• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Carolinum - Nysa



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Symbol (z gr. σύμβολον) – semantyczny środek stylistyczny, który ma jedno znaczenie dosłowne i nieskończoną liczbę znaczeń ukrytych. Odpowiednik pojęcia postrzegany zmysłowo. Najbardziej ogólnie jest to zastąpienie jednego pojęcia innym, krótszym, bardziej wyrazistym lub najlepiej oddającym jego naturę, albo mniej abstrakcyjnym. Jest to znak odnoszący się do innego systemu znaczeń, niż do tego, do którego bezpośrednio się odnosi. Przykładowo symbol lwa oznacza nie tylko dany gatunek zwierzęcia, lecz często także siłę lub władzę. Symbole są pewnymi znakami umownymi, które w różnych kulturach mogą mieć różne znaczenia - to odróżnia symbol od jednoznacznej alegorii. Znaczenia szczególne to między innymi:Fryderyk II Wielki, Friedrich II von Hohenzollern (ur. 24 stycznia 1712 w Berlinie, zm. 17 sierpnia 1786 w Poczdamie) – król Prus w latach 1740-1786. Pod jego rządami Prusy stały się jednym z najpotężniejszych państw europejskich.
    Budynki gimnazjum i kolegium
    Budynek kolegium
    Główne wejście
    Kartusz nad głównym wejściem

    Carolinum w Nysie – jedna z najważniejszych uczelni nowożytnego Śląska, a obecnie nazwa nawiązującego do tradycji tej szkoły I Liceum Ogólnokształcącego im. Jana III Sobieskiego.

    Historia[ | edytuj kod]

    Powstanie kolegium Carolinum wiąże się z przybyciem do Nysy jezuitów w roku 1622. W mieście istniało jednak już wówczas rozwinięte szkolnictwo. Do najważniejszych ówczesnych placówek edukacyjnych należały:

    Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.Janusz Antoni Sanocki (ur. 5 marca 1954 w Nysie) – polski dziennikarz, polityk, działacz opozycji antykomunistycznej w PRL, samorządowiec, były burmistrz Nysy.
  • szkoła parafialna przy kościele św. Jakuba, wzmiankowana w 1336 roku, pełniąca w latach 1417-1653 funkcję gimnazjum;
  • Seminarium Germanicum założone w 1575 roku przez biskupa Marcina Gerstmanna;
  • Pedagogium – szkoła dla dwunastu uczniów pochodzenia szlacheckiego, ufundowana przez biskupa Andrzeja Jerina.
  • Po sprowadzeniu jezuitów do Nysy biskup wrocławski arcyksiążę Karol Habsburg erygował 9 lutego 1623 roku szkołę zakonną nazwaną seminarium św. Anny – uroczyste otwarcie miało miejsce 23 kwietnia 1624 roku. Biskup zamierzał także utworzyć w Nysie prowadzony przez jezuitów uniwersytet, lecz nigdy nie doszło do realizacji tego projektu.

    Alojzy Gonzaga, wł. Luigi Gonzaga (ur. 9 marca 1568 w Castiglione delle Stiviere koło Mantui w Lombardii, zm. 21 czerwca 1591 w Rzymie) – jeden z najmłodszych kanonizowanych jezuitów, obok św. Stanisława Kostki i św. Jana Berchmansa, święty Kościoła katolickiego.Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.

    Patronką szkoły wybrana została św. Anna ze względu na to, że imię to nosiła wdowa po burmistrzu Nysy Anna Gebauer, która w hojnym testamencie 9 maja 1630 roku przeznaczyła na ten cel cały swój majątek.

    Pierwszym rektorem tej uczelni został światowej sławy uczony, jezuita, matematyk i astronom, twórca helioskopu i odkrywca plam na Słońcu Christoph Scheiner.

    Szkoła składała się z pięciu klas. Cieszyła się bardzo dobrą renomą, słynęła z wysokiego poziomu nauczania oraz z posiadania bogatego księgozbioru. Przybywała tu pobierać nauki młodzież z całego Śląska, jak również z Rzeczypospolitej.

    Uniwersytet (łac. universitas magistrorum et scholarium „ogół nauczycieli i uczniów”) – najstarszy rodzaj uczelni o charakterze nietechnicznym, której celem jest przygotowanie kadr pracowników naukowych oraz kształcenie wykwalifikowanych pracowników. Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

    Nysa wkrótce otrzymała z tego powodu miano Śląskich Aten (nieco później nazwana została także Śląskim Rzymem).

    Największą świetność seminarium przeżywało w latach 1625-1642, za czasów biskupa Karola Ferdynanda Wazy, syna króla Polski Zygmunta III. Ta nowa uczelnia jezuicka bardzo szybko się rozwijała i wkrótce zyskała duże znaczenie.

