• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Budapeszt



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Allianz SE – (SE to jest Spółka europejska) niemiecka firma ubezpieczeniowa, notowana na giełdzie we Frankfurcie nad Menem w indeksie DAX. Allianz działa w 70 krajach na całym świecie i obsługuje 78 mln klientów, świadcząc im usługi z zakresu ubezpieczeń majatkowych, życiowych oraz zarządzania aktywami. W niektórych krajach spółka prowadzi także działalność bankową.Klaudiusz, Tiberius Claudius Drusus Nero Germanicus, oficjalna tytulatura cesarska: Tiberius Claudius Caesar Augustus Germanicus (ur. 1 sierpnia 10 p.n.e. w Lugdunum w Galii, zm. 13 października 54 n.e.) – historyk, czwarty cesarz rzymski od 25 stycznia 41 roku do swojej śmierci, syn Druzusa Starszego i Antonii Młodszej; bratanek cesarza Tyberiusza, stryj cesarza Kaliguli, brat Germanika.

    Budapeszt (węg. Budapest; przymiotnik: budapeszteński) – stolica i największe miasto Węgier, położone w północnej części kraju, nad Dunajem. Formalnie stworzony został w latach 1872-73 z trzech połączonych ze sobą miast: Budy i Óbudy na prawym brzegu Dunaju (geograficznie – Średniogórze Zadunajskie) oraz Pesztu – na lewym (geograficznie – Średniogórze Północnowęgierskie i Wielka Nizina Węgierska).

    Stefan I Święty, zw. Węgierskim (ur. ok. 969, zm. 15 sierpnia 1038) - książę Węgier od 997 roku, król od 1001 roku z dynastii Arpadów. Pierwszy węgierski władca koronowany na króla. W ciągu swojego panowania zjednoczył węgierskie plemiona w jedno feudalne państwo. Znacznie powiększył terytorium Węgier oraz doprowadził do końca proces ich chrystianizacji. Założyciel dwóch arcybiskupstw w Ostrzyhomiu i Kalocsy oraz ośmiu biskupstw, święty Kościoła katolickiego.Pałac Sztuk w Budapeszcie (Művészetek Palotája, w skrócie MŰPA) znajduje się przy ulicy Komor Marcell útca 1, jest nowoczesnym budynkiem wzniesionym nad brzegiem Dunaju obok mostu Lágymányos w pobliżu nowego budynku Teatru Narodowego. Budynek został oddany do użytku 14 marca 2005 roku.

    Budapeszt to jedna z najważniejszych metropolii Europy Środkowej a także 8. najludniejsze miasto wśród stolic Europy. Stanowi wielki ośrodek kulturalny (biblioteka narodowa, liczne muzea, galerie, teatry, opera) i naukowy (Akademia Nauk, uniwersytet (od 1635), politechnika (od 1782), Akademia Sztuk Pięknych, wiele innych uczelni i instytutów badawczych). Jest też ważnym centrum turystycznym i uzdrowiskowym (kompleksy balneologiczne).

    Budapest Honvéd FC – węgierski wielosekcyjny klub sportowy z siedzibą w Budapeszcie. W sezonie 2011/2012 sekcja piłkarska klubu uczestniczy w rozgrywkach OTP Bank Liga (NB I).Ignacy Filip Semmelweis (węg.: Semmelweis Ignác Fülöp) (ur. 1 lipca 1818 w Budzie, zm. 13 sierpnia 1865 w Döbling koło Wiednia) − lekarz pochodzący z rodziny węgierskich Żydów, który położył podwaliny pod nową gałąź medycyny – antyseptykę, która zajmuję się kwestią niszczenia drobnoustrojów poprzez odkażanie. Znalazła ona zastosowanie w położnictwie i chirurgii. Niemniej jednak Ignaz Semmelweis nie potrafił precyzyjnie wyjaśnić mechanizmu zakażenia, w jego czasach bowiem nie znano jeszcze bakterii i wirusów. Jego teoria nie znalazła więc uznania w środowiskach lekarskich. Podchwycił ją dopiero w 1877 r., a zatem już po śmierci Semmelweisa angielski chirurg Joseph Lister, wprowadzając w szpitalach, w których pracował dezynfekcje rąk i narzędzi chirurgicznych kwasem karbolowym.

    Budapeszt jest uznawany za metropolię globalną. Obecny kształt terytorialny przybrał w roku 1950, gdy przyłączono do niego 23 okoliczne miejscowości, dzięki czemu obszar miasta zwiększył się 2,5 raza, zaś ludność – 1,5 raza. Dzisiejszy Budapeszt jest podzielony na 23 dzielnice z własnymi zarządami. Całym miastem zarządza Samorząd Stołeczny (Fővárosi Önkormányzat).

