• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bruno Schulz



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Fetyszyzm − rodzaj parafilii seksualnej polegający na uzyskiwaniu satysfakcji seksualnej głównie lub wyłącznie w wyniku kontaktu z obiektem pobudzającym − fetyszem.Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie – muzeum historii literatury powstało w 1950, działalność rozpoczęło w 1952.

    Bruno Schulz (ur. 12 lipca 1892 w Drohobyczu, zm. 19 listopada 1942 tamże) – polski prozaik żydowskiego pochodzenia, grafik, malarz, rysownik i krytyk literacki.

    Spis treści

  • 1 Życiorys
  • 1.1 1892–1915
  • 1.2 1915–1933
  • 1.3 1933–1939
  • 1.4 1939–1942
  • 2 Twórczość plastyczna
  • 3 Dorobek pisarski
  • 4 Nawiązania
  • 4.1 Teatr
  • 4.2 Film
  • 4.3 Sztuki plastyczne
  • 4.4 Muzyka
  • 4.5 Kartografia
  • 5 Przypisy
  • 6 O Brunonie Schulzu
  • 7 Linki zewnętrzne
  • Życiorys[]

    1892–1915[]

    Portret Brunona Schulza w młodości

    Bruno Schulz urodził się 12 lipca 1892 r. w Drohobyczu koło Lwowa, w rodzinie zasymilowanych Żydów. Był nieślubnym, trzecim i najmłodszym dzieckiem 46-letniego Jakuba Schulza, kupca bławatnego, i Henrietty Kuhmärker, córki zamożnego handlarza drewnem. Po narodzinach Brunona rodzice zawarli związek małżeński. Dziecko zostało rytualnie obrzezane i pozostawało wraz z rodziną w żydowskiej gminie wyznaniowej. W rodzinie Schulza nie kultywowano jednak tradycji żydowskich i mówiono tylko po polsku.

    Narodowy socjalizm (niem. Nationalsozialismus), nazizm (skrót od Nationalsozialismus), czasem określany również jako hitleryzm (od nazwiska Adolfa Hitlera) – rasistowska, antykomunistyczna i antysemicka ideologia Niemieckiej Narodowosocjalistycznej Partii Robotników (NSDAP). Niemiecka skrajna odmiana faszyzmu, opierająca się na biologicznym rasizmie, w szczególności na antysemityzmie, czerpiąca z haseł zarówno nacjonalistycznych, jak i socjalnych, trudna do jednoznacznego uplasowania na klasycznej osi prawica-lewica. Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w totalitarnych Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945.Danilo Kiš, serb. Данило Киш (ur. 22 lutego 1935 w Suboticy, zm. 15 października 1989 w Paryżu) – serbski pisarz, poeta, eseista i tłumacz. Przedstawiciel nurtu postmodernistycznego w literaturze, w swej prozie wykorzystywał wątki autobiograficzne. Autor licznych przekładów poezji francuskiej, rosyjskiej i węgierskiej.
    Narożnik rynku w Drohobyczu. Budynek po prawej stoi w miejscu zburzonej kamienicy, w której wychowywał się Schulz. W głębi po lewej wieża dzwonnicy przy kościele katolickim. Fotografia z 2008 r.
    Karty z księgi metrykalnej gminy żydowskiej w Drohobyczu zawierające wpis poświadczający narodziny Brunona Schulza (nr 265).

    Wychowywał się w domu nr 10 przy Rynku w Drohobyczu. Rodzina mieszkała na piętrze narożnej kamienicy, na parterze znajdował się należący do Schulzów sklep towarów tekstylnych. To właśnie ten dom, dziś już nieistniejący (został spalony przez Rosjan w wyniku działań wojennych w 1915 r.) można odnaleźć w cyklu opowiadań Sklepy cynamonowe.

    Władysław II Jagiełło (ur. ok. 1362 lub ok. 1352, zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377–1381 i 1382–1401, król Polski 1386-1434 i najwyższy książę litewski 1401–1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.Kahał (hebr. קהלה kehilla – zgromadzenie, gmina) – wyrażenie z języka jidysz oznaczające gminę, formę organizacji społeczności żydowskiej. Słowo to oznacza zarówno samo skupisko ludności, wewnętrznie zorganizowane i posiadające władzę, jak i grupę władz gminy.

    W latach 1902–1910 Schulz był uczniem gimnazjum im. Cesarza Franciszka Józefa w Drohobyczu. Z zachowanych do dziś świadectw wynika, że był jednym z najlepszych uczniów w szkole. W 1910 r. zdał maturę z wyróżnieniem. Jako kierunek studiów wybrał architekturę na Wydziale Budownictwa Lądowego Politechniki Lwowskiej. Po roku jednak ciężko zachorował na serce i płuca, w wyniku czego przerwał studia.

    Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.Maria Peszek (ur. 9 września 1973 we Wrocławiu) – polska aktorka i piosenkarka. Zadebiutowała w 1993 roku. Występowała m.in. na scenie Teatru Juliusza Słowackiego w Krakowie, Teatru Studio i Teatru Narodowego w Warszawie. Ma na swoim koncie szereg kreacji filmowych i telewizyjnych, a także liczne role w spektaklach Teatru Telewizji.