    Podczas wojny trzydziestoletniej, w 1642 roku budynek seminarium spłonął. Zniszczeniu uległa również biblioteka szkolna licząca około dwanaście tysięcy woluminów. W latach 1656-1657 wzniesiono nowy budynek, który odtąd stanowił siedzibę seminarium św. Anny.

    Helioskop (helios - słońce, skopein - oglądać) – przyrząd astronomiczny służący do obserwacji tarczy słonecznej. Jest to ekran umieszczony w odpowiedniej odległości za okularem teleskopu (obserwacja polega na skierowaniu teleskopu na Słońce i rzutowaniu jego obrazu na ekran). Przy prowadzeniu obserwacji pomocny może być heliostat.Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

    Biskup Karol Ferdynand w latach 1669-1681 ufundował obecny, okazały gmach z przeznaczeniem dla nowo utworzonego kolegium jezuickiego, stanowiącego kontynuację seminarium św. Anny. Budynek został wzniesiony przy kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny przez Wacława Schullera z Ołomuńca. Wewnątrz mieściły się sale lekcyjne, pomieszczenia mieszkalne dla zakonników i uczniów, biblioteka, refektarz oraz apteka prowadzona przez zakonników.

    Przestrzeń kosmiczna – przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery. Za granicę pomiędzy atmosferą a przestrzenią kosmiczną przyjmuje się umownie wysokość 100 km nad powierzchnią Ziemi, gdzie przebiega umowna linia Kármána. Ściśle wytyczonej granicy między przestrzenią powietrzną a przestrzenią kosmiczną nie ma. Fizycy przyjmują 80–100 km.Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

    Obok kolegium w latach 1722-1725 powstało przy wsparciu biskupa Ludwika von Neuburga gimnazjum jezuickie. Jego projekt przypisuje się architektowi Christophowi Tauschowi, a wykonanie – Michałowi Kleinowi. W 1725 r. powstała bogato zdobiona brama, łącząca oba budynki.

    Po przyłączeniu Śląska do Prus w roku 1742 kolegium podupadło. W 1773 roku, mimo kasaty zakonu przez papieża Klemensa XIV, król Fryderyk II pozwolił jezuitom pozostać w swej nyskiej siedzibie. Dopiero w wyniku pruskiej sekularyzacji z roku 1810 roku zakonnicy opuścili kolegium, a budynek został zmodernizowany i utworzono w nim królewskie gimnazjum katolickie. W roku 1848 jego dyrektorem po raz pierwszy została osoba świecka. Szkoła w 1924 roku otrzymała nazwę Carolinum na cześć założyciela seminarium św. Anny biskupa Karola Habsburga.

    Basteja – budowla fortyfikacyjna, będąca murowanym lub ziemnym umocnieniem w formie niskiej, przysadzistej baszty obronnej. Zbudowana na planie półkola, wieloboku lub podkowy, wysunięta przed mur obronny, była stanowiskiem ogniowym artylerii, blokującym dostęp do kurtyny.Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

    Wiosną 1945 roku, po spaleniu Nysy przez Armię Czerwoną, z budynków, w których za czasów niemieckich mieściły się szkoły średnie, ocalały tylko dwa. Utworzono w nich wkrótce państwowe Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące. Obecnie tradycje kolegium jezuickiego kontynuuje I Liceum Ogólnokształcące imienia Jana III Sobieskiego w Nysie, a także Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie.

    Supraporta (łac. supra portam - nad drzwiami) – naddźwiernik, dekoracyjne panneau umieszczone nad drzwiami, ujęte w obramowanie z drewna lub stiuku. Wypełnione dekoracją w formie fresku, płaskorzeźby, sztukaterii, malatury itp.Herb (nazwa przyjęta z niem. Erbe "dziedzictwo") – znak rozpoznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych, od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika osoby stanu rycerskiego, później szlacheckiego, także rodziny, rodu, organizacji kościelnej, mieszczańskiej bądź cechu rzemieślniczego, korporacji, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa.

