• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Brda



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Planty nad Brdą – bulwary spacerowe nad rzeką Brdą w Bydgoszczy, otoczone zielenią urządzoną i terenami parkowymi.Piekiełko (niem. Hölle) – uroczysko w rezerwacie przyrody Dolina Rzeki Brdy na terenie Tucholskiego Parku Krajobrazowego. Przełomowy (o górskim charakterze) odcinek rzeki Brdy pomiędzy osadami Świt a Piła-Młyn z licznymi głazami i powalonymi drzewami w korycie. Spadek wody wynosi tutaj ponad 2%. Brda płynie w tym miejscu w głębokim wąwozie moreny czołowej, którego nachylenie ścian dochodzi nawet do 50 stopni. Od 30 lipca 1991 r. znajdujące się tu głazowisko uznane jest jako pomnik przyrody.

    Brdarzeka w północnej Polsce, lewy dopływ Wisły, największy w jej dolnym biegu. Dolny fragment Brdy jest fragmentem drogi wodnej Wisła-Odra, międzynarodowej drogi wodnej E70 oraz Bydgoskiego Węzła Wodnego.

    Nazwa[ | edytuj kod]

    Brda została odnotowana w dokumentach pisanych w XIII wieku jako Dbra, co oznaczało kiedyś ‛dół, jamę, dolinę, wąwóz’, później ‛dolinę z wodą’. Podobne znaczenie miał w języku staropolskim wyraz debrza – ‛zarośnięty, wypłukany i pogłębiony wodą wąwóz’. Nazwy te dobrze oddawały charakter rzeki, głęboko wciętej w wysoczyzny morenowe i sandrowe.

    Jezioro Karsińskie (kasz. Jezoro Kôrsyńsczé) – przepływowe jezioro rynnowe na Równinie Charzykowskiej (objęte Zaborskim Parkiem Krajobrazowym) o powierzchni 679 ha i maksymalnej głębokości dochodzącej do 27,1 m.Tryszczyn – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Koronowo, na północ od zachodnich dzielnic Bydgoszczy, na trasie drogi krajowej nr 25. W miejscowości znajduje się zbiornik wyrównawczy jez. Tryszczyn na Brdzie o powierzchni 90 ha i Tryszczyn-Elektrownia przepływowa o mocy 3,3 MW.

    Charakterystyka[ | edytuj kod]

    Długość rzeki wynosi 238 km, a powierzchnia dorzecza 4627 km². Dorzecze składa się z 43 dopływów, ale są one małe. Największy z nich to Kamionka (55 km). Rzeka jest spławna na odcinku 210 km. Udział zasilania podziemnego należy do najwyższych w Polsce i wynosi 60–75% odpływu całkowitego.

    Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. starożytna Viadua, Suevus, łac. średniowiecza Oddera (w Dagome iudex), Odera; łac. renesansowa Viadrus (od 1543)) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).Tor regatowy w Bydgoszczy – zbiornik wodny położony w Bydgoszczy, w dolnym odcinku rzeki Brdy, wykorzystywany do uprawiania sportów wodnych.

    Spadek Doliny Brdy jest na ogół wyrównany w całym biegu i wynosi średnio 0,63‰. Średni przepływ wzrasta wzdłuż jej biegu od 1,25 m³/s w miejscowości Nowa Brda do 19,9 m³/s w środkowym biegu (Tuchola), a w dolnym biegu (Smukała) wynosi 27,8 m³/s. Brda charakteryzuje się najniższymi w skali Polski wahaniami przepływów, co wynika z kilku przyczyn:

    Wyspa Młyńska – zabytkowa wyspa rzeczna w rejonie staromiejskim Bydgoszczy, o powierzchni ok. 6,5 ha, mieszcząca obiekty kulturalne i rekreacyjne, otoczona bulwarami i urządzeniami hydrotechnicznymi.Krąp (Blicca bjoerkna) – gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych (Cyprinidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Blicca.
  • dużej liczby jezior, przez które przepływa,
  • obecności zbiorników zaporowych, zlokalizowanych w biegu dolnym,
  • większość obszaru dorzecza ma łatwo przepuszczalne gleby (sandry) oraz jest zalesiona, co sprzyja infiltracji wód i zasilaniu podziemnemu rzeki,
  • na obszarze dorzecza występują nieduże opady atmosferyczne, średnio 545 mm, które z reguły nie wywołują powodzi.
  • Wzrost przepływów Brdy w trakcie roku hydrologicznego notowany jest w miesiącach wczesnowiosennych oraz letnich, przy czym w poszczególnych latach, w zależności od sytuacji pogodowej, mogą dominować kulminacje półrocza zimowego lub letniego.

