• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bułgarskie odrodzenie narodowe



    Podstrony: [1] [2] 3
    Przeczytaj także...
    Egzarchat Bułgarski (bułg. Българска екзархия) - autokefaliczny Kościół prawosławny funkcjonujący na ziemiach bułgarskich pod panowaniem tureckim, a następnie w niepodległej Bułgarii, w latach 1870-1953.Bułgarzy – naród z grupy południowych Słowian, zamieszkujący głównie Bułgarię, w mniejszej liczbie także Macedonię, Grecję, Ukrainę i Mołdawię.
    Literatura i sztuka okresu odrodzenia narodowego[]
    Luben Karawełow
    Christo Botew
    Monaster Rylski

    Literatura bułgarskiego odrodzenia narodowego rozwijała się pod wpływem współczesnego piśmiennictwa rosyjskiego i francuskiego. Pierwszym utworem poetyckim odrodzenia narodowego był poemat Najdena Gerowa Stojan i Rada z 1845. Tematyka narodowowyzwoleńcza weszła do literatury bułgarskiej za sprawą Georgiego Rakowskiego, autora poematów opisujących walki hajduków przeciwko Turkom. Najwybitniejszym poetą epoki odrodzenia narodowego był Christo Botew, autor kilkudziesięciu wierszy, w których dominowała tematyka związana z walką o wolność. Obok poezji rozwijała się bułgarska opowieść. Najważniejszymi twórcami uprawiającymi ten gatunek byli Ilija Błyskow, Wasil Drumew, a przede wszystkim Luben Karawełow. Dwaj pierwsi tworzyli opowieści w duchu romantycznym, ostatni wprowadził do Bułgarii opowieść realistyczną. Bułgarski dramat zaczął rozwijać się za sprawą sztuk Dobriego Wojnikowa oraz Wasila Drumewa, którego sztuka Iwanko, morderca Asena była pierwszym wartościowym bułgarskim utworem dramatycznym.

    Dobri Wojnikow, (ur. 10 listopada 1833 w Szumenie, zm. 27 marca 1878 w Tyrnowie) – pierwszy bułgarski dramatopisarz i działacz kulturalno-oświatowy w Szumenie. Tworzył podręczniki, wiersze i dialogi. W Braile kontynuował działalność wśród bułgarskich imigrantów, wydawał tygodnik kulturalno-oświatowy "Dunawska zora", zorganizował stowarzyszenie teatralne. Był autorem wielu dramatów historycznych, m.in. Wojwoda Stojan, 1866), oraz komedii obyczajowych: Kriworazbranata ciwilizacija (1871), Poewropejczwane na turczina (1876).Paisjusz (Paisij) Chilendarski (bg. Паисий Хилендарски, ur. ok. 1722 w Bansko, zm. w 1773 w Asenowgradzie) – pisarz bułgarski, mnich prawosławny.

    W procesie odrodzenia narodowego ogromną rolę odegrała bułgarska prasa, zwłaszcza pisma „Gajda”, „Makedonija” (1866–1872; obydwa redagował Petko Sławejkow), „Dunajski Łabędź” (1860–1861), „Przyszłość” (1861; oba wydawał Georgi Rakowski), „Lud” (1867–1869; redagował Iwan Kasabow), „Wolność” (1869–1874) i „Niepodległość” (1873–1874; redagował Ljuben Karawełow). W latach 1856–1876 oprócz gazet zajmujących się bieżącą publicystyką Bułgarzy wydawali również 34 pisma o charakterze literackim i naukowym, wśród których czołowe miejsce zajmowały „Zeszyty Periodyczne” redagowane przez Marina Drinowa.

    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Abdülaziz (ur. 8 lub 9 lutego 1830 w Konstantynopolu, zm. 4 czerwca 1876 tamże) – sułtan osmański w latach 1861–1876.

    Okres odrodzenia narodowego sprzyjał również rozwojowi architektury bułgarskiej, głównie sakralnej. Najważniejszą powstałą wówczas budowlą był przebudowany Monaster Rylski. Znaczną wartość architektoniczną przedstawiają również cerkiew Matki Bożej w Pazardżiku, monaster Zaśnięcia Matki Bożej w Baczkowie oraz monaster Przemienienia Pańskiego w okolicach Tyrnowa. W zakresie budownictwa świeckiego wyróżniają się bogato rzeźbione drewniane domy fundowane przez kupców bułgarskich.