    W czerwcu 1911 r. w Drohobyczu miały miejsce wybory, które w historii zapisały się jako „krwawe”. W związku z fałszowaniem wyników wyborczych doszło do rozruchów i walk na ulicach miasta. Dla zaprowadzenia porządku wojsko otworzyło ogień do protestujących. Według oficjalnych danych zginęło 26 osób, a 47 osób odniosło rany. Schulz obserwował te wydarzenia z okna swojego domu, wywołały one wstrząs w młodym artyście i znalazły odbicie w jego późniejszej twórczości.

    Muzyka akustyczna - muzyka, którą wykonuje się przy użyciu instrumentów akustycznych, tj. takich które wytwarzają dźwięk przy użyciu wibratora, a nie poprzez syntezę elektroniczną. Podczas koncertów akustycznych zazwyczaj używa się wzmacniaczy elektroakustycznych dźwięku w celu osiągnięcia właściwego nagłośnienia sali, jednakże pozostają one odseparowane od instrumentu i ich funkcją pozostaje jedynie właściwe nagłośnienie jego naturalnego brzemienia. Natomiast instrumenty elektroniczne zamienione zostają przez ich klasyczne odpowiedniki, np. gitary elektryczne przez gitary akustyczne, syntezatory przez fortepian, itd. Dodatkowo wykonawcy często wzbogacają brzmienie ludowymi instrumentami tradycyjnymi (np. harmonijka ustna). Przykłady instrumentów wykorzystywanych w muzyce akustycznej to fortepian, gitara akustyczna, bęben, akordeon, chordofony, instrumenty dęte. Ten styl muzyczny jest często wykorzystywany w muzyce bluegrass i folk. Także muzycy na co dzień korzystający z instrumentów elektronicznych często nagrywają akustyczne wersje swoich przebojów (np. podczas serii koncertów MTV Unplugged).Ekspresjonizm (łac. expressio – wyraz, wyrażenie) – awangardowy prąd literacki, który pojawił się około 1910 roku w Niemczech i trwał do końca lat 20. XX wieku. Miał liczne odpowiedniki w literaturach narodowych Europy, ale nigdzie nie uzyskał takiego stopnia zaawansowania jak na niemieckim obszarze językowym.
    Dom przy dawnej ul. Floriańskiej 10. Tutaj Bruno Schulz mieszkał z rodziną od 1914 r. Fotografia z 2008 r.

    Postępująca choroba ojca sprawiła, że rodzina znalazła się w trudnej sytuacji finansowej. Sklep zamknięto, dom został sprzedany, a Schulzowie przenieśli się w 1914 r. do zamężnej siostry Brunona, Hanny Hoffmanowej, na ulicę Bednarską (wówczas Floriańską 10). Wsparcia materialnego udzielał brat Brunona, Izydor (ur. 1881), piastujący kierownicze stanowisko w spółkach naftowych we Lwowie.

    Samotność – zjawisko subiektywnie odczuwane, stan emocjonalny człowieka wynikający najczęściej z braku pozytywnych relacji z innymi osobami. Często ma wydźwięk negatywny.Jidyszייִדיש (dosłownie: żydowski – od pierwotnego określenia w tym języku ייִדיש־טײַטש jidisz-tajcz; żydowski niemiecki) – język Żydów aszkenazyjskich, powstały ok. X wieku w południowych Niemczech na bazie dialektu średnio-wysokoniemieckiego (Mittelhochdeutsch) z dodatkiem elementów hebrajskich, słowiańskich i romańskich.

    Wcześniej, po dwóch latach przerwy spowodowanej rekonwalescencją (m.in. pobyty w nieodległym kurorcie Truskawcu) Schulz powrócił na Politechnikę, by podjąć studia w roku akademickim 1913/1914. Wkrótce jednak znowu przerwał naukę, tym razem z powodu wybuchu wojny. Wraz z rodzicami obawiającymi się rosyjskiej ofensywy, wyjechał do Wiednia. Stolica monarchii austro-węgierskiej była wówczas jednym z największych centrów kultury w Europie, zetknięcie z jej atmosferą miało z pewnością wpływ na ukształtowanie Schulza. Przez kilka miesięcy brał on udział w zajęciach na wiedeńskiej politechnice, pojawiał się też w Akademii Sztuk Pięknych. Żadnych studiów jednak nie ukończył.

    Xięga bałwochwalcza – cykl grafik zrealizowanych przez Brunona Schulza techniką cliché-verre, tworzony w latach 1920-1922.Matthias Grünewald, właśc. Mathis Gothard-Neithard (ur. ok. 1480 w Würzburgu, zm. 31 sierpnia 1528 w Halle an der Saale) – niemiecki malarz, architekt i inżynier (budowniczy urządzeń wodnych).

    1915–1933[]

    Bruno Schulz, lata 30.

    W 1915 roku Schulzowie wrócili do Drohobycza, lecz w tym samym roku, w czerwcu, w wieku 69 lat zmarł ciężko chory Jakub Schulz. Jak ogromna była to dla Brunona strata, świadczą jego opowiadania, w których ojciec jest jedną z naczelnych postaci.

