• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Centralny Komitet Narodowy - 1914

    Przeczytaj także...
    Drużyny Bartoszowe - organizacja przysposobienia wojskowego utworzona przez młodzież z grupy Rzeczpospolita w 1908 we Lwowie z inicjatywy Wawrzyńca Dayczaka.Wincenty Witos (ur. 21 stycznia 1874 w Wierzchosławicach koło Tarnowa, zm. 31 października 1945 w Krakowie) – polski polityk, działacz ruchu ludowego, trzykrotny premier Rzeczypospolitej Polskiej.
    Leon Piniński (ur. 8 marca 1857 we Lwowie, zm. 4 kwietnia 1938 we Lwowie) – polski dyplomata, kolekcjoner i historyk sztuki, profesor prawa rzymskiego i rektor (w roku akademickim 1928/1929) Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie.

    Centralny Komitet Narodowy – reprezentacja polityczna stronnictw galicyjskich działająca od lipca do sierpnia 1914 r.

    CKN powstał 28 lipca 1914 r. we Lwowie po wybuchu I wojny światowej z inicjatywy narodowych demokratów. Nazwę przyjęto w nawiązaniu do tradycji powstania styczniowego. Trzon tego luźnego ugrupowania stanowili politycy Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego, Stronnictwa Prawicy Narodowej (podolaków) i Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piast”, których przedstawiciele wchodzili do Prezydium lwowskiego komitetu (prezes – Tadeusz Cieński, członkowie: Witold Czartoryski, Leon Piniński, Stanisław Głąbiński i Wincenty Witos). W skład CKN weszli również reprezentanci innych stronnictw i organizacji galicyjskich takich jak: Narodowy Związek Chrześcijańsko-Ludowy, Grupa „Rzeczypospolitej”, Stronnictwo Katolicko-Narodowe, Lwowskie Stronnictwo Mieszczańskie, Związek Polskich Organizacyj Narodowych, Towarzystwo Uczestników Powstania 63 r., Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, Drużyny Bartoszowe i część Polskich Drużyn Strzeleckich na czele z Aleksandrem Ładosiem. Płaszczyzną współdziałania miała być polityczna współpraca dotycząca wypracowania stanowiska Polaków wobec rozpoczynającej się wojny. Większość sił politycznych współtworzących lwowski komitet w dotychczasowych sporach orientacyjnych opowiadała się zdecydowanie przeciwko Niemcom a zarazem za rozwiązaniem sprawy polskiej w oparciu o Rosję. W związku z powszechnymi wówczas w społeczeństwie galicyjskim nastrojami antyrosyjskimi jak również chcąc przyciągnąć do współpracy szersze spektrum sił politycznych odezwę CKN wydaną 5 sierpnia 1914 roku cechuje wyraźny kompromis polityczny a także szereg niedomówień wynikających z ówczesnej sytuacji:.mw-parser-output div.cytat{display:table;padding:0}.mw-parser-output div.cytat.box{margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;border:1px solid #aaa;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote{display:table}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny::before{float:left;content:"";background-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Quote-alpha.png/20px-Quote-alpha.png");background-repeat:no-repeat;background-position:top right;width:2em;height:2em;margin:0.5em 0.5em 0.5em 0.5em}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny>blockquote{border:1px solid #ccc;background:white;color:#333;padding-left:3em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::before{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:bottom;content:"„";padding-right:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::after{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:top;content:"”";padding-left:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin:0 auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

    Tadeusz Celestyn Cieński (ur. 6 kwietnia 1856 w Oknie, koło Horodenki, zm. 3 listopada 1925 we Lwowie), polityk galicyjski.Komisja Tymczasowych Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych (KTSSN), od 30 listopada 1913 Komisja Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych (KSSN) – porozumienie polskich partii politycznych, działających w Galicji, zawarte 10 listopada 1912 w Wiedniu.

    …Pierwszym nakazem rozumu politycznego jest umieć pamiętać. Polacy pamiętają, że jedynie w monarchii Habsburskiej mają swobodę narodowego rozwoju, której wszędzie są pozbawieni. W chwili, gdy monarchia znalazła się w niebezpieczeństwie wojennym, każdy Polak tego kraju odczuł i zrozumiał, iż obowiązkiem polskiego honoru jest, nie skąpiąc największych ofiar krwi i mienia stanąć w obronie państwa, od którego w czasie pokoju tyle zaznaliśmy dobra. Ale więcej niż to co nakazuje obowiązek, spełnić może i spełnić pragnie naród, jeżeli zrodzi się w nim przekonanie, że niezawisłość narodowa, której zadatki już miał pod berłem habsburskim, stanie się udziałem i innych ziem polskich, dotąd pogrążonych w strasznym uścisku rosyjskim ...

    Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” – pionierska organizacja wychowania fizycznego i sportu w Polsce. Najstarsze polskie towarzystwo gimnastyczne, którego członkowie przyczynili się m.in. do popularyzacji gimnastyki w społeczeństwie polskim, powstania wielu klubów sportowych oraz Związku Harcerstwa Polskiego. Sokół działał aktywnie w okresie zaborów, po odzyskaniu niepodległości i w całym okresie międzywojennym XX w. Zdelegalizowany przez komunistów w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz socjalistyczny i niepodległościowy, polityk, Naczelnik Państwa w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, pierwszy marszałek Polski od 19 marca 1920; dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczypospolitej wprowadzonych w 1926 po przewrocie majowym, współzałożyciel PPS i szef Wydziału Bojowego PPS (OB PPS).

    Po rozpoczęciu działań militarnych i politycznych w Królestwie Polskim przez Józefa Piłsudskiego, popieranych przez irredentystów skupionych wokół Komisji Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych, politycy CKN uznali że najlepszą drogą do marginalizacji inicjatywy strzeleckiej będzie jej zamknięcie w legalnych galicyjskich ramach. Stąd wzięli udział w rozmowach konsolidacyjnych stronnictw galicyjskich zorganizowanych przez krakowskich konserwatystów w wyniku których powstał Naczelny Komitet Narodowy, a organizacje dotychczas wchodzące w skład lwowskiego komitetu stały się jego częścią składową.

    Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne (SND), Stronnictwo Demokratyczno-Narodowe – ugrupowanie polityczne o charakterze narodowym utworzone w 1897, będące legalnym przedstawicielstwem ruchu narodowo-demokratycznego, na którego czele stanął Roman Dmowski.Stanisław Głąbiński (ur. 25 lutego 1862 w Skolem, zm. 14 sierpnia 1941 w sowieckim więzieniu w Charkowie) – polski prawnik, polityk i publicysta, profesor ekonomii politycznej na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Jan Molenda, Piłsudczycy a narodowi demokraci 1908-1918, Warszawa 1980, s. 133
    2. Jerzy Holzer, Jan Molenda, Polska w pierwszej wojnie światowej, Warszawa 1967, s. 347
    3. Kazimierz W. Kumaniecki, Odbudowa państwowości polskiej, najważniejsze dokumenty: 1912 – styczeń 1924, Kraków-Warszawa 1924, s. 14 Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa – wersja elektroniczna
    4. Jerzy Z. Pająk, Od autonomii do niepodległości. Kształtowanie się postaw politycznych i narodowych społeczeństwa Galicji w warunkach Wielkiej Wojny 1914-1918, Kielce 2012, s. 64-67
    5. Szczegóły prowadzonych rozmów i negocjacji patrz Włodzimierz Suleja, Orientacja austro-polska w latach I wojny światowej do aktu 5 listopada 1916 roku, Wrocław 1992, s.46-54

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Jerzy Holzer, Jan Molenda, Polska w pierwszej wojnie światowej, Warszawa 1967, s. 347
  • Jan Molenda, Piłsudczycy a narodowi demokraci 1908-1918, Warszawa 1980, s. 132-135
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Centralny Komitet Narodowy we Lwowie, w encyklopedii Onet.pl
  • Encyklopedia Interii
  • Naczelny Komitet Narodowy – powstały 16 sierpnia 1914 w Krakowie, w wyniku porozumienia polskich środowisk konserwatywnych i demokratycznych. W założeniu miał być najwyższą władzą wojskową, polityczną i skarbową dla Polaków zamieszkujących Galicję. Na jego czele stanął Juliusz Leo. Kolejni prezesi: Władysław Leopold Jaworski, Leon Biliński.Stronnictwo Prawicy Narodowej – polska partia polityczna o profilu konserwatywnym i ziemiańskim, działająca w latach 1907–1937, utworzona w Krakowie jako kontynuacja środowisk stańczyków i podolaków. Pierwszym prezesem został wybrany ziemianin Zdzisław hr. Tarnowski.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Witold Leon Czartoryski (ur. 10 lutego 1864 w Weinhaus, Austria - zm. 4 września 1945 w Makowie Podhalańskim) – książę i członek austriackiej Izby Panów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.