• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Brat Cyprian z Czerwonego Klasztoru

    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Morskie Oko (słow. Morské oko, niem. Fischsee, Meerauge, węg. Halas-tó) – największe jezioro w Tatrach, położone w Dolinie Rybiego Potoku u stóp Mięguszowieckich Szczytów, na wysokości 1395 m n.p.m.
    Tatry Wysokie (słow. Vysoké Tatry, niem. Hohe Tatra, węg. Magas-Tátra) – najwyższa część Tatr o charakterze alpejskim, rozciągająca się pomiędzy Tatrami Zachodnimi od strony zachodniej oraz Tatrami Bielskimi od strony północno-wschodniej. W linii prostej odległość między granicznymi przełęczami wynosi ok. 16,5 km, zaś ściśle wzdłuż grani głównej ok. 26 km. Tatry Wysokie zajmują obszar około 340 km² (czyli nieco mniej niż Tatry Zachodnie), z czego większość (260 km²) znajduje się na Słowacji.

    Brat Cyprian z Czerwonego Klasztoru, właściwie Franz Ignatz Jäschke (ur. 28 lipca 1724 w Polkowicach, zm. 1775 r. w Czerwonym Klasztorze) – najbardziej znany mnich (z zakonu kamedułów) z Czerwonego Klasztoru, w którym to pełnił funkcję aptekarza, botanika, cyrulika i kucharza. Twórca jednego z najstarszych zachowanych zielników z roślinami tatrzańskimi.

    Przełęcz pod Kopą, Niżnia Przełęcz pod Kopą (słow. Kopské sedlo, niem. Kopapass, węg. Kopa-hágó) – szeroka, trawiasta przełęcz w głównej grani Tatr (1750 m n.p.m.). Przełęcz jest granicą pomiędzy Tatrami Wysokimi i Bielskimi.Dolina Czarna Jaworowa (słow. Čierna Javorová dolina, niem. Tal des Javorinaer Schwarzen Sees, węg. Javorinai Fekete-tó völgy) – wschodnie odgałęzienie położonej na terenie Słowacji tatrzańskiej Doliny Jaworowej (Javorová dolina). Odchodzi od niej w jej środkowej części i ma długość ok. 3,0 km.

    Brat Cyprian przybył do Czerwonego Klasztoru, znajdującego się u podnóża Pienin, ok. 1756. Wcześniej ukończył studia medyczne we Wrocławiu. W Czerwonym Klasztorze pełnił różnorakie funkcje – oprócz swoich klasztornych zajęć malował i wyrabiał zwierciadła, a także najprawdopodobniej zajmował się alchemią. Z zamiłowania był botanikiem, czego owocem jest najstarszy zachowany zielnik opisujący rośliny tatrzańskie i pienińskie, zawierający łącznie ok. 283 okazy (z czego 63 okazy roślin tatrzańskich). Zielnik ten w późniejszych latach stał się własnością Muzeum Karpackiego w Popradzie, następnie Muzeum TANAP-u w Tatrzańskiej Łomnicy, a obecnie znajduje się on w zbiorach Muzeum Narodowego w Bratysławie.

    Żabi Staw Jaworowy (słow. Žabie pleso Javorové, Žabie pleso Javorinské, niem. Krotensee, węg. Varangyos-tó) – staw znajdujący się w Dolinie Zadniej Jaworowej (górna część Doliny Jaworowej), w słowackich Tatrach Wysokich.Czerwony Klasztor (słow. Červený kláštor) – kompleks klasztorny na Słowacji w miejscowości Czerwony Klasztor nad Dunajcem, na pograniczu Pienin i Magury Spiskiej.

    Kolekcjonując rośliny do zielnika, brat Cyprian dość dobrze poznał wschodnią część Tatr Wysokich i Tatry Bielskie. Był m.in. nad Żabim Stawem Jaworowym w górnej części Doliny Jaworowej, nad Czarnym Stawem Jaworowym w Dolinie Czarnej Jaworowej, na Szerokiej Przełęczy Bielskiej i Przełęczy pod Kopą. Przypisuje mu się nieprawidłowo wejście na wierzchołek Hawrania w Tatrach Bielskich. Bardzo dobrze znał Pieniny i ich okolice.

    Tatry Bielskie (słow. Belianske Tatry, Belanské Tatry, Bielské Tatry, niem. Kalkalpen, Belaer Kalkalpen, Beler Tatra, węg. Bélai-havasok, Bélai mészhavasok, Bélai-Tátra) – położone na Słowacji pasmo górskie, część Tatr ustawiona poprzecznie do grani głównej Tatr. Z jej częścią położoną w obrębie Tatr Wysokich łączy się przez Przełęcz pod Kopą (Kopské sedlo).Jan Wiktor (ur. 1 listopada 1890 w Radomyślu nad Sanem, zm. 17 lutego 1967 w Krakowie) – polski pisarz, publicysta, dziennikarz, działacz ludowy, poseł na Sejm PRL I kadencji.

