• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Cejlon

    Przeczytaj także...
    Galle - miasto w południowo-zachodniej części Sri Lanki, nad Oceanem Indyjskim, ośrodek administracyjny Prowincji Południowej. Około 99,5 tys. mieszkańców (2001).Wybrzeże – obszar na granicy lądu i zbiornika wodnego obejmującego część nadwodną i podwodną. Pas ten jest szerszy niż brzeg i strefa brzegowa, lecz jego zasięg nie jest precyzyjnie określony granicami. Zbiornik wodny i ląd wybrzeża są rozdzielone linią brzegową.
    Ratnapura – stolica prowincji Sabaragamuwa w Sri Lance, leży ok. 101 km na wschód od Kolombo. Duży ośrodek wydobycia i handlu kamieniami szlachetnymi: rubinami i szafirami. W pobliżu znajdują się kopalnie wydobywające minerały oraz duże uprawy ryżu, owoców, herbaty i kauczukowca. W 1901 r. populację Ratnapury liczono na 4,084 osób, w 2001 wzrosła do 46,309.
    Krajobraz Cejlonu

    Cejlon (syng. Śrī Lankā, tamil. Ilankai, ang. Ceylon) – druga co do wielkości wyspa leżąca na Oceanie Indyjskim, na południowy wschód od wybrzeży Indii, od których oddzielona jest cieśniną Palk. Wyspa ma powierzchnię 65,6 tys. km² i stanowi jednocześnie państwo Sri Lankę.

    Szyb – wyrobisko kapitalne górnicze pionowe lub pochyłe o nachyleniu powyżej 45° o przekroju poprzecznym powyżej 4 m² i znacznej głębokości, prowadzące z powierzchni terenu do położonego w głębi ziemi złoża kopaliny użytecznej, lub łączące wyrobiska poziome pod ziemią.Migmatyt – skała ultrametamorficzna powstająca na pograniczu magmatyzmu i metamorfizmu katazonalnego, wykazująca foliację, zbudowana głównie z kwarcu, skaleni i biotytu, z domieszkami innych minerałów. Występuje razem z gnejsami i granitami, w Polsce – w Sudetach oraz w Tatrach Zachodnich.

    Ukształtowanie wyspy ma charakter nizinny, na południu znajduje się niewysoki płaskowyż. Panuje tam klimat zwrotnikowy monsunowy, są wysokie opady. Teren wyspy porośnięty jest w 40% lasami monsunowymi i równikowymi. Rosną tam też kolczaste zarośla i sawanny. Na plantacjach uprawia się herbatę.

    Granitoidy (granitoid) – skały plutoniczne, kwaśne (bogate w krzemionkę SiO2). Zbudowane są z widocznych gołym okiem kryształów minerałów skałotwórczych: kwarcu, skaleni potasowych, plagioklazów i łyszczyków. Granitoidy powstają podczas powolnego krzepnięcia gorącej magmy w głębi ziemi na głębokości od kilku do kilkunastu tysięcy metrów.Rodolit – sybsferyczny element osadu o gładkiej lub guzkowatej powierzchni, będący ziarnem obrośniętym przez glony inkrustacyjne (zwykle krasnorosty).

    Geologia Cejlonu[]

    Cejlon pod względem geologicznym jest częścią płyty indyjskiej. W paleogenie doszło do uformowania głębokiego rowu tektonicznego oddzielającego morfologicznie Cejlon od Indii i częściowo zalanego morzem. Prawie cały obszar wyspy tworzą skały prekambru. Jedynie kilka procent powierzchni Cejlonu przykrywają skały osadowe kenozoiku (głównie miocenu). Utwory kenozoiczne występują tylko na wybrzeżu północnego krańca wyspy i cienkim pasem wzdłuż jej północno-zachodniego wybrzeża.

    Dehiwala-Mount Lavinia – miasto, leżące na wschód od Kolombo – największego miasta Sri Lanki. Miasto jest efektem intensywnej urbanizacji, jaka zaszła w ostatnich latach. Populacja wynosi 245 974 mieszkańców (dane z 2012). Drugie co do wielkości miasto kraju.Rubin − kamień szlachetny o barwie od różowej do krwistoczerwonej. Jest to rzadki minerał z gromady tlenków (Al2O3), odmiana korundu.

