• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Budowla piętrząca

    Przeczytaj także...
    Urządzenie upustowe – to w hydrotechnice element budowli hydrotechnicznej, umożliwiające przeprowadzenie wód przez stopień wodny oraz regulację wielkości przepływu. Na jednym stopniu piętrzącym często stosuje się różne urządzenia upustowe. Zestaw urządzeń upustowych dla danego stopnia wodnego projektuje się tak, aby mogły przeprowadzić określoną wielkość przepływu, tj. przepływu powodziowego o określonym prawdopodobieństwie wystąpienia. Część urządzeń upustowych danego stopnia powinna zapewniać możliwość przeprowadzenia różnych ciał stałych, np. kry lodowej, śryżu czy innych pływających przedmiotów, a także rumowiska (upusty płuczące). Ponadto stosuje się urządzenia upustowe umożliwiające całkowite opróżnienie zbiornika. Urządzenia upustowe mogą być wyposażone w zamknięcia lub być urządzeniami bez zamknięć eksploatacyjnych. Stosowane są następujące podstawowe rodzaje urządzeń upustowych:Jaz – budowla hydrotechniczna wybudowana w poprzek rzeki lub kanału piętrząca wodę, w celu utrzymania stałego poziomu rzeki dla celów żeglugowych lub (w ograniczonym zakresie) zabezpieczenia przed powodzią, zaopatrywania w wodę oraz do celów energetycznych. Równolegle do jazu czasami buduje się też śluzy umożliwiające żeglugę poniżej jazu i przepławki dla ryb.
    Prawo budowlane – najważniejsza polska ustawa z zakresu projektowania, budowy, nadzoru, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz zasad działania organów administracji publicznej w tym zakresie.
    Budowle piętrzące
    Zapora betonowa (Zapora Solińska)
    Zapora ziemno-betonowa (Jezioro Czorsztyńskie)
    Zapora ziemna (Zbiornik Świnna Poręba)
    Jaz z zamknięciem klapowym (Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław II)
    Jaz kozłowo-iglicowy (Jaz Psie Pole)
    Wał przeciwpowodziowy (Wrocław, Grobla Szczytnicko-Bartoszowicka)
    Stopień wodny (Stopień Wodny Rędzin)

    Budowla piętrząca – rodzaj budowli hydrotechnicznej umożliwiający stałe lub okresowe piętrzenie wody (a także innych substancji płynnych lub półpłynnych), ponad przyległy teren albo akwen. Podstawowym aktem prawnym w Polsce definiującym wymagania techniczno-budowlane dla budowli piętrzących jest wydane na podstawie odpowiedniej delegacji ustawowej, zawartej w Prawie budowlanym, rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie.

    Park Wschodni (niem. Ostpark), to park miejski położony w południowo-wschodniej części Wrocławia. Położony jest na obszarze zawartym pomiędzy ramionami rzeki Oława – Oława Dolna otacza park od północy, natomiast Oława Górna opływa park od wschodu i następnie południa, a zawracając ku północy, zamyka teren parku od zachodu, by na północno-zachodnim krańcu parku połączyć się z Oławą Dolną. Obie odnogi połączone są ponadto przecinającą park strugą, wypływającą z Oławy Górnej. Jest więc położony na dwóch wyspach, utworzonych przez odnogi rzeki Oława. Oprócz głównych ramion Oławy, przez park przebiega kilka mniejszych, nienazwanych cieków. Tylko niewielka część obszaru wyspy zachodniej zajęta jest pod nieduży zespół ogródków działkowych, położonych w północnej jej części. Jedyną, dostępną obecnie drogą do parku, jest gruntowa droga biegnąca od ulicy Krakowskiej, przez Most Parkowy. Wjazd na teren parku jest zabroniony, ale istnieje dojazd do ogródków działkowych. Przed mostem znajduje się nieduży, ogólnodostępny parking. Pieczę nad Parkiem Wschodnim sprawuje Zarząd Zieleni Miejskiej podległy Departamentowi Architektury i Rozwoju Urzędu Miejskiego Wrocławia. Obecna nazwa parku obowiązuje na podstawie § 1 pkt 4 uchwały nr LXXI/454/93 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 9 października 1993 roku w sprawie nazw parków i terenów leśnych istniejących we Wrocławiu.Teren - każdy dowolnie określony fragment powierzchni lądowej. Termin spełniający taką samą funkcję jak akwen w odniesieniu do powierzchni wodnej.

    Budowlami piętrzącymi są między innymi:

  • jazy
  • zapory
  • zastawki
  • W każdej budowli piętrzącej można wyróżnić stanowisko górne i dolne. Przeprowadzenie wody ze stanowiska górnego do dolnego odbywa się poprzez odpowiednie urządzenia upustowe takie jak przelewy, spusty czy sztolnie. Budowle piętrzące mogą być wyposażone w zamknięcia lub być budowlami bez zamknięć. Przykładem budowli piętrzącej bez zamknięć jest jaz stały. Wiele budowli piętrzących wyposażonych jest w zamknięcia umożliwiające sterowanie w określonym zakresie wielkością przepływu oraz poziomem wody stanowiska górnego.

