Carol Gilligan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Carol Gilligan (ur. 28 listopada 1936 w Nowym Jorku) – amerykańska feministka, psycholożka rozwojowa, filozofka, pisarka, badaczka zajmująca się teorią feminizmu różnicy. Jej najbardziej znana książka – In A Different Voice (1982) – w której rozwija koncepcję etyki troski, uważana jest za pionierską pracę w zakresie gender studies.

Nel Laura Noddings (ur. w 1929) - amerykańska filozofka i feministka, znana z osiągnięć w dziedzinie teorii wychowania, filozofii edukacji i filozofii feministycznej. Obok Carol Gilligan jest twórczynią normatywnej etyki troski.Time – amerykański tygodnik społeczno-polityczny wydawany od 1923 w Nowym Jorku. Ma największy nakład spośród amerykańskich tygodników.

Życiorys[ | edytuj kod]

W 1958 roku Carol Gilligan uzyskała dyplom Swarthmore College z literatury angielskiej, w 1961 dyplom Radcliffe College z psychologii klinicznej, a w 1964 stopień doktora psychologii społecznej na Uniwersytecie Harvarda (tytuł rozprawy doktorskiej: Responses to Temptation: An Analysis of Motives). W latach 1965-1966 wykładała na Uniwersytecie w Chicago, a od 1967 na Uniwersytecie Harvarda, gdzie współpracowała ze znanym psychologiem i psychoanalitykiem – Erikiem Eriksonem. W 1970 została asystentką Lawrence'a Kohlberga – twórcy teorii sześciu stadiów rozwoju myślenia moralnego. Krytyka teorii Kohlberga doprowadziła Gilligan do zmiany paradygmatu studiów nad rozwojem człowieka i stworzenia nowego modelu teoretycznego. Po opublikowaniu In A Different Voice (1982) kontynuowała pracę nad rozwojem psychicznym prowadząc badania w rozmaitych obszarach. Zajmowała się m.in. wkładem kobiet w teorię psychologiczną, doświadczeniami kobiet i dziewcząt w psychoterapii, relacyjnym światem dziewcząt, a także dziewczętami z rodzin upośledzonych ekonomicznie i ich wołaniem o bycie wysłuchanymi i traktowanymi poważnie. W książce Between Voice And Silence (1995) poruszyła m.in. kwestię problemów i wyzwań jakie napotykają kobiety pragnące zrozumieć i wspólnie wspierać rozwój dziewcząt o różnym pochodzeniu rasowym, klasowym i kulturowym. Przedmiotem jej badań były również relacje chłopców z rodzicami oraz sytuacje impasu w relacjach damsko-męskich. Przez ponad 30 lat wykładała na Uniwersytecie Harvarda, gdzie w 1997 objęła katedrę Patricii Albjerg Graham jako pierwsza w historii tej uczelni profesor Gender Studies. W 1992 wykładała na Uniwersytecie w Cambridge jako Pitt Professor of American History and Institutions. Od 2002 związana jest z Uniwersytetem w Nowym Jorku, gdzie wykłada na wydziałach: prawa (New York University School of Law), pedagogiki (Steinhardt School of Education) oraz w Graduate School of Arts and Sciences. Otrzymała szereg nagród, m.in. nagrodę Fundacji Spencera (Senior Research Scholar Award), prestiżową Grawemeyer Award za wkład w dziedzinę edukacji oraz Heinz Award za wkład w rozumienie kondycji ludzkiej. W 1996 Time Magazine umieścił jej nazwisko na liście 25 najbardziej wpływowych Amerykanów i Amerykanek.

Feminizm (łac. femina ‘kobieta’) – ideologia, kierunek polityczny i ruch społeczny związany z równouprawnieniem kobiet. Istnieje wiele nurtów feminizmu, odróżniających się stanowiskami w takich kwestiach jak np. prawa kobiet i płeć kulturowa.Erik Erikson (ur. 15 czerwca 1902 we Frankfurcie n. Menem, zm. 12 maja 1994 w Harwich) – amerykański psychoanalityk i psycholog rozwoju człowieka niemieckiego pochodzenia.

In a Different Voice[ | edytuj kod]

Punkt wyjścia[ | edytuj kod]

Według Gilligan Kohlberg i inni krytykowani przez nią psycholodzy (Jean Piaget, Janet Lever) z faktu, iż ludzie różnią się w podejściu do problemów moralnych, wyprowadzili wniosek, że znajdują się oni na różnych etapach rozwoju moralnego. Ponieważ za normę przyjęto modele stworzone na podstawie obserwacji prawie wyłącznie mężczyzn, kobiety do tej normy nie przystają. Zamiast zmodyfikować teorie tak, by obejmowały całość doświadczenia gatunku ludzkiego, zadowolono się konkluzją, że kobiety na ogół nie osiągają wyższych stadiów rozwoju moralnego. Problem z teorią został przedstawiony jako problem rozwojowy kobiet.

Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

W swoich badaniach Gilligan przyjęła założenie, że sposób, w jaki ludzie mówią o własnym życiu jest ważny. „Głos” jest jej zdaniem kluczem do zrozumienia porządku psychologicznego, społecznego i kulturowego – odzwierciedleniem relacji międzyludzkich. „Inny głos” to głos różny od tego, który dominuje w kulturze patriarchalnej, gdzie kobiety uczą się nie słyszeć samych siebie. To głos kobiet, który powinien być ekspresją „kobiecego” doświadczenia. Trudność w docieraniu do tych treści bierze się nie tylko stąd, że mężczyźni pomijają kobiety w swoim opisie świata, ale też stąd, że kobiety pomijają i wykluczają same siebie. Nawet gdy próbują powiedzieć coś istotnego o sobie, najczęściej wpadają w pułapkę męskich kategorii.

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Radcliffe College – prywatny żeński college sztuk wyzwolonych w Cambridge w stanie Massachusetts, należący do tzw. Siedmiu Sióstr (Seven Sisters), filia Uniwersytetu Harvarda, od 1999 w pełni z nim zintegrowana.

Opis badań[ | edytuj kod]

Gilligan przeprowadziła trzy rodzaje badań psychologicznych, we wszystkich przypadkach stosując tę samą metodę pogłębionych wywiadów. Badanie studentów college'u miało na celu przyjrzenie się rozwojowi moralnemu i kwestii poczucia tożsamości u młodych dorosłych. Odpowiadając na zadawane pytania studentki i studenci, którzy zapisali się na zajęcia z „moralnego i politycznego wyboru”, mieli za zadanie skonfrontować obraz siebie samych i swoje rozumienie moralności z własnym doświadczeniem moralnych konfliktów i dokonywania życiowych wyborów. Te same osoby były badane ponownie – 5 lat później. Drugie badanie to badanie dotyczące decyzji o aborcji. Tutaj Gilligan przyglądała się relacji pomiędzy doświadczeniem i myśleniem oraz roli konfliktu w rozwoju moralnym. 29 kobiet w wieku od 15 do 33 lat, zróżnicowanych etnicznie i klasowo, a także pod względem stanu cywilnego, odpowiadało na pytania podczas pierwszego trymestru ciąży, kiedy to rozważały możliwość aborcji. 21 z nich zbadano ponownie, mniej więcej po roku od momentu podjęcia decyzji o aborcji. Trzecie badanie miało na celu weryfikację hipotez powstałych w oparciu o poprzednie badania. Przeprowadzone było na dużo większej grupie (144) osób płci obojga, w wieku od 6 do 60 lat, przy czym bardziej intensywnie badano 36 osób. Badaniu nadano etykietkę prawa i obowiązki, a dane, które zebrano dotyczyły znowu rozumienia siebie i moralności, doświadczeń związanych z wyborem i konfliktem moralnym, a także sądów odnoszonych do hipotetycznych dylematów moralnych.

Encyklopedia Britannica (ang. Encyclopædia Britannica) – najstarsza wydawana do chwili obecnej i najbardziej prestiżowa encyklopedia angielskojęzyczna. Artykuły w niej zamieszczane uważane są powszechnie przez czytelników za obiektywne i wiarygodne.University of Cambridge (nieformalnie: Cambridge University, po polsku Uniwersytet Cambridge lub po prostu Cambridge) – drugi po Oksfordzie najstarszy angielski uniwersytet, założony w 1209 roku. Znajduje się w Cambridge w środkowej Anglii. Uważany za jeden z najlepszych uniwersytetów w Europie i na świecie. Uniwersytety Oksfordzki i Cambridge określane są wspólną nazwą Oxbridge.

Wyniki badań[ | edytuj kod]

Z opisu wyników tych badań wyłania się wizja dwóch sposobów doświadczania siebie i relacji międzyludzkich, a także dwóch różnych etyk: „męskiej” etyki praw i sprawiedliwości oraz „kobiecej” etyki troski.