    Od 1918 r. Schulz należał do drohobyckiej grupy „Kalleia” (Rzeczy piękne), skupiającej żydowską inteligencję o zainteresowaniach artystycznych. Sporo czytał, głównie literaturę piękną, ale też książki z dziedziny nauk ścisłych – fizyki i matematyki. Aby podreperować domowy budżet, Bruno Schulz próbował malować portrety na zamówienie, jednak bez większego powodzenia. Artyście nie udało się też zarobić na tece grafik Xięga bałwochwalcza wykonanych w latach 1920–1922. W 1922 r. zaprezentował swe prace na dwóch wystawach zbiorowych: w warszawskiej „Zachęcie” i w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie. W sierpniu tego roku dla podratowania wątłego zdrowia wyjechał na miesiąc do Kudowy, niemieckiego podówczas uzdrowiska. W kolejnym roku pokazywał swe prace na „Wystawie prac artystów żydowskich” w Wilnie.

    Henryk Waniek (ur. 4 marca 1942 w Oświęcimiu) – śląski malarz, grafik, pisarz, publicysta, krytyk artystyczny i literacki.Film animowany – rodzaj filmu, w którym obrazy nie są uzyskiwane na drodze rejestrowania zjawisk (w sposób ciągły) przy pomocy kamery. Źródłem danych jest często ręcznie rysowana grafika przedstawiająca na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu (stąd też film animowany określany jest zazwyczaj mianem filmu rysunkowego lub kreskówki). Mogą być również wykorzystywane techniki animacji poklatkowej zdjęć poklatkowych. Obecnie coraz czesciej stosowana jest grafika i animacja wspomagana komputerowo.
    Budynek, w którym w czasach Schulza mieściło się drohobyckie gimnazjum. Tutaj pisarz pobierał naukę, a następnie pracował przez wiele lat jako pedagog. Fotografia z 2008 r.

    Mimo wcześniejszych prób stałą pracę podjął dopiero jesienią 1924 r. Został nauczycielem kontraktowym w szkole, którą wcześniej sam ukończył, po I wojnie przemianowanej na gimnazjum im. Króla Władysława Jagiełły. Początkowo uczył jedynie rysunku, później prowadził też zajęcia z prac ręcznych, a okresowo także z matematyki. Dorabiał również nauczaniem w innych szkołach. W gimnazjum przepracował niemal całą resztę życia (do 1941 roku), latami zmagając się z problemami zdrowotnymi i z brakiem dyplomu ukończenia studiów. Dochodziło nawet do sytuacji, że tracił posadę, musiał też zdawać dodatkowe egzaminy. Drobny i skromny Schulz nie zawsze radził sobie z niesforną młodzieżą. Nie lubił swojej pracy i często skarżył się na nią w listach do przyjaciół.

    Nowe Widnokręgi – początkowo miesięcznik, potem dwutygodnik społeczno-literacki, oficjalny organ komunistycznego, Związku Pisarzy Radzieckich, wydawany od przełomu lutego i marca do czerwca 1941 w okupowanym przez ZSRR Lwowie.Roman Cieślewicz (ur. 13 stycznia 1930 roku we Lwowie, zm. 21 stycznia 1996 w Paryżu), polski artysta grafik, czołowy przedstawiciel polskiej szkoły plakatu.

    W 1928 roku Bruno Schulz mimo woli stał się bohaterem lokalnego skandalu. W Domu Zdrojowym w Truskawcu miała miejsce ekspozycja jego rysunków, grafik i obrazów olejnych ze zbioru Xięga bałwochwalcza. Treść prac oburzyła senatora Klubu Chrześcijańskiej Demokracji Maksymiliana Thullie, który zarzucił ich autorowi szerzenie pornografii. Mimo żądań polityka, wystawa nie została zamknięta.

    Film krótkometrażowy – film, którego czas projekcji nie przekracza 30-60 minut. Granica ta nie jest ściśle określona. Niegdyś za filmy krótkometrażowe uznawano filmy o długości do 20-30 minut, co było związane z tym, że prezentowano je głównie jako dodatki do filmów długometrażowych w kinach. Obecnie filmy te są zazwyczaj prezentowane przez stacje telewizyjne, które preferują metraż zbliżony do pełnej godziny.III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

    W 1930 r. Schulz pokazywał swój dorobek plastyczny na lwowskim Salonie Wiosennym oraz w Żydowskim Towarzystwie Krzewienia Sztuk Pięknych w Krakowie, a w 1931 r. w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. W tym samym roku w zakopiańskiej pracowni Witkacego poznał Deborę Vogel, pisarkę, krytyk i tłumaczkę piszącą po polsku, w jidysz i po hebrajsku. W 1932 r. nawiązał znajomość ze Stefanem Szumanem, wybitnym pedagogiem, profesorem psychologii i miłośnikiem literatury. Zachwycony rękopisem Sklepów cynamonowych Szuman próbował znaleźć wydawcę książki, jednak bezskutecznie. Wiosną 1933 r. Schulz poznał Józefinę Szelińską, swą przyszłą narzeczoną.

