• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Catapult aircraft merchant



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Bitwa o Atlantyk – najdłuższa kampania II wojny światowej toczona na Oceanie Atlantyckim i tworzących go morzach; trwała od 3 września 1939 roku do kapitulacji Niemiec w maju 1945. Największe natężenie zmagań miało miejsce od wiosny 1940 do lata 1944 roku. Najważniejszymi uczestnikami tych działań morskich były: brytyjska Royal Navy i niemiecka Kriegsmarine, a od roku 1941 także flota amerykańska. Obok nich w zmaganiach uczestniczyły mniejsze floty, jak sowiecka Flota Północna, floty: Kanady, Australii, Nowej Zelandii, Belgii, Holandii, Norwegii, Polski, czy Wolnej Francji, w końcowym okresie niektórych państw Ameryki Południowej, na czele z Brazylią, a po stronie Niemiec włoska Regia Marina.Admiralicja (ang. Admiralty) – nazwa kierownictwa brytyjskiej Królewskiej Marynarki Wojennej (Royal Navy). Kiedyś była samodzielnym ciałem, obecnie Admiralicja (Admiralty Board – Rada Admiralicji) jest oddziałem Ministerstwa Obrony Wielkiej Brytanii nadzorującym sprawy Marynarki Królewskiej.
    Hurricane na katapulcie

    Catapult aircraft merchant (także catapult armed ship w wolnym tłumaczeniu „statek wyposażony w katapultę”) – używane w okresie 1941-43 statki handlowe wyposażone w katapultę lotniczą, następcy wcześniejszych okrętów klasy fighter catapult ship, stanowiące tymczasowe rozwiązanie mające zapewnić przynajmniej minimalną ochronę lotniczą dla konwojów alianckich w okresie II wojny światowej.

    Lotniskowiec eskortowy – jednostka pływająca, stosunkowo niewielki lotniskowiec z okresu II wojny światowej. Okręty tego typu używane były przez Marynarkę Wojenną Stanów Zjednoczonych i Królewską Marynarkę Wojenną. Na teatrze działań na Atlantyku były zazwyczaj używane do eskortowania konwojów i walki z okrętami podwodnymi, na Pacyfiku służyły zazwyczaj w czasie operacji desantowych, zapewniając wsparcie lotnicze jednostkom lądowym, a także do transportu samolotów ze Stanów Zjednoczonych na lotniska położone bliżej linii frontu.Niemieckie okręty podwodne – (niem.: U-Boot) niemiecka flota podwodna. W języku niemieckim słowo U-Boot (Unterseeboot) oznacza każdy okręt podwodny, niezależnie od jego przynależności państwowej.

    Łącznie powstało 35 statków tego typu z których w czasie wojny 12 zostało zatopionych. Wystrzeliwane z katapulty myśliwce były bronią jednorazową, na CAM-ach nie było żadnych pokładów lotniczych, po wykonaniu misji pilot mógł starać się dolecieć do lądu lub wyskoczyć na spadochronie licząc na uratowanie go przez jeden ze statków konwoju.

    Slup (slup wojenny; ang. sloop-of-war) – klasa niewielkich okrętów, początkowo żaglowych, później o napędzie śrubowym, obecnie nieistniejąca. W okresie obu wojen światowych slupy stanowiły klasę okrętów eskortowych średniej wielkości. Nazwa tej klasy funkcjonowała głównie w krajach anglosaskich.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Na statkach CAM używano samolotów Hawker Hurricane Mk I zmodyfikowanych do wersji znanej jako Sea Hurricane, popularnie znanych jako „Hurricat” i „Catafighter”.

    CAM-y zostały wycofane z użytkowania po wejściu do służby lotniskowców eskortowych i statków lotniczych merchant aircraft carrier.

    Tło historyczne[ | edytuj kod]

    Po upadku Francji w 1940 gwałtownie wzrosło zagrożenie, jakim dla alianckich konwojów były niemieckie samoloty operujące poza zasięgiem bazujących w Wielkiej Brytanii samolotów RAF-u. Konwojom szczególnie dawały się we znaki samoloty patrolowe Fw 200 Condor o dalekim zasięgu, które – niezagrożone przez samoloty brytyjskie – odnajdowały konwoje na pełnym morzu i naprowadzały na nie niemieckie okręty podwodne, a także same atakowały je przenoszonymi na pokładzie bombami. W początkowym okresie, do świąt Bożego Narodzenia 1940 roku, Luftwaffe zatopiło łącznie 19 statków (ponad 100 tysięcy BRT) i uszkodziło 37 innych (180 tysięcy BRT) nie tracąc przy tym żadnego Fw 200. Po świątecznej przerwie, tylko w styczniu 1941 roku, Fw 200 zatopiły następnych 17 statków (65 tysięcy ton), tracąc przy tym tylko jeden samolot. Wszystkie statki zatopione przez Fw 200 stanowiły jedynie 3-5% alianckich strat, ale ich znaczenie psychologiczne było znacznie większe, szczególnie po zatopieniu przez nie RMS „Empress of Britain”. To wówczas Condory zostały nazwane przez Winstona Churchilla „plagą Atlantyku” (the scourage of the Atlantic).

