• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Centrala Handlu Zagranicznego

    Przeczytaj także...
    Textilimpex – spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Łodzi. Zajmuje się eksportem, importem i dystrybucją szerokiej gamy artykułów tekstylnych, włókienniczych oraz surowców chemicznych. Świadczy także usługi najmu powierzchni biurowych i magazynowych, sal konferencyjnych oraz powierzchni wystawienniczej.Przedsiębiorstwo (lub inaczej jednostka gospodarcza) – wyodrębniona prawnie, organizacyjnie i ekonomicznie jednostka, prowadząca działalność gospodarczą. Najczęściej definiowanym celem działalności przedsiębiorstwa jest osiąganie zysku poprzez zaspokajanie potrzeb konsumentów. W jego skład mogą wchodzić mniej lub bardziej odrębne jednostki gospodarcze, nazywane zakładami. Nieco inne znaczenie ma przedsiębiorstwo w języku prawnym.
    Spółka akcyjna (niem. Aktiengesellschaft, ang. Joint-stock company, fr. Société par actions, hiszp. Sociedad anónima) – rodzaj powszechnej w gospodarce wolnorynkowej spółki kapitałowej, której forma opiera się na obiegu akcji będących w posiadaniu akcjonariuszy. Kapitał zakładowy składa się z wkładów założycieli, którzy stają się współwłaścicielami spółki.

    Centrala handlu zagranicznego (CHZ), także przedsiębiorstwo handlu zagranicznego (PHZ) oraz biuro handlu zagranicznego (BHZ) – specjalny typ przedsiębiorstwa państwowego funkcjonujący w PRL i posiadający swoje odpowiedniki we wszystkich innych państwach tzw. bloku wschodniego. W ZSRR centrale handlu zagranicznego (w 1935 r. było ich 27) podlegały Ludowemu Komisariatowi Handlu Zagranicznego przekształconemu następnie w Ministerstwo Handlu Zagranicznego ZSRR.

    Departament I Ministerstwa Spraw Wewnętrznych – istniejący w latach 1956-1990 organ w strukturze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL, stanowiący część Służby Bezpieczeństwa MSW, zajmujący się wywiadem („zdobywaniem tajnych dokumentów i informacji dotyczących politycznych, ekonomicznych, militarnych i wywiadowczych planów i zamierzeń skierowanych przeciwko Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i krajom obozu socjalistycznego”). W maju 1990 zadania Departamentu I MSW przejął nowo utworzony Zarząd Wywiadu UOP.Departament II Ministerstwa Spraw Wewnętrznych – organ w strukturze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL, działający w latach 1956-1990, zajmujący się m.in. organizowaniem i prowadzeniem walki (kontrwywiad) ze szpiegowską działalnością wywiadów państw kapitalistycznych wymierzoną przeciwko Polsce Ludowej, w szczególności werbunkiem przez obce ośrodki wywiadowcze na terytorium PRL agentów wywiadu oraz ochroną tajemnicy państwowej.

    Centrale Handlu Zagranicznego posiadały, będące w krajach komunistycznych specjalnym przywilejem, prawo prowadzenia obrotu gospodarczego w walutach wymienialnych, w szczególności handlu z podmiotami zagranicznymi. CHZ były obowiązkowymi pośrednikami we wszystkich kontaktach handlowych z zagranicą dla krajowych podmiotów gospodarczych. Większość central handlu zagranicznego posiadało quasi-monopol na handel zagraniczny, w tym sprzedaż za granicę usług np. inżynieryjnych czy budowlanych, w określonych branżach (np. Universal w branży AGD). Niektóre, jak np. Baltona i Pewex, posiadały dodatkowo przywilej handlu detalicznego za waluty wymienialne na terenie kraju (tzw. eksport wewnętrzny). Ze względu na swoją strategiczną rolę dla władzy, gospodarki, monopol na handel zagraniczny, związane z nim dochody oraz możliwość prowadzenia działalności wywiadowczej z pozycji nielegalnej pod ich przykryciem oraz wiążące się z tym możliwości podróży za granicę dla pracowników, te przedsiębiorstwa były w domenie służb specjalnych. Ministerstwo Handlu Zagranicznego, ministerstwa dot. przemysłu i gospodarki miały również wpływ na ich działalność (dostarczanie towarów na eksportu, zapotrzebowanie na towary, które trzeba było importować), jednakże w każdym z ministerstw związanych z pehazetami pośród innych pracowników pracowali ludzie na niejawnych etatach w służbach specjalnych. W Polskich PHZ lokowani byli m.in. funkcjonariusze Departamentu I MSW, Departamentu II MSW, żołnierze Zarządu II SG WP oraz Zarządu I WSW pracujący pod przykryciem (etat niejawny w służbie specjalnej). Praca w tych przedsiębiorstwach uważana była powszechnie za prestiżową i często łączyła się z możliwością uzyskania dodatkowych dochodów związanych z kontaktami zagranicznymi i dostępem do dewiz. Poza sprzedażą produktów PRL prowadzony był na zagranicznych przedstawicielstwach pehazetów wywiad przez ww. pracowników polskiego wywiadu.

