• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Brandenburgia



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Fryderyk Wilhelm (ur. 16 lutego 1620 w Cölln (dzisiejszy Berlin), zm. 9 maja 1688 w Poczdamie) z dynastii Hohenzollernów nazwany Wielkim Elektorem.Województwo wielkopolskie – województwo utworzone w 1999 w środkowo-zachodniej Polsce, na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Południowowielkopolskiej, w dorzeczu środkowej Warty; dzieli się na 4 miasta na prawach powiatu, 31 powiatów i 226 gmin, które zamieszkuje 3 447 441 osób (31 marca 2011); siedzibą wojewody i władz samorządu województwa jest Poznań.

    Brandenburgia (niem. Brandenburg, dolnołuż. Bramborska, górnołuż. Braniborska) – jeden z 16 krajów związkowych Niemiec. Stolicą jest Poczdam. Obecny premier Brandenburgii to Dietmar Woidke (SPD), stojący na czele lokalnej koalicji SPD/Die Linke.

    Geografia[ | edytuj kod]

    Na terenie Brandenburgii leży Berlin, wydzielony jako osobny kraj związkowy. Brandenburgia graniczy z Polską oraz krajami związkowymi: Meklemburgią-Pomorzem Przednim, Saksonią, Saksonią-Anhalt i Dolną Saksonią.

    Bad Liebenwerda (dlnłuż. Rukow) - miasto uzdrowiskowe we wschodniej części Niemiec w kraju związkowym Brandenburgia, w powiecie Elbe-Elster, nad rzeką Czarną Elsterą.Turystyka rowerowa – metoda spędzania wolnego czasu, która zakłada podróżowanie rowerem dla samej przyjemności jeżdżenia a nie w celach ścigania się lub w wyniku potrzeby. Zakres znaczenia tego słowa jest różny w zależności od kraju. W niektórych regionach przyjmuje się, że turystyka rowerowa zakłada podróż najwyżej kilkudniową, w innych natomiast dopuszcza się podróże długodystansowe.

    Część granicy wschodniej tworzy rzeka Odra; podobną rolę na zachodzie pełni Łaba. Pozostałe ważniejsze rzeki to Sprewa i Hawela. Na południu znajduje się podmokły region zwany Spreewald; jest to najbardziej na północ wysunięta część Łużyc, do dzisiaj zamieszkiwanych przez potomków pierwotnych mieszkańców tych ziem, Serbołużyczan. W tej części oprócz języka niemieckiego jest również w użyciu język dolnołużycki.

    Neuzelle (pol. hist. Sławin) - miejscowość i gmina w Niemczech, w kraju związkowym Brandenburgia, w powiecie Oder-Spree, siedziba urzędu Neuzelle. Położona jest na południe od Frankfurtu nad Odrą. Według danych z 31 grudnia 2008 liczy 4 539 mieszkańców. Sama miejscowość Neuzelle liczy ok. 2 000 mieszkańców.Rezerwat biosfery (ang. biosphere reserve) jest to wyznaczony obszar chroniony zawierający cenne zasoby przyrodnicze. Rezerwaty biosfery na świecie powstały w ramach programu UNESCO MAB (ang. Man and the Biosphere, pol. Człowiek i biosfera).

    Historia[ | edytuj kod]

    Słowianie połabscy oraz postępy niemieckie[ | edytuj kod]

    Tereny zamieszkane przez Słowian we wczesnym średniowieczu na niemieckiej mapie ukazującej przebieg Limes Sorabicus - granicy między Germanami, a Słowianami.

    Na początku X wieku ludność germańska zaczęła przemieszczać się na wschód i zdobywać tereny pomiędzy Łabą i Odrą, zamieszkiwane dotąd przez Słowian połabskich.

    Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. starożytna Viadua, Suevus, łac. średniowiecza Oddera (w Dagome iudex), Odera; łac. renesansowa Viadrus (od 1543)) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.