    Do najbardziej znanych absolwentów nyskiego Carolinum zaliczani są:

  • Michał Korybut Wiśniowiecki – późniejszy król Polski;
  • Jakub Sobieski – syn Jana III Sobieskiego, pretendent do tronu polskiego;
  • Konrad Bloch – laureat nagrody Nobla z dziedziny medycyny;
  • Emanuel Sperner – niemiecki profesor matematyki;
  • Rafał Urban – pisarz;
  • Alfons Nossol – biskup ordynariusz opolski;
  • Franciszek Trzeciak – aktor teatralny i filmowy, reżyser;
  • Marta Klubowicz i Jacek Sobala – aktorzy;
  • Janusz Sanocki – poseł na Sejm RP VIII kadencji.
  • Marta Klubowicz-Schembera (ur. 8 lutego 1963 w Kłodzku) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna. Od 2015 dyrektor Nyskiego Domu Kultury.Św. Ignacy Loyola, hiszp. Iñigo López de Oñaz y Loyola (ur. przed 23 października 1491, zm. 31 lipca 1556) – święty Kościoła katolickiego, duchowny, teolog, prezbiter i założyciel zakonu jezuitów. Jego dewizą była łacińska sentencja Ad maiorem Dei gloriam (Ku większej chwale Boga). Baskijskie imię Iñigo, nadane na cześć św. Iñigo de Oña (opata benedyktyńskiego klasztoru w Oña; +1068), w późniejszych latach we Francji i Włoszech zamienił na bardziej rozpoznawalne poza krajem Basków Ignacy ku czci biskupa z Antiochii, pisarza i męczennika z II wieku.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Historia nowożytna, dzieje nowożytne, nowożytność – epoka w historii następująca według tradycyjnej periodyzacji po średniowieczu i poprzedzająca XIX wiek (jako epokę). Za jej datę początkową uznaje się najczęściej upadek Konstantynopola, a tym samym cywilizacji bizantyńskiej (1453) lub odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba (1492). Obie te daty mają wyłącznie charakter umowny – upadek Bizancjum miał bardzo ograniczony wpływ na rozwój kultury europejskiej, natomiast ekspansja europejska w kierunku zachodnim i południowym miała przynieść skutki dopiero w XVI wieku. Realnymi wyznacznikami przejścia od epoki średniowiecznej do nowożytnej są natomiast przemiany kulturowe, polityczne, państwowe, ideologiczne i w ograniczonym stopniu techniczne. W historii świata za umowne zakończenie epoki najczęściej uznaje się wybuch rewolucji francuskiej, a rzadziej kongres wiedeński.
    Christoph Scheiner (ur. 25 lipca 1573 lub 1575 w Markt Wald, zm. 18 lipca 1650 w Nysie) – niemiecki jezuita i astronom. Jest uważany za autora koncepcji helioskopu. Za pomocą tego przyrządu Scheiner zaobserwował plamy słoneczne na krótko przed przed Galileuszem. Osiadł w Nysie, gdzie pozostał przez resztę życia i został tam pochowany. Jako zwolennik teorii Kopernika musiał używać pseudonimu. Napisał kilka książek, w tym Rosa Ursina.
    Barok (z por. barocco – "perła o nieregularnym kształcie" lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Uznany za oficjalny styl Kościoła katolickiego czasów potrydenckich, stąd pojawiające się jeszcze w połowie XX wieku zamienne określenia: "sztuka jezuicka" czy "sztuka kontrreformacyjna". W odróżnieniu od humanizmu antropocentrycznego doby renesansu, barok reprezentował humanizm teocentryczny. W znaczeniu węższym, barok to jeden z nurtów literackich XVII wieku, koegzystujący z klasycyzmem i manieryzmem; od niego XX-wieczni literaturoznawcy wyprowadzili jednak nazwę dla całej epoki.
    Franciszek Borgiasz SJ, hiszp. Francisco de Borja y Aragón (ur. 28 października [[1510] w Gandia, zm. 30 września 1572 w Ferrarze) – trzeci generał zakonu jezuitów, jedna z kluczowych postaci kontrreformacji, święty Kościoła katolickiego.
    Żywioły, elementy, pierwiastki – redukcjonistyczna koncepcja filozoficzna, według której świat materialny (Wszechświat) składa się z kilku podstawowych pierwiastków. Różne proporcje w jakich występują one w różnych obiektach i substancjach ma odpowiadać za złożoność świata materialnego, a sposoby, w jaki reagują one ze sobą, mają wyjaśniać przemiany w tym świecie. Teorie elementów były popularne w wielu starożytnych kulturach.
    Farmacja (nauki farmaceutyczne) – nauka o lekach, także ogólna nazwa wszystkich kierunków studiów farmaceutycznych. Nazwa pochodzi ze starożytnego egipskiego: ph-ar-maki znaczącego kto zapewnia bezpieczeństwo .
    Refektarz (łac. refectorium od reficere – odnawiać) – w budynkach klasztornych, seminariach duchownych duże pomieszczenie służące jako jadalnia, charakterystyczne zwłaszcza dla klasztorów średniowiecznych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.037 sek.