• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Carmina Burana - Orff


    UWAGA: TA PODSTRONA MOŻE ZAWIERAĆ TREŚCI PRZEZNACZONE TYLKO DLA OSÓB PEŁNOLETNICH



    Przeczytaj także...
    Narodowy socjalizm (niem. Nationalsozialismus), nazizm (skrót od Nationalsozialismus), czasem określany również jako hitleryzm (od nazwiska Adolfa Hitlera) – rasistowska, antykomunistyczna i antysemicka ideologia Niemieckiej Narodowosocjalistycznej Partii Robotników (NSDAP). Niemiecka skrajna odmiana faszyzmu, opierająca się na biologicznym rasizmie, w szczególności na antysemityzmie, czerpiąca z haseł zarówno nacjonalistycznych, jak i socjalnych, trudna do jednoznacznego uplasowania na klasycznej osi prawica-lewica. Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w totalitarnych Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945.Morbid Visions – debiutancki album długogrający brazylijskiego zespołu Sepultura, utrzymany w stylistyce deathmetalowej. Wydany przez lokalną wytwórnię Cogumelo Records z Belo Horizonte w 1986, powtórnie na jednym krążku z Bestial Devastation przez Roadrunner Records w 1990. Po wydaniu płyty z zespołu odszedł gitarzysta prowadzący Jairo Guedes, którego zastąpił Andreas Kisser.
    A cappella (wł. w dosłownym tłumaczeniu: "jak w kaplicy", w dalszym – "w stylu kościelnym") – termin określający styl muzyczny polegający na wykonywaniu przez chór utworów wielogłosowych bez towarzyszenia instrumentów. Ów styl wykształcił się na gruncie muzyki kościelnej XVI wieku, a jego teoretyczne dookreślenie dokonało się na kanwie teorii muzyki w I połowie XVII wieku.

    Carmina Buranakantata sceniczna Carla Orffa, oparta na średniowiecznym zbiorze pieśni Carmina Burana (Codex buranus). W 1937 Orff dokonał wyboru części tekstów i skomponował na ich podstawie kantatę sceniczną Carmina Burana, utwór na orkiestrę, chór i głosy solowe. Orff zdecydował się napisać muzykę całkiem od nowa, mimo że niektóre rękopisy zawierają zapis muzyczny w postaci neum, który został częściowo odczytany.

    Kantata – niesceniczna forma muzyki wokalno-instrumentalnej; najczęściej rozbudowana, wieloodcinkowa; wykorzystująca różne gatunki tekstów literackich, mające różne funkcje. Ukształtowała się, podobnie jak oratorium i opera, na początku epoki baroku. Była szczególnie popularna w XVII i XVIII wieku (A. Scarlatti, G. P. Telemann, J.S. Bach).Baryton jest to rodzaj głosu ludzkiego. Głos męski mieszczący się w środkowym zakresie skali głosu (niższy od tenoru, wyższy od basu). Jest to najczęstszy głos występujący u mężczyzn. Barytonowy zakres skali głosu sięga od A do f w muzyce chóralnej i od G do g w muzyce poważnej, ale może być poszerzony zarówno w górę jak i w dół. Głos barytonowy można sklasyfikować na baryton dramatyczny (jest to głos o ciemnej barwie posiadający bardzo bogate i pełne brzmienie oraz niską tessiturę głosu, zakres od G do f ) oraz baryton liryczny (głos ten posiada jasną barwę o lekkim i ciepłym brzmieniu oraz wyższej tessiturze głosu niż baryton dramatyczny, zakres od A do g ).