    W 948 król Otton I Wielki ustanowił niemiecką kontrolę nad w większości słowiańskimi mieszkańcami tych ziem i ustanowił biskupstwa w Havelbergu (ówczesna nazwa Hobolin) i Brandenburgu. Jednak po śmierci Ottona I (973), wybucha w 983 wielkie powstanie Słowian. Niemcy tracą wtedy znaczną część zdobytych terenów i zmuszeni są wycofać się na zachód od Łaby.

    Księstwo Kopanickie – dawne księstwo słowiańskie, leżące na terytorium plemienia Sprewian (ob. wschodnia część landu Brandenburgii).Powiat (niem. Kreis) – jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego II stopnia w Niemczech. Wyróżnia się dwa rodzaje powiatów Landkreise, czyli powiaty ziemskie i Kreisfreie Städte (Stadtkreise w Badenii-Wirtembergii), czyli miasta na prawach powiatu. Obecnie istnieje 401 powiatów: 294 ziemskich i 107 miast na prawach powiatów. Na powiaty dzielą się wszystkie kraje związkowe Niemiec z wyjątkiem Berlina, Bremy i Hamburga. Większość powiatów ma od 100 000 do 200 000 mieszkańców. Najmniejszy powiat ziemski pod względem powierzchni, Main-Taunus ma 222,39 km², największy zaś, Mecklenburgische Seenplatte jest od niego 25-krotnie większy.

    W 1134, po przeprowadzeniu skutecznej akcji przeciwko Słowianom, Marchię Północną otrzymuje od cesarza Lotara III Albrecht Niedźwiedź. W 1138 r. doszło w Polsce do rozbicia dzielnicowego i w przeciągu kilkudziesięciu lat granica władztwa niemieckiego przesunęła się bardzo na wschód, w dużej mierze dzięki powiększaniu obszaru Brandenburgii i zwiększaniu tam przewagi żywiołu niemieckiego.

    Herb Rzeczypospolitej Obojga Narodów – symbol unii Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Czterodzielny herb o czerwonym tle zawierał dwa pola przedstawiające białego Orła w koronie, czyli symbol Korony i dwa z wizerunkiem Pogoni - herbu Litwy. Na tarczy sercowej znajdował się najczęściej herb rodowy panującego monarchy.Powiat Spree-Neiße (niem. Landkreis Spree-Neiße, dolnołuż. Wokrejs Sprjewja-Nysa) - powiat w niemieckim kraju związkowym Brandenburgia. Stolicą powiatu jest Forst (Lausitz). Najbardziej na wschód położony powiat kraju związkowego.

    Kontrola Albrechta nad tym terytorium przez dziesięciolecia była tylko nominalna, ale zaangażował się on w wiele wypraw przeciwko Słowianom połabskim. Dzięki temu, a także dzięki wysiłkom dyplomatycznym jego władza stała się w połowie stulecia bardziej rzeczywista. W 1150 formalnie odziedziczył on Brandenburgię po ostatnim władcy połabskim, Przybysławie, a w 1157 została ostateczne utworzona Marchia Brandenburska. Równolegle istniało słowiańskie Księstwo Kopanickie, będące lennem Polski. Albert i jego następcy z dynastii Askańczyków uczynili dużo dla chrystianizacji i rozwoju gospodarczego tych ziem, jednak wiązało się to z systematyczną polityką ucisku słowiańskiej ludności i wynaradawianiem jej.

    Beelitz - miasto w Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, w powiecie Potsdam-Mittelmark. W 2008 r miasto liczyło 11 963 mieszkańców.Rathenow [ˈʁaːtənoː] (pol. hist. Ratnów; czes. Ratenov) − miasto we wschodnich Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, nad Hawelą, siedziba powiatu Havelland. Miasto liczy ok. 24,1 tys. mieszkańców.

    W latach 1249-1252 we władanie Marchii Brandenburskiej przeszła ziemia lubuska, będąca wcześniej częścią rozbitej dzielnicowo Polski, a w XV w. Marchia Wkrzańska kosztem Pomorza oraz Chociebuż kosztem Czech.