    Skały prekambryjskie reprezentowane są przez skały metamorficzne, wśród których dominują różne odmiany gnejsów. Najstarszym kompleksem jest tzw. Highland Complex, przebiegający przez całą wyspę w kierunku NE-SW miasta od Trincomalee do miasta Galle. Wiek kompleksu wydatowano na 2 - 3 mld lat, choć są też serie o wieku 3,4 mld lat, a więc jedne z najstarszych na świecie. Silnie zmetamorfizowane skały kompleksu reprezentują przede wszystkim gnejsy i granulity, rzadziej występują marmury i kwarcyty. W obrębie kompleksu występują też intruzje granitoidowe z ediakaru.

    Herbata – napar przyrządzany z liści i pąków grupy roślin, nazywanych tą samą nazwą, należących do rodzaju kamelia (Camellia). Rośliny te są do siebie podobne, traktowane jako odrębne gatunki lub odmiany jednego gatunku – herbaty chińskiej (Camellia sinensis). Dawniej zaliczano je do rodzaju Thea, różnią się od innych kamelii zawartością substancji swoistych i kilkoma drobnymi cechami morfologicznymi. W Chinach opisuje się ją znakiem 茶, który jest jednak różnie czytany w zależności od dialektu: tê – dialekt hokkien (czego odmiany są często obecne w językach zachodniej Europy) oraz chá, w dialekcie kantońskim i mandaryńskim (z odmianami tej wymowy popularnymi na wschodzie – Indie, Iran, Turcja, Rosja, Czechy). Polska nazwa herbata to zbitka pochodząca od łac. herba thea (gdzie herba oznacza po prostu „ziele” podobnie jak yerba; wariant hierba; w hiszpańskim yerba mate). Rośliny uprawiane są w wielu krajach strefy zwrotnikowej, także poza Azją, dla pączków i liści, z których po uprzednim przygotowaniu (suszenie, czasami fermentacja) przyrządza się napar.Rów tektoniczny (graben) - rodzaj obniżenia geologicznego, obejmujący wąski i podłużny fragment skorupy ziemskiej, który zapadł się wzdłuż równoległych do siebie uskoków normalnych. Natomiast część skorupy, która została wypiętrzona i znajduje się ponad rowem nosi nazwę zrębu lub horstu.

    Na północ od pasa Highland Complex leży Wanni Complex obejmujący pozostałą część wyspy (północny i zachodni Cejlon). W kompleksie tym dominują różne odmiany gnejsów, rzadziej migmatytów i innych skał, o wieku 1 - 2 mld lat.

    Vijayan Complex tworzy południowo-wschodnią część wyspy i budują go głównie gnejsy proterozoiczne o wieku 1 - 2 mld lat.

    Pierwotnie wszystkie trzy kompleksy leżały w oddaleniu od siebie, dopiero 610 - 550 mln lat temu doszło do stopniowego połączenia w jeden obszar. W tym czasie miał też miejsce zasadniczy metamorfizm większości skał prekambryjskich.

    Trikunamalaja (Trinkomali) (tamilski: திருகோணமலை, syngaleski: Tricounamale) - miasto portowe w północno-wschodniej Sri Lance nad Oceanem Indyjskim. Liczy 93 tys. mieszkańców (2003). Miasto położone jest na półwyspie o skomplikowanej linii brzegowej. Jego nazwa wywodzi się z tamilskiego Thiru-kona-malai, co oznacza Święte Wschodnie Wzgórze. Miasto jest znane z plaż, oraz Thirukonesvaram Kovil najstarszej na Sri Lance świątyni hinduistycznej. Chociaż w Trikunamalai znajdują się bazy armii Sri Lanki (lotnicza i morska), Tamilskie Tygrysy uważają miasto za stolicę państwa Ilam, o którego niepodległość walczą.Granaty – grupa minerałów zaliczana do gromady krzemianów. Tworzą ją izostrukturalne i (przeważnie) izomorficzne krzemiany wyspowe.

    Surowce mineralne Cejlonu[]

    Na terenie zachodniego Cejlonu występują największe na świecie złoża grafitu, który obecnie wydobywany jest w czterech rejonach w środkowej części wyspy (na południe od Kegalla i na północ od Dodangaslanda).