    Józef Wittlin (ur. 17 sierpnia 1896 w Dmytrowie, zm. 28 lutego 1976 w Nowym Jorku) – polski poeta, prozaik i tłumacz żydowskiego pochodzenia. Autor powieści, esejów i utworów poetyckich. Współpracownik Radia Wolna Europa. Jego najbardziej cenionym utworem jest powieść Sól ziemi, opublikowana w 1936.Stanisław Rosiek (ur. 14 sierpnia 1953 w Gdańsku) − historyk literatury, pisarz, wykładowca Uniwersytetu Gdańskiego.

    1933–1939[]

    Bruno Schulz w wieku dojrzałym

    Bruno Schulz być może nigdy nie byłby postacią znaną poza Drohobyczem, gdyby nie pomoc i pośrednictwo znajomych. Ich zabiegi umożliwiły w 1933 roku spotkanie z Zofią Nałkowską, które było dla pisarza przełomem w karierze literackiej. Nałkowska bardzo ciepło przyjęła przywieziony do stolicy rękopis Sklepów cynamonowych i wkrótce pomogła w ich wydaniu. Opowiadania ukazały się nakładem wydawnictwa „Rój”, z datą 1934. Książka wywołała entuzjastyczne recenzje jednej grupy krytyków i niechętne komentarze drugiej, głównie związanej ze środowiskiem narodowej prawicy. Niemal z dnia na dzień Schulz z anonimowego pisarza stał się w polskim środowisku literackim znaną postacią. Wcześniej (1933) Schulz zadebiutował w „Wiadomościach Literackich” opowiadaniem Ptaki.

    Politechnika Szczecińska – nieistniejąca szkoła wyższa, funkcjonująca w latach 1 grudnia 1946 i 31 grudnia 2008 roku. Z jej struktur, w połączeniu z Akademią Rolniczą w Szczecinie powołano 1 stycznia 2009 roku Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie.Esej (fr. essai – „próba”) – forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora. Esej może poruszać tematykę filozoficzną, społeczną lub artystyczną, być formą krytyki literackiej, manifestu politycznego lub też dotyczyć innych refleksji autora.
    Drohobycz, ul. Stryjska („Ulica Krokodyli”). Fotografia z 2008 r.

    Pierwsze sukcesy początkowo niewiele zmieniły w jego codziennym życiu. Pisarz nadal zmagał się z problemami w szkole, do tego stał się praktycznie jedynym żywicielem rodziny (matka, owdowiała siostra Hania Hoffman z dwojgiem dzieci oraz kuzynka). W 1931 r. zmarła matka Brunona, Henrietta Schulz, a cztery lata później umarł jego starszy brat, Izydor. Ciężar utrzymania rodziny, który spadł na pisarza, jeszcze mocniej związał go z prowincjonalnym Drohobyczem. W 1936 r. kuratorium przyznało Schulzowi tytuł „profesora”, dzięki czemu nie musiał już tak bardzo obawiać się o posadę. Po wielu staraniach uzyskał też wreszcie płatny urlop. Przebywał na nim od stycznia do czerwca 1936 r., i w tym czasie stworzył znakomite opowiadania: Wiosnę, Jesień oraz Republikę marzeń.

    Proces (niem. Der Prozeß) – surrealistyczna powieść Franza Kafki. Pisarz rozpoczął pracę nad nią w roku 1914. Została wydana pośmiertnie, wbrew woli autora, przez jego przyjaciela Maxa Broda w roku 1925.Bester Quartet – polska grupa muzyczna z Krakowa założona w 1997 roku jako The Cracow Klezmer Band. Wykonuje muzykę klezmerską z elementami jazzu.

    Podczas wyjazdów do Lwowa, Warszawy czy Zakopanego Schulz poznawał wielu pisarzy, artystów i krytyków. Efektem była korespondencja m.in. z Witoldem Gombrowiczem, Arturem Sandauerem i Witkacym oraz wsparcie jakiego udzielali autorowi Sklepów cynamonowych, pisząc entuzjastycznie o jego twórczości. O opowiadaniach ciepło pisali także Tadeusz Breza, Leon Piwiński, Wacław Berent, Zenon Miriam Przesmycki, Leopold Staff, Józef Wittlin i Julian Tuwim. Ten ostatni, wraz z Antonim Słonimskim i Adolfem Nowaczyńskim zaproponował kandydaturę Sklepów cynamonowych do nagrody „Wiadomości Literackich”. Najważniejszą protektorką i zarazem przyjaciółką pisarza była jednak Zofia Nałkowska, z którą połączył Schulza przelotny romans (1934).

    Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną i jednym z największych mocarstw w tamtym czasie. Państwo istniało 51 lat, od 1867 aż do rozpadu w 1918 roku i zakończenia I wojny światowej.Sanatorium pod Klepsydrą – tytuł zbioru opowiadań Brunona Schulza, opublikowanego w 1937 r. nakładem Wydawnictwa "Rój".

    Rok 1934 to także czas publikacji kolejnych utworów w prasie literackiej. Druga jesień ukazała się w „Kamenie”, Noc lipcowa w „Sygnałach”, a Genialna epoka w „Wiadomościach Literackich”.