    Elektorat Brandenburgii i epizod czeski[ | edytuj kod]

    Władztwo czeskie za panowania Karola Luksemburskiego obejmowało prawie całą dzisiejszą Brandenburgię: ówczesną Brandenburgię i Łużyce Dolne z pominięciem Ruppina, Havelbergu i Marchii Wkrzańskiej

    W 1320 wygasła brandenburska linia Askańczyków, stąd od 1323 do 1373 Brandenburgią władali przedstawiciele dynastii Wittelsbachów, znani bardziej jako władcy Bawarii. W 1356 Brandenburgię podniesiono do rangi elektoratu, którym pozostawała do końca istnienia Świętego Cesarstwa Rzymskiego w 1806. Po okresie rządów Luksemburgów, kiedy to w 1373 r. dzięki staraniom cesarza rzymskiego i króla czeskiego Karola IV Luksemburga Elektorat Brandenburgii stał się częścią Korony Królestwa Czech (władcy czescy uzyskali dzięki temu drugi głos elektorski), w 1415, marchia zostaje podarowana (ściślej – oddana w zastaw z prawem wykupu, który nigdy nie nastąpił) przez króla rzymskiego i węgierskiego oraz namiestnika Królestwa Czeskiego Zygmunta Luksemburskiego dynastii Hohenzollernów, którzy rządzą nią aż do końca I wojny światowej.

    Bad Wilsnack - miasto w Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, w powiecie Prignitz, siedziba urzędu Bad Wilsnack/Weisen. Miasto leży nad rzeką Hawelą.Uzdrowisko – miejscowość dysponująca naturalnymi czynnikami leczniczymi, do których zalicza się wody mineralne oraz właściwości klimatyczne. Warunkiem powstania miejscowości uzdrowiskowej jest występowanie walorów przyrodniczych. Wody mineralne służą do kąpieli leczniczych i do kuracji pitnej, a właściwości klimatyczne stosowane są w klimatoterapii.

    W XVI w. do Brandenburgii przyłączono państwo stanowe Ruppin i biskupstwo Havelbergu.

    Brandenburgia była jednym z krajów niemieckich, który w XVI wieku (1539) przyjął wyznanie reformowane. W następnym stuleciu nastąpił rozwój terytorialny kraju – w 1618 nastąpiło połączenie jej w unii personalnej z Księstwem Prus, pozostającym lennem Królestwa Polskiego do 1657, a w 1614 przyłączenie terenów położonych wzdłuż Renu. Powstałe w rezultacie państwo było niespójne i trudne do obrony, co dało się we znaki podczas wojny trzydziestoletniej.

    Klasztor Neuzelle (niem. Kloster Neuzelle, łac. Nova Cella, dolnołuż. kloštaŕ Nowa Cala) – dawne opactwo Cystersów znajdujące się w miejscowości Neuzelle w Niemczech na terenie Łużyc Dolnych, na południe od Frankfurtem nad Odrą w pobliżu granicy z Polską. Zespół klasztorny w obecnej postaci składa się z kościoła, zabudowań klasztornych, a także oranżerii i browaru. Kościół wraz z bogatym wystrojem wnętrza uchodzi za cenny przykład sztuki barokowej na terenie kraju związkowego Brandenburgia.Saksonia, Wolny Kraj Saksonia (łac. Saxonia; niem. Freistaat Sachsen; górnołuż. Swobodny stat Sakska; dolnołuż. Zwězkowy kraj Sakska) – kraj związkowy w Niemczech graniczący z Polską, Czechami i z następującymi krajami związkowymi: Bawaria, Turyngia, Saksonia-Anhalt i Brandenburgia. Stolicą jest Drezno. Obecnie niewielki skrawek historycznej Saksonii znajduje się w Polsce, w województwie dolnośląskim (okolice Bogatyni). Republika Saksonii jest spółką prawa publicznego. Reprezentuje ją premier Stanislaw Tillich.

    Pomimo zniszczeń wojennych, dzięki utalentowanym władcom Brandenburgia zdołała wyrosnąć na znaczącą potęgę militarną Europy. Pierwszym z tych władców był Fryderyk Wilhelm, zwany „Wielkim Elektorem”, który doprowadził do odbudowy i zjednoczenia kraju. Przeniósł on stolicę z Berlina do Poczdamu. Do Berlina stolica została była przeniesiona w roku 1417, dwa lata po utracie rzeczonego miasta przez Królestwo Czeskie.

