• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bridgmanit

    Przeczytaj także...
    Oliwiny – grupa minerałów zaliczana do krzemianów. Mają zazwyczaj barwę zieloną w odcieniach, ale też brązową, czarną a wyjątkowo są białe lub bezbarwne.Science – recenzowane czasopismo naukowe wydawane przez American Association for the Advancement of Science. Ukazuje się jako tygodnik ilustrowany.
    Perowskity – grupa minerałów zbudowanych z nieorganicznych związków chemicznych o ogólnym wzorze ABX3, gdzie A – to zwykle kation metalu z grupy litowców lub berylowców (rzadziej któregoś z metali przejściowych), B – to kation o liczbie koordynacyjnej równej 6 (najczęściej tytan, niob, tantal, mangan), zaś X – to zazwyczaj anion tlenkowy O, rzadziej halogenkowy lub siarczkowy. Nazwa tej grupy związków pochodzi od reprezentatywnego przedstawiciela grupy, perowskitu (tytanianu(IV) wapnia, CaTiO3).

    Bridgmanitminerał z gromady krzemianów o strukturze perowskitu. Jest to główny minerał wchodzący w skład dolnego płaszcza, najgrubszej spośród geosfer, co czyni go najpospolitszym minerałem na Ziemi. Pomimo tego w naturze został odkryty dopiero w 2014 roku, w meteorycie Tenham.

    Kelwin – jednostka temperatury w układzie SI równa 1/273,16 temperatury termodynamicznej punktu potrójnego wody, oznaczana K. Definicja ta odnosi się do wody o następującym składzie izotopowym: 0,00015576 mola H na jeden mol H, 0,0003799 mola O na jeden mol O i 0,0020052 mola O na jeden mol O.Metamorfizm impaktowy (zderzeniowy, uderzeniowy, szokowy) - jest rodzajem metamorfizmu zachodzący na powierzchni Ziemi wskutek uderzenia dużego ciała kosmicznego (zazwyczaj meteorytu). polega on na przeobrażeniu wskutek fali uderzeniowej działającej w bardzo krótkim czasie (od milionowej części sekundy do ok. 1 minuty), przy wytworzonym bardzo dużym ciśnieniu i bardzo wysokiej temperaturze (do 100 GPa i 5000C). Jest rodzajem metamorfizmu lokalnego, a jego produkty nazywa się impaktytami (zob. → tektyty).

    Nazwa pochodzi od nazwiska amerykańskiego fizyka-noblisty, Percy’ego Bridgmana (1882–1961).

    Występowanie[ | edytuj kod]

    Płyta z meteorytów tenham

    Krzemiany budujące Ziemię w głębokich warstwach planety podlegają przemianom fazowym wskutek działania wysokiego ciśnienia i temperatury. Dane sejsmiczne i eksperymenty laboratoryjne ukazywały, że w dolnym płaszczu pospolite krzemiany magnezu i żelaza przyjmują strukturę perowskitu. Jednak w warunkach panujących na powierzchni Ziemi takie minerały nie są stabilne termodynamicznie i nie występują nawet w skałach głębinowych. Nauka nie dysponuje próbkami materii z dolnego płaszcza.

    Skały głębinowe (skały plutoniczne) – skały magmowe, których stygnięcie i krystalizacja odbywały się na dużych głębokościach. Ponieważ proces ten zachodzi powoli, powstałe w jego wyniku kryształki są wykształcone i dobrze widoczne (struktura jawnokrystaliczna), często średnioziarnista (średniokrystaliczna) lub gruboziarnista (grubokrystaliczna).Chondryt – meteoryty kamienne składające się głównie z oliwinu i piroksenów. Ich nazwa pochodzi stąd, że większość zawiera chondry, czyli drobne, najczęściej zbudowane promieniście, kuliste skupienia krystaliczne (chondr nie mają niektóre chondryty węgliste).