    W 1935 roku Schulz zaręczył się z Józefiną Szelińską, a w następnym roku napisał do jej rodziców list o zamierzonym małżeństwie. Oboje pracowali też w tym czasie nad przekładem Procesu Franza Kafki, który ukazał się rok później w wydawnictwie „Rój”, sygnowany nazwiskiem Schulza (w rzeczywistości dokonywał jedynie korekt tłumaczenia Szelińskiej). Także w 1935 r. w prasie ukazują się kolejne opowiadania: Księga w „Skamandrze”, Dodo w „Tygodniku Ilustrowanym”, Mój ojciec wstępuje do strażaków, Sanatorium pod Klepsydrą i Emeryt w „Wiadomościach Literackich” oraz fragment Wiosny w „Kamenie”. W „Tygodniku Ilustrowanym” publikowane są też eseje Do Stanisława Ignacego Witkiewicza i Powstają legendy. Trzy szkice wokół Piłsudskiego.

    Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.Rafał Olbiński, właśc. Józef Rafał Olbiński, poprz. Józef Rafał Feliks Chałupka (ur. 21 lutego 1943 w Kielcach) – polski malarz, grafik i twórca plakatów.

    W lutym 1936 roku Bruno Schulz wystąpił z drohobyckiej gminy żydowskiej i uzyskał status osoby bez wyznania. Zrobił to, by poślubić Józefinę Szelińską, Żydówkę, która przeszła na katolicyzm. Pojawił się jednak inny problem: pisarz nie potrafił uzyskać fikcyjnego zameldowania na obszarze byłego zaboru pruskiego, gdzie obowiązywały bardziej liberalne przepisy w zakresie zawierania związków małżeńskich. Plany małżeńskie zakończyły się fiaskiem. Narzeczeństwo zostało zerwane rok później, a Schulz już do końca życia nie związał się z nikim formalnie.

    Franciszek Józef I, niem. Franz Joseph I, węg. I. Ferenc József (ur. 18 sierpnia 1830 w pałacu Schönbrunn koło Wiednia, zm. 21 listopada 1916 tamże) – przedstawiciel domu habsbursko-lotaryńskiego, od 1848 cesarz Austrii i apostolski król Węgier (koronowany w 1867).Mesjasz – nieopublikowana, zaginiona powieść Brunona Schulza, mająca opowiadać o przybyciu mesjasza do Drohobycza. W założeniu autora miało być to jego najważniejsze dzieło. Według Artura Sandauera, który zapoznał się z utworem w czasie okupacji, pierwsze zdanie Mesjasza brzmiało: Wiesz – powiedziała mi rano matka. – Przyszedł Mesjasz. Jest już w Samborze.

    W tym czasie pisarz próbował przenieść się do Warszawy, starania w Ministerstwie Oświecenia Publicznego pozostały jednak bez rezultatu. Nie powiodły się próby zainteresowania opowiadaniami wydawców austriackich (świadectwem tych starań jest korespondencja z Mendlem Neugröschlem), a także wydawców włoskich. Rozpoczęła się za to stała współpraca z „Wiadomościami Literackimi”, w charakterze recenzenta nowości literackich. Ponadto „Wiadomości” publikowały kolejne utwory: Ostatnia ucieczka ojca i Martwy sezon, a czasopismo „Studio” zamieściło na swych łamach opowiadanie O sobie, wydane w zbiorze Sanatorium pod Klepsydrą pod tytułem Samotność.

    Front wschodni – całokształt działań bojowych w czasie II wojny światowej pomiędzy III Rzeszą a ZSRR i sojusznikami obydwóch państw w Europie Wschodniej i Środkowej. Walki na froncie wschodnim trwały od 22 czerwca 1941 do 8 maja 1945. Swym zasięgiem obejmowały znaczny obszar europejskiej części Rosji, całą Polskę, Ukrainę, Białoruś, Litwę, Łotwę, Estonię, Finlandię, Rumunię, Węgry, Słowację, Jugosławię aż do wschodniej części Niemiec i Austrii. Był to najkrwawszy i największy z frontów wojennych w historii.Rock (ang. skała, kołysać się) – ogólna nazwa całego szeregu stylów muzycznych, wywodzących się z rock and rolla oraz rhythm and bluesa i bluesa. Sama nazwa "rock" jest właściwie skrótem od "rock and roll", choć można uznawać owe dwa pojęcia za odmienne od siebie gatunki muzyczne. Wszystkie style rockowe charakteryzują się brzmieniem opartym na różnego rodzaju gitarach (zwykle elektrycznych, elektrycznych basowych) i perkusji, z wyraźnie zarysowanym rytmem i śpiewem, wywodzącym się z bluesa, oraz sposobem wolnej improwizacji w trakcie grania utworów, wywodzącym się z jazzu. Ważną cechą muzyki rockowej, nieobecną w muzyce poważnej, jest zespołowość w procesie tworzenia; muzyka jest bowiem tworzona zespołowo i trudna do odtworzenia, gdy nie jest grana przez oryginalny zespół (zob. tribute band), często jest też zespołowo komponowana. Niekiedy w sposób dynamiczny, kiedy to zainicjowany motyw muzyczny w serii jamów przetwarzany jest w utwór, który w swej końcowej fazie rzadko przypomina swą wyjściową formę. W muzyce rockowej, podobnie jak w jazzie, kompozytor i wykonawca to najczęściej ta sama osoba lub grupa osób, a komponowanie i wykonywanie muzyki są często jednym procesem.