Jeżeli chodzi o doświadczanie własnej tożsamości, to „ja” mężczyzny – definiowane poprzez separację, oddzielenie się od reszty świata i podkreślanie swojej szczególnej w nim pozycji – którego wartość oceniana jest poprzez odniesienie do abstrakcyjnego ideału doskonałości, kontrastuje z „ja” kobiety – określanym przez związek ze światem i innymi ludźmi, a ocenianym na podstawie konkretnych aktów troski. To odmienne doświadczanie samych siebie przez kobiety i mężczyzn jest uwikłane w odmienne konflikty i problemy rozwojowe. Mężczyźni dojrzewając uczą się pomijać bądź lekceważyć uczucia i emocje, które nie pasują do logiki sprawiedliwości. Kobiety z kolei uczą się tłumić własny głos, a proces ten wspierany jest przez pragnienie by nie krzywdzić innych, jak również przez obawę, że gdy będą mówiły, ich głos i tak nie będzie słyszany. W rezultacie mężczyźni często ponoszą porażkę w nawiązywaniu i podtrzymywaniu bliskich więzi, a kobiety nie potrafią skutecznie troszczyć się o siebie, co również niekorzystnie odbija się na ich relacjach z innymi.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

W stosunkach międzyludzkich punktem wyjścia dla chłopca, a później mężczyzny, jest jego odseparowanie od innych. Jednak konieczność współżycia z innymi każe mu poszukiwać zasad, które by ograniczyły ingerowanie jednych w życie drugich i w ten sposób zminimalizowały cierpienie. Odpowiedzialność i obowiązki w jego pojęciu sprowadzają się do ograniczenia działania, powstrzymania się od agresji, po to, by uczynić życie w społeczeństwie bezpieczniejszym. Punktem wyjścia dla dziewczynki i kobiety jest więź z innymi ludźmi. Dlatego odpowiedzialność oznacza u niej reagowanie na potrzeby innych, a więc rozszerzenie, a nie ograniczenie zakresu działania. Odpowiedzialność jest tutaj aktywna – jest aktem troski, a nie tylko powstrzymaniem się od agresji. „Męska” odpowiedzialność jest więc nierobieniem (ze względu na innych) tego, co chcielibyśmy robić, a „kobieca” odwrotnie – robieniem czegoś, ponieważ inni na nas liczą (bez względu na to, czego sami pragniemy).

28 listopada jest 332. (w latach przestępnych 333.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 33 dni. Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

W badaniach Gilligan pojawiła się również kwestia odmiennego postrzegania zagrożenia przez kobiety i mężczyzn. Badani mężczyźni widzieli zagrożenie przede wszystkim w sytuacjach intymności – nie czuli się bezpiecznie w bliskości z drugą osobą. Dla kobiet niebezpieczeństwo pojawiało się w sytuacjach współzawodnictwa, a zwłaszcza w perspektywie osiąganego sukcesu. Niebezpieczeństwo, o którym mówili mężczyźni, to zagrożenie uwięzieniem albo zdradą, wizje bycia stłamszonym w związku albo poniżonym przez odrzucenie. Kobiety zaś wyrażały głównie lęk przed izolacją, niechęć do wyróżniania się (z obawy przed samotnością) oraz pogląd, że sukces może je odseparować od ludzi.

Etyka (z stgr. ἦθος ethos – "zwyczaj") – dział filozofii, zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne. Etyka bywa też nazywana filozofią moralną.Jean Piaget (ur. 9 sierpnia 1896 w Neuchâtel , zm. 16 września 1980 w Genewie) – psycholog, biolog i epistemolog szwajcarski.

Wnioski dotyczące rozwoju moralnego kobiet[ | edytuj kod]

Formułowanie problemu typowo moralnego jako problemu troski i odpowiedzialności w relacjach z innymi, a nie jako problemu praw i zasad, sprawia, że rozwój moralnego myślenia u kobiet jest ściśle związany z postępem w rozumieniu odpowiedzialności i więzi międzyludzkich (tak jak koncepcja moralności jako sprawiedliwości wiąże rozwój moralny z postępem w rozumieniu logiki równości i wzajemności). Logika będąca podstawą etyki troski jest psychologiczną logiką związków.

University of Chicago (pol. Uniwersytet Chicagowski, Uniwersytet w Chicago) – jeden z najbardziej prestiżowych uniwersytetów amerykańskich, założony w 1890 przez przedsiębiorcę i twórcę koncernu Standard Oil Johna D. Rockefellera w Chicago. Jest to uczelnia prywatna, na której studiuje ok. 14 tys. osób, z czego zaledwie 4515 to studenci studiów licencjackich (ang.: undergraduates).Etyka troski - rozwinięte w ramach feminizmu stanowisko etyki relacyjnej, które - w przeciwieństwie do wielu klasycznych etyk - za podstawę ludzkiej egzystencji i punkt wyjścia dla rozważań etycznych przyjmuje opartą na trosce relację między dwiema istotami ludzkimi, a nie indywidualną świadomość podmiotu moralnego.