    Zarząd II Sztabu Generalnego WP – (Jednostka Wojskowa 4552) instytucja wywiadu wojskowego działająca w ramach struktury Sztabu Generalnego WP tzw. ludowego Wojska Polskiego, powstała z Oddziału II Sztabu Generalnego WP (Polski Ludowej), istniejąca w RP/PRL w latach 1951-1990. W 1990 roku połączony z Wojskową Służbą Wewnętrzną w Zarząd II Wywiadu i Kontrwywiadu, który w 1991 roku został zastąpiony przez Wojskowe Służby Informacyjne (struktura ds. wywiadu zagranicznego Zarządu II SG WP stała się Zarządem Wywiadu WSI). Nowy Zarząd II SG WP wypełnia od tego czasu zadania związane z rozpoznaniem.Hortex Holding SA – polskie przedsiębiorstwo zajmujące się produkują mrożonych warzyw i owoców oraz soków i napoi.

    Po upadku socjalizmu realnego znaczna część CHZ została sprywatyzowana, część przekształcono w spółki akcyjne obecne na GPW. W szeregu przypadków przekształceń własnościowych CHZ w podmioty prywatne pojawiały się opinie, iż były one przypadkami tzw. uwłaszczenia nomenklatury.

    Realny socjalizm – termin wprowadzony przez oficjalną propagandę radziecką w latach 70. XX wieku, określający ustroje polityczne ukształtowane w krajach rządzonych przez partie komunistyczne i robotnicze (tzw. kraje demokracji ludowej), następnie przejęty przez krytyków systemu realnego socjalizmu. Zastosowany pierwotnie w celu przeciwstawienia się krytyce stosunków panujących w tych krajach, prowadzonej przez opozycję odwołującą się do tradycji socjalistycznych (rewizjonizm, dysydenci w ZSRR) i dowodzącą, że system typu radzieckiego nie jest w stanie zrealizować idei socjalistycznej.Eksport wewnętrzny - pojęcie z zakresu zamkniętej ekonomii realnego socjalizmu. Oznacza sprzedaż przez państwowe podmioty towarów i usług pochodzenia krajowego za tzw. waluty wymienialne prowadzoną na obszarze własnego kraju, gdzie nominalnie w transakcjach handlowych obowiązuje waluta lokalna. Prowadzona ona jest bądź to w formie bezpośredniej sprzedaży odbiorcom na terenie kraju, bądź też polega na pobieraniu przedpłat w krajach kapitalistycznych (np. od emigrantów chcących wspomóc swoje rodziny, czy przyjaciół mieszkających w kraju realnego socjalizmu). Na podstawie wniesionej przedpłaty upoważnione przez wpłacającego walutę wymienialną w kraju kapitalistycznym osoby mogą pobrać w kraju o gospodarce nakazowo-rozdzielczej towar produkcji krajowej o odpowiedniej wartości. Często eksport wewnętrzny w takiej formie był wymuszany na osobach z zagranicy chcących wesprzeć rodzinę w krajach Bloku Wschodniego, gdyż nie mogły one legalnie przelać środków finansowych w walutach wymienialnych bezpośrednio na konto adresata. Odbiorca mógł wykorzystać je jedynie w postaci ekwiwalentu - np. węgla, materiałów budowlanych czy innych towarów trudno dostępnych lub wcale niedostępnych w normalnej sprzedaży. Były to towary pochodzenia krajowego, a zapłata za nie pochodziła z zagranicy - niejako więc "eksportowano" je. Innymi słowy, używając ówczesnych pojęć, sprzedawano towary w ramach tzw. pierwszego obszaru płatniczego na zasadach obowiązujących przy eksporcie do tzw. drugiego obszaru płatniczego, co pozwalało ograniczać niezmienny deficyt walut wymienialnych w budżetach krajów Bloku Wschodniego.