    Język dolnołużycki (dolnoserbska rěc, dolnoserbšćina) – jeden z dwóch języków łużyckich, którym posługują się Dolnołużyczanie na niewielkim obszarze wokół Chociebuża we wschodniej części Niemiec.Powiat Prignitz (niem. Landkreis Prignitz) - powiat w niemieckim kraju związkowym Brandenburgia. Siedzibą powiatu jest miasto Perleberg. Najbardziej na zachód położony powiat kraju związkowego.

    Królestwo Prus[ | edytuj kod]

    Po śmierci Fryderyka Wilhelma w 1688 r., władzę po nim przejął syn, również Fryderyk. W 1701 r. przyjął on tytuł króla Prus jako Fryderyk I. Odtąd Brandenburgia stała się formalnie częścią Królestwa Prus, w 1815 r. przekształconą w prowincję Brandenburgia. Nowa prowincja różniła się terytorialnie od Marchii - została pozbawiona tzw. Starej Marchii, włączonej w granice prowincji Saksonia, a uzyskała Łużyce Dolne, dotychczasowe północne ziemie Królestwa Saksonii, utracone na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego. W efekcie w południowej części Brandenburgii w dziewiętnastu miastach można znaleźć osiemnastowieczne pocztowe słupy dystansowe, ozdobione herbami Polski i Saksonii, monogramem króla Polski oraz polską koroną królewską, postawione w czasach istnienia unii polsko-saskiej.

    Święte Cesarstwo Rzymskie (łac. Sacrum Romanum Imperium lub Sacrum Imperium Romanum (S.I.R.) od 1254, niem. Heiliges Römisches Reich, potocznie (od 1441) łac. Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicae, niem. Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation) – nazwa państwa stanowiącego kontynuację cesarstwa zachodniorzymskiego, odwołująca się zarówno do idei jak i kształtu politycznego średniowiecznej i wczesnonowożytnej Europy. Składało się formalnie z rdzenia którym było Królestwo Niemieckie oraz z równoprawnych mu formalnie Królestwa Włoch (de facto do 1648) i Królestwa Burgundii (od 1032, de facto do 1378).Województwo lubuskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, województwo o najmniejszej liczbie ludności – według danych z 31 grudnia 2012 r. miało 1,02 mln mieszkańców. Obejmuje obszar o powierzchni 13 987,88 km². Siedzibą wojewody jest Gorzów Wielkopolski, a władz samorządu województwa – Zielona Góra.
  • Herb I Rzeczypospolitej na wybranych zabytkach w Brandenburgii
  • Słup dystansowy w Senftenbergu

  • Słup dystansowy w Bad Liebenwerda

  • Słup dystansowy w Elsterwerdzie

  • Słup dystansowy w Lieberose

  • Słup dystansowy w Ruhland

  • Słup dystansowy w Dahme/Mark

    Chorin - gmina w Niemczech, w kraju związkowym Brandenburgia, w powiecie Barnim, wchodzi w skład Związku Gmin Britz-Chorin-Oderberg. W 2008 liczyła 2 508 mieszkańców. Chorin położony jest na północny wschód od Berlina, nieopodal miasta Eberswalde.Królestwo Czech (czes. České království) – historyczne państwo istniejące od momentu koronacji Wratysława II na króla Czech. Po jego śmierci Czechy znów stały się księstwem. Ponownie istniało królestwo w czasie panowania Władysława II. Od czasów Przemysła Ottokara I tytuł królewski był dziedziczny. Po wygaśnięciu dynastii Przemyślidów w 1306 r. Czechy przeszły pod panowanie Luksemburgów. Od 1356 r. król Czech był jednym z elektorów Rzeszy. Po bezpotomnej śmierci Ludwika II Jagiellończyka w 1526 r. Czechy dostały się pod panowanie Habsburgów. Od 1849 r. kraj koronny Cesarstwa Austrii, obejmujący obszar Czech właściwych. W wyniku rozpadu Austro-Węgier po