• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bukszpryt

    Przeczytaj także...
    Burta – jedna z połówek statku wodnego, a także statku powietrznego, posiadającego symetrię kadłuba (np. samolot lub sterowiec, ale już nie balon). Pojęciem tym, w zależności od potrzeb, określa się bądź całą połowę kadłuba, bądź też tylko jego poszycie. Termin stosowany także w szeregu innych określeń, np. jako strona skrzyni ładunkowej w lądowym pojeździe transportowym, pionowy brzeg kanału wodnego, połowa śluzy wodnej itd.Stenga – drugi licząc od pokładu segment wieloczłonowego masztu na jachcie, żaglowcu lub innym statku żaglowym. Stenga jest przymocowana do końcowej części kolumny masztu, do niej może być przymocowana w taki sam sposób bramstenga.
    Żagiel – rodzaj pędnika wiatrowego stosowanego do napędów żaglowców, jachtów, bojerów, żaglowozów itd. Jest to odpowiednio ukształtowany płat tkaniny (ew. innego tworzywa) rozpięty na omasztowaniu jednostek żaglowych, stawiany fałami, a kierowany szotami lub brasami (wszystko najczęściej przy użyciu wielu lin pomocniczych). Zespół żagli tworzy ożaglowanie jednostki i służy do napędzania jej. Pierwotnie żagle były szyte z brytów tkaniny (bawełna, dacron, nylon, kevlar), obecnie stosuje się też inne metody wytwarzania żagli (laminowanie, klejenie). Żagle podzielić można według kształtu, abstrahując od rodzaju ożaglowania, na trójkątne i czworokątne.
    Bukszpryt Daru Pomorza
    Bukszpryt regatowej klasy olimpijskiej 49er

    Bukszpryt (dziobak) – drzewce wystające do przodu z dziobu jednostki żaglowej, wyjątkowo mechanicznej (pancernik Potiomkin). Bukszpryt zorientowany jest poziomo, lub lekko wznosząco, najczęściej w linii wzniosu pokładu. Jego wynalezienie datuje się na XV w. a od XVII w. zaczęto go przedłużać stengą (nazywaną bomstengą lub bukszpirem) oraz bramstengą.

    Statek wodny – dość szerokie i nie do końca sprecyzowane pojęcie, zawężające określenie jednostki pływającej do takich jednostek, które mogą poruszać się samodzielnie, lub też, w myśl innych definicji, są wykorzystywane ogólnie jako środek transportu (z własnym napędem lub bez). Przykładowo w rozumieniu międzynarodowego prawa drogi morskiej statek oznacza wszelkiego rodzaju urządzenie pływające, nie wyłączając urządzeń bezwypornościowych i wodnosamolotów, używane lub nadające się do użytku jako środek transportu wodnego.Potiomkin, właściwie: Kniaź Potiomkin-Tawriczeskij (ros. Князь Потёмкин-Таврический) – rosyjski pancernik, jeden z symboli rewolucji 1905 roku w Rosji.

    Celami bukszprytu są:

  • przesunięcie mocowania olinowania stałego do przodu, co daje możliwość zwiększenia powierzchni ożaglowania jednostki (a więc i jej prędkości)
  • przesunięcie środka ożaglowania jednostki do przodu, co zwiększa jej stateczność kursową
  • Bukszpryt zwiększa całkowitą długość jednostki, co umożliwia przesunięcie części olinowania do przodu, zwiększając przez to korzystnie kąt sztagów pierwszego masztu oraz zwiększając powierzchnię sztaksli stawianych na tych sztagach. Bukszpryt umożliwia także zwiększenie liczby lin, a więc i zwiększenie liczby sztaksli.

    Wystrzał – drzewce wystające do tyłu z rufy jednostki żaglowej i zorientowane poziomo lub lekko wznoszące się ku górze. Pozwala na zwiększenie bazy podporowej dla olinowania stałego masztu znajdującego się najbliżej rufy jednostki oraz olinowania ruchomego żagla tylnego. Najczęściej występuje na jednostkach typu jol lub kecz z powodu znacznie wystającego poza obrys kadłuba bomu bezana, co powoduje konieczność przesunięcia mocowania achtersztagu oraz szotów. Współcześnie wystrzały stosuje się rzadko.Olinowanie – system lin na jachcie lub innym statku żaglowym. Stanowi obok omasztowania i ożaglowania część takielunku.

    Bukszpryt mocowany jest jarzmem do gniazda bukszprytu w kadłubie. Do jego usztywnienia stosuje się olinowanie lub łańcuchy w ilości zależnej od wielkości jednostki oraz samego bukszprytu. Od dołu nok związany jest z dziobnicą przy pomocy watersztagu rozpartego przez delfiniak (in. łabędziak lub strzała Marcina). Na boki bukszpryt usztywniany jest waterbaksztagami biegnącymi do burt lub kotbelek i rozpórkami zwanymi watersalingiem lub blindgaflem.

