• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bratysława



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Muzeum Winogrodnictwa w Bratysławie (słow. Múzeum vinohradníctva; ang. Museum of Viticulture) – muzeum dokumentujące historię winogrodnictwa (uprawy i hodowli winorośli) i winiarstwa (produkcji i pielęgnacji win) w Bratysławie i jej okolicach; oddział Muzeum Miasta Bratysławy.Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.
    Historia[]
    Plan Bratysławy z 1895 r.
    Widok na miasto
    Widok z tarasu widokowego Nowego Mostu na katedrę św. Marcina
    Dunaj w Bratysławie: Nowy Most, w tle dzielnica Petržalka

    Bratysława rozpościera się na dwóch trasach handlowych, tj. na szlaku bursztynowym, który łączył Morze Bałtyckie z Morzem Śródziemnym, czyli północną Europę z południową oraz na szlaku dunajskim, który biegnąc wzdłuż rzeki Dunaj, umożliwiał dostęp do Morza Czarnego, a tym samym łączył zarówno zachodnią i wschodnią Europę z południowo-wschodnią. Obydwie drogi krzyżowały się na obszarze dzisiejszej dzielnicy Devín, w której znajduje się zamek Zamek Devín, pełniący w dawnych czasach funkcję obronną nad tymi szlakami.

    Szlak bursztynowy – szlak handlowy między europejskimi krajami basenu Morza Śródziemnego a ziemiami leżącymi na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego. W znaczeniu węższym jest to przebieg tras zorganizowanych wypraw po bursztyn, nasilonych od I wieku n.e.Universitas Istropolitana (od XVI wieku i do dziś błędnie nazywana Academia Istropolitana, w wolnym tłumaczeniu Uniwersytet lub Akademia w mieście nad Dunajem) – pierwszy uniwersytet założony na terytorium obecnej Słowacji.

    Dzisiejsze miasto powstało z osady pod Zamkiem Bratysławskim. Obecnie stanowi ono jądro historyczne Bratysławy, którego areał tworzą 3 jednostki: średniowieczne miasto ograniczone systemem wałowym, areał zamku i podzamcze. Kiedyś wjazd do miasta umożliwiały 4 bramy, tj. od strony wschodniej – Brama Laurińska (Laurinská brána), nazywana też Bramą Wawrzyniecką (Vavrinecká brána), od północnej – Brama Michalska (Michalská brána), od zachodniej – Brama Wydrycka (Vydrická brána; zachowała się część fortyfikacji), nazywana też Bramą Ciemną (Tmavá brána) lub Bramą Wiedeńską (Viedenská brána), a od południa – Brama Rybacka (Rybárska brána; zachowały się fundamenty). Do dziś przetrwała jedynie Brama Michalska, prowadząca do dzielnicy Stare Miasto (Staré Mesto).

    Twierdza, forteca – ufortyfikowane miasto, gród, klasztor. Czasem jest to samodzielna budowla o charakterze obronnym. Twierdze były budowane od starożytności do czasów II wojny światowej, na stałe przebywała w nich załoga. Określenie twierdza stosowane jest także w odniesieniu do więzienia, które znajdowało się na terenie twierdzy.Ogród Botaniczny Uniwersytetu Komeńskiego (słow. Botanická záhrada Univerzity Komenského) – ogród botaniczny, placówka Uniwersytetu Komeńskiego, pełniąca funkcję naukową, dydaktyczną i rekreacyjno-społeczną, usytuowana na terenie dzielnicy Karlova Ves w Bratysławie na Słowacji.

    Niektóre wydarzenia historyczne[]

