• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bukszpan

    Przeczytaj także...
    Krzew – roślina drzewiasta o zdrewniałej łodydze, która od nasady rozgałęzia się na wiele pędów równorzędnych. W przeciwieństwie do drzew u krzewów brak osi głównej – pnia.Drzewa – grupa roślin, do której zaliczają się największe rośliny lądowe. Grupa ta nie jest taksonem – grupuje tylko organizmy roślinne podobne morfologicznie i funkcjonalnie. Drzewa są roślinami wieloletnimi o zdrewniałych łodygach (i zwykle też korzeniach). Od innych roślin drzewiastych (krzewów i krzewinek) różnią się posiadaniem łodygi głównej (pnia) rozgałęziającej się dopiero od pewnej wysokości. Liczne rozgałęzienia wraz z listowiem tworzą koronę drzewa. Do drzew zalicza się niekiedy rośliny posiadające kłodzinę zamiast pnia zakończoną pękiem liści tj. paprocie drzewiaste, sagowcowe, palmy, pandany, juki i draceny. Bardziej zawężone definicje wyłączają wieloletnie rośliny o zdrewniałych łodygach, które nie posiadają zdolności przyrostu na grubość i nie tworzą korony ze zdrewniałych rozgałęzień łodygi. Dział botaniki zajmujący się drzewami to dendrologia (gr. δένδρον – drzewo). W Polsce kilkadziesiąt tysięcy najstarszych i najbardziej okazałych drzew podlega ochronie prawnej jako pomniki przyrody. W leksykonach lub spisach gatunków roślin drzewa bywają oznaczane symbolem przypominającym symbol Saturna lub alchemiczny symbol ołowiu, tj. podwójnie kreślone h. (Pojedynczo kreślone h, czyli ħ, oznacza krzew)
    Bukszpan zwyczajny, bukszpan wieczniezielony (Buxus sempervirens L.) – gatunek krzewu, należący do rodziny bukszpanowatych. Występuje w Afryce Północnej, Europie Środkowej i Południowej, w Azji Mniejszej i na Kaukazie, aż po Himalaje. W Polsce tylko sadzony jako roślina ozdobna.
    Buxus sinica

    Bukszpan, gryszpan (Buxus L.) – rodzaj zimozielonych drzew i krzewów z rodziny bukszpanowatych. W obrębie rodzaju wyróżnia się od ok. 30 do ponad 100 gatunków, występujących głównie w obszarze klimatu tropikalnego i podzwrotnikowego Afryki Południowej, Ameryki Środkowej i Karaibów, kilka tylko gatunków występuje w obszarach klimatu umiarkowanego Azji i Europy. Gatunkiem typowym jest Buxus sempervirens L. – zarazem gatunek najczęściej uprawiany w Polsce.

    Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).Dwuliścienne właściwe (trójbruzdowe) (Eudicotyledoneae Donoghue, Doyle et Cantino, ang. eudicots, tricolpates) — klad roślin okrytozalążkowych obejmujący rośliny dawniej zaliczane do dwuliściennych. Wyróżniony został ze względu na kryterium pochodzenia od wspólnego przodka oraz z powodu różnic w stosunku do pozostałych roślin zaliczanych niegdyś do dwuliściennych (różnych kladów wczesnych dwuliściennych) oraz kladu jednoliściennych. W odróżnieniu od tych wcześniejszych grup systematycznych, dwuliścienne właściwe cechują się trójbruzdowymi ziarnami pyłku, koncentrycznym rozmieszczeniem wiązek przewodzących oraz 4- i 5-krotnymi kwiatami.

    Systematyka[]

    Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

    Rodzaj Buxus należy do rodziny bukszpanowatych (Buxaceae), która jest rodziną siostrzaną dla rodziny Didymelaceae, wraz z nią należy do rzędu bukszpanowców (Buxales) stanowiącego jedną ze starszych linii rozwojowych dwuliściennych właściwych.

    Gatunek typowy – gatunek wyznaczony przez systematyków jako typ nomenklatoryczny rodzaju. Typ nie musi być typowym przedstawicielem reprezentowanego taksonu, nie musi też świadczyć o jego zmienności. Typ umożliwia identyfikację taksonów. Okazy będące typami przechowywane są w specjalnych kolekcjach, a miejsce przechowywania wzorca jest dokładnie znane. W razie wątpliwości można odwołać się do gatunku typowego i wyróżnionych dla niego cech diagnostycznych.Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
    Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1999)

    Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa oczarowe (Hamamelididae Takht.), nadrząd Daphniphyllanae Takht. ex Reveal, rząd bukszpanowce (Buxales Takht. ex Reveal), podrząd Buxineae Engl., rodzina bukszpanowate (Buxaceae Dumort.), podrodzina Buxoideae Burnett, plemię Buxeae Rchb. (Dumort.) Dumort., podplemię Buxinae Müll.-Arg. in DC., rodzaj bukszpan (Buxus L.).

