Cathach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karta z księgi

Cathach – rękopiśmienny łaciński psałterz z VI wieku. Obecnie znajduje się w zbiorach Royal Irish Academy w Dublinie (sygnatura MS.12.R.33).

Kolumba, Kolumba opat z Hy, Kolumba z Iony, Kolumban Starszy cs. Prepodobnyj Kołumba, igumien Ionskij (ur. 7 grudnia 521 w Gartan, hrabstwie Donegal, zm. 9 czerwca 597 na wyspie Iona) – irlandzki opat i misjonarz, jeden z dwunastu apostołów Irlandii, święty Kościoła katolickiego i anglikańskiego, prawosławny święty mnich. Niektóre Kościoły protestanckie uznają go za bohatera wiary. Luteranie i anglikanie zaliczają go do odnowicieli Kościoła.Dublin (angielska wymowa: [dʌblɪn] lub [dʊblɪn]; irl. Baile Átha Cliath, wym. [bˠaʲlə a:hə klʲiəh]) – stolica i największe miasto Irlandii, położone w prowincji Leinster.

Tradycja przypisuje autorstwo księgi św. Kolumbie. Podczas pobytu w Moville irlandzki święty miał zachwycić się przywiezionym z Rzymu przez św. Finana psałterzem, potajemnie wykonując jego kopię. Zgodnie z legendą wystarczyła mu na to tylko jedna noc. Gdy sprawa się wydała, pomiędzy Kolumbą a Finanem wywiązał się spór o „prawa autorskie”. Sprawa dotarła przed oblicze króla Diarmaita, który orzekł iż kopia księgi należy do właściciela oryginału. Nie chcąc rozstać się z manuskryptem Kolumba zmobilizował swoich zwolenników i doprowadził do wybuchu wojny. W 561 roku doszło do bitwy pod Coll-Dreverny, której wynik zapewnił Kolumbie własność księgi, jednak kosztem 3000 poległych żołnierzy Diarmaita. Synod w Teltdown ekskomunikował Kolumbę za doprowadzenie do bratobójczej wojny między chrześcijanami, co zmusiło go do udania się na wyspę Ionę.

Moville (irl. Magh Bhille albo Bun an Phobail) - miasto w Irlandii, w hrabstwie Donegal nad zatoką Lough Foyle na półwyspie Inishowen. Mieszka tu 1481 osób (stan z 2011 roku).Pergamin – materiał pisarski (podłoże, na którym można pisać) wyrabiany ze skór zwierzęcych. Wytwarzanie pergaminu zwano pergaminnictwem.

Spisany na pergaminie manuskrypt jest niekompletny. Zachowało się z niego zaledwie 58 kart formatu 27×19 cm. Zachowana część zawiera psalmy od 30,10 do 105,13, według łacińskiego przekładu św. Hieronima. Psalmy opatrzone są rubrykami, tj. wskazówkami liturgicznymi. Oryginał liczył prawdopodobnie około 110 kart. Tekst pisany jest majuskułą. Inicjały są duże, wykonane niekiedy czerwonym atramentem, ozdobione różnymi motywami w postaci np. krzyży lub ryb.

Psałterz (w średniowiecznej łacinie psalterium od późnogr. psaltērion) – wydana oddzielnie księga zawierająca 150 biblijnych psalmów używana jako modlitewnik, śpiewnik, bądź też przeznaczona do celów liturgicznych w chrześcijaństwie lub judaizmie. Nazwa księgi pochodzi od strunowego szarpanego instrumentu muzycznego posiadającego płaskie pudło rezonansowe, nazywanego w języku greckim psalterium. Niektóre psałterze w wersji Septuaginty jak np. Psałterz synajski zawierają też dodatkowe kantyki znane jako Ody.Finian z Moville, również Finnian (ur. ok. 493, zm. ok. 579) – jeden z dwunastu apostołów Irlandii, założyciel opactwa w Moville (ok. 540), święty Kościoła katolickiego.