    49er – jacht typu skiff, będący klasą olimpijską od 2000 roku. Od 1997 klasa ta posiada własne mistrzostwa świata.Bomstenga (inne nazwy: bukszpir, kliwerbom, dziobak drugi) - drzewce będące przedłużeniem bukszprytu ku przodowi, mocowane podobnie jak stenga do masztu.

    Na mniejszych jachtach bukszpryt może być dość krótki, na większych oraz żaglowcach spełnia rolę poziomego masztu. Może być wtedy dodatkowo przedłużony bomstengą (a ta dalej bramstengą). Na dawnych żaglowcach podwieszano pod bukszprytem dodatkowe reje (blindreje), a nawet umieszczano na nim dodatkowy mały pionowy maszt w celu postawienia jeszcze jednego żagla rejowego.

    Dziób – przednia część kadłuba każdej jednostki pływającej, w przekroju poprzecznym najczęściej w kształcie zbliżonym do powiększającego się trójkąta, rzadziej prostokąta lub trapezu (np. przy łodziach płaskodennych). Na jachtach żaglowych przyjmuje się, że jest to część od stewy dziobowej do przedniego masztu. Na współczesnych, dużych okrętach podwodnych dziób ma kształt zbliżony do połowy kuli, natomiast na statkach nawodnych, głównie handlowych, stosuje się tzw. dziób gruszkowy.Blindgafel, watersaling - rozpórka stosowana na niektórych żaglowcach, oparta prostopadle o bukszpryt, zwiększająca kąt działania waterbaksztagu na bukszpryt, a przez to zwiększająca jego usztywniające działanie. Stosowana jest przy dłuższych bukszprytach lub wąskich dziobach.
    bukszpryt

    Wraz z rozwojem żeglarstwa turystycznego bukszpryty wyszły z użycia. Ich ponowne spopularyzowanie w jachtach regatowych nastąpiło wraz z wprowadzeniem asymetrycznych spinakerów. Zastosowanie bukszprytu umożliwiło wyeliminowanie spinakerbomu.

    Drzewce analogiczne do bukszprytu, ale wystające do tyłu z rufy to wystrzały. Stosowane są znacznie rzadziej od bukszprytu.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • kliwer
  • olinowanie
  • omasztowanie
  • ożaglowanie
  • takielunek
  • żagiel
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Jerzy W. Dziewulski: Wiadomości o jachtach żaglowych. Warszawa: Alma-Press, 2008, s. 351-352. ISBN 978-83-7020-358-0.
  • Omasztowanie – część osprzętu żaglowego służąca do podnoszenia, rozpinania i ustawiania żagli. Przez całe wieki drzewca były wykonywane z drewna. Obecnie produkowane są ze stopów metali lekkich (głównie glinu), oraz (rzadziej) materiałów kompozytowych, takich jak laminaty i włókna węglowe, oferujące dużą wytrzymałość przy jednoczesnej redukcji masy. Początkowo przekrój masztu był okrągły, obecnie stosuje się przekroje obłe, przypominające symetryczne profile lotnicze, które zapewniają większą sprawność układu maszt-żagiel. Z tego powodu w żeglarstwie regatowym używa się także masztów obrotowych.Środek ożaglowania – termin w żeglarstwie określający środek parcia, w którym przyłożona jest siła aerodynamiczna działająca na żagiel.




    Warto wiedzieć że... beta

    Takielunek – termin żeglarski oznaczający tę część osprzętu żaglowego na statku wodnym o napędzie żaglowym, która jest aktualnie rozmieszczona na jednostce w celu użytkowania.
    Jacht – jednostka pływająca o napędzie żaglowym lub motorowym, w zależności od konstrukcji i wyposażenia służąca najczęściej do celów turystycznych. Jachty budowane i wykorzystywane są także do rekreacji, uprawiania sportu, do celów szkoleniowych lub reprezentacyjnych.
    Bramstenga – trzecia, licząc od pokładu, część masztu żaglowca, umocowana do stengi i stanowiąca jej przedłużenie.
    Sztaksle – są to żagle rozpinane na sztagach żaglowca. W przeważającej większości przypadków są to żagle trójkątne. Na jednym sztagu wisi zazwyczaj tylko jeden sztaksel. Zazwyczaj sztaksle nie posiadają własnych drzewc.
    Blindreja - reja bukszprytu, reja żagla rozwieszanego pod bukszprytem zwanego blind żagiel lub blinder, mocowana na żaglowcach od XV do końca XVIII wieku.
    SV Dar Pomorza (Biała Fregata) – trzymasztowy żaglowiec szkolny (fregata) zakupiony przez społeczeństwo Pomorza w 1929 dla Szkoły Morskiej w Gdyni. Obecnie jest to statek-muzeum, oddział Centralnego Muzeum Morskiego.
    Spinakerbom (spi-bom) – ruchome drzewce służące do mocowania nawietrznego rogu halsowego spinakera. Podczas żeglugi bez spinakera demontowany i przechowywany na pokładzie. Spinakerbom jest utrzymywany w płaszczyźnie pionowej przez topenantę, która służy do jego unoszenia, oraz przez obciągacz spinakerbomu, który służy do jego opuszczania.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.