• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Burgenland



    Podstrony: [1] [2] 3 [4]
    Przeczytaj także...
    Esterházy (węg. Eszterházy, lub słow. Esterházi) – nazwisko rodowe starej, znaczącej węgierskiej rodziny magnackiej.Żelazna kurtyna – określenie porządku pojałtańskiego, które spopularyzował Winston Churchill 5 marca 1946 roku, podczas historycznego przemówienia w amerykańskim mieście Fulton w stanie Missouri. Wygłosił on tam zdanie o "żelaznej kurtynie" (ang. iron curtain), przebiegającej od Szczecina po Triest.
    Gospodarka[ | edytuj kod]

    Burgenland nie tworzy jednorodnego obszaru gospodarczego. Poszczególne regiony są powiązane gospodarczo i komunikacyjnie z przyległymi większymi miastami pozostałych landów – z Wiedniem, z Wiener Neustadt, z Grazem. Przejawia się to zwłaszcza w dojazdach Burgenlandczyków do pracy w zakładach przemysłowych tych miast. Burgenland jest bowiem pozbawiony większych zakładów przemysłowych – jest to kraj wysoko rozwiniętego, towarowego rolnictwa i towarzyszącego mu drobnego przemysłu spożywczego. Na wielką skalę prowadzone jest sadownictwo i winiarstwo. Produkcja zbóż i buraków cukrowych również jest wysoka, lecz napotyka trudności ze względu na rozdrobnienie gruntów rolnych – relikt prawa węgierskiego. Land nie ma znaczących złóż bogactw mineralnych. Północny Burgenland ma walory turystyczne (park narodowy wokół Jeziora Nezyderskiego), a południowy – rekreacyjne (uzdrowiska i wody mineralne).

    Powstanie Rakoczego miało miejsce na Węgrzech w latach 1703-1711 w trakcie walk Węgrów z Habsburgami. W literaturze węgierskiej i słowackiej często określane jako ostatnie powstanie kuruców.Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis.

    Burgenland jest jednym z uboższych regionów Austrii, przeciętny dochód mieszkańca nie przekracza 75% średniej dla Unii Europejskiej (w granicach sprzed 2004).

    Historia[ | edytuj kod]

    Flaga władz Burgenlandu

    Na terenach, które obecnie wchodzą w skład Burgenlandu, osadnictwo ludzkie datuje się od epoki kamienia. W czasach rzymskich zamieszkiwały te tereny, wchodzące wówczas w skład prowincji Panonia, ludy celtyckie, które później uległy romanizacji. W VI i VII wieku nastąpił okres kolonizacji słowiańskiej. Następnie tereny te infiltrowali Węgrzy, zasiedlający Wielką Nizinę Węgierską. Od połowy X wieku, po ich klęsce w bitwie nad rzeką Lech, tereny te zaczęli zasiedlać Niemcy.

    Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi – samorządowe, gromadzące wszelkiego rodzaju pamiątki z zakresu "tradycji niepodległościowych", przede wszystkim z Łodzi, regionu łódzkiego oraz wybiórczo Polski. Jego oddział "Radogoszcz" specjalizuje się w dziejach okupacji niemieckiej 1939–1945 w Łodzi i okręgu łódzkim. Jako spadkobierca Muzeum Historii Ruchu Rewolucyjnego w Łodzi (1959–1990) posiada unikatowy zbiór dokumentów, zdjęć i sztuk pięknych (obrazy, rzeźby, grafiki) z okresu PRL-u, z tego miasta i regionu.Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (od staro-wysoko-niemieckiego hab lub haw – przejście, przeprawa przez rzekę; legendarna etymologia od niem. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.

    Około 1140 granica między Marchią Wschodnią (późniejszą Austrią) a Królestwem Węgier ustaliła się na rzece Litawie. Granica ta pozostawiała dzisiejszy Burgenland (wówczas znany jako „Niemieckie Węgry Zachodnie”, niem. Westungarn, węg. Nyugatmagyarorszag) po stronie węgierskiej, mimo że był on już wtedy w przeważającej mierze zasiedlony przez ludność niemiecką. Późne średniowiecze było na tych terenach okresem niemiecko-węgierskich konfliktów granicznych. W ich toku w 1459 Burgenland został włączony do Austrii. Jednak już w pokoju soprońskim (odenburskim) z 1462 król Węgier Maciej Korwin z powrotem przyłączył te ziemie do Węgier. Konflikt terytorialny utracił znaczenie po podboju Węgier przez Turków i objęciu tronu węgierskiego przez Habsburgów po bitwie pod Mohaczem w 1526. Do czasu wyzwolenia Węgier spod okupacji tureckiej w 1699 pograniczne ziemie dzisiejszego Burgenlandu były polem walk habsbursko-tureckich. Bezpośrednią władzę na tym terenie objęli wówczas Habsburgowie.