    Didymeles – rodzaj roślin należący do monotypowej rodziny Didymelaceae. Do rodzaju należą 3 gatunki występujące w północnej części Madagaskaru oraz na Komorach.System APG III – nowoczesny system klasyfikacyjny roślin okrytonasiennych opublikowany w roku 2009 przez członków Angiosperm Phylogeny Group. W październiku 2009 członkowie Linnean Society zaproponowali klasyfikację filogenetyczną wszystkich roślin telomowych, kompatybilną z systemem APG III.
    Gatunki spotykane w uprawie w Polsce
  • Buxus balearica Lam. – bukszpan balearski
  • Buxus harlandii Hance – bukszpan Harlanda
  • Buxus microphylla Siebold & Zucc. – bukszpan drobnolistny
  • Buxus sempervirens L. – bukszpan wieczniezielony, b. zwyczajny
  • Buxus wallichiana Baill. – bukszpan Wallicha, b. indyjski
  • Pozostałe gatunki
  • Buxus acuminata Müll.Arg.
  • Buxus acunae Borhidi & O.Muñiz
  • Buxus acutata Friis
  • Buxus aneura Urb.
  • Buxus arborea Proctor
  • Buxus austroyunnanensis Hatus.
  • Buxus bahamensis Baker
  • Buxus baracoensis Borhidi & O.Muñiz
  • Buxus bartlettii Standl.
  • Buxus benguellensis Gilg
  • Buxus bissei Eg.Köhler
  • Buxus bodinieri H.Lév.
  • Buxus braimbridgeorum Eg.Köhler
  • Buxus brevipes Urb.
  • Buxus calcarea G.E.Schatz & Lowry
  • Buxus capuronii G.E.Schatz & Lowry
  • Buxus chaoanensis H.G.Ye
  • Buxus cipolinica Lowry & G.E.Schatz
  • Buxus citrifolia (Willd.) Spreng.
  • Buxus cochinchinensis Pierre ex Gagnep.
  • Buxus conzattii Standl.
  • Buxus cordata (Radcl.-Sm.) Friis
  • Buxus crassifolia (Britton) Urb.
  • Buxus cubana Baill.
  • Buxus ekmanii Urb.
  • Buxus excisa Urb.
  • Buxus flaviramea (Britton) Mathou
  • Buxus glomerata Müll.Arg.
  • Buxus gonoclada (C.Wright) Müll.Arg.
  • Buxus hainanensis Merr.
  • Buxus hebecarpa Hatus.
  • Buxus henryi Mayr
  • Buxus heterophylla Urb.
  • Buxus hildebrandtii Baill.
  • Buxus historica Borhidi & O.Muñiz
  • Buxus holttumiana Hatus.
  • Buxus humbertii G.E.Schatz & Lowry
  • Buxus ichagensis Hatus.
  • Buxus imbricata Urb.
  • Buxus itremoensis G.E.Schatz & Lowry
  • Buxus jaucoensis Eg.Köhler
  • Buxus laevigata Spreng.
  • Buxus lancifolia Brandegee
  • Buxus latistyla Gagnep.
  • Buxus leivae Eg.Köhler
  • Buxus leonii (Britton) Mathou
  • Buxus linearifolia M.Cheng
  • Buxus lisowskii Bamps & Malaisse
  • Buxus liukiuensis (Makino) Makino
  • Buxus loheri Merr.
  • Buxus macowanii Oliv.
  • Buxus macrocarpa Capuron
  • Buxus macrophylla (Britton) Fawc. & Rendle
  • Buxus madagascarica Baill.
  • Buxus malayana Ridl.
  • Buxus marginalis (Britton) Urb.
  • Buxus megistophylla H.Lév.
  • Buxus mexicana Brandegee
  • Buxus moana Alain
  • Buxus moctezumae Eg.Köhler, R.Fernald & Zamudio
  • Buxus mollicula W.W.Sm.
  • Buxus monticola G.E.Schatz & Lowry
  • Buxus moratii G.E.Schatz & Lowry
  • Buxus muelleriana Urb.
  • Buxus myrica H.Lév.
  • Buxus natalensis (Oliv.) Hutch.
  • Buxus nyasica Hutch.
  • Buxus obovata Urb.
  • Buxus obtusifolia (Mildbr.) Hutch.
  • Buxus olivacea Urb.
  • Buxus pachyphylla Merr.
  • Buxus papillosa C.K.Schneid.
  • Buxus pilosula Urb.
  • Buxus portoricensis Alain
  • Buxus pseudaneura Eg.Köhler
  • Buxus pubescens Greenm.
  • Buxus pubifolia Merr.
  • Buxus pubiramea Merr. & Chun
  • Buxus pulchella Baill.
  • Buxus purdieana Baill.
  • Buxus rabenantoandroi G.E.Schatz & Lowry
  • Buxus retusa Müll.Arg.
  • Buxus revoluta (Britton) Mathou
  • Buxus rheedioides Urb.
  • Buxus rivularis Merr.
  • Buxus rolfei S.Vidal
  • Buxus rugulosa Hatus.
  • Buxus rupicola Ridl.
  • Buxus sclerophylla Eg.Köhler
  • Buxus serpentinicola Eg.Köhler
  • Buxus shaferi (Britton) Urb.
  • Buxus sinica (Rehder & E.H.Wilson) M.Cheng
  • Buxus stenophylla Hance
  • Buxus subcolumnaris Müll.Arg.
  • Buxus triptera Eg.Köhler
  • Buxus vaccinioides (Britton) Urb.
  • Buxus vahlii Baill.
  • Buxus wrightii Müll.Arg.
  • Buxus yunquensis Eg.Köhler