    Wiele postaci życia finansowego i gospodarczego państw postkomunistycznych jest związana z tego typu przedsiębiorstwami. Osobą związaną z przedsiębiorstwami tego typu był między innymi Aleksander Gudzowaty.

    Najważniejsze polskie przedsiębiorstwa handlu zagranicznego[]

  • Agros
  • Animex
  • Ars Polona
  • Baltona
  • Budimex
  • Bumar
  • Chemitex
  • Ciech
  • Coopexim
  • DAL
  • Dromex
  • Elektrim
  • Hortex
  • Impexmetal
  • Kolmex
  • Megadex
  • Metalexport
  • Metronex
  • Minex
  • Paged
  • Pewex (Przedsiębiorstwo Eksportu Wewnętrznego)
  • Pracownie Konserwacji Zabytków
  • Polcoop
  • Polimex (Polimex Cekop)
  • Polservice
  • Rolimpex
  • Skórimpex
  • Stalexport
  • Textilimpex
  • Unitra
  • Universal
  • Varimex
  • Impexmetal Spółka Akcyjna – polskie przedsiębiorstwo przemysłu metalowego, działające głównie na rynku metali kolorowych oraz stali, w sektorze półfabrykatów metalowych oraz łożysk.Elektrim SA – spółka publiczna notowana od 1992 roku na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych, powstała w wyniku prywatyzacji dawnego PTHZ Elektrim. W pierwszym okresie po prywatyzacji, Elektrim SA prowadził bardzo rozległą i zróżnicowaną działalność za pośrednictwem ponad 140 spółek powiązanych (od produkcji turbin po produkcję rolną), jednakże działalność ta uległa gruntownej reorganizacji począwszy od 1999 roku.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Przykrywka − organizacja tworzona i kontrolowana przez inną organizację. Przykrywka może być sposobem na ukrycie nazwy organizacji kontrolującej, ale też może ukrywać cele organizacji kontrolującej przez wizerunek publiczny. Związek między organizacją kontrolującą (ang. "parent organisation") a przykrywką może być silny albo luźny.
    Ludowy Komisariat Handlu Zagranicznego (Народный комиссариат внешней торговли) - organ zarządzający państwowym monopolem handlu zagranicznego w ZSRR, odpowiednik ministerstwa.
    Towar – produkt pracy ludzkiej, który jest przeznaczony do sprzedaży. Pojęcie to obejmuje dobra konsumpcyjne i produkcyjne oraz usługi.
    Pewex (skrót od Przedsiębiorstwo Eksportu Wewnętrznego) – sieć sklepów i kiosków walutowych w PRL, powstałych w 1972 z przekształcenia sklepów dewizowych banku PeKaO, w których można było kupić za waluty wymienialne towary niedostępne w innych sklepach lub trudno dostępne, zarówno importowane jak i krajowe. Z tego powodu marka Pewex była w czasach PRL synonimem towarów luksusowych.
    Waluty wymienialne (nazywane także potocznie dewizami) – określenie używane w PRL odnoszące się do walut krajów kapitalistycznych na czele z dolarem, które podlegały pełnej wymienialności, zarówno pomiędzy sobą jak i na waluty krajów tzw. Bloku Wschodniego. Dotyczyło więc ono de facto tylko części dewiz.
    Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) – oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989. Uprzednio, w latach 1945–1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Państwo to w okresie 1945-1989 propagandowo i kolokwialnie określane było jako Polska Ludowa.
    Blok wschodni (blok socjalistyczny, państwa socjalistyczne, kraje demokracji ludowej, kraje komunistyczne, potocznie demoludy) – zespół państw, które wprowadziły bądź starały się wprowadzić zmiany życia społecznego i gospodarczego zgodne z ideologią komunizmu, na który składały się: dyktatura proletariatu, gospodarka planowa oraz idee sprawiedliwości społecznej. Blok ten był wyróżniany od zakończenia II wojny światowej do początku lat 90. XX wieku.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.042 sek.