• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Cantus firmus

    Przeczytaj także...
    Josquin des Prés (Desprez, Jodocus Pratensis) (ur. 1450-1455, zm. 27 sierpnia 1521) – kompozytor i śpiewak flamandzki, dyrygent chórów kościelnych w Mediolanie, Rzymie, Ferrarze i Modenie.Rytm (gr. ῥυθμός rhytmós – "miara; takt; proporcja") – jeden z elementów dzieła muzycznego odpowiedzialny za organizację czasowego przebiegu utworu.
    L’homme armé („Człowiek uzbrojony”) – popularna świecka pieśń francuska z pocz. XV w. Była najpopularniejszą melodią (jako cantus firmus) wykorzystywaną do tworzenia opracowań mszy. Pochodzenie pieśni nie jest znane. Do dnia dzisiejszego zachowało się co najmniej 40 odrębnych kompozycji zatytułowanych Missa L’homme armé – Msza L’homme armé. Pierwsze jej opracowanie polifoniczne pojawia się u A. Busnoisa. Występowała także w opracowaniach organowych i lutniowych.

    1. Cantus firmus - dosł. śpiew stały - linia melodyczna, do której dokomponowuje się kontrapunkt.

    2. Technika cantus firmus - technika kompozytorska polegająca na dokomponowywaniu kontrapunktu do melodii stałej lub utworzonej wcześniej (cantus prius factus). Szczególnie rozpowszechniona w muzyce renesansowej.

    Podstawowe źródła melodii stałych to zbiór melodii chorałowych. Wykorzystywano je praktycznie bez ograniczeń, początkowo jednak zasadą była konieczność powiązania (tematycznego) stałej melodii z nową kompozycją. Najczęściej sięgano po cantus ordinarium missae. W renesansie zaczęto łączyć poszczególne opracowanie liturgicznych cykli mszy dzięki takiej właśnie jednej melodii. Jako cantus cantus prius factus wykorzystywano także melodie popularne, świeckie lub pochodzące z inwencji własnej kompozytora. Szczególnie często sięgano po pieśń L’homme armé (Człowiek uzbrojony); w dorobku większości kompozytorów renesansu można znaleźć co najmniej jedną Mszę L’homme armé.

    Kontrapunkt (z łaciny punctus contra punctum, w dosłownym tłumaczeniu: nuta przeciw nucie) – technika kompozytorska, która polega na prowadzeniu kilku niezależnych linii melodycznych (polifonia) zgodnie z określonymi zasadami harmonicznymi i rytmicznymi. Kontrapunkt można podzielić na kontrapunkt ścisły (kanon) i swobodny (m.in. fuga). W drugim, węższym znaczeniu jest określeniem dla głosu współdziałającego z tematem.Parafraza – swobodna przeróbka tekstu lub tłumaczenia, która rozwija lub modyfikuje treść oryginału, zachowując jednak jego zasadniczy sens. Przeciwieństwo metafrazy – literalnego przekazu słowo w słowo. Parafraza jest czytelna tylko wtedy, gdy odwołuje się do dzieła powszechnie znanego.

    W technice cantus firmus wykorzystuje się tylko jedną melodię.

    Specjalny typ cantus firmus to soggetto cavato dalla parole czyli temat wycięty ze słów. Przykładem takim może być utwór Josquina des Prés Herkules dux Ferrarie - oznacza to, że cantus firmus został „wycięty” ze słów - w przypadku „Herkulesa” będą to dźwięki re (od „e” w wyrazie), ut (od „u”) etc. [zobacz też: solmizacja

    Kwestia określenia ram chronologicznych renesansu została uznana na II połowę XV w., czyli od momentu, w którym zaczęto interesować się tym okresem. Pojawiały się nawet koncepcje niewyodrębniania w muzyce takiego okresu jak renesans. Melodia – jeden z elementów dzieła muzycznego, będący szeregiem dźwięków określającym długość ich trwania i odległości między nimi. Dźwięki te muszą następować po sobie w logicznym porządku. Sama melodia jest powiązana przede wszystkim z rytmem. Wiąże się również z elementami ekspresji muzycznej: dynamiką i artykulacją, z następstw dźwięków wynikają połączenia harmoniczne.

    Cantus firmus najczęściej pojawia się w tenorze, ale niektórzy kompozytorzy, np. Guillaume Dufay prowadzili go w głosie najwyższym. Istnieje też specjalna nazwa na cantus firmus, który „wędruje” przez głosy - z melodii stałej wycinane są fragmenty, które pojawiają się w każdym głosie obsady. Jest to cantus firmus migrans.

    Msza L’homme armé (Missa L’homme armé) – polifoniczne opracowanie mszy, w którym została wykorzystana jako cantus firmus burgundzka pieśń L’homme armé. Do dnia dzisiejszego zachowało się co najmniej 40 odrębnych kompozycji zatytułowanych Missa L’homme armé.Guillaume Dufay, Guillaume Du Fay (ur. ok. 1400 w Cambrai (lub okolicy), zm. 1474 w Cambrai) - muzyk i kompozytor franko-flamandzki związany z dworem w Cambrai oraz dworem papieskim. Był również duchownym i bakałarzem prawa kanonicznego. Jest centralną postacią szkoły burgundzkiej i w związku z tym jednym z najbardziej wpływowych kompozytorów XV-wiecznych.

    Sposoby traktowania cantus firmus[ | edytuj kod]

    Cantus firmus mógł być wprowadzany do utworów jako długonutowa i jednonutowa melodia lub być rytmizowany czy parafrazowany.





    Warto wiedzieć że... beta

    Nazwa solmizacyjna - nazwa dźwięku muzycznego alternatywna do literowej. Nazwy solmizacyjne stosuje się w śpiewie do ćwiczeń wokalnych.
    Tenor jeden z czterech głównych rodzajów, klas głosu ludzkiego. Mianem tym określa się również osoby śpiewające tym głosem.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.012 sek.