    Hala Łuczniczka – hala widowiskowo-sportowa w Bydgoszczy oddana do użytkowania 11 października 2002. Może pełnić funkcje sportowe, wystawowe i koncertowe.Śródlądowe drogi wodne – akweny, na których z uwagi na warunki hydrologiczne oraz istniejące urządzenia wodne możliwy jest przewóz osób i towarów statkami żeglugi śródlądowej. To akweny o specjalnym statusie. Istotnie, status ten posiadają wyłącznie akweny wymienione z nazwy w przepisach.

    Jakość wód rzeki w całym jej biegu jest dobra (I i II klasa, tylko na 10-km odcinku ujściowym III klasa), należy do najczystszych rzek województwa kujawsko-pomorskiego. W rzece żyją: boleń, brzana, jaź, karaś, krąp, kleń, leszcz, lin, okoń, płoć, wzdręga, pstrąg potokowy, sandacz, szczupak i troć wędrowna.

    Bieg rzeki[ | edytuj kod]

    Brda płynie przez Równinę Charzykowską, Bory Tucholskie i Dolinę Brdy do Kotliny Toruńskiej, w województwie pomorskim oraz kujawsko-pomorskim. Na odcinku 25 km przepływa przez Bydgoszcz, gdzie łączy się z Kanałem Bydgoskim i uchodzi do Wisły.

    Stronno – wieś sołecka w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Dobrcz.Lin (Tinca tinca) – słodkowodna ryba z rodziny karpiowatych (Cyprinidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Tinca. Inne nazwy: pszenicznik, oczeretniak oraz kaliniak.

    Na obszarze Tucholskiego Parku Krajobrazowego rzece towarzyszy Wielki Kanał Brdy.

    Z wyjątkiem początku i ujścia Brda przepływa przez rozległą powierzchnię sandrową, zwężającą się od Tucholi w wąski szlak sandrowy, ograniczony z obydwu stron wysoczyznami: Krajeńską i Świecką.

    Uroczysko Piekiełko koło Tucholi

    Bieg górny – źródło[ | edytuj kod]

    Brda wypływa na wysokości ok. 181 m n.p.m. z Jeziora Smołowego, wśród moren czołowych Pojezierza Bytowskiego na północny wschód od Miastka.

    Międzynarodowa droga wodna E70 – łączy Antwerpię (Belgia, wybrzeże Atlantyku) z Kłajpedą (Litwa, wybrzeże Bałtyku), będąc jednym z europejskich szlaków komunikacyjnych wschód-zachód.Nowa Brda (kaszb. Nowô Brda, niem. Neubraa) – śródleśna osada kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, w gminie Przechlewo na trasie linii kolejowej Człuchów-Miastko (obecnie zawieszonej). Osada jest częścią składową sołectwa Przechlewko.
    Most kolejowy w Rytlu

    Bieg środkowy[ | edytuj kod]

    Przepływa przez szereg jezior, m.in. Kamień, Orle, Siadło, Świeszyńskie, Głębokie, Szczytno Wielkie, Końskie, Charzykowskie, Karsińskie, Witoczno, Łąckie, Dybrzyk, Kosobudno. Szerokość koryta jest zmienna, niektóre odcinki Doliny Brdy mają charakter wąskich i głębokich rynien o stromych zboczach, w niektórych rzeka meandruje. Na odcinku od Woziwody do miejscowości Piła-Młyn Brda jest częścią rezerwatu „Dolina rzeki Brdy” w celu ochrony ekosystemu obejmującego krajobraz, roślinność oraz ostoje dzikich zwierząt.