Trzy moralne perspektywy, które ujawniły się podczas badania dotyczącego decyzji o aborcji wskazują na sekwencję trzech etapów w rozwoju etyki kobiecej. Te różne sposoby rozumienia troski i przejścia między nimi wyłoniły się z analizy odmiennego użycia języka moralnego – słów takich jak: powinien, lepszy, słuszny, dobry i zły, a także obserwacji zmian, jakie pojawiały się w myśleniu kobiet (w miarę nabywania nowych trudnych doświadczeń), i sposobów oceny własnego myślenia.

Uniwersytet Harvarda (ang. Harvard University) powstał 8 września 1636 jako Harvard College w Newtown (wówczas w Kolonii Zatoki Massachusetts, obecnie Cambridge) koło Bostonu jako pierwszy uniwersytet na terenie kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej.Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.

Na początku sekwencji jest troska o siebie, o zapewnienie sobie przetrwania. Potem następuje faza przejściowa, w której własna postawa jest krytykowana jako samolubna. Krytycyzm sygnalizuje nowe rozumienie związku pomiędzy sobą a innymi, które zostaje wyrażone w pojęciu odpowiedzialności. Posiadanie wypracowanej koncepcji odpowiedzialności oraz jej połączenie z moralnością macierzyńską (gdzie celem jest zapewnienie opieki tym, którzy są od nas zależni) charakteryzuje drugą perspektywę. Na tym etapie dobro utożsamiane jest z troską o innych i tylko inni są uprawnionymi beneficjentami kobiecej troski, podczas gdy ona sama pozostaje wykluczona z grona tych, o których się troszczy. Pojawiające się w związku z tym problemy w bliskich relacjach powodują brak równowagi, który z kolei inicjuje drugą fazę przejściową. Uświadomienie sobie braku logiki w nierównym traktowaniu innych i siebie prowadzi do ponownego rozważenia związków z ludźmi i do wysiłku, by odróżnić troskę od samopoświęcenia i wyzwolić się z konwencjonalnego pojmowania kobiecej dobroci. Trzecia perspektywa koncentruje się na dynamice relacji międzyludzkich i likwiduje napięcie pomiędzy samolubstwem a odpowiedzialnością poprzez nowe rozumienie współzależności i więzi. Troska staje się samodzielnie wybraną zasadą osądu moralnego, która pozostaje psychologiczna w zakresie zainteresowania związkami i odpowiedzią na potrzeby innych, ale staje się uniwersalna, gdy chodzi o potępienie wyzysku i krzywdy.

Nowy Jork (ang. City of New York, również New York, New York City) – najludniejsze miasto w Stanach Zjednoczonych, a zarazem centrum jednej z najludniejszych aglomeracji na świecie. Nowy Jork wywiera znaczący wpływ na światowy biznes, finanse, media, sztukę, modę, badania naukowe, technologię, edukację oraz rozrywkę. Będąc między innymi siedzibą Organizacji Narodów Zjednoczonych, stanowi ważne centrum spraw międzynarodowych i jest powszechnie uważany za kulturalną stolicę świata.Gender studies – nauka społeczna, której obszarem dociekań jest gender - społeczno-kulturowa tożsamość płciowa.

Prace Gilligan stały się ważnym głosem w XX-wiecznej etyce i klasycznymi pracami dla filozofii feministycznej. Koncepcja etyki troski została następnie rozwinięta przez Nel Noddings.

Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Prawo, a ściślej prawo w ujęciu przedmiotowym – system norm prawnych, czyli ogólnych, abstrakcyjnych i jednoznacznych dyrektyw postępowania, które powstały w związku z istnieniem i funkcjonowaniem państwa lub innego uporządkowanego organizmu społecznego, ustanowione lub uznane przez właściwe organy władzy odpowiednio publicznej lub społecznej i przez te organy stosowane, w tym z użyciem przymusu.
Psychologia rozwoju człowieka (psychologia rozwoju poznawczego) – jeden z najstarszych działów psychologii. Zajmuje się przemianami psychiki człowieka jakie zachodzą od momentu jego poczęcia (zapłodnienia) do śmierci.
SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.
Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.
Filozofia feministyczna – filozofia uprawiana ze stanowiska feministycznego. W odróżnieniu od głównego nurtu filozofii, jej celem nie jest czysta wiedza, lecz również emancypacja kobiet.
BIBSYS – katalog centralny dwóch norweskich bibliotek uniwersyteckich, przekształcony w organizację non-profit, która skupia norweskie biblioteki uniwersyteckie i naukowe wraz z Biblioteką Narodową.
LIBRIS (Library Information System, pol. System Informacyjny Bibliotek) szwedzki katalog rozproszony utrzymywany przez Narodową Bibliotekę Szwecji w Sztokholmie. Umożliwia wyszukiwanie 6,5 milionów tytułów.

Reklama