    Historyczna tabliczka z nazwą ulicy z okresu austro-węgierskiego
  • okres Cesarstwa Rzymskiego – obóz wojskowy Gerulata w dzisiejszej dzielnicy Rusovce;
  • okres Państwa Wielkomorawskiegogród obronny;
  • 907 – pierwsza pisemna wzmianka;
  • X wiek – osada handlowa u stóp grodu;
  • 1291 – uzyskanie praw miejskich;
  • od 1536 – główne miasto koronacyjne władców węgierskich (wchodziła w skład Królestwa Węgier);
  • następne wieki – rozwój miasta;
  • XIX wiek – spadek znaczenia (funkcje przejmowała Buda);
  • 1914 – otwarcie kolei podmiejskiej, łączącej Pressburg/Pozsony z Wiedniem;
  • po I wojnie światowej – stolica Słowacji, wchodzącej w skład Czechosłowacji (mimo, że na początku tego okresu miasto było zamieszkałe głównie przez ludność węgiersko-niemiecką);
  • 1939–1945 – stolica klerykalno-faszystowskiej Słowacji (formalnie samodzielnej, faktycznie uzależnionej od III Rzeszy);
  • 1945–1969 – stolica Słowacji, wchodzącej w skład Czechosłowacji;
  • 1969–1990 – stolica Słowackiej Republiki Socjalistycznej, wchodzącej w skład Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej;
  • przełom lat 60. i 70. – zburzenie zabytkowego Podzamcza w związku z budową Nowego Mostu i alei Staromiejskiej;
  • 1990–1992 – stolica Słowackiej Republiki Federalnej, wchodzącej w skład Czeskiej i Słowackiej Republiki Federalnej;
  • od 1 stycznia 1993 – stolica niezależnej Słowacji.
  • Nazwa[]

    Duży wpływ na Bratysławę mieli Węgrzy i Niemcy. Zmieniała się również nazwa miasta, niektóre z nazw używane były równocześnie aż do I wojny światowej, do dziś Pressburg jest oficjalnie niemiecką alternatywą Bratysławy, Pozsony – węgierską, Prešporok – starą nazwą słowacką, a Prešpurk starą nazwą czeską. W Polsce używano wcześniej m.in. nazwy Pożoń.

    Wyższa Szkoła Sztuk Scenicznych w Bratysławie (słow. Vysoká škola múzických umení v Bratislave, ang. Academy of Performing Arts in Bratislava; skrótowiec: VŠMU) – publiczna szkoła wyższa na Słowacji, założona 9 czerwca 1949 roku, z siedzibą w Bratysławie. Obecnie (2012) rektorem uczelni jest Milan Rašla.Cerkiew św. Mikołaja w Bratysławie – prawosławna cerkiew parafialna. Należy do archidekanatu dla powiatów: bratysławskiego, trnawskiego, trenczyńskiego i nitrzańskiego, w eparchii preszowskiej Kościoła Prawosławnego Czech i Słowacji.

    Do historycznych nazw miasta stołecznego Słowacji należą:

  • Wratislaburgum, Pisonium (805),
  • Braslavespurch, Brezalauspurc (907),
  • Breslava Civitas (1038),
  • Brezezburg (1042),
  • Breisburg, Breziburg, Brezzizburch, Preslawaspurch (1052),
  • Bresburg, Bresburch, Bossen (1108),
  • Bosonium (1146),
  • Poson, Posonium (XIII–XIV w.),
  • Istropolis, Bosonium (1146),
  • Posonium (XV w.),
  • Presburg, Pressburg (XVII/XVIII w.),
  • Posony, Pozsony (XVIII, XIX w.),
  • Prešporok (XVIII w.),
  • Břetislav, Břetislava, Braťislava (nad Dunajom) (XIX w.), Bratislav.
  • Nazwa Bratislava została pierwszy raz napisana przez szturowców (štúrovci) po 1844 roku, ale urzędowo przyjęta została w 1919 roku.

    Philipp Eduard Anton von Lenard (ur. 7 czerwca 1862 w Bratysławie (wówczas Austro-Węgry), zm. 20 maja 1947 w Messelhausen) – fizyk urodzony w węgierskiej części Austro-Węgier, ale w swej postawie skrajnie proniemiecki; laureat nagrody Nobla w dziedzinie fizyki z 1905 roku za pracę nad promieniowaniem katodowym.Bratislava-Petržalka, Železničná stanica Bratislava-Petržalka – stacja kolejowa w Bratysławie, w dzielnicy Petržalka, na Słowacji. Stacja ma 2 perony.

    Architektura[]

    Zamek Bratysławski
    Ruiny Gerulaty
    Pałac Prezydencki

    Zabytki[]