    Przepływ - ruch płynu, podstawowe pojęcie z zakresu kinematyki płynów. W ujęciu ogólnym przepływ można scharakteryzować tzw. metodą Eulera przez podanie pola prędkości płynu, czyli zależności prędkości od współrzędnych przestrzennych i czasu.Jaz Psie Pole – jaz kozłowo-iglicowy, położony we Wrocławiu, wybudowany w ramach Stopnia Wodnego Psie Pole. Jaz piętrzy wody odnogi rzeki Odry – w 2,930 km Starej Odry. Jaz został wybudowany podczas realizacji inwestycji z zakresu hydrotechniki prowadzonej we Wrocławiu, polegającej na przebudowie drogi wodnej na rzece Odra prowadzącej do i przez miasto, ale z pominięciem centrum miasta, tj. Śródmiejskiego Węzła Wodnego. Inwestycja ta była przeprowadzona w latach 1892-1897 i polegała na budowie nowego szlaku żeglugowego, głównie pod kątem możliwości przewozu drogą wodną materiałów masowych, szczególności węgla z Górnego Śląska. W tym celu, częściowo istniejącym wcześniej korytem, służącym do odprowadzenia wód wezbraniowych i powodziowych, a częściowo nowym Kanałem Miejskim przeprowadzono nową drogę wodną, tzw. Drogę Wielkiej Żeglugi, Wrocławski Szlak Miejski.

    Uwagi

    1. podstawowe rozporządzenie dotyczące budowli piętrzących określające warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie określa, iż budowla piętrząca umożliwia piętrzenie wody oraz innych substancji płynnych lub półpłynnych; tym samym używane w dalszej części artykułu określenie woda, należy rozumieć jak w wymienionym przepisie: iż dotyczyć to może nie tylko wody ale i innych substancji płynnych lub półpłynnych
    2. odpowiednia delegacja ustawowa zawarta jest w art. 7 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego

    Przypisy

    1. Dz. U. z 2007 r. Nr 86, poz. 579 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie
    2. Dz. U. z 2016 r. poz. 290 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

    Bibliografia[]

    1. Wiesław Depczyński, Andrzej Szamowski: Budowle i zbiorniki wodne. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 1997, seria: Inżynieria Środowiska. ISBN 83-87012-66-1. (pol.)
    2. Zbigniew Szling, Jan Winter: Drogi wodne śródlądowe. Wrocław: Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej, 1988, seria: skrypt budownictwo. (pol.)
    3. Jan Kulczyk, Jan Winter: Śródlądowy transport wodny. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2003. (pol.)
    Jezioro Czorsztyńskie (Zbiornik Czorsztyński) – zaporowy zbiornik wodny na rzece Dunajec, w Kotlinie Nowotarskiej, pomiędzy Pieninami i Gorcami. Powstał przez zbudowanie w Niedzicy zapory wodnej pomiędzy Pieninami Spiskimi i Właściwymi.Rozporządzenie – akt normatywny wydany na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Rozporządzenie stanowi jedno ze źródeł prawa powszechnie obowiązującego, obok Konstytucji, ratyfikowanych umów międzynarodowych, ustaw oraz aktów prawa miejscowego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    Budowla hydrotechniczna – budowla służąca gospodarce wodnej, kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z wód. Pojęcie budowli hydrotechnicznej obejmuje także urządzenia i instalacje techniczne związane z daną budowlą. Budowle hydrotechniczne można podzielić na:
    Jaz zastawkowy, stawidło – to rodzaj jazu wyposażonego w zamknięcia płaskie, na tyle duże, że do ich przemieszczania niezbędne jest zastosowanie prostego mechanizmu, napędzanego najczęściej ręcznie. Stosowane jest przemieszczanie zamknięcia za pośrednictwem listew palczastych, łańcuchów, kół zębatych i ślimaków. Obsługa takiego zamknięcia wykonywana jest ręczenia za pomocą korby, rzadziej stosuje się napęd elektryczny. Jako zamknięcie tego rodzaju jazu stosuje się płaskie zastawki drewniane, zespolone kształtownikami stalowymi, lub zasuwy całkowicie stalowe. Stosowane są również zasuwy dwudzielne dla większych wysokości zamknięcia. Jaz zastawkowy jest więc stopniem wodnym większym od zastawki, w której niewielka wielkość zamknięcia pozwala na ręczne zakładanie i otwieranie zamknięcia, i mniejszym od innych jazów z zamknięciami, w których wielkość zamknięcia wymusza konieczność stosowania odpowiednich siłowników.
    Delegacja ustawowa - przeniesienie przez pewien organ władzy państwowej, prawa do wykonywania części jego kompetencji na inny organ.
    Jaz Iława – jaz piętrzący znajdujący się w nurcie Iławki przy ul. Kościuszki w Iławie jest nierozerwalnym elementem całego systemu hydrotechnicznego Kanału Iławskiego, który jest związany z Kanałem Elbląskim objętym ochroną prawną.
    Zbiornik Świnna Poręba – będący w budowie zaporowy zbiornik retencyjny na Skawie. Jego ukończenie zaplanowane było na rok 2015.
    Akwen – każdy dowolnie określony fragment powierzchni wodnej. Termin spełniający taką samą funkcję jak teren w odniesieniu do powierzchni lądowej.

    Reklama