• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Buszmeni

    Przeczytaj także...
    Kultura darów (określana także jako społeczność darów, wspólnota darów, kultura prezentu lub niepoprawnie ekonomią darów) – termin antropologiczny oznaczający społeczność, w której status społeczny i relacje zależności między partycypującymi tworzone są w oparciu o bezinteresowną wymianę dóbr. Innymi słowy kultura darów to kultura, w której uczestniczący przekazują dobra posiadające wartość na poczet kształtowania dobrobytu swojej społeczności.Języki khoisan (języki buszmeńsko-hotentockie) – rodzina językowa obejmująca ponad 100 języków występujących w Afryce, głównie krajach Afryki południowej (RPA, Namibia, Angola, Botswana i Tanzania). Języki tej rodziny reprezentują typ języków mlaskowych, których cechą charakterystyczną jest występowanie tzw. mlasków, mających status fonemów. Niekiedy uznawane są za najstarszą z rodzin językowych i przeciwstawiane pozostałym językom ludzkości, które zatraciły mlaski.
    Bogowie muszą być szaleni (oryginalny tytuł The Gods Must Be Crazy) - komedia przygodowa z 1980 roku osadzona w realiach Botswany i Południowej Afryki.
    Myśliwy z plemienia San
    Buszmen pijący wodę ze strusiego jaja
    Buszmeni
    Buszmeńskie rysunki naskalne
    Buszmeńskie rysunki naskalne w Zimbabwe

    Buszmeni, zwani też San – lud negroidalny, wykazujący też pewne cechy rasy żółtej.

    Uchodzi za jeden z najstarszych ludów świata. Niewykluczone, że jego przedstawiciele w epoce neolitu zamieszkiwali również tereny Europy.

    Obecnie liczą około 82 tys. osób, zamieszkując tereny Kalahari i regiony sąsiednie w Namibii, Angoli, Zimbabwe i Botswanie. Jeszcze w XVIII w. zamieszkiwali całą Południową Afrykę, ale wyparci zostali przez Burów i ludy Bantu. Przypuszczalnie wcześniej Buszmeni przed ekspansją Bantu zamieszkiwali obszary wschodniej Afryki do Somalii, nieliczne obecnie tam ludy buszmeńskie to Sandawe i Kindiga (Hadza) w południowej Tanzanii, Dorobo (Wandorobo) w górach Kenii i Boni (Waboni) w Somalii.

    Żółta rasa człowieka (inaczej rasa mongoloidalna) – według dawnych koncepcji jedna z trzech głównych, opartych na fenotypie ras człowieka (obok białej i czarnej).Burowie (także Boerowie; w języku niderlandzkim boer, wym. [bur], oznacza chłopa, rolnika, farmera) – potomkowie głównie holenderskich, flamandzkich i fryzyjskich kalwinistów, niemieckich luteran i francuskich hugenotów, którzy osiedlali się w Afryce Południowej w XVII i XVIII wieku. W mniejszej liczbie mają korzenie skandynawskie, polskie, portugalskie, włoskie, hiszpańskie, szkockie, angielskie, irlandzkie i walijskie.

    Żyją bardzo prymitywnie, np. w Namibii na skutek programu ochrony ich kultury są pozbawieni dostępu do osiągnięć współczesnej cywilizacji. Posługują się językami z rodziny języków khoisan, których cechą charakterystyczną jest występowanie dźwięków zwanych mlaskami.

    Buszmeni spędzają dużo czasu na rozmowach, żartach, muzyce i tańcach.

    Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.Język hadza (inne nazwy: hadzabi, hadzapi, hatsa, kangeju, kindiga, “tindiga” , wakindiga) – izolowany język z rodziny afrykańskich języków khoisan. Posługuje się nim mniej niż 1000 osób z następujących regionów Tanzanii: Singida (osady południowe i północno-zachodnie) na południowo-wschodnim brzegu jeziora Ejasi), Manyara (dystrykty Iramba i Mbulu), Shinyanga (w dystrykcie Masawa). Jego cechą charakterystyczną, podobnie jak w przypadku innych języków z rodziny khoisan, są tzw. mlaski. Według niektórych badaczy dialektem khoisan może być bali.

    Kobiety mają wysoki status w plemionach San, są szanowane. Mogą być przywódcami swoich rodzinnych grup. Podejmują ważne rodzinne i grupowe decyzje, mogą wchodzić w posiadanie zbiorników zawierających wodę pitną i obszarów zbierackich. Kobiety są głównie zaangażowane w zbieranie żywności, ale mogą też brać udział w polowaniu.

    Kenia (Kenya, Republika Kenii, ang. Republic of Kenya, sua. Jamhuri ya Kenya) – państwo we wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim. Państwo graniczy od północy z Somalią, Etiopią i Sudanem Południowym, od zachodu z Ugandą, a od południa z Tanzanią. Stolicą Kenii jest Nairobi.Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

    Z powodu diety niskotłuszczowej, kobiety z reguły dostają późno pierwszej miesiączki i rodzą pierwsze dziecko dopiero w wieku 18–19 lat. Przerwa pomiędzy kolejnymi urodzeniami trwa zazwyczaj około czterech lat, z powodu braku mleka w piersiach i wymogu mobilności, który czyni karmienie i noszenie więcej niż jednego dziecka w tym samym czasie trudnym.