    Mohacz (węg. Mohács, chor., serb. i bunjevac – Mohač lub Мохач, niem. Mohatsch, tur. Mohaç) – węgierskie miasto nad Dunajem, położone 185 km na południe od Budapesztu. Mohacz należy komitatu Baranya i stanowi ośrodek administracyjny wchodzącego w jego skład powiatu Mohacz.Ikarus – przedsiębiorstwo specjalizujące się w produkcji autobusów. Jego główna siedziba mieściła się w Budapeszcie na Węgrzech. Ikarus należał do 2006 roku do koncernu Irisbus.

    Spis treści

  • 1 Pochodzenie nazwy
  • 2 Historia
  • 2.1 Okres rzymski
  • 2.2 Średniowieczne miasto
  • 2.3 Okres rozkwitu
  • 2.4 Okupacja turecka
  • 2.5 Pod władzą Habsburgów
  • 2.6 Rosnąca metropolia
  • 2.7 Okres międzywojenny
  • 2.8 II wojna światowa
  • 2.9 Rządy komunistyczne
  • 2.10 Współczesność
  • 3 Geografia
  • 3.1 Położenie
  • 3.2 Klimat
  • 4 Demografia
  • 5 Administracja
  • 5.1 Wybory
  • 5.2 Burmistrz Budapesztu
  • 5.3 Rada Stolicy
  • 5.4 Dzielnice Budapesztu
  • 6 Gospodarka
  • 7 Transport
  • 8 Kultura
  • 8.1 Muzea
  • 8.2 Teatry
  • 8.3 Wydarzenia kulturalne
  • 9 Nauka i szkolnictwo wyższe
  • 9.1 Uniwersytety budapeszteńskie
  • 10 Turystyka
  • 10.1 Łaźnie lecznicze
  • 10.2 Najważniejsze obiekty
  • 11 Sport
  • 11.1 Drużyny sportowe Budapesztu
  • 12 Polonica
  • 13 Miasta partnerskie
  • 14 Przypisy
  • 15 Bibliografia
  • 16 Linki zewnętrzne
  • Wielka Nizina Węgierska (554-555; węg. Alföld lub Nagyalföld, słow. Veľká dunajská kotlina, niem. Große Ungarische Tiefebene) – jedna z trzech jednostek podziału geograficznego Kotliny Panońskiej, zajmująca jej część na wschód od doliny Dunaju.Ganz-MÁVAG - węgierska fabryka pojazdów szynowych z siedzibą w Budapeszcie powstała w 1959 r. z połączenia dwóch firm:

    Pochodzenie nazwy[]

    Nazwa Buda stosowana była w czasach Arpadów na określenie osady zbudowanej na miejscu dawnego grodu rzymskiego Aquincum. Według średniowiecznych kronik węgierskich nazwa ta pochodziła od imienia Bledy - brata wodza Hunów, Attyli, jednak prawdą jest w tej teorii tylko to, że nazwa mogła rzeczywiście oznaczać imię (w kronikach trafiały się osoby o imieniu Buda). Inna teoria mówi, że nazwa Buda jest związana ze słowiańskim słowem woda, z wodą (aqua) związana zaś jest też nazwa rzymskiego grodu Aquincum. Po wybudowaniu zamku nieco na południe od starej osady (tuż po najazdach tatarskich w latach 40. XIII w.), zaczęto ją nazywać Óbuda (Stara Buda), zaś zamek z podgrodziem – Újbuda (Nowa Buda), a potem Buda.

    MTK Budapest FC – węgierski klub piłkarski z siedzibą w Budapeszcie. W sezonie 2012/2013 klub uczestniczy w rozgrywkach Nemzeti Bajnokság I.Europa Środkowa – region położony pomiędzy różnie definiowanymi Europą Zachodnią i Europą Wschodnią. Europa Północna, Południowa i Południowo-Wschodnia również wpływają na zakres tego pojęcia, w zależności od ujęcia ich granic. Pojęcie rozumiane jest różnie w zależności od okresu historycznego.

    Jeśli chodzi o Peszt, to według jednej z teorii jego nazwa pochodzi od greckiej nazwy Pession, którą Klaudiusz Ptolemeusz w dziele Geographike Hyphegesis w II w. n.e. określał rzymską twierdzę położoną naprzeciwko Aquincum (koło obecnego Mostu Elżbiety; gród i twierdza stanowiły element rzymskiego limes). Druga teoria związana jest z ze słowiańskim słowem oznaczającym jaskinię lub pieczarę, które to słowo średniowieczni Węgrzy przejęli na określenie pieca (w dialekcie dzisiejszych Seklerów piec to właśnie pest, podczas gdy w literackim węgierskim – kemence). Nazwę Pest-hegy otrzymała obfitująca w małe jaskinie i burzliwe źródełka Góra Gellerta, nazwę Pest-rév – położona u stóp góry przystań przeprawy przez Dunaj (rév – przystań), a później – osada założona po drugiej stronie rzeki.