    W 1937 r. wydawnictwo „Rój” opublikowało zbiór Sanatorium pod Klepsydrą. Książka doczekała się licznych recenzji prasowych i utwierdziła pozycję Schulza w nowej literaturze polskiej, czego dowodem było m.in. nagrodzenie Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury. W tym samym roku powstała nowela Die Heimkehr w języku niemieckim, którą Schulz próbował zainteresować niemieckiego powieściopisarza Tomasza Manna. W życiu osobistym korespondował i w miarę możliwości spotykał się z Romaną Halpern, piękną kobietą z warszawskiego środowiska artystycznego, modelką z portretów Witkacego. Latem 1938 r., omijając ogarnięte nazistowską gorączką Niemcy, udał się w podróż do Paryża. Do Francji jechał z nadzieją na zorganizowanie wystawy, zabrał z sobą liczne rysunki. Okres wakacyjny nie sprzyjał jednak spotkaniom z ludźmi wpływowymi i ostatecznie do wystawy nie doszło. W Polsce ukazały się opowiadania Kometa („Wiadomości Literackie”), Ojczyzna („Sygnały”), a także znaczący esej na temat Ferdydurke Witolda Gombrowicza Schulz projektował także okładkę pierwszego wydania tej książki.

    Leon Piwiński (ur. 2 lutego 1889 w Rudzie; zm. 1 grudnia 1942 w Warszawie) - polski krytyk literacki i edytor. Uczęszczał do gimnazjum w Siedlcach. Naukę kontynuował w Warszawie. Jako krytyk debiutował w roku 1912 recenzją powieści Tadeusza Micińskiego Ksiądz. Po 1918 roku pracował w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej jako urzędnik. Jako krytyk współpracował z wieloma czasopismami (m. in. z "Przeglądem Współczesnym", "Światem Książki"). W 1929 zrezygnował z pracy w biurze i zajął się twórczością krytyczną i edytorską. Współpracował z "Wiadomościami Literackimi", na łamach których opublikował około 70 artykułów i recenzji). Pracował w Polskim Radiu. W 1936 roku został redaktorem naczelnym "Pionu". W 1937 roku otrzymał Złoty Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury. Od 1941 roku pracował w Miejskim Biurze Planowania Zarządu Miejskiego.Jerozolima (hebr. ירושלים, trl. Yerushalayim, trb. Jeruszalajim; arab. القدس, trl. Al-Quds, trb. Al-Kuds oraz اورشليم trl. Ūrushalīm, trb. Uruszalim, łac. Hierosolyma, Aelia Capitolina – zobacz też: nazwy Jerozolimy) – największe miasto Izraela, stolica administracyjna Dystryktu Jerozolimy i stolica państwa Izraela (według izraelskiego prawa). Znajduje się tutaj oficjalna siedziba prezydenta, większość urzędów państwowych, sąd najwyższy, parlament i inne.

    Więcej opowiadań Schulz już nie wydał. Przed wybuchem wojny w 1939 r. warszawski „Skamander” opublikował jeszcze jego artykuł Zofia Nałkowska na tle swej nowej powieści, a „Wiadomościom Literackim” pisarz zdradził kilka szczegółów odnośnie przygotowywanej książki, która miała się składać z czterech opowiadań. Nadal trudna sytuacja osobista, liczne problemy, a także przeczucie nadciągającej wojennej apokalipsy, wpędzały pisarza w stany depresyjne.

    Sklepy cynamonowe – zbiór opowiadań Brunona Schulza wydany w 1933 (postdatowany 1934) w Warszawie przez Towarzystwo Wydawnicze „Rój”.Stephen i Timothy Quay (ur. 17 czerwca 1947 w Norristown koło Filadelfii) – bracia bliźniacy, twórcy filmowych animacji, reklam telewizyjnych, scenografowie filmowi i teatralni. Reżyserzy dwóch filmów pełnometrażowych (Instytutu Benjamenta i Stroiciela trzęsień ziemi) oraz wielu krótkometrażowych animacji, z których najsłynniejszą jest adaptacja opowiadania Brunona Schulza, Ulica krokodyli.

    W okresie międzywojennym, mimo braku aktywności społecznej, Schulz opowiadał się za programami socjalnymi lewicy, był jej zwolennikiem i sympatykiem.

    1939–1942[]

    Tzw. Willa Landaua, w której Schulz razem z uczniem-pomocnikiem Emilem Górskim namalował bohaterów wymyślonych bajek. Fotografia z 2010 r.
    Miejsce śmierci pisarza. Schulz został zastrzelony przy murku otaczającym park miejski. Fotografia z 2008 r.

    11 września w wyniku kampanii wrześniowej Niemcy wkroczyli do Drohobycza. Od razu doszło do aktów przemocy, szczególnie brutalnych wobec ludności żydowskiej. W wyniku agresji ZSRR na Polskę i postanowień paktu Ribbentrop-Mołotow, Niemcy wycofali się z Drohobycza 24 września, ustępując pola Armii Czerwonej. Schulz nadal pracował w szkole, ale sytuacja materialna jego i rodziny się pogorszyła, był też zmuszony do ustępstw na rzecz nowej, komunistycznej władzy. Musiał zasiadać w komisji podczas wyborów radzieckich władz politycznych, malował propagandowe plakaty i obrazy okolicznościowe, na przykład portrety Stalina. Nawet i to było jednak niebezpieczne: wystarczyło użycie w obrazie „wyzwolenia ludu Zachodniej Ukrainy przez Armię Czerwoną” barw błękitno-żółtych, by zostać zatrzymanym przez NKWD za rzekome sprzyjanie nacjonalistom ukraińskim.

