jan Sławek, ps. Gustaw, Soplica (ur. 2 listopada 1879 w Strutynce k. Niemirowa, zm. 3 kwietnia 1939 w Warszawie) – polityk okresu II Rzeczypospolitej, trzykrotny premier Polski, marszałek Sejmu, wolnomularz, podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego. Członek Polskiej Partii Socjalistycznej i jej Organizacji Bojowej, jeden z najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego, lider obozu sanacyjnego (tzw. grupy pułkowników), jeden z głównych twórców założeń konstytucji kwietniowej. Pod koniec życia zmarginalizowany wewnątrz sanacyjnego obozu rządowego, popełnił samobójstwo.
    Stronnictwo Niezawisłości Narodowej (SNN) – polska centrolewicowa partia polityczna w Królestwie Polskim w latach 1917–1918. Do 2 listopada 1917 działało jako Partia Niezawisłości Narodowej.
    Gazeta Wyborcza” (oficjalny skrót GW) – wysokonakładowy, ogólnopolski dziennik społeczno-polityczny wydawany w Warszawie od 8 maja 1989 przez koncern mediowy Agora S.A.. „Gazeta Wyborcza” powstała na podstawie uzgodnień Okrągłego Stołu, początkowo jako organ prasowy NSZZ „Solidarność”, a po zerwaniu współpracy ze związkiem – jako niezależna gazeta. Redaktorem naczelnym pisma jest Adam Michnik.
    Tomasz Nałęcz (ur. 29 października 1949 w Gołyminie) – polski historyk, publicysta i polityk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, poseł na Sejm II i IV kadencji, wicemarszałek Sejmu IV kadencji, doradca Prezydenta RP ds. historii i dziedzictwa narodowego. Mąż Darii Nałęcz.
    Stronnictwo Narodowo-Radykalne (zwane także Stronnictwem Radykalno Narodowym lub Związkiem Radykałów Narodowych) – partia działająca w latach 1913-1917
    Bolesław Czarkowski (ur. 17 czerwca 1873 w Leniewie, zm. po 1939) ps. Hipolit, Leon, Maksym, Lech Skarżyński - polski działacz socjalistyczny i niepodległościowy

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.03 sek.