  • Zamek Bratysławski z XIV–XV wieku, potem wielokrotnie przebudowywany, usytuowany na granitowym wzgórzu, 80 metrów nad lustrem Dunaju. Twierdza o 4 wieżach w narożnikach murów obronnych;
  • ruiny Zamku Devín, położonego w dzielnicy Devín, wznosi się na wysokich skałach u ujścia Morawy do Dunaju, nad granicą słowacko-austriacką;
  • gotycka katedra św. Marcina (Dóm svätého Martina); była przez 300 lat miejscem koronacji królów węgierskich;
  • gotycki kościół franciszkański Zwiastowania Pana z 1297 roku;
  • barokowy kościół (obecnie cerkiew prawosławna) św. Mikołaja z 1661 roku;
  • barokowy kościół Trynitarzy;
  • secesyjny kościół św. Elżbiety zwany też „Niebieskim kościółkiem”;
  • gotycki ratusz;
  • Hlavné námestie (rynek) z XVI-wieczną studnią, otoczony zabytkowymi budynkami;
  • Uniwersytet Bratysławski (Universitas Istropolitana lub Academia Istropolitana; wraz z biblioteką uniwersytecką) założony przez króla węgierskiego Macieja Korwina;
  • klasycystyczny pałac prymasowski z 1781 roku;
  • barokowy letni pałac arcybiskupi;
  • Pałac Grassalkovicha – obecnie siedziba prezydenta Słowacji;
  • eklektyczny Słowacki Teatr Narodowy (Slovenské národné divadlo) wybudowany w 1886 roku;
  • XVII-wieczna barokowa Brama Michalska, jedyna ocalała wieża na miejskich murach;
  • „Wąski dom”;
  • Nový most (Nowy Most);
  • Starý most (Stary Most);
  • Synagoga z 1926 roku.
  • Kultura[]

    Muzeum Transportu
    Słowacki Teatr Narodowy
    Čumil – jedna z rzeźb w mieście

    W Bratysławie znajdują się liczne placówki kulturalne, m.in.:

    Janette Husárová (ur. 4 czerwca 1974 w Bratysławie) – słowacka tenisistka, reprezentantka kraju w Pucharze Federacji.Małe Karpaty (514.2, słow. Malé Karpaty, węg. Kis-Kárpátok, niem. Kleine Karpaten) – pasmo górskie w zachodniej Słowacji. Stanowią najbardziej wysunięty na południowy zachód pasmo Centralnych Karpat Zachodnich.

    biblioteki:

  • Biblioteka Uniwersytecka (Univerzitná knižnica) – Swoją działalność rozpoczęła, jako biblioteka akademicka Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie, w 1919 roku. Od 1954 roku jest biblioteką naukową, dostępną dla szerokiej publiczności;
  • Biblioteka Główna Słowackiej Akademii Nauk (Ústredná knižnica Slovenskej akadémie vied);
  • Słowacka Biblioteka Pedagogiczna (Slovenská pedagogická knižnica);
  • Słowacka Biblioteka Lekarska (Slovenská lekárska knižnica);
  • filharmonie:

    Brama Michalska (słow. Michalská brána, węg. Mihálykapu, niem. Michaelertor; słow. także: Michalská veža – "Wieża Michalska") – jedyna zachowana brama miejska w Bratysławie. Obecnie pomalowana jest na biało; posiada strzelistą 51-metrową wieżę z czterema tarczami zegarowymi i cebulastym hełmem; na szczycie znajduje się XVIII-wieczna rzeźba Michała Archanioła.Marchegg – miasto w Austrii, w kraju związkowym Dolna Austria, w powiecie Gänserndorf. Liczy 2 897 mieszkańców (1 stycznia 2014).
  • Filharmonia Słowacka (Slovenská filharmónia);
  • galerie:

  • Galeria Miasta Bratysławy (Galéria mesta Bratislavy);
  • Słowacka Galeria Narodowa (Slovenská národná galéria);
  • muzea:

  • Muzeum Gazownictwa (Plynárenské múzeum);
  • Muzeum Handlu (Múzeum obchodu);
  • Muzeum Jána Cikkera (Múzeum Jána Cikkera);
  • Muzeum Kultury Fizycznej w Republice Słowackiej (Múzeum telesnej kultúry v Slovenskej republike);
  • Muzeum Milana Dobesa (Múzeum Milana Dobesa);
  • Muzeum Policji Republiki Słowackiej (Múzeum polície Slovenskej republiky);
  • Muzeum Szkolnictwa i Pedagogiki (Múzeum školstva a pedagogiky);
  • Muzeum Transportu (Múzeum dopravy);
  • Słowackie Muzeum Narodowe (Slovenské národné múzeum) wraz z bratysławskimi oddziałami, takimi jak:
  • Muzeum Archeologiczne (Archeologické múzeum);
  • Muzeum Historyczne (Historické múzeum) z siedzibą w Zamku Bratysławskim (Bratislavský hrad);
  • Muzeum Muzyczne (Hudobné múzeum);
  • Muzeum Kultury Chorwatów na Słowacji (Múzeum kultúry Chorvátov na Slovensku);
  • Muzeum Kultury Niemców Karpackich (Múzeum kultúry karpatských Nemcov);
  • Muzeum Kultury Węgrów na Słowacji (Múzeum kultúry Maďarov na Slovensku);
  • Muzeum Kultury Żydowskiej (Múzeum židovskej kultúry);
  • Muzeum Historii Naturalnej (Prírodovedné múzeum);
  • Pawilon Wystawienniczy Podzamcze (Výstavný pavilón Podhradie);
  • Muzeum Miasta Bratysławy (Múzeum mesta Bratislavy) wraz z oddziałami, takimi jak:
  • Muzeum Arthura Fleischmanna (Múzeum Arthura Fleischmanna);
  • Muzeum Broni (Múzeum zbraní);
  • Muzeum Farmacji (Múzeum farmácie) z siedzibą w zabytkowej aptece Pod Czerwonym Rakiem (lekáreň U červeného raka);
  • Muzeum Historii Miasta (Múzeum dejín mesta);
  • Muzeum Janka Jesenskiego (Múzeum Janka Jesenského);
  • Muzeum Johanna Nepomuka Hummela (Múzeum Johanna Nepomuka Hummela);
  • Muzeum Winogrodnictwa (Múzeum vinohradníctva);
  • Muzeum Wnętrz Historycznych (Múzeum historických interiérov);
  • Muzeum Zegarów (Múzeum hodín);
  • teatry:

    Węgrzy (t. Madziarzy, węg. l.poj. magyar, l.mn. magyarok) – naród europejski z grupy ludów ugrofińskich, zamieszkujący głównie własne państwo narodowe - Węgry w Europie Środkowej, posługujący się językiem węgierskim.Paleontologia (od gr. palaios – stary + on – byt + logos – nauka) – dziedzina biologii zajmująca się organizmami kopalnymi, wyprowadzająca na podstawie skamieniałości i śladów działalności życiowej organizmów wnioski ogólne o życiu w przeszłości geologicznej. Ściśle związana z geologią, posługuje się często fizyką i chemią.
  • Słowacki Teatr Narodowy (Slovenské národné divadlo);
  • Teatr Miejski im. Pavla Országha Hviezdoslava (Mestské divadlo Pavla Országha Hviezdoslava).


  • Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6] [7]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie Wschodniej, głównie w granicach Ukrainy (także w państwach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich. Ukraińcy są (obok Rosjan i Białorusinów) potomkami Rusinów, zamieszkujących Ruś Kijowską .
    Wyższa Szkoła Sztuk Pięknych w Bratysławie (słow. Vysoká škola výtvarných umení v Bratislave, ang. Academy of Fine Arts and Design in Bratislava; skrótowiec: VŠVU) – publiczna szkoła wyższa na Słowacji, założona 9 czerwca 1949 roku, z siedzibą w Bratysławie.
    Galeria Miasta Bratysławy (słowacki: Galéria mesta Bratislava) – galeria mieszcząca się w Bratysławie na Słowacji, na Starym Mieście. Jest drugim co do wielkości słowacją galerią tego typu. Galeria mieści się w Pałacu Mirbacha (Mirbachov palác) i Pałacu Pálffy (Pálffyho palác).
    Filharmonia Słowacka (słow. Slovenská filharmónia) – orkiestra symfoniczna w Bratysławie na Słowacji. Została założona w 1949 roku. Od lat 1950 jej siedziba mieści się w bratysławskiej Reducie.
    Miasta partnerskie – forma partnerstwa między miastami w różnych krajach, która ma na celu wymianę kulturalną, gospodarczą i informacyjną. W Europie formę tę powszechnie określa się terminami: miasta bliźniacze, miasta przyjacielskie (miasta zaprzyjaźnione) lub miasta partnerskie. Poza Europą (szczególnie w krajach anglosaskich) współpracę między miastami określa się pojęciem miasta siostrzane (ang.: Sister City; l. mn.: Sister Cities) lub bliźniacze (ang.: Twin Towns albo Twinning Towns); w krajach socjalistycznych - miasta braterskie.
    III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).
    Rusovce (słow. Železničná stanica Rusovce) - stacja kolejowa w dzielnicy Bratysławy Rusovcach, do 1947 nosząca nazwę Oroszvár (miejscowość znajdowała się wówczas na Węgrzech).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.092 sek.