    Patriarchat Konstantynopolitański (Ekumeniczny) – starożytny Kościół, którego początki sięgają czasów apostolskich. Zgodnie z Tradycją, został założony przez apostoła Andrzeja, który głosił Ewangelię w Azji Mniejszej, w okolicach Morza Czarnego, Tracji i Achai. Z tego też powodu Patriarchat Ekumeniczny ustanowił dzień pamięci świętego (30 listopada, 13 grudnia) dniem Tronu Patriarszego. Apostolskość tego Kościoła jest również związana z osobą apostoła i ewangelisty Jana Teologa, który nauczał w Azji Mniejszej. Napisaną przez siebie Apokalipsę zaadresował on do „siedmiu kościołów w Azji”: w Efezie, Smyrnie, Pergamonie, Tiatyrze, Sardes, Filadelfii i Laodycei, które od IV wieku znajdują się w jurysdykcji Konstantynopola. W rzeczywistości początki tego Kościoła zbiegają się z ustanowieniem w Konstantynopolu stolicy cesarstwa rzymskiego w 330 roku. W tym też okresie wyłączono Konstantynopol z jurysdykcji metropolii Heraklei i przyznano jego biskupowi honorowe pierwszeństwo zaraz po Rzymie.Klemens, imię świeckie Wasił Drumew (ur. ok. 1841 w Szumenie, zm. 1901 w Wielkim Tyrnowie) - bułgarski biskup prawosławny, pisarz i działacz polityczny.

    W malarstwie bułgarskim okresu odrodzenia wykształciły się trzy szkoły ikonopisania: samokowska, triawneńska i bańska. Ikonograf Zachariasz tworzył ikony i freski realistyczne, zajmował się również malarstwem portretowym. Od lat 50. XIX w. malarze bułgarscy obok obrazów religijnych tworzyli również obrazy o tematyce historycznej, pejzaże i portrety. Najwybitniejszymi twórcami bułgarskimi byli Stanisław Dospewski i Nikołaj Pawłowicz.

    Cerkiew św. Szczepana (tr Sveti Stefan Kilisesi, bg Църква Свети Стефан) w Stambule – prawosławna cerkiew, zwana również Kościołem Bułgarskim. Znajduje się nad Złotym Rogiem w dzielnicy Balat. Należy do Bułgarskiej Cerkwi Prawosławnej.Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија/ Republika Srbija – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie federacji Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie. De facto na południu Serbia graniczy z Kosowem, którego jednostronnie ogłoszoną niepodległość uznała część państw świata. Od 29 lutego 2012 r. kraj ten posiada status oficjalnego kandydata do Unii Europejskiej, a w czerwcu 2013 UE wyraziła zgodę na rozpoczęcie rozmów akcesyjnych w styczniu 2014.