Księga przez wieki stanowiła własność rodu O'Donnell. Nazwa Cathach (irl. Bojownik) pochodzi od praktyki zabierania jej na pola bitew jako talizmanu mającego przynieść zwycięstwo. Manuskrypt zamknięty był w pełniącej rolę relikwiarza srebrnej kasecie wykonanej w XI wieku, z której wydobyto go dopiero w 1813 roku. Do zbiorów Royal Irish Academy trafił w roku 1843. W 1920 roku księga trafiła do introligatorni British Museum, gdzie dokonano zszycia luźnych do tej pory kart. W latach 1980-1981 manuskrypt poddano gruntownej renowacji.

Majuskuła (wersalik, wielka litera lub duża litera) – każda z wielkich liter alfabetu, tj. większego formatu i innego kształtu w stosunku do małej.Relikwiarz [łac.] – naczynie kultu religijnego w kształcie krzyża, monstrancji, puszki lub skrzynki do przechowywania doczesnych szczątków – relikwii. Wykonany zazwyczaj z metalu szlachetnego lub kości słoniowej, często zdobiony drogimi kamieniami lub malowidłami.


Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Jerzy Strzelczyk: Iroszkoci w kulturze średniowiecznej Europy. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2008, s. 42-43. ISBN 978-83-7177-532-1.
  2. The Cathach/The Psalter of St Columba. ria.ie. [dostęp 2015-03-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
  3. Martin McNamara: The Psalms in the Early Irish Church. Sheffield: Sheffield Academic Press, 2000, s. 28. ISBN 1-85075-925-1.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • The Grove Encyclopedia of Medieval Art and Architecture. edited by Colum Hourihane. T. 1. Oxford: Oxford University Press, 2012. ISBN 978-0-19-539536-5.
  • <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Rubryk (l.mn. rubryki, z łac. od ruber – czerwony) – termin dotyczący liturgii. Obecnie słowo rubryk (rubryki) rozumiane może być w dwojaki sposób:




    Warto wiedzieć że... beta

    Hieronim ze Strydonu, łac. Eusebius Sophronius Hieronymus, gr. Ευσέβιος Σωφρόνιος Ιερόνυμος, cs. Błażennyj Ijeronim Stridonskij (ur. między 331 a 347 w Strydonie, zm. 30 września 419 lub 420 w Betlejem) – święty Kościoła katolickiego, doktor Kościoła, apologeta chrześcijaństwa; święty Kościoła prawosławnego i koptyjskiego, Wyznawca. Przetłumaczył Pismo Święte z języka greckiego i hebrajskiego na łacinę, przez co najbardziej utrwalił się w pamięci potomnych. Przekład ten, znany jako Wulgata, wciąż należy do znaczących tekstów biblijnych Kościoła rzymskokatolickiego.
    Talizman (gr. telesma - przedmiot poświęcony, arab. tilasm obraz magiczny, pers. tilisman) - przedmiot magiczny (często drobny), mający przynosić swemu właścicielowi lub nosicielowi szczęście. Często mylony, czasem wręcz utożsamiany z amuletem.
    Rzym (wł., łac. Roma) – stolica i największe miasto Włoch, położone w środkowej części kraju w otoczeniu wzgórz, nad Tybrem, ośrodek administracyjny i polityczny (siedziba prezydenta, ministerstw i urzędów); stolica i główne miasto regionu administracyjno-historycznego Lacjum. Obszar administracyjny 1523 km², liczba ludności 2 748 809 (zespół miejski ok. 3 800 000).
    Język irlandzki, język iryjski (Gaeilge) – język z grupy goidelskiej (q-celtyckiej) języków celtyckich. Język narodowy Irlandczyków uznany został za język urzędowy niepodległej Irlandii (obok angielskiego). W 2011 około 1,77 miliona anglojęzycznych mieszkańców Irlandii zadeklarowało, że posiada jakąkolwiek znajomość swojego języka narodowego, wyniesioną głównie ze szkolnych lekcji. Na co dzień jako języka narodowego i ojczystego używa ok. 77 tys. osób, z czego ponad 66 tysięcy w regionach Gaeltacht, zaś liczba osób deklarujących używanie języka rzadziej niż codziennie wynosi ponad 700 tysięcy.
    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.

    Reklama