    Raoul Wallenberg, Raul Wallenberg (ur. 4 sierpnia 1912 w Lidingö, zm. prawdopodobnie 16 lipca 1947 w ZSRR) – szwedzki dyplomata.Jaskinia na Wzgórzu Zamkowym (węg. Budai Vár-barlang) – jaskinia w Budapeszcie we Wzgórzu Zamkowym, położonym w południowo-wschodniej części Gór Budzińskich, wzdłuż Dunaju. Pierwotnie była tworem naturalnym, powstałym w wyniku wymywania przez gorące źródła podziemnych przestrzeni między pokrywającymi wzgórze wapieniami i trawertynami a leżącym niżej marglem. Naturalne pustki łączono z piwnicami domów i ze studniami, a później dokonywano również poważniejszych przekształceń. System piwniczno-jaskiniowy sięga 12 m głębokości i wraz z fragmentami wykonanymi przez człowieka ma 10 000 metrów długości.

    Zarówno Peszt jak i Budę określano już od pocz. XIX w. wspólną nazwą Pest-Buda – taka kolejność oznaczała, że ważniejszym miastem jest Peszt, który był stolicą kraju; Buda zaś była siedzibą króla. Ponieważ jednak język węgierski nie lubi zbitek spółgłoskowych, wygodniejszą w użyciu nazwą stała się forma Buda-Pest (zmianę tę propagował hr. István Széchenyi). Po połączeniu obu miast w 1872 r. naturalną nazwą stała się forma Budapeszt.

    Węgierska Akademia Nauk (WAN) węg: Magyar Tudományos Akadémia (MTA) – jej inicjatorem i założycielem był hrabia István Széchenyi, który w roku 1825 na założenie towarzystwa naukowego przeznaczył roczny dochód swoich dóbr. Za jego przykładem poszli liczni inni węgierscy arystokraci i posłowie. Celem towarzystwa było krzewienie nauki, kultury i sztuki w języku węgierskim. Obecna nazwa (Węgierska Akademia Nauk) pochodzi z 1845, a neorenesansowy gmach obecnej siedziby głównej z 1865 roku. Jednym z priorytetowych celów wydziału lingwistycznego akademii jest regulowanie języka węgierskiego.Stambuł (tur. İstanbul) – największe i najludniejsze miasto Turcji i jej centrum kulturalne, handlowe oraz finansowe. Rozciąga się od północnego wybrzeża morza Marmara po obu stronach Bosforu, cieśniny morskiej między Morzem Śródziemnym a Morzem Czarnym. Położenie zarówno w europejskiej Tracji, jak i azjatyckiej Anatolii sprawia, że Stambuł jest jedną z dwóch (obok rosyjskiego miasta Magnitogorsk) metropolii świata znajdujących się na dwóch kontynentach.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Ostrogoci, Goci wschodni lub Greutungowie (dosł. "ludzie stepu") – jedno z plemion germańskich. W 378 r. n.e. Ostrogoci wspomogli Wizygotów w bitwie pod Adrianopolem, w wyniku której zginął cesarz rzymski Walens. Nowy cesarz zgodził się na zamieszkanie przez Ostrogotów Dacji i Mezji pod warunkiem, że nie będą nękać Konstantynopola.
    László Papp (ur. 25 marca 1926 r. w Budapeszcie, zm. 16 października 2003 r. tamże) – węgierski bokser, trzykrotny mistrz olimpijski w kategorii średniej i lekkośredniej (Londyn (1948), Helsinki (1952) i Melbourne (1956).
    Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.
    Pomnik Obrońców Twierdzy Przemyśl w Budapeszcie znany bardziej w Polsce pod nazwą pomnik Obrońców Przemyśla, a na Węgrzech jako Przemysl emlékmű lub po prostu Przemysl – pomnik w Budapeszcie położony II Dzielnicy niedaleko mostu Małgorzaty, na prawym brzegu Dunaju. Monument upamiętnia tysiące Węgrów poległych w trakcie pierwszego i drugiego oblężenia Przemyśla w latach 1914–1915 w okresie I wojnie światowej.
    Terror Háza (Dom Terroru) – muzeum w Budapeszcie, które stanowi jednocześnie pomnik ofiar totalitaryzmu na Węgrzech i bohaterów rewolucji 1956. Inicjatorem utworzenia muzeum był centroprawicowy premier Viktor Orbán. Otwarto je 24 lutego 2002.
    SAAB ("Svenska Aeroplan Aktie Bolaget") - oddział motoryzacyjny szwedzkiego przedsiębiorstwa lotniczego założonego w 1937 roku w Linköping powstały w 1947 roku wytwarzający samochody osobowe.
    Budapesti Helyiérdekű Vasút, BHÉV, HÉV – węgierska naziemna kolejka podmiejska, którą zarządza BKV. Kursuje od dzielnic Budapesztu do miast leżących w okolicach stolicy (20-50 km od miasta). Kolejką można podróżować zarówno w obrębie Budapesztu, jak i poza granice miasta. Obecnie istnieje pięć linii HÉV.

    Reklama