    Royal Canadian Air Force, RCAF (fr. Aviation royale canadienne, Królewskie Kanadyjskie Siły Lotnicze) – siły powietrzne Kanadyjskich Sił Zbrojnych, w latach 1975-2011 działały pod nazwą Canadian Forces Air Command.RMS Empress of Britain – kanadyjski liniowiec pasażerski Canadian Pacific Steamship Company zbudowany w 1931 roku przez szkocką stocznię John Brown & Company w Clydebank, obsługujący linię Southampton – Cherbourg – Québec. Wbrew panującym trendom konstrukcyjnych późnych lat 20. statek zachował staroświecki wygląd z trzema charakterystycznymi kominami i wystrój wewnętrzny w konserwatywnym stylu staroangielskim.

    We wstępnej fazie bitwy o Atlantyk obronę przeciwlotniczą konwojów stanowiło najczęściej kilka pomocniczych okrętów uzbrojonych zazwyczaj w armaty przeciwlotnicze 4-calowe (101 mm) i czasami inne niewielkie okręty wojenne, zazwyczaj różnego typu przedwojenne slupy. Okręty i statki brytyjskie nie były wówczas jeszcze wystarczająco wyposażane w szybkostrzelne, niskokalibrowe działka typu (Oerlikon czy Bofors), stanowiące dobrą obronę przeciwko Condorom atakującym z małej wysokości przy użyciu techniki bombardowania znanej jako Steckrübenverfahren (dosłownie „brukiew”).

    Oerlikon 20 mm - armata automatyczna kalibru 20 mm zaprojektowana przez Niemca Reinholda Beckera w 1914 roku i w zmodyfikowanej formie używana do tej pory przez siły zbrojne wielu państw.Winston Leonard Spencer Churchill KG, OM (ur. 30 listopada 1874 w Blenheim Palace, zm. 24 stycznia 1965 w Londynie) – brytyjski polityk, mówca, strateg, pisarz i historyk, dwukrotny premier Zjednoczonego Królestwa, laureat literackiej Nagrody Nobla, honorowy obywatel Stanów Zjednoczonych. W 2002 w plebiscycie organizowanym przez BBC został uznany najwybitniejszym Brytyjczykiem wszech czasów.

    Najlepszą obroną przed śledzącymi konwoje i atakującymi je niemieckimi Fw 200 stanowiły samoloty myśliwskie, ale istniejące lotniskowce były zbyt cenne, a poza tym było ich zbyt mało, aby mogły być użyte w obronie konwojów. Jeszcze przed wojną proponowano produkcję tzw. trade defence carriers (dosłownie – „lotniskowców obrony handlu”) lub auxiliary aircraft carriers („lotniskowców pomocniczych”), przebudowanych ze statków handlowych, która to koncepcja w późniejszym czasie doprowadziła do powstania statków MAC i lotniskowców eskortowych, ale do wybuchu wojny w 1939 nie zdążono wybudować czy zaadaptować żadnego statku tego typu.

    Kordyt – rodzaj prochu bezdymnego, stosowany jako materiał miotający. Został wynaleziony przez Fredericka Abla oraz Jamesa Dewara w 1889 roku.Hawker Hurricane (ang. huragan) – brytyjski samolot myśliwski, jednomiejscowy, jednosilnikowy dolnopłat o konstrukcji metalowej z częściowo płóciennym pokryciem, zaprojektowany i produkowany przez firmę Hawker Siddeley. Używany na wielu frontach II wojny światowej, odegrał znaczącą rolę podczas bitwy o Anglię. Produkowany w wielu wersjach uzbrojenia i z różnymi jednostkami napędowymi. Do zakończenia produkcji w 1944 roku wyprodukowano ponad 14 tysięcy egzemplarzy wszystkich wersji lądowych Hurricane i morskich Sea Hurricane, przystosowanych do działania z pokładów lotniskowców.