    Tradycyjnym surowcem eksploatowanym na Cejlonie od wieków są bardzo zróżnicowane kamienie szlachetne. Większość kamieni pozyskuje się ze złóż wtórnych, z aluwiów rzecznych, głównie w niewielkich (do 25 m głębokości) szybach, rzadziej poprzez płukanie aluwiów rzecznych czy w kopalniach odkrywkowych. Największym rejonem wydobycia są okolice miasta Ratnapura, gdzie koncentruje się też przemysł jubilerski. Najważniejszymi kamieniami szlachetnymi w złożach cejlońskich są szafiry i rubiny, ale wydobywane są także wielkie ilości półszlachetnych spineli (odmiana cejlonit) oraz różowawych granatów zbliżonych do almandynu (rodolit). Na Cejlonie eksploatuje się też wielkie złoża kamienia księżycowego.

    Grafit – pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z gromady pierwiastków rodzimych. Stosowany jako naturalny suchy smar. Jest – obok diamentu i fulerytu – odmianą alotropową węgla. Nazwa pochodzi od gr. graphein = pisać, nawiązuje do tradycyjnego zastosowania tego minerału.Paleogen – starszy okres ery kenozoicznej, trwający od 66,0 mln do 23,03 mln lat temu. Dzieli się na następujące epoki/oddziały:

    Główne miasta leżące na wyspie to Kolombo, Moratuwa, Dehiwala, Kandy, Sri Dźajawardanapura Kotte i Kamti. Całe terytorium zajmuje państwo Sri Lanka (do 1972 roku pod nazwą Cejlon).

    Bibliografia[]

  • J. Pająk, 2007: Sri Lanka - nie tylko herbata. Geoturystyka, 3.
  • Linki zewnętrzne[]

  • Zdjęcia z Cejlonu



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Miocen – najstarsza epoka neogenu. Epoka wielkich przemian geologicznych skorupy ziemskiej. Wypiętrzenie nowych łańcuchów górskich zmieniło cyrkulację powietrza w atmosferze i wód w morzach. Trwał od 23,03 mln do 5,333 mln lat temu.
    Kandy (syng. මහ නුවර tamil. கண்டி) - stolica Prowincji Centralnej w Sri Lance, licząca 121 286 mieszkańców (VII 2007). W Kandy znajduje się ważna dla wyznawców buddyzmu Świątynia Zęba (Dalada Maligawa) , w której przechowuje się ząb Buddy. Świątynia stanowiła w przeszłości część kompleksu pałacowego władców królestwa Kandy. Ponadto zachowały się:
    Granulit – skała metamorficzna powstała w warunkach metamorfizmu regionalnego. Zbudowana ze skaleni, granatów i kwarcu. Nazwa pochodzi od częstego wykształcenia granoblastycznego (F. Weiss, 1803).
    Palk (syngal. Pōk samudrasandhiya, hindi Pāk jalasandhi, ang. Palk Strait) - cieśnina między Cejlonem a Półwyspem Indyjskim, łącząca Zatokę Bengalską z Zatoką Mannar na Oceanie Indyjskim. Jej głębokość dochodzi do 9 m (min. 2 m), szerokość do blisko 135 km, a długość do 150 km. W najwęższym miejscu ma ok. 55 km. Na cieśninie znajduje się wiele małych wysp (m.in. łańcuch wysepek Most Adama). Nad Palkiem leży miasto Dżafna (Jaffna).
    Moratuwa (czyt. Moratuła) - to miasto w południowo-zachodniej Sri Lance blisko stolicy Kolombo. Według spisu powszechnego ludności z 2012, miasto zamieszkiwało 207 755 osób. Trzecie co do wielkości miasto kraju.
    Kamti - miasto w południowej Sri Lance, na wyżynie Kandy, nad rzeką Mahaweli, ośrodek administracyjny Prowincji Centralnej. 104 tys. mieszkańców (1990). Ośrodek handlowy regionu.
    Intruzja (z łac. intrusus = wepchnięty) – ciało skalne powstałe z zastygłej w głębi skorupy ziemskiej magmy, która wdarła się pomiędzy starsze utwory skalne. Magma unosi się w płytsze rejony skorupy ziemskiej w postaci diapiru, wciskając się pomiędzy skały otoczenia. Diapiry docierające w bezpośrednie sąsiedztwo powierzchni ziemi dają początek zjawiskom wulkanicznym, jednak większość takich ciał skalnych, na skutek powolnego schładzania, zastyga pomiędzy 5. a 30. kilometrem pod powierzchnią, tworząc ciała skalne określane jako plutony. Ich forma, wielkość i stosunek do skał otoczenia pozwala wyróżnić następujące typy intruzji:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.03 sek.