    Wysoka temperatura i ciśnienie mogą jednak zadziałać na skałę także w innych warunkach. Minerał ten został po raz pierwszy wykryty w naturze w 2014 roku, w meteorycie Tenham z grupy chondrytów L6. Mikroskopijne ilości bridgmanitu powstały wskutek metamorfizmu szokowego towarzyszącego upadkowi na Ziemię; zespół minerałów występujących w tym meteorycie wskazuje, że skała była poddana ciśnieniu sięgającemu 24 GPa i temperaturze 2300 K. Dzięki odkryciu tego minerału w naturze mineralodzy mogli nadać mu oficjalną nazwę.

    Minerał (fr. minéral, od celt. mina – kopalnia) – pierwiastek lub związek chemiczny będący normalnie ciałem krystalicznym, którego struktura ukształtowała się w toku procesów geologicznych.Przemiana fazowa (przejście fazowe) – proces termodynamiczny, polegający na przejściu jednej fazy termodynamicznej w drugą, zachodzący w kierunku zapewniającym zmniejszenie energii swobodnej układu

    Naukowcy uważają, że bridgmanit stanowi do 93% dolnego płaszcza, pomiędzy ok. 650 a 2700 km pod powierzchnią Ziemi, przez co jest prawdopodobnie najpospolitszym minerałem budującym naszą planetę.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • oliwiny
  • nieciągłość Repettiego
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Bridgmanite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2020-03-22] (ang.).
    2. Katie Neith: Earth-Building Bridgmanite (ang.). Caltech, 2014-06-17. [dostęp 2016-08-06].
    3. Oliver Tschauner i inni, Discovery of bridgmanite, the most abundant mineral in Earth, in a shocked meteorite, „Science”, 6213, 346, 2014, s. 1100–1102, DOI10.1126/science.1259369.
    Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.Sejsmologia – dział geofizyki zajmujący się badaniem trzęsień ziemi oraz rozchodzenia się fal sejsmicznych wewnątrz Ziemi. Polega ona na tworzeniu sieci informacyjnych opartych na obserwacji generacji fal powstałych wskutek wstrząsów naturalnych górotworu. Obserwując te fale można wyciągnąć wnioski dotyczące budowy wnętrza Ziemi.




    Warto wiedzieć że... beta

    Równowaga termodynamiczna – pojęcie stosowane w termodynamice. Oznacza stan, w którym makroskopowe parametry układu, takie jak ciśnienie, objętość i wszystkie funkcje stanu, są stałe w czasie. Na równowagę termodynamiczną składają się: równowaga chemiczna (brak makroskopowego przepływu cząstek i reakcji chemicznych), mechaniczna (nie występują niezrównoważone siły) i termiczna (nie występuje przepływ energii).
    Percy Williams Bridgman (ur. 21 kwietnia 1882 w Cambridge, zm. 20 sierpnia 1961) - amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (1946) za wymyślenie aparatury do wytwarzania skrajnie wysokich ciśnień i za odkrycia, których dzięki temu dokonał w dziedzinie fizyki wysokich ciśnień.
    DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.
    Geosfera (z gr. γῆ gē „ziemia”, σφαῖρα sphaîra „kula”) – jedna z koncentrycznych warstw, wchodzących w skład kuli ziemskiej.
    Kalifornijski Instytut Technologiczny(ang. California Institute of Technology, skrót Caltech) – jedna z najlepszych prywatnych uczelni w Stanach Zjednoczonych, położona w Pasadenie w Kalifornii na przedmieściach Los Angeles.
    Meteoryt – pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni. Badaniem meteorytów i wszystkich aspektów z nimi związanych zajmuje się meteorytyka.
    Płaszcz – warstwa Ziemi o grubości ok. 2900 km, leżąca pomiędzy skorupą a jądrem. W skład płaszcza wchodzi ok. 70% objętości skał ziemskich (materii ziemskiej). Ze względu na swoją dominującą pozycję w bilansie masy Ziemi płaszcz spełnia kluczową rolę w procesach uwalniania się energii z wnętrza Ziemi, jest m.in. silnie sprzężony z procesami tektoniki płyt.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.014 sek.