    12 listopada 1940 roku, w czasie konferencji wysokich dowódców Royal Air Force i Royal Navy, Pierwszy Lord Admiralicji Dudley Pound i Air Chief Marshal (marszałek RAF-u) Charles Portal rozmawiali na temat tymczasowego rozwiązania mającego zapewnić jakiś sposób obrony przed dającym się we znaki Fw 200. Między innymi zaproponowano użycie myśliwców jednorazowego użytku wystrzeliwanych w powietrze z pokładów statków towarowych. Kapitan Matthew S. Slattery, kierownik należącej do Admiralicji sekcji Air Materiel Department, zaproponował dwa rozwiązania – zainstalowanie na pokładach odpowiednich statków handlowych katapult lotniczych, a także pokrycie wystarczająco dużych statków pokładem lotniczym i stworzenie w taki sposób namiastki małych lotniskowców. Pound zdecydował się na wdrożenie obydwu projektów i nakazał Royal Navy znalezienie nadających się do tego statków, a Portal ze swojej strony zaoferował 60 Hurricane’ów w starszej wersji.

    Fairey Fulmar – brytyjski pokładowy samolot myśliwski z okresu II wojny światowej, zbudowany w wytwórni Fairey Aviation Co. Ltd.Royal Navy, Królewska Marynarka Wojenna – marynarka wojenna Wielkiej Brytanii, najstarsza zorganizowana siła zbrojna Zjednoczonego Królestwa.

    Podstawowym problemem był brak odpowiedniej katapulty, istniejące wówczas katapulty z napędem kordytowym służące do wystrzeliwania wodnosamolotów miały maksymalną prędkość 95km/h, tymczasem minimalna wymagana prędkość dla startu Hurricane’ów wynosiła 125km/h. Początkowo Royal Navy obeszła częściowo ten problem decydując się na użycie kordytowych katapult i starszych samolotów Fairey Fulmar na pierwszych okrętach fighter catapult ship. Okręty tego typu były przebudowanymi do tej roli starymi jednostkami RN i były w całości obsadzone załogami Royal Navy. Łącznie do tej roli przystosowano pięć okrętów. Problemem Royal Navy było obsadzenie wystarczającej ilości tego typu jednostek swoimi marynarzami, którzy byli potrzebni gdzie indziej.

    Armata przeciwlotnicza Bofors 40 mm – armata przeciwlotnicza szwedzkiej firmy Bofors skonstruowana przed rozpoczęciem drugiej wojny światowej.PQ-18 – konwój arktyczny z okresu II wojny światowej transportujący zaopatrzenie wojenne dla ZSRR z Wielkiej Brytanii. W obronie konwoju siły eskorty stoczyły walkę z niemieckim lotnictwem oraz U-Bootami.

    W poszukiwaniu lepszego rozwiązania, Admiralicja wystąpiła do zakładów lotniczych Royal Aircraft Establishment o opracowanie nowego typu katapulty. Inżynierowie RAE zaproponowali nowatorskie choć improwizowane rozwiązanie, jakim była katapulta napędzana rakietowo, do jej napędu służyło 13 elektrycznie odpalanych trzy-calowych rakiet (zmodyfikowane rakiety powietrze-ziemia typy RP-3). Rozwiązanie to okazało się niezbyt bezpieczne i po zbudowaniu pierwszego prototypu chciano poświęcić więcej czasu na jego udoskonalenie, ale osobista interwencja Churchilla 6 marca 1941 spowodowała szybkie wprowadzenie do służby tej katapulty. Początkowo uważano, że zamontowanie katapulty wpłynęłoby negatywnie na ilość towaru przewożonego przez taki statek blokując przy tym dostęp do przedniej ładowni, ale w praktyce okazało się, że katapulta nie wpływała znacząco na dostęp do niej.

    Fighter catapult ship (także catapult armed ship, w wolnym tłumaczeniu „okręt z katapultą na myśliwiec”) – klasa brytyjskich okrętów z okresu II wojny światowej powstała na zapotrzebowania na tymczasowe okręty lotnicze. Okręty tej klasy wyposażone były w katapulty startowe z samolotami Fairey Fulmar. Po wystrzeleniu w powietrze i wykonaniu zadania, samolot mógł albo skierować się w kierunku lądu i starać się tam wylądować lub też jego załoga mogła go opuścić na spadochronach licząc na to, że zostaną wyłowieni z morza.Merchant aircraft carrier, MAC (MAC-ship) - brytyjskie statki handlowe przystosowywane do pełnienia roli pomocniczych lotniskowców eskortowych podczas II wojny światowej.