    Góry Litawskie (niem. Leithagebirge, potocznie Leithberge) - niewysokie alpejskie pasmo górskie na granicy Dolnej Austrii i Burgenlandu w wschodniej Austrii.Węgrzy (t. Madziarzy, węg. l.poj. magyar, l.mn. magyarok) – naród europejski z grupy ludów ugrofińskich, zamieszkujący głównie własne państwo narodowe - Węgry w Europie Środkowej, posługujący się językiem węgierskim.

    W 1626 wschodnie ziemie Burgenlandu dostały się pod władzę węgierskich rodów książęcych Esterházy i Batthyány. W 1647 cesarz Ferdynand II przekazał pod władzę Węgrów pozostałą, zachodnią część Burgenlandu. W 1683 ziemie te zostały spustoszone przez Turków oblegających Wiedeń, a w latach 1703–1711 przez powstanie kuruców. Ziemie wyludnione wskutek tych wydarzeń zostały ponownie zasiedlone przez Chorwatów. W latach 1765 i 1766 doszło do buntów chłopskich. W czasach wojen napoleońskich przez kraj kilkakrotnie przechodziły wojska francuskie. Podczas rewolucji na Węgrzech w latach 1848–1849 burgenlandzki książę Ludwik Batthyány został pierwszym premierem niepodległych Węgier. Działania zbrojne w okresie Wiosny Ludów ominęły ziemie Burgenlandu.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Styria (niem. Steiermark, słoweń. Vojvodina Štajerska, wł. Stiria) – kraj związkowy w południowej Austrii. Graniczy ze Słowenią, Burgenlandem, Dolną Austrią, Górną Austrią, Salzburgiem i Karyntią. Stolicą landu jest Graz.

    Po odrodzeniu Królestwa Węgier jako części monarchii austro-węgierskiej w 1867 Burgenland pozostał częścią Węgier. Podjęta przez władze węgierskie intensywna madziaryzacja, zwłaszcza ograniczanie oficjalnego użycia języków miejscowych, wywoływała konflikty narodowościowe. Do największych tarć doszło po wprowadzeniu przymusowej nauki języka węgierskiego w 1907. W tym okresie doszło do zróżnicowania się ludności na niemiecką (i chorwacką) we wsiach i węgierską w miastach (szczególnie w Sopronie).

    Plebiscyt w Sopronie – plebiscyt terytorialny przeprowadzony w dniach 14–16 grudnia 1921 roku na pograniczu węgiersko-austriackim, w mieście Sopron (niem. Ödenburg) oraz jego najbliższych okolicach. Większość głosów (65,1%) otrzymała opcja węgierska, w związku z czym 1 stycznia 1922 roku Rada Ambasadorów zadecydowała o pozostawieniu obszaru objętego plebiscytem na Węgrzech. 20 lutego 1922 roku Austria uznała tę decyzję.Powiat Neusiedl am See (niem. Bezirk Neusiedl am See) – powiat w Austrii, w kraju związkowym Burgenland, przy granicy austriacko-węgiersko-słowackiej. Siedziba znajduje się w Neusiedl am See, starostą jest Martin Huber.

    Po rozpadzie Austro-Węgier w 1918 na terenie Niemieckich Węgier Zachodnich doszło do starć lokalnej ludności z węgierską żandarmerią. 10 listopada 1918 niemieccy i chorwaccy mieszkańcy regionu powołali w Mattersburgu „Niemiecką Radę Ludową Węgier Zachodnich” (Deutsche Volksrat für Westungarn). 11 listopada 1918 Burgenland nie został włączony w skład nowo powstałej Republiki Niemieckiej Austrii.

    Kotlina Panońska (55; węg. Kárpát-medence, serb. Panonska nizija, rum. Câmpia Panonică) – wielka równina w środkowej Europie, należąca pod względem geomorfologicznym do systemu alpejsko-karpackiego.Oberpullendorf (węg. Felsőpulya, chorw. Gornja Pulja) - miasto w Austrii, w kraju związkowym Burgenland. W 2007 liczyło 2 964 mieszkańców.