    Według legend był także mechanikiem i skonstruował skrzydła, dzięki którym mógł wzbijać się w powietrze. Legendy podają, że dzięki tym skrzydłom sfrunął z wierzchołka Trzech Koron na dziedziniec Czerwonego Klasztoru. Inne wersje mówią, że z wierzchołka Trzech Koron doleciał aż nad Morskie Oko. Przeciwko prawdziwości tych legend przemawia (oprócz praw fizyki) brak jakichkolwiek wzmianek o tych rzekomych dokonaniach mnicha w kronikach i innych zapiskach zakonu kamedułów. Zbeletryzowaną wersję tych opowieści przedstawił Jan Wiktor w powieści Skrzydlaty Mnich (1947) i opowiadaniu Zapomniany lotnik (1937). W 2008 roku w koprodukcji czterech państw (Czechy, Polska, Słowacja, Węgry) został nakręcony film nawiązujący do legendy o bracie Cyprianie pod tytułem Latający mnich i tajemnica Da Vinci (słow. Legenda o Lietajúcom Cypriánovi). Film w kinach pojawił się 29 lipca 2010 r.

    W Tatrach rośnie około 1300 gatunków roślin naczyniowych, z czego w polskim Tatrzańskim Parku Narodowym (TPN) około 1000. Charakterystyczną grupę stanowią rośliny wysokogórskie – dla 200 z nich Tatry są jedynym obszarem występowania w Polsce. Bardzo bogata jest flora mszaków – występuje ich tutaj ok. 700 gatunków, co stanowi 80% wszystkich gatunków w Polsce, ok. 1000 gatunków grzybów, 870 gatunków porostów i liczna flora glonów i 72 gatunki śluzowców.Kucharz – osoba, która przyrządza zgodnie z zasadami sztuki kulinarnej potrawy w zakładach gastronomicznych, najczęściej według zamówienia przyjętego przez kelnera.

    Przypisy

    1. Józef Nyka: Brat Cyprian na Hawraniu?. Głos Seniora, 02/2010. [dostęp 2013-01-05].
    2. Latajacy mnich i tajemnica da Vinci (2010) – Release dates

    Bibliografia[]

    1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    Kameduli – zakon utworzony ok. 1012 przez św. Romualda, składający się obecnie z dwóch kongregacji. W Polsce znajdują się wyłącznie kameduli kongregacji Monte Corona.Botanika (biologia roślin; gr. botanē = zieleń, owoc, roślina) – dział biologii zajmujący się roślinami. Obejmuje całokształt wiedzy o świecie roślin i związanych z nimi zjawiskach. Szeroki zakres problematyki jest przyczyną wyodrębniania licznych, w różnym stopniu samodzielnych działów, wymagających stosowania swoistych metod i technik badawczych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.
    Polkowice (niem. Polkwitz) – miasto leżące na Dolnym Śląsku, w woj. dolnośląskim, w powiecie polkowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Polkowice. Położone przy trasie E65 (droga krajowa nr 3), na południowo-wschodnim skraju Wzgórz Dalkowskich w kierunku Doliny Szprotawy. Stanowi jeden z głównych ośrodków przemysłowych Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego. Na terenie miasta znajduje się podstrefa Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.
    Tatrzańska Łomnica (dawniej także: Łomnica Tatrzańska; słow. Tatranská Lomnica, niem. Tatralomnitz, węg. Tátralomnic, 830–900 m n.p.m.) – miejscowość u podnóża Tatr Wysokich na Słowacji, część struktury administracyjnej miasta Wysokie Tatry. Jedna z większych podtatrzańskich osad, położona około 6 km na wschód od Starego Smokowca, u stóp Łomnicy (2632 m n.p.m.). Jeden z ważniejszych ośrodków turystycznych po słowackiej stronie Tatr, słynący z dużej ilości hoteli, pensjonatów, kempingów oraz kolei linowych, wywożących turystów nad Łomnicki Staw (Skalnaté pleso, 1751 m n.p.m.) i samą Łomnicę.
    Poprad (węg. Poprád, niem. Deutschendorf) – miasto na Słowacji, w kraju preszowskim, w historycznym regionie Spisz. Największe miasto tego regionu.
    Latający mnich i tajemnica Da Vinci (słow. Legenda o lietajúcom Cypriánovi) – słowacko-polski dramat z 2008 roku w reżyserii Mariany Čengel-Solčanskiej.
    Czerwony Klasztor (słow. Červený Kláštor) – miejscowość w powiecie Kieżmark, w kraju preszowskim na Słowacji. Wieś jest przedzielona rzeką Dunajec z polską wsią Sromowce Niżne.
    Farmaceuta - osoba udzielająca usług farmaceutycznych, która ukończyła studia w szkole wyższej na kierunku farmacja.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.019 sek.