    Początkowo planowano zaadaptowanie do roli CAM-ów 250 różnych statków (200 z nich miało znajdować się pod opieką RAF-u, a 50 – Royal Navy), ale ostatecznie ustalono bardziej realistyczną liczbę 50 statków tego typu. RAF miał zapewnić pilotów, mechaników i samoloty, RN miała dostarczyć radary, radiostacje i ich obsługę.

    Katapulta startowa samolotu – urządzenie stałe lub przewoźne, umożliwiające start samolotu z pasa o ograniczonej długości i dowolnej powierzchni. Obecnie najczęściej stosowane na lotniskowcach, gdyż ze względu na dużą masę i małą wydajność nie zyskały popularności w lotnictwie lądowym. Opracowywane rozwiązania katapult wystrzeliwujących samolot z dowolnego miejsca na lądzie nie wyszły poza stadium eksperymentów, a obecnie zaniechano dalszego rozwoju tego typu konstrukcji ze względu na upowszechnienie się samolotów o zdolnościach VTOL.Półwysep Iberyjski (Półwysep Pirenejski, hiszp. i port. Península Ibérica, kat. Península Ibèrica, bask. Iberiar penintsula; w starożytności i średniowieczu Hiszpania) to półwysep znajdujący się w południowo-zachodniej części Europy. Od pozostałej części kontynentu oddzielają go Pireneje, od zachodu i częściowo północy otacza go Ocean Atlantycki, a od wschodu i południa Morze Śródziemne. Od Afryki oddziela go Cieśnina Gibraltarska. Powierzchnia półwyspu wynosi 583 254 km².

    Organizacja[ | edytuj kod]

    Samoloty i ich obsługę dla wszystkich statków, z wyjątkiem SS „Michael E” obsadzonego wyłącznie przez Royal Navy, zapewniły dywizjony 9 Grupy Myśliwskiej RAF-u. Każdy dywizjon Grupy „adoptował” dwa lub trzy statki i zapewniał dla nich pilotów, obsługę samolotów i dodatkowe wyposażenie. Oprócz pilotów i mechaników RAF-u, na statki przydzielony był także porucznik marynarki (sub lieutenant) Royal Navy w roli Fighter Direction Officer (oficer naprowadzania lotnictwa, w skrócie FDO) odpowiedzialny za obsługę radaru i radiostacji i podlegli mu marynarze. Dla celów administracyjnych stworzono jednostkę o nazwie Merchant Ship Fighter Unit stacjonująca w bazie RAF Speke w pobliżu Liverpoolu, jednostka rozpoczęła działalność 5 maja 1941.

    Statek handlowy – to statek przeznaczony lub używany do prowadzenia działalności gospodarczej, a w szczególności do:Charles Frederick Algernon Portal (ur. 21 maja 1893 w Hungerford, zm. 22 kwietnia 1971 w Chichester) – brytyjski marszałek lotnictwa.

    Do bazy Speke wysłano początkowo 60 samolotów typu Hurricane Mk I. Docelowo planowano użyć do 300 samolotów tego typu. 200 miało stacjonować w Speke, a 100 (jako zapasowe i rezerwowe) po drugiej stronie Atlantyku w bazie Royal Canadian Air Force w Dartmouth. Stacjonujące w Speke samoloty były transportowane drogą lądowa do Liverpoolu, gdzie ładowano je na statki. Po przybyciu do Halifaksu były one zdejmowane dźwigami ze statków i ponownie transportowane drogą lądową do Dartmouth, gdzie poddawano je serwisowi (lub zastępowano nowym samolotem). Po załadowaniu w Halifaksie i odbyciu przez statki powrotnej podróży do Wielkiej Brytanii, po przybyciu do portu przeznaczenia samoloty były katapultowane i leciały ponownie do Speke na przegląd techniczny.

    Wodnosamolot (albo: hydroplan) – samolot przystosowany konstrukcyjnie do startu i lądowania (wodowania) z powierzchni wody.Royal Air Force (w skrócie RAF) – siły lotnicze Wielkiej Brytanii powstałe w 1918 roku. Obecnym dowódcą Królewskich Sił Lotniczych jest Air Chief Marshal Stephen Dalton. RAF podporządkowany jest Brytyjskim Siłom Zbrojnym podlegającym królowej Elżbiecie II.

    Samoloty zostały przebudowane do wersji znanej jako Sea Hurricane Mk I, jedyną znaczącą różnicą było dodanie mechanizmów potrzebnych do ich użycia na katapulcie. Tak zmodyfikowane samoloty znane były jako „Hurricat” lub „Catafighter”. W późniejszym czasie powstały jeszcze wersje: Mk IA już specjalnie zbudowana do użycia na CAM-ach (50 samolotów) i Mk IB z innym silnikiem (300 nowych samolotów i 25 przebudowanych z wersji Mk IA).