    Przypisy

    1. T. Czekalski: Bułgaria. Warszawa: TRIO, 2010, s. 12-14. ISBN 9788374362528.
    2. T. Wasilewski: Historia Bułgarii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 149-152. ISBN 8304024667.
    3. M. Ławreszuk: Prawosławie wobec tendencji nacjonalistycznych i etnofiletystycznych. Studium teologiczno-kanoniczne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper, 2009, s. 185. ISBN 9788375070453.
    4. T. Czekalski: Bułgaria. Warszawa: TRIO, 2010, s. 14. ISBN 9788374362528.
    5. T. Wasilewski: Historia Bułgarii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 136-137. ISBN 8304024667.
    6. T. Wasilewski: Historia Bułgarii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 138-139. ISBN 8304024667.
    7. T. Czekalski: Bułgaria. Warszawa: TRIO, 2010, s. 16-17. ISBN 9788374362528.
    8. T. Wasilewski: Historia Bułgarii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 148-149. ISBN 8304024667.
    9. T. Wasilewski: Historia Bułgarii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 183-185. ISBN 8304024667.
    10. T. Wasilewski: Historia Bułgarii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 150-151. ISBN 8304024667.
    11. T. Wasilewski: Historia Bułgarii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 152-153. ISBN 8304024667.
    12. M. Ławreszuk: Prawosławie wobec tendencji nacjonalistycznych i etnofiletystycznych. Studium teologiczno-kanoniczne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper, 2009, s. 188. ISBN 9788375070453.
    13. I. Dimitrov, Bulgarian Christianity [w:] red. Parry K.: The Blackwell Companion to Eastern Christianity. Victoria: Blackwell Publishing, 2007, s. 57-61.
    14. Rubacha J.: Bułgarski sen o Bizancjum. Polityka zagraniczna Bułgarii w latach 1878-1913. Warszawa: Neriton, 2004, s. 43.
    15. T. Czekalski: Bułgaria. Warszawa: TRIO, 2010, s. 57. ISBN 9788374362528.
    16. E. Znamierowska-Rakk, Działalność egzarchatu bułgarskiego na polu formowania świadomości narodowej Słowian macedońskich u schyłku niewoli osmańskiej [w:] M. Kawka, I. Stawowy-Kawka, Tożsamość narodowa w społeczeństwie multietnicznym Macedonii, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2008, ISBN 978-83-233-2481-2, s.44-47.
    17. I. Kaliganow, I. Kraszeninnikowa, Anfim I [w:] Prawosławnaja Encikłopiedija, t. II, Cerkowno-naucznyj centr „Prawosławnaja Encikłopiedija”, Moskwa 2001, s. 719-720.
    18. Markowa Z.: Byłgarskata Ekzarchija 1870-1879. Sofia: Izdatelstwo na Byłgarskata Akademija na Naukite, 1989, s. 49.
    19. T. Wasilewski: Historia Bułgarii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 184. ISBN 8304024667.
    Petko Raczew Sławejkow (ur. 17 listopada 1827 w Tyrnowie - zm. 1 lipca 1895 w Sofii), bułgarski poeta, folklorysta, publicysta i polityk; czołowy twórca i działacz odrodzenia narodowego, ojciec Pencza. Członek i jeden z przywódców bułgarskiej Partii Liberalnej. Pełnił funkcję marszałka parlamentu bułgarskiego (1880), był również ministrem oświaty (1880) oraz ministrem spraw wewnętrznych (1880-1881) w pierwszym rządzie Petko Karawełowa a następnie w latach 1884-1885 ponownie ministrem spraw wewnętrznych w drugim gabinecie Karawełowa.Swisztow (bułg. Свищов) - miasto w Bułgarii (Obwód Wielkie Tyrnowo); nad Dunajem; 34 tys. mieszkańców (2006). W 1984 r. honorowym obywatelem miasta został Polak Stefan Parnicki-Pudełko.


    Podstrony: [1] [2] 3



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Najden Gerow (bułg. Найден Геров, ur. 23 lutego 1823 w Kopriwszticy, zm. 9 października 1900 w Płowdiwie) – bułgarski działacz oświatowy odrodzenia narodowego, poeta i publicysta.
    Monaster Przemienienia Pańskiego – prawosławny męski klasztor położony w odległości sześciu kilometrów od Wielkiego Tyrnowa, w pobliżu wsi Samowodene, nad Jantrą, w jurysdykcji metropolii wielkotyrnowskiej Bułgarskiego Kościoła Prawosławnego.
    Odessa (ukr. Одеса, ros. Одесса) – miasto i stolica obwodu odeskiego Ukrainy, położone nad Morzem Czarnym.
    Literatura francuska określa dzieła napisane przez autorów narodowości francuskiej lub posługujących się językiem francuskim. Jej historia rozpoczyna się w starofrancuskim średniowieczu i trwa do współczesności. Jest jedną z najbogatszych literatur na świecie.
    Metropolia wraczańska – jedna z eparchii Bułgarskiego Kościoła Prawosławnego, ze stolicą we Wracy. Jej obecnym ordynariuszem jest metropolita Kalinik (Aleksandrow), zaś funkcję katedry pełni sobór Świętych Apostołów we Wracy.
    Hilarion, imię świeckie Stojan Stojanow Michajłowski (ur. 1812 w Elenie, zm. 4 czerwca 1875 w Konstantynopolu) - bułgarski biskup prawosławny, jeden z przywódców Bułgarów w walce o utworzenie samodzielnego narodowego Kościoła prawosławnego, uczestnik bułgarskiego odrodzenia narodowego.
    Klasztor Zografu (bułg.: Зографски манастир, Zografski manastir; grec.: Μονή Ζωγράφου, Moní Zográphou) – jeden z klasztorów na Górze Athos. Położony jest w południowo-wschodniej części półwyspu. Zajmuje dziewiąte miejsce w atoskiej hierarchii. Klasztor założony został w końcu IX, bądź na początku X wieku. Nazwa klasztoru pochodzi od św. Jerzego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.05 sek.