    Carmina Burana to prawdopodobnie najbardziej znany utwór muzyczny skomponowany w Niemczech w okresie nazistowskim. Prawykonanie odbyło się w Operze Frankfurckiej 8 czerwca 1937 roku w inscenizacji Oscara Wälterlina; sukces dzieła spowodował szybko otrzymanie przez Orffa zleceń na inne utwory. Początkowo kompozycja była potępiana przez niemieckich krytyków jako dzieło „zdegenerowane”, jednak później została entuzjastycznie przyjęta przez nazistów jako hołd wczesnemu przejawowi „kultury aryjskiej”. Po wojnie utwór zyskiwał coraz większą popularność, w latach 60. XX w. wszedł do międzynarodowego kanonu muzyki poważnej.

    Sopran (od wł. sopra - ponad) – najwyższy głos żeński. Zwykle obejmuje skalę - w muzyce chóralnej - od c do a (zobacz oktawa). Od solistek wymaga się zazwyczaj c, rzadziej cis, d czy es, a od niektórych rodzajów głosu nawet dźwięków e czy f.Polskie Wydawnictwo Muzyczne (PWM) – polskie wydawnictwo muzyczne założone w 1946 w Krakowie w ramach nacjonalizacji prywatnych wydawnictw muzycznych.

    Premiera polska dzieła miała miejsce w 1963 r. w Łodzi.

    W latach 90. XX w. fragmenty kantaty wykorzystały m.in. Enigma, Era, Therion, In Extremo oraz Corvus Corax.

    Fragment otwierający Carmina Burana – „O Fortuna” – chętnie wykorzystywany jest, przeważnie przez zespoły heavymetalowe, jako wstęp lub zakończenie utworu czy płyty. M.in. przez zespoły: Pretty Maids na płycie Red, Hot and Heavy (1984), Sepultura na Morbid Visions (1986), Vital Remains na Dechristianize (2002), Ministry na płycie Houses of the Molé (2004), a także Iced Earth we wstępie do albumu Night of the Stormrider (1992). W Budapeszcie zorganizowano spektakl laserowy oparty na Carmina Burana w Lasertheater. Był on wyświetlany w latach 1995–2010.

    Fagot (z wł. "fagotto" – co oznacza wiązka drewna) – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych z podwójnym stroikiem. Do tej samej rodziny należą także obój, rożek angielski i kontrafagot, który transponuje oktawę niżej od fagotu. Istnieją dwie odmiany fagotu: niemiecka (hecklowska) i francuska. Różnią się one brzmieniem i mechanizmem, a także wysokością (niemiecki ma 130 cm, zaś francuski 150 cm). Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe). Instrument składa się z sześciu części: stroika, esu, skrzydła, stopy, rury basowej oraz czary głosowej. Tworzą one kanał o długości ponad 2,4 m. Otwory nawiercone na długości instrumentu w większości otwierane i zamykane są klapami (tylko 5 – e, d, c, h, a – bezpośrednio palcami). Stroik umieszczony u wylotu rurki składa się z dwóch płytek wykonanych z trawy o nazwie arundo trzcinowate (łac. Arundo donax) złożonych ze sobą. Uderzając w nie językiem i jednocześnie dmuchając grający wydobywa dźwięk. Przy takim samym układzie klap, a różnej sile nacisku na stroik można przez przedęcie wydobyć różne dźwięki. Korpus instrumentu tradycyjnie wykonywany jest z drewna, najczęściej z jaworu. Drewno na fagot musi "leżakować" od dziesięciu do nawet stu pięćdziesięciu lat. Instrument charakteryzuje się głębokim, melancholijnym i bardzo naturalnym brzmieniem. Nie jest instrumentem transponującym. Wykorzystywany jest w orkiestrze kameralnej, symfonicznej, jako instrument solowy, w jazzie oraz w różnego typu zespołach instrumentalnych.Kotły – instrument perkusyjny z rodziny membranofonów. Składa się z błony zwanej membraną, rozpiętej ponad korpusem w kształcie misy, zwyczajowo wykonanym z miedzi. Muzyk grający na kotłach (kotlista) wydobywa z nich dźwięk, uderzając w naciąg instrumentu odpowiednią pałką z wykończeniem filcowym. Inaczej niż w większości bębnów, kotły wydają dźwięk o określonej wysokości, możliwe jest zatem ich strojenie. Z formy instrumentu wojskowego kotły wyewoluowały do postaci nieodzownego elementu orkiestry symfonicznej już w XVIII wieku. Dziś wykorzystują je nie tylko orkiestry symfoniczne i marszowe, ale również zespoły rockowe.