    Bydgoski Węzeł Wodny (BWW) – związek cech hydrograficznych Brdy, Wisły, Kanału Bydgoskiego i Górnonoteckiego oraz mniejszych strug wodnych na obszarze miasta Bydgoszczy i w jego najbliższym sąsiedztwie, wraz z budowlami i urządzeniami hydrotechnicznymi oraz zabudową nadbrzeżną.Rezerwat przyrody Jezioro Orle (kaszb. Jezoro Òrlewsczé) – florystyczno-wodny rezerwat przyrody na obszarze gminy Miastko w powiecie bytowskim, województwie pomorskim (utworzony w roku 1965, o powierzchni 11,83 ha). Ochronie rezerwatu podlega przepływowe jezioro lobeliowe ze stanowiskami rzadkich roślin wodnych typowych dla jezior lobeliowych (m.in. brzeżyca jednokwiatowa, poryblin jeziorny, grążel drobny i lobelia jeziorna). Przez akwen jeziora przepływa Brda. Wraz z sąsiednimi jeziorami Smołowym i Kamień tworzy zespół rezerwatów florystycznych na obszarze źródliskowym Brdy.

    Bieg dolny – ujście[ | edytuj kod]

    Dolny odcinek Brdy położony jest w obrębie granic administracyjnych Bydgoszczy na odcinku 25 km, ze średnim spadkiem 0,42%. Dopływami Brdy w obrębie Bydgoszczy są: Kanał Bydgoski, struga Flis oraz niewielkie cieki spływające z wysoczyzn. Na osiedlu Piaski rzeka wpływa do Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej, zaś na Okolu zmienia kierunek z południkowego na równoleżnikowy, zmierzając na wschód ku Wiśle.

    Koryto rzeki – najniższa część doliny rzeki, która znajduje się w obrębie jej dna i przez którą okresowo lub ciągle płynie woda dokonując zmian w kształcie powierzchni. Jeśli rzeka ma silny nurt, następuje erozja denna, jeżeli słaby – akumulacja niesionego materiału, a jeśli meandruje, dochodzi do erozji bocznej. Koryto stanowi fragment łożyska rzeki.Cekcyn (niem. Polnisch Cekzin; kaszb. Cékcëno) – duża wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie tucholskim, w gminie Cekcyn na południowym skraju Tucholskiego Parku Krajobrazowego nad jeziorem Wielkim Cekcyńskim.

    Od wlotu Kanału Bydgoskiego aż do ujścia Brda jest skanalizowana, włączona w system drogi wodnej łączącej Wisłę z Odrą poprzez Kanał Bydgoski, Noteć oraz Wartę. Powyżej i w obrębie Bydgoszczy rzeka jest zabudowana energetycznie kaskadą elektrowni SamociążekTryszczynSmukała. Na terenie miasta zlokalizowano na rzece stopnie piętrzące: Jaz Farny, Jaz Ulgowy, Międzywodzie, Śluza Miejska, Jaz Czersko Polskie, Śluza Czersko Polskie.

    Pomnik przyrody – prawnie chroniony twór przyrody, szczególnie cenny ze względów naukowych, zabytkowych, kulturowych i innych.Rzeki Polski to zbiór rzek płynących przez teren Polski, który, biorąc pod uwagę uwarunkowania hydrograficzne, leży w zlewisku trzech mórz:

    W rejonie Starego Miasta w Bydgoszczy, Brda oraz jej odnoga Młynówka opływają Wyspę Młyńską, która jest jedną z atrakcji turystycznych Bydgoszczy.

    Uchodzi do Wisły na wysokości 28,8 m n.p.m. w dzielnicy Bydgoszczy zwanej Brdyujściem.

    Plaża w Pieczyskach nad Zalewem Koronowskim

    Zalew Koronowski[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Zbiornik Koronowski.

    W latach 1956–1962 na rzece utworzono Jezioro Koronowskie przez spiętrzenie wody zaporą w Pieczyskach, która zalała poza doliną Brdy odcinki ujściowe jej dopływów i liczne jeziora. Zbiornik ma powierzchnię 1560 ha i pojemność 81 milionów m³. Ma kształt wydłużony o długości 36 km. Maksymalna głębokość dochodzi do 20 m. Długość linii brzegowej sięga 102 km.

    Zapora (kaszb. Milof, niem. Mühlhof) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Czersk, w sołectwie Rytel. Tutejsza zapora spiętrza wody rzeki Brdy (Zbiornik Zapora). Znajduje się tu zakład hodowli pstrąga tęczowego i punkt etapowy spływów kajakowych rzeką Brdą (z towarzyszącą sezonową infrastrukturą turystyczną). Rozpoczyna się tu również Wielki Kanał BrdySokole-Kuźnica – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Koronowo.

