• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Butywid

    Przeczytaj także...
    Pojawienie się alfabetu cyrylickiego i języka pisanego na Rusi Kijowskiej było ściśle związane z przyjęciem chrztu przez Włodzimierza Wielkiego i cały rządzony przez niego kraj. Istnieją dowody, że pismo znane było na Rusi już wcześniej, jednak dopiero po 988 rozpowszechniło się. Od tego momentu na Rusi Kijowskiej rozwija się literatura, związana w pierwszej kolejności z Kościołem.Władysław II Jagiełło (ur. ok. 1362 lub ok. 1352, zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377–1381 i 1382–1401, król Polski 1386-1434 i najwyższy książę litewski 1401–1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.
    Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

    Butywid (Pukuwer alias Butumer) – jeden z władców plemion litewskich. Rządził w latach (1291–1296). Jednym z jego synów był według Piotra z Dusburga Giedymin – dziad Władysława II Jagiełły. Wzmiankowany przez kronikarzy: Piotra z Dusburga i Jeroschina.

    Przypuszcza się, że po śmierci Trojdena (w 1281/1282 r.) doszło na Litwie do rodzaju rozbicia dzielnicowego. Źródła podają kilku władców jednocześnie, np. ruskie latopisy wzmiankują pod rokiem 1285 o śmierci "wielkiego księcia" Dowmonta, pod 1289 wspominają jednocześnie dwóch władców: Budikida i Budiwida. Źródła krzyżackie wzmiankują w 1290 r. o królu Butegeyde (być może tożsamym z Budikidem), królu Maseke oraz innych "regules". Pukuwer mógł być więc początkowo jednym z wielu książąt. Prawdopodobny założyciel dynastii Giedyminowiczów. Ojciec Witenesa i prawdopodobnie ojciec Giedymina (część autorów uważa, że był wujem Giedymina). Rządził krótko i najczęściej wyręczał się synem Witenesem, ten z woli ojca dwukrotnie najeżdżał Polskę: w 1291 r. najechał Kujawy, a w 1294 r. Mazowsze.

    Plemiona litewskie, lettońskie – dawna nazwa ludów bałtyjskich, plemion ludów pochodzenia indoeuropejskiego, najbliższych Słowianom.Witenes (lit. Vytenis, brus. Віцень zm. 1316) – wielki książę litewski w latach 1295-1316, starszy brat (najprawdopodobniej stryjeczny) Giedymina.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Krzyżaniakowa J., Ochmański J., Władysław II Jagiełło, Wrocław 2006.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Wdowiszewski Zygmunt, Genealogia Jagiellonów i Domu Wazów w Polsce, Wydawnictwo Avalon, Warszawa 2005, str. 33, ​ISBN 83-918497-2-4​.



    Jerzy Stanisław Ochmański (ur. 4 grudnia 1933 w Rudniku nad Sanem, zm. 15 czerwca 1996 w Poznaniu) – historyk, lituanista, badacz dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz historii Rosji, badacz życiorysu Feliksa Dzierżyńskiego, uczeń Henryka Łowmiańskiego, od 1955 pracownik Instytutu Historii UAM (od 1965 docent, a od 1970 profesor), w latach 1969-1972 dziekan Wydziału Filozoficzno-Historycznego, 1972-1975 wicedyrektor Instytutu Historii, od 1968 kierownik Zakładu Historii Narodów ZSRR (od 1990 Zakładu Historii Europy Wschodniej). Od 1989 r. współzałożyciel i pierwszy prezes Fundacji Historycznej im. Profesora Henryka Łowmiańskiego.Kujawy – kraina historyczna i region etnograficzny w środkowej Polsce, na Pojezierzu Wielkopolskim, w dorzeczu środkowej Wisły i górnej Noteci. Główną grupą etnograficzną regionu są Kujawiacy.




    Warto wiedzieć że... beta

    Budzikid (Budikid) (lit. Butigeidis, biał. Будзікід, zm. ok. 1291) - wielki książę litewski w latach 1285-1291, brat Butywida (Pukuwera), protoplasty dynastii Giedyminowiczów.
    Giedymin, także Gedymin, lit. Gediminas, biał. Гедымін (Giedymin) (ur. ok. 1275, zm. w grudniu 1341 pod Wieloną) – wielki książę litewski w latach 1316–1341, założyciel dynastii Giedyminowiczów, dziad Jagiełły.
    Latopis (ros. летопись lub летописец, brus. летапіс) – ponieważ narracja była prowadzona w ujęciu rocznym, a historia wydarzeń każdego roku, zwykle zaczynała się od słów "в лето"/"w roku" – stąd nazwa) – średniowieczna księga dziejopisarska, ruski odpowiednik zachodnioeuropejskich kronik i annałów (roczników).
    Piotr z Dusburga (łac. Peter de Dusburg, niem. Petrus von Dusburg, lit. Petras Dusburgietis) – żyjący na przełomie XIII i XIV wieku kronikarz niemiecki, kapłan zakonu krzyżackiego, autor kroniki Chronicon terrae Prussiae (1326), obejmujących dzieje zakonu od jego założenia do czasów współczesnych autorowi.
    Nikolaus von Jeroschin (Jeroschin, pol. Mikołaj Jeroschin) – żyjący w XIV wieku kronikarz niemiecki, kapelan wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego Dietricha z Altenburga, kronikarz, tłumacz.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.027 sek.