  • System Reveala – nowoczesny system klasyfikacji roślin okrytonasiennych. Został opracowany przez amerykańskiego botanika Jamesa L. Reveala (ur. 1941), profesora Uniwersytetu w Maryland (USA). Po 1992 roku, kiedy to swój system opublikował Robert F. Thorne, Reveal zajął się jego korektą nomenklatoryczną. W tym też czasie zaproponował kilka nowych rozwiązań klasyfikacyjnych, początkowo na poziomie rzędów i podklas. W 1994 r. zaproponował wyróżnienie wśród okrytonasiennych 5 klas, co zaowocowało całkowicie oryginalnym ujęciem systematycznym tej grupy roślin. System ten Reveal publikował na swoich stronach internetowych i aktualizował do roku 1999. W następnych latach autor systemu wszedł w skład Angiosperm Phylogeny Group i brał udział w tworzeniu systemu APG II.Bukszpanowate (Buxaceae L.) – rodzina roślin należąca do rzędu bukszpanowców. Rozpowszechnione w uprawie jako rośliny ozdobne są niektóre gatunki z rodzajów runianka i bukszpan.

    Przypisy

    1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-20].
    2. zbiorowe: A-Z encyklopedia. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
    3. Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy liściaste A-B. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1991. ISBN 83-01-10135-0.
    4. Buxus (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-03-31].
    5. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-22].
    6. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Buxus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-22].
    Oczarowe, kotkowe (Hamamelididae Takht. 1967 dawn. Hamamelidae) - podklasa w obrębie klasy Rosopsida. Należą do niej liczne rośliny strefy umiarkowanej, w tym również pospolite drzewa liściaste.Bukszpanowce (Buxales Takht. ex Reveal) – grupa roślin stanowiąca klad w obrębie roślin okrytonasiennych, określana pomocniczo rangą rzędu przez Angiosperm Phylogeny Website lub stanowiąca rząd w innych systemach klasyfikacyjnych (np. Jamesa Reveala z 2008 r.). Bukszpanowce są jedną z kilku starszych linii rozwojowych dwuliściennych właściwych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Okrytonasienne, okrytozalążkowe (Magnoliophyta; syn. Angiospermae) – grupa (klad) roślin naczyniowych pochodzących od wspólnego przodka żyjącego prawdopodobnie w okresie karbonu (350-275 mln lat temu) i stanowiących siostrzaną linię rozwojową w stosunku do nagonasiennych. Okrytonasienne charakteryzują się zredukowanym gametofitem oraz brakiem rodni i plemni. Sporofity są pokaźne, a kwiat jest często obupłciowy. Części wytwarzające gamety to słupki i pręciki. Słupki powstają ze zrośniętych owocolistków. Pręciki zbudowane są z nitki i główki. W główce występują najczęściej 2 pylniki. W pylnikach powstają mikrospory, z których następnie rozwijają się ziarna pyłku, które wytwarzają tzw. jądra plemnikowe (nieruchome plemniki).
    Angiosperm Phylogeny Website (lub APWeb, APW) – strona internetowa stanowiąca popularne źródło aktualnych informacji taksonomicznych dotyczących roślin okrytonasiennych. Strona umieszczona jest na serwerze Missouri Botanical Garden i jest redagowana przez Petera F. Stevensa, członka Angiosperm Phylogeny Group (jednego z autorów systemu APG II z 2003 i systemu APG III z 2009). Taksonomia prezentowana na stronie bazuje na systemie APG III, ale jest uaktualniana odpowiednio do rozwoju wiedzy w zakresie filogenezy okrytonasiennych. Strona jest źródłem danych systematycznych także dla niektórych wersji językowych Wikipedii (np. angielskiej, niemieckiej, francuskiej, hiszpańskiej, polskiej).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.