    Uniwersytet Techniczny w Wiedniu (niem. Technische Universität Wien, TUW) – politechnika z siedzibą w Wiedniu, największa uczelnia techniczna w Austrii.Tygodnik Ilustrowany (kiedyś „Tygodnik Illustrowany” (zdjęcie obok)) – warszawskie ilustrowane czasopismo kulturalno-społeczne, wydawane w latach 1859–1939, założone przez Józefa Ungera. Pismo nie było związane z żadną opcją polityczną, publikowało wiele materiałów historycznych i utworów literackich, zamieszczało również reprodukcje dzieł plastycznych. Z pismem współpracowało wielu pisarzy, m.in. Wincenty Pol, Henryk Sienkiewicz i Eliza Orzeszkowa. W okresie pozytywizmu był to najpopularniejszy w Polsce tygodnik ilustrowany.

    Do lata 1941 roku Schulz próbował znaleźć sobie miejsce w nowej sytuacji. Do jednego z wydawnictw moskiewskich wysłał wspomniane wcześniej opowiadanie Die Heimkehr, jednak spotkało się ono z niechętną reakcją. Bezskutecznie usiłował zaistnieć w organizowanej przez Sowietów prasie literackiej. Redakcja lwowskich „Nowych Widnokręgów”, kierowana przez zdeklarowaną komunistkę Wandę Wasilewską, odrzuciła jego opowiadanie, zarzucając podobieństwo do prozy... Prousta. Proza Schulza nie pasowała do oczekiwań komunistów, bo nie można jej było wykorzystać jako narzędzia indoktrynacji. Oba wspomniane teksty zaginęły w czasie wojny, podobnie jak owiana legendą powieść Mesjasz, która prawdopodobnie powstawała w tym czasie.

    Witold Marian Gombrowicz (ur. 4 sierpnia 1904 w Małoszycach, zm. 25 lipca 1969 w Vence) – polski powieściopisarz, nowelista i dramaturg.Tomasz Bocheński (ur. 7 czerwca 1959 w Łodzi) – polski krytyk literacki, literaturoznawca, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Łódzkiego, kierownik Katedry Literatury Polskiej XX i XXI wieku, witkacolog. W latach 2007-2009 publicysta Dziennika Polska-Europa-Świat, od 2011 r. publikuje eseje o literaturze i teatrze w miesięczniku "Teatr".

    1 lipca 1941 r. wojska III Rzeszy, które wcześniej zaatakowały ZSRR, ponownie wkroczyły do Drohobycza. Niemcy rozpoczęli represje wobec Żydów. Jesienią utworzyli getto, do którego trafiła i rodzina Schulza, zamieszkując w znacznie mniejszym domu przy ul. Stolarskiej, dziś już nieistniejącym. Sam pisarz stracił pracę, gdyż szkoły zostały zamknięte. Żydów poddano niewolniczej pracy, konfiskowano im mienie, zaczęły się także masowe mordy w okolicznych lasach. Działania te docelowo miały spowodować eksterminację ludności żydowskiej.

    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.

    Początkowo Schulz został przydzielony do uporządkowania cennych zbiorów książkowych zrabowanych przez Niemców z biblioteki jezuitów w Chyrowie. Dostał się „pod opiekę” Feliksa Landaua, gestapowca który osobiście brał udział w rzeziach ludności żydowskiej (pisał o tym w pamiętnikach), miał też w zwyczaju strzelać z balkonu domu do Żydów, którzy przerwali pracę. Alfred Schreyer, uczeń Schulza, wspominał po latach Landaua jako „niesłychanego bandytę”. Niemiec wykorzystywał talenty plastyczne Schulza do wykonywania licznych prac malarskich – ozdabiania baśniowymi kompozycjami ścian pokoju dziecięcego w willi Landaua, zdobienia wnętrz kasyna gestapowskiego oraz budynku szkoły jazdy konnej (Reitschule). Powstało też w tym czasie kilka portretów „protektora”, które jednak się nie zachowały. Schulz był Landauowi przydatny, ale nie mógł czuć się bezpiecznie. Tym bardziej, że wokoło szalał terror – z rąk hitlerowców ginęli przyjaciele i znajomi pisarza (m.in. Anna Płockier, przyjaciółka Brunona, zamordowana w rzezi pod Truskawcem w listopadzie 1941 r.). Obawiał się on o życie swoje i najbliższych, rozmyślał nad ucieczką z getta.

    Armia Czerwona, ros. Красная Армия, pełna nazwa Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od 23 lutego 1946 roku Armia Radziecka (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – wojska lądowe Sił Zbrojnych ZSRR, istniejące do grudnia 1991 (przemianowane m.in. na Wojska Lądowe Republiki Białoruś, Wojska Lądowe Federacji Rosyjskiej oraz wojska lądowe każdej z pozostałych dawnych republik ZSRR).Kudowa-Zdrój (tuż po wojnie Chudoba, niem. Bad Kudowa, czes. Lázně Kudova lub Lázně Chudoba) – miasto i gmina uzdrowiskowa w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim.