    W następstwie lokalnych konfliktów kwestia przynależności regionu stała się przedmiotem konferencji pokojowych po zakończeniu I wojny światowej. Rozważano kilka możliwości załagodzenia sporu o Burgenland, między innymi – ze względu na spory odsetek ludności chorwackiej – możliwość utworzenia „słowiańskiego korytarza” łączącego Czechosłowację i Jugosławię. Plany te jednak zostały zarzucone i traktaty w Saint Germain i w Trianon w 1919 przyznały cały Burgenland Republice Niemieckiej Austrii. Datę przekazania regionu ustalono na 28 sierpnia 1921 i został on opuszczony przez administrację węgierską, lecz objęcie go przez władze austriackie okazało się niemożliwe ze względu na postawę miejscowej ludności. Przez około miesiąc zbrojni węgierscy ochotnicy utrzymywali na terenach Burgenlandu efemeryczne węgierskie państewko Lajtabánság („Palatynat Litawski”). Dopiero mediacja Włoch pozwoliła na rozbrojenie ochotników 6 listopada 1921. Wskutek protestów węgierskich w mieście Sopron i otaczających je wsiach został przeprowadzony plebiscyt (14–16 grudnia 1921), w którym zwyciężyła opcja węgierska. W konsekwencji Rada Ambasadorów zdecydowała o pozostawieniu tego terenu przy Węgrzech.

    Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną i jednym z największych mocarstw w tamtym czasie. Państwo istniało 51 lat, od 1867 aż do rozpadu w 1918 roku i zakończenia I wojny światowej.Jennersdorf (węg. Gyanafalva, słoweń. Ženavci)– miasto w Austrii, w kraju związkowym Burgenland, siedziba powiatu Jennersdorf. Liczy 4,21 tys. mieszkańców.

    Po wcieleniu do Austrii tereny Niemieckich Węgier Zachodnich po raz pierwszy zostały nazwane Burgenlandem. Nazwa pochodzi od określenia Vierburgenland („Kraj czterech zamków”). Pochodzi od niemieckich nazw czterech węgierskich komitatów, których części złożyły się na ten kraj:

  • Pressburg (Pozsony),
  • Wieselburg (Moson),
  • Oedenburg (Sopron),
  • Eisenburg (Vas).
  • Ciekawostką jest, iż konkretnie żaden z tych czterech „zamków” nie wchodzi jednak w skład Burgenlandu. Miasto Pressburg/Pozsony zostało oddane Czechosłowacji i pod nazwą Bratysława stanowi dziś stolicę Słowacji, natomiast pozostałe są nadal częścią Węgier.

    Ośrodek zagłady Chełmno nad Nerem (niem. SS-Sonderkommando Kulmhof) – niemiecki nazistowski ośrodek zagłady Żydów założony przez Niemców we wsi Chełmno nad Nerem (niem. Kulmhof am Nehr). Funkcjonował od jesieni 1941 roku do kwietnia 1943, oraz na krótko w 1944 roku. Główne miejsce masowej zagłady ludności żydowskiej z Kraju Warty oraz więźniów łódzkiego getta.Anschluss Austrii (niem. Anschluss Österreichs - pol. przyłączenie Austrii) – wcielenie Austrii do III Rzeszy, dokonane w dniach 12 marca - 13 marca 1938.

    Burgenland stał się jednym z krajów związkowych nowo powstałej federacyjnej Republiki Austrii. Stolicą landu stało się miasto Bad Sauerbrunn. W 1925 przeniesiono ją do miasteczka Eisenstadt. Po Anschlussie land został zlikwidowany, a jego ziemie zostały włączone do okręgów Rzeszy Niederdonau i Steiermark.

    Obóz cygański w getcie; zdjęcie wykonane po deportacji jego więźniów do miejsca zagłady
    MTN-Łódź, wystawa stała „Kuźnia Romów”, ul. Wojska Polskiego 84 – widok ogólny

    Tragicznym elementem wojennych dziejów Burgenlandu jest los tamtejszych Romów i Sinti, popularnie nazywanych w Polsce Cyganami. W I połowie listopada 1941 r. wszystkich, ok. 5000 osób, Niemcy wywieźli do łódzkiego getta, gdzie został dla nich utworzony obóz (Zigeunerlager in Litzmannstadt) przy Sulzfelder str. (przed wojną Brzezińska, dziś Wojska Polskiego). Fatalne, jeszcze gorsze niż w getcie, warunki bytowania spowodowały szybko wybuch epidemii tyfusu plamistego, której w tamtych warunkach gettowa służba zdrowia nie była w stanie opanować. Kilku jej lekarzy zmarło po zakażeniu. Gdy zachorował i zmarł jego niemiecki komendant, w łódzkim Gestapo została podjęta decyzja o likwidacji jego mieszkańców i obozu. W dniach 4–12 stycznia 1942 r. pozostałych jeszcze przy życiu 4,3 tys. więźniów obozu cygańskiego wywieziono i zamordowano w tworzonym miejscu zagłady łódzkich Żydów w Chełmnie nad Nerem (Kulmhof an Nehr). Kilka dni później, 16 stycznia 1942 r., rozpoczęły się tamże pierwsze deportacje więźniów łódzkiego getta.