    Lotniskowce – klasa okrętów, której głównym zadaniem jest prowadzenie operacji bojowych za pomocą bazujących na nich samolotów i przystosowana do tego celu konstrukcyjnie, przede wszystkim przez posiadanie pokładu startowego. Pierwsze okręty tej klasy powstały pod koniec I wojny światowej, następnie odegrały dużą rolę w walkach II wojny światowej, szczególnie na Pacyfiku. W chwili obecnej tylko USA posiadają większą flotę lotniskowców, ponadto Francja, Rosja i Brazylia mają nieliczne lotniskowce uderzeniowe, a Wielka Brytania, Indie, Hiszpania, Włochy oraz Tajlandia lekkie lotniskowce dla samolotów V/STOL. Lotniskowiec porusza się wraz z tzw. grupą uderzeniową, składającą się z fregat, niszczycieli, okrętów podwodnych. Grupa taka jest w stanie samodzielnie prowadzić działania wojenne na wielkim obszarze.Royal Aircraft Establishment (w skrócie RAE) – angielskie przedsiębiorstwo badawcze, ostatnio (2007) pod kontrolą Ministerstwa Obrony Wielkiej Brytanii.

    Piloci przeznaczeni na CAM-y przechodzili dodatkowe szkolenie w bazach RAF-u Farnborough i Gosport. Szkolenie zazwyczaj ograniczone było do jednego lub dwóch próbnych katapultowań. Każdy pilot miał odbyć tylko dwie podróże tam i z powrotem. Dowództwo Royal Navy naciskało, aby piloci byli na stałe przypisani do swoich statków, czemu jednak sprzeciwił się RAF. Argumentowano, iż w czasie trwających do 19 tygodni dwóch transatlantyckich podróży, pozbawieni możliwości latania piloci będą tracili nabyte umiejętności. Na każdym CAM-ie płynęło do trzech pilotów. Jeżeli na statku był więcej niż jeden pilot, to w trakcie dnia każdy z nich siedział w kabinie samolotu w dwugodzinnych zmianach, czekając na ewentualne katapultowanie.

    Zatoka Biskajska (hiszp. Golfo de Vizcaya, Mar Cantábrico, fr. Golfe de Gascogne, bask. Bizkaiko Golkoa, oks. Golf de Gasconha) – zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Iberyjskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji. Jej powierzchnia wynosi blisko 200 tys. km², maksymalna głębokość – 5120 m, przy średniej – 1715 m. Średnia temperatura wód powierzchniowych nie przekracza 16 °C.Sir Alfred Dudley Pickman Rogers Pound (ur. 29 sierpnia 1877, zm. 21 października 1943), GCB, OM, GCVO − brytyjski admirał (Admiral of the Fleet), w latach 1939-1943 głównodowodzący brytyjskiej marynarki Royal Navy.

    Dowódcą zaokrętowanego oddziału był pilot RAF-u, jego zastępcą był oficer Royal Navy. Początkowo obsługa i konserwacja katapulty była odpowiedzialnością pierwszego mechanika statku, w późniejszym czasie zajmował się tym FDO. Obsługa katapulty należała do obowiązków radiotelegrafisty statku. CAM-y zazwyczaj pływały na początku konwoju, co ułatwiało im manewrowania przed startem samolotu i ułatwiało pilotowi szybkie odejście znad statków konwoju, co było istotne ze względów bezpieczeństwa – niedoświadczeni zazwyczaj artylerzyści na statkach handlowych otwierali ogień do wszystkich dostrzeżonych samolotów bez względu na ich wygląd czy oznakowanie.

    Decyzję o użyciu samolotu podejmował kapitan statku, a po starcie samolotu kontrolę nad nim przejmował FDO. Po ataku na samolot czy samoloty nieprzyjaciela, pilot miał wybór skierować się w kierunku najbliższego lądu (jeżeli był on niedaleko), mając nadzieję tam wylądować, lub skoczyć na spadochronie w pobliżu konwoju z nadzieją na wyratowanie go przez jeden z okrętów eskorty. Pilot mógł także wodować koło statku, co jednak w przypadku Hurricane'a było operacją niebezpieczną.

    Należy zaznaczyć, że analogiczny schemat katapultowania samolotów istniał na okrętach klasy fighter catapult ship (FCS), na których doszło do pierwszego skutecznego użycia bojowego Hurricane'a z katapulty 2 sierpnia 1941, zakończonego zestrzeleniem Fw 200.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.917 sek.