    Brda w sieci międzynarodowych dróg wodnych[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Śródlądowe drogi wodne.

    Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z 2002 r. ws. klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych, Brda na odcinku dolnym od ujścia Kanału Bydgoskiego do Wisły (14,4 km) ma II klasę żeglowną i jest elementem międzynarodowej drogi wodnej E70, ustalonej w 1996 r. w porozumieniu AGN (European Agreement on Main Inland Waterways of International Importance). Szlak ten łączy Antwerpię w Belgii z Kłajpedą na Litwie.

    Mennica w Bydgoszczy – zakład (mennica) zajmujący się produkcją (biciem) monet oraz medali czynny w latach 1594-1688 w Bydgoszczy. W latach 1627-1644 i 1677-1679 był to jedyny tego typu zakład czynny na terenie Korony Polskiej. W 1621 r. wybito w niej największą i najwartościowszą monetę doby staropolskiej.Zasilanie rzeki – dopływ do rzek wód pochodzących z opadów atmosferycznych, topnienia lodowców i śniegu oraz ze źródeł i wód podziemnych.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Jezioro Świeszyńskie (kaszb. Jezoro Szwesińsczé) – przepływowe jezioro lobeliowe Pojezierza Bytowskiego, na obszarze gminy Miastko, powiat bytowski, województwo pomorskie, położone na południe od wsi Świeszynko. Przez akwen jeziora przepływa Brda. Ogólna powierzchnia akwenu jeziora wynosi 31,6 ha.
    Okole (niem. Okolla - 1789, Okollo - 1867, Schleusenau - 1885) – jednostka urbanistyczna (osiedle) miasta Bydgoszczy, położona w jego środkowo-zachodniej części, między Kanałem Bydgoskim, a Brdą w obrębie tzw. wyspy kanałowej.
    Bory Tucholskie (kasz. Tëchòlsczé Bòrë, niem. Tucheler Heide) – jeden z największych kompleksów borów sosnowych w Polsce. Zajmuje ok. 3 tys. km sandru w dorzeczu Brdy i Wdy oraz Równiny Tucholskiej i Równiny Charzykowskiej. Od lasów tych wziął nazwę również mezoregion fizycznogeograficzny Bory Tucholskie znajdujący się we wschodniej części kompleksu oraz szereg powierzchniowych form ochrony przyrody: park narodowy, rezerwat biosfery, obszar Natura 2000, a także leśny kompleks promocyjny. Bory Tucholskie dały również nazwy jednostkom różnych systemów podziału geobotanicznego, np. okręg Borów Tucholskich w systemie Szafera i Zarzyckiego lub dzielnica Borów Tucholskich w systemie Mroczkiewicza.
    Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.
    Dopływ – rzeka lub mniejszy ciek, który nie uchodzi bezpośrednio do zbiornika wodnego (morza, jeziora), ale do innego cieku. W zależności od tego, z której strony brzegu rzeki (patrząc od źródła) dopływ łączy się z nią, wyróżnia się dopływy lewe i prawe. Ponadto dopływy posiadają swoje własne dopływy – tworzą w ten sposób hierarchię sieci rzecznej: rzeka główna, dopływy pierwszego stopnia, drugiego, trzeciego, itd.
    Meander (inaczej zakole) – fragment koryta rzeki o kształcie przypominającym pętlę lub łuk. Jest to forma związana z krętym przebiegiem koryta rzeki, tworzącym zakręty, pętle i nawroty.
    Port Drzewny w Bydgoszczy – akwen na rzece Brdzie w Bydgoszczy, służący do magazynowania drewna w jego spławie na zachód drogą wodną Wisła-Odra oraz przerobu w miejscowych zakładach przemysłu drzewnego. Został zbudowany w 1879 roku, a rozbudowany w 1906. Po zmniejszeniu transportu drewna do Niemiec, co nastąpiło po roku 1920 był tylko częściowo wykorzystywany. W 1920 akwen w Brdyujściu zaadaptowano na tor regatowy, zaś nazwa „port drzewny” pozostała jako pojęcie używane w kontekście historycznym.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.129 sek.