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Namibia (Republika Namibii, ang. Republic of Namibia, afrik. Republiek van Namibië, niem. Republik Namibia) – państwo w południowo-zachodniej Afryce, leżące nad Oceanem Atlantyckim (długość wybrzeża – 1572 km). Graniczy z Angolą (długość granicy 1376 km), Botswaną (1360 km), RPA (967 km) oraz Zambią (233 km). Do 1968 Namibia funkcjonowała pod nazwą Afryka Południowo-Zachodnia.

    Tradycyjnie plemię San jest społeczeństwem egalitarnym. Mają dziedzicznych wodzów, ale ich władza jest ograniczona. Buszmeni podejmują decyzje na podstawie konsensusu, w którym to kobiety mają równe prawa głosu. Ekonomia w plemieniu San opiera się na kulturze darów. Zwyczajem jest raczej wzajemne obdarowywanie się niż kupowanie dóbr i usług.

    Egalitaryzm (od francuskiego égalité – równość) – pogląd społeczno-polityczny uznający za podstawę sprawiedliwego ustroju społecznego zasadę przyrodzonej równości wszystkich ludzi (w odróżnieniu od elitaryzmu).Język juǀʼhoan (inne warianty nazwy: Zhuǀʼhõasi, Dzuǀʼoasi, Zû-ǀhoa, JuǀʼHoansi) – jeden z języków Buszmenów (Saan) należących do fyli khoisan, używany w Botswanie i Namibii przez kilka tysięcy osób. Rozróżnia się cztery główne dialekty: epukiro, tsumkwe, rundu i omatako.

    Ciekawostki[ | edytuj kod]

  • Popularny również w Polsce film komediowy Bogowie muszą być szaleni został nakręcony częściowo w buszmeńskim języku juǀʼhoan.
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Hotentoci
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Ludy Afryki i ich mity. W: Zofia Sokolewicz: Mitologia Czarnej Afryki. Warszawa: WAiF, 1986, s. 40. ISBN 83-221-0278-X.

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Buszmeni na portalu Bradshaw Foundation
  • Botswana, Republika Botswany (ang. Republic of Botswana, tswana Lefatshe la Botswana) – państwo w południowej Afryce, bez dostępu do morza. Do 1966 Botswana była brytyjskim protektoratem pod nazwą Beczuana, dziś członek Unii Afrykańskiej. Graniczy z:Bantu – grupa plemion zaliczonych do rasy czarnej. Zamieszkująca tereny przede wszystkim stepowe w środkowej i południowej Afryce. Liczą łącznie ok. 100 mln. ludzi, trudnią się głównie rolnictwem i hodowlą. Ich organizacje plemienne zostały rozbite w XIX w. przez europejskich kolonizatorów.




    Warto wiedzieć że... beta

    Neolit (gr. néos „nowy” i líthos „kamień”), młodsza epoka kamienia, epoka kamienia gładzonego – ostatni okres epoki kamienia (poprzedzający epokę brązu). Jego charakterystyczne cechy to uprawa roślin i hodowla zwierząt oraz stałe osady. Proces ten nazwano „rewolucją neolityczną”. W neolicie rozwijały się też nowe techniki obróbki kamienia, takie jak gładzenie powierzchni i wiercenie otworów.
    Waterhole (ang. water „woda”, hole „dziura”) – wieloznaczny termin. Funkcjonują następujące znaczenia:
    Mlaski (głoski mlaszczące), rzadziej plaski, kliki (ang. clicks, niem. Schnalze) – spółgłoski spotykane w językach mlaskowych, tj. językach rodziny khoisan, niektórych językach bantu (np. w zulu czy xhosa), kilku drobnych językach kuszyckich oraz w języku damin. Polegają na nagłym otwarciu zwarcia przy różnych położeniach warg i języka bez przepływu powietrza z płuc, co wywołuje charakterystyczny „cmokający” dźwięk.
    Somalia (som. Soomaaliya; arab. الصومال, As-Sumal, Aş-Şūmāl), Federalna Republika Somalii – państwo w północno-wschodniej części Afryki położone na Półwyspie Somalijskim (zwanym „Rogiem Afryki”). Przylega do Oceanu Indyjskiego i Zatoki Adeńskiej. Na północnym zachodzie graniczy z Dżibuti, na zachodzie z Etiopią, zaś na południowym zachodzie z Kenią.
    Kalahari (Dorsland w jezyku Afrikaans) - kotlina w Botswanie, Namibii, RPA, Angoli, Zambii oraz Zimbabwe. Powierzchnia ok. 1,8 mln km².
    Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi. Ma 30,37 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.032 sek.