    Republika Niemieckiej Austrii (niem. Republik Deutschösterreich, Deutsch-Österreich) – krótkotrwałe państwo na terenie obecnej Austrii oraz częściowo Włoch, Czech, Słowenii i terenu dzisiejszej Polski, które istniało od 11 listopada 1918 roku do 21 października 1919 roku.Tranzyt – w transporcie przewóz ludzi lub towarów przez terytorium jakiegoś państwa (z jednego obcego kraju do drugiego).

    Po wojnie Burgenland znalazł się w sowieckiej strefie okupacyjnej. Lata te były okresem zastoju w rozwoju gospodarczym landu. Wojska sowieckie wycofały się w 1955, po podpisaniu traktatu pokojowego. W 1956 r. burgenlandczycy z nadgranicznych miejscowości przyjęli tysiące uciekinierów po rewolucji na Węgrzech, w czym szczególnie zasłynęli mieszkańcy miejscowości Andau (słynny most w Andau). W 1957 granica została uszczelniona (z urządzeniami alarmowymi, zasiekami i polami minowymi) i do 1989 pozostawała praktycznie martwa, stanowiąc część żelaznej kurtyny. Pola minowe usunięto w latach 1965–1971 na skutek licznych wypadków.

    Nizina – równinna lub prawie równinna wielka forma ukształtowania terenu, obszar leżący na wysokości od 0 do 300 m n.p.m..Andau (węg. Mosontarcsa) – gmina targowa w Austrii, w kraju związkowym Burgenland, w powiecie Neusiedl am See. Liczy 2,38 tys. mieszkańców (1 stycznia 2014).


    Podstrony: [1] [2] 3 [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe, ret. Alps) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².
    Step (z ukr. степ) – równina pozbawiona drzew, rzek i jezior. Step przypomina pod tym względem prerię, z tą różnicą, że preria jest z reguły zdominowana przez wysokie trawy, a step może być obszarem półpustynnym lub pokrytym trawą i krzewami (czasem w zależności od pór roku). Występuje w warunkach klimatu umiarkowanego z gorącym, suchym latem.
    Słowianie – gałąź ludów indoeuropejskich posługujących się językami słowiańskimi, o wspólnym pochodzeniu, podobnych zwyczajach, obrzędach i wierzeniach. Zamieszkują Europę wschodnią, środkową i południową oraz pas północnej Azji od Uralu po Ocean Spokojny. Stanowią najliczniejszą grupę ludności indoeuropejskiej w Europie.
    Rust (węg. Ruszt, chorw. Rušta) – miasto statutarne we wschodniej Austrii, w północnej części kraju związkowego Burgenland, na zachodnim brzegu Jeziora Nezyderskiego, ok. 6,5 km na północ od granicy z Węgrami. Ma 20,01 km² powierzchni i liczy 1 883 mieszkańców (X 2009), przez co jest najmniejszym miastem statutarnym (odpowiednik polskiego miasta na prawach powiatu) w całej Austrii. Znane jest z dużych skupisk bocianów i produkcji win.
    Mattersburg (węg. Nagymarton, chorw. Materštof) - miasto w Austrii, w kraju związkowym Burgenland, siedziba powiatu Mattersburg. Liczy 6,93 tys. mieszkańców (X 2009).
    Tyfus plamisty, dur plamisty (łac. Typhus exanthematicus) – bakteryjna choroba zakaźna, przyczyna ciężkich epidemii i śmierci milionów ludzi.
    Wzgórza Kőszeg (t. Alpy Węgierskie; węg. Kőszegi-hegység, niem. Günser Gebirge, Rechnitzer Schiefergebirge) – niewielkie pasmo gór niskich na granicy zachodnich Węgier (komitat Vas) i wschodniej Austrii (Burgenland). Jedno ze skrajnych wschodnich pasm górskich systemu alpejskiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.064 sek.