    Feralny dzień nadszedł w czwartek (tzw. „czarny czwartek”), 19 listopada 1942 r., około południa. Pisarz prawdopodobnie szedł do Judenratu po chleb na drogę – miał najbliższej nocy uciekać z getta do Warszawy. Natrafił na tzw. „dziką akcję” gestapowców, mordujących Żydów na ulicy w odwecie za postrzelenie jednego z Niemców. Schulz został zastrzelony na skrzyżowaniu ulic Mickiewicza i Czackiego. Według innej wersji wydarzeń związanych ze śmiercią Schulza nie cierpiał on głodu w getcie ani nie musiał iść po chleb. Stał jedynie na ulicy i nie został zastrzelony, jak twierdzono, przypadkowo, a celowo, dwoma strzałami w tył głowy. Zabójcą miał być oficer niemiecki Karl Günther, któremu Landau zastrzelił wcześniej protegowanego, dentystę Löwa. Miał to być więc akt zemsty, wyrównanie porachunków obu rywalizujących hitlerowców (tę wersję powiela piosenka Salonu Niezależnych).

    Muzyka elektroniczna – muzyka tworzona głównie lub wyłącznie za pomocą elektrofonów (elektromechanicznych i elektronicznych instrumentów muzycznych) oraz urządzeń elektronicznych przetwarzających dźwięki pozamuzyczne lub generowane przez tradycyjne instrumenty akustyczne.Miejska Biblioteka Publiczna im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie - powstała formalnie 26 maja 1907 roku. Biblioteką kierowało powołane 25 marca 1907 r. Towarzystwo Biblioteki Publicznej im. H. Łopacińskiego w Lublinie. Sporą część tworzonego wtedy księgozbioru zasiliła zakupiona od sukcesorów Łopacińskiego kolekcja licząca 8 500 dzieł (11 775 tomów). Biblioteka jest publiczną biblioteką miejską i służy zaspokajaniu potrzeb oświatowych, kulturalnych i informacyjnych mieszkańców miasta Lublina oraz realizuje zadania określone w ustawie o bibliotekach.

    Schulz zginął około 100 metrów od swego pierwszego domu rodzinnego przy Rynku. Ciało pisarza cały dzień leżało na ulicy, gdyż nie pozwolono go pochować. Przypuszcza się, że zostało złożone we wspólnej mogile, której po wojnie nie udało się odnaleźć. Do grzebania zwłok Schulza przyznaje się kilka osób, każda podaje inną lokalizację i okoliczności.

    Język ukraiński (ukr. українська мова, ukrajinśka mowa) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego. Używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.Artur Sandauer (ur. 14 grudnia 1913 w Samborze, zm. 15 lipca 1989 w Warszawie) – polski krytyk literacki, eseista, tłumacz, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, ojciec Adama Sandauera.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Projekt Gutenberg – inicjatywa polegająca na umieszczeniu w Internecie elektronicznych wersji książek istniejących w wersji papierowej.
    Ferdydurke – metaforyczna powieść Witolda Gombrowicza opublikowana w 1937 (datowana 1938), przełożona na wiele języków, uznana za wybitny utwór już przed II wojną światową.
    Józefina Szelińska (ur. 5 stycznia 1905 r., zm. 11 lipca 1991 r.) – polska tłumaczka, polonistka, bibliotekarka pochodzenia żydowskiego.
    Michał Paweł Markowski (ur. 26 grudnia 1962 w Bydgoszcz) – krytyk literacki, eseista, tłumacz, publicysta, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierownik Katedry Międzynarodowych Studiów Polonistycznych, zwycięzca konkursu na szefa Katedry Języka Polskiego i Literatury na Wydziale Sztuk Wyzwolonych i Nauk Ścisłych Uniwersytetu Illinois w Chicago.
    Mój ojciec wstępuje do strażaków – opowiadanie Bruno Schulza, dla którego inspiracją stała się autentyczna historia opowiedziana autorowi przez jednego z nauczycieli drohobyckiego Gimnazjum im. króla Władysława Jagiełły. Treść tekstu dotyczy wrażeń głównego bohatera - Jakuba - z przygotowań jego ojca - Józefa - do akcji strażackiej, którą miał kierować. Była to jedna z kolejnych ról, w jakiej swojego ojca - mitycznego demiurga i herezjarchę - widział oczyma dziecka główny protagonista Schulza, porte parole samego twórcy. Notabene, prawdziwy bohater tej historii poczuł się urażony książkowym opisem, który był dla niego tylko groteskową trawestacją jego wspomnień.
    Ulica krokodyli – krótkometrażowy film animowany braci Quay z 1986 roku, adaptacja opowiadania Ulica krokodyli Brunona Schulza, pochodzącego ze zbioru Sklepy cynamonowe.
    Aubrey Vincent Beardsley (ur. 21 sierpnia 1872 w Brighton, zm. 16 marca 1898 w Mentonie) – angielski rysownik i grafik tworzący w stylu secesji.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.134 sek.