    Utwór przeznaczony jest na ogromny aparat wykonawczy, składający się z orkiestry symfonicznej z rozbudowaną sekcją instrumentów perkusyjnych (m.in. dwa zestawy kotłów, czy charakterystyczne kastaniety w Tempus est iocundum) i dwoma fortepianami, chóru mieszanego (podzielonego wewnętrznie na 8 głosów), chóru chłopięcego i solistów (baryton, tenor, sopran).

    Iced Earth – amerykański zespół powermetalowy założony w Tampie na Florydzie w 1984 roku. Jego liderem jest Jon Schaffer. Zespół łączy style heavy metalu, metalu progresywnego, opery i speed metalu z power metalem. Teksty Iced Earth dotyczą szerokiego zakresu moralności, egzystencji, przemiany, a także religii, filozofii czy fantastyki. Dodatkowo album The Glorious Burden zawierał utwory mówiące o historii, przeżyciach i odczuciach bohaterów historycznych, oraz o wydarzeniach, które wpłynęły na świat i ludzi.Ministry – amerykański zespół muzyczny wykonujący industrial metal z wpływami szeroko pojętej muzyki rockowej. Został założony w 1981 roku w Chicago.

    Części utworu[]

    Utwór zbudowany jest w formie kantaty. Dzieli się na trzy części; całość otwiera i zamyka chór „O Fortuna”. Fortuna Imperatrix Mundi

    1. „O Fortuna” (chór, orkiestra)
    2. „Fortune plango vulnera” (chór, orkiestra) I część, Veris laeta facies, mówi o budzeniu się wiosny, która rozbudza tęsknotę za miłością.
    3. „Veris leta facies” (chór (coro piccolo), orkiestra)
    4. „Omnia sol temperat” (baryton, orkiestra)
    5. „Ecce gratum” (chór, orkiestra)
    6. „Tanz” (orkiestra, flet solo)
    7. „Floret silva nobilis” (chór, orkiestra)
    8. „Chramer, gip die varwe mir” (chór, orkiestra)
    9. „Reie” (orkiestra, chór tutti i coro piccolo)
    10. „Were diu werlt alle min” (chór, orkiestra) II część, In taberna, wysławia przyjemności życia, a jej zakończeniem jest hymn do Bachusa.
    11. „Estuans interius” (baryton, orkiestra)
    12. „Olim lacus colueram” (fagot solo, tenor, orkiestra, chór męski)
    13. „Ego sum abbas” (baryton, orkiestra, chór męski)
    14. „In taberna quando sumus” (chór męski, orkiestra) III część, Cour d’Amours, czyli gra miłosna; jej kulminacją jest pochwała bogini miłości, Wenus.
    15. „Amor volat undique” (chór chłopięcy, sopran, orkiestra)
    16. „Dies, nox et omnia” (baryton, orkiestra)
    17. „Stetit puella” (sopran, orkiestra)
    18. „Circa mea pectora” (baryton, orkiestra, chór)
    19. „Si puer cum puellula” (soli brevi : 3 tenory, baryton, 2 basy) – a cappella)
    20. „Veni, veni, venias” (chór (coro doppio), orkiestra)
    21. „In truitina” (sopran, orkiestra)
    22. „Tempus est iocundum” (chór, orkiestra, baryton, chór chłopięcy, sopran)
    23. „Dulcissime” (sopran, orkiestra)
    24. „Ave formosissima” (chór, orkiestra) Fortuna Imperatrix Mundi
    25. „O Fortuna” (chór, orkiestra)

    Przypisy

    1. Józef Kański: Przewodnik operowy. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1973, s. 563.
    2. Józef Kański: Przewodnik operowy. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1973, s. 564.
    3. Józef Kański: Przewodnik operowy. Wyd. XI. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 2014, s. 438-439. ISBN 978-83-224-0962-6.
    4. Share on wykop Share on twitter Share on email More Sharing Services 0 AAA "Carmina Burana" na olsztyńskiej scenie Przeczytaj cały tekst: "Carmina Burana" na olsztyńskiej scenie - Kultura http://kultura.wm.pl/155967,Carmina-Burana-na-olsztynskiej-scenie.html#ixzz3Xhxh8l1I. Gazeta Olsztyńska, 2013-05-21. [dostęp 2015-04-18].

    Linki zewnętrzne[]

  • Tekst łaciński Carmina Burana
  • Tekst łaciński Carmina Burana z tłumaczeniem polskim (nie zawsze zgodnym z oryginałem)
  • Strona o Carmina Burana (ang.)
  • Red, Hot and Heavy to debiutancki album studyjny duńskiego hard/ heavy rockowego zespołu Pretty Maids. Został wydany nakładem CBS w październiku 1984 roku. Za jego produkcje odpowiadają Billy Cross i Tommy Hansen.Neumy – forma notacji muzycznej w średniowieczu. Obejmuje ona znaki w formie kropek (punctum) i kresek (virga) przedstawiające przybliżony przebieg melodii; nie zawsze określają one dokładny czas trwania i wysokość dźwięku. Neumy zapisywano początkowo bezliniowo, później na czterolinii.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Chór – zespół muzyczny składający się z wokalistów wykonujący utwór jedno- lub wielogłosowy, a cappella bądź z akompaniamentem. Najczęściej prowadzony przez dyrygenta lub chórmistrza.
    Fortepian – strunowy (chordofon), młoteczkowy, klawiszowy instrument muzyczny, zaliczany do rodziny cytr. Współczesny fortepian dysponuje skalą od A2 (czasami najlepsze koncertowe od F2; instrumenty z pocz. XIX wieku od C1 ) do c (88 dźwięków/klawiszy).
    O Fortuna – poemat ze zbioru Carmina Burana, kolekcji łacińskich poematów napisanych w XIII w. Tytułowa Fortuna jest boginią szczęścia w rzymskiej mitologii.
    Sepultura - brazylijska grupa muzyczna wykonująca głównie death metal i thrash metal, powstała w 1984 z inicjatywy Maxa i Igora Cavalerów.
    Budapeszt (węg. Budapest; przymiotnik: budapeszteński) – stolica i największe miasto Węgier, położone w północnej części kraju, nad Dunajem. Formalnie stworzony został w latach 1872-73 z trzech połączonych ze sobą miast: Budy i Óbudy na prawym brzegu Dunaju (geograficznie – Średniogórze Zadunajskie) oraz Pesztu – na lewym (geograficznie – Średniogórze Północnowęgierskie i Wielka Nizina Węgierska).
    Orkiestra – duży zespół instrumentalny, liczący zazwyczaj od kilkunastu do kilkudziesięciu, a nawet ponad stu instrumentalistów. W celu synchronizacji gry takiej ilości wykonawców w orkiestrze potrzebny jest dyrygent.
    Therion (gr. θηρίον – bestia) – szwedzki zespół muzyczny założony w 1987 r. przez Christofera Johnssona. Zespół zadebiutował w 1991 r. albumem Of Darkness... należącym do gatunku death metal. Późniejsze dokonania łączą w sobie elementy muzyki poważnej, w tym opery, z szeroko pojętym nurtem metalowym. Od wydania albumu Theli (1996) ich muzykę klasyfikuje się jako symfoniczny metal z wpływami heavy metalu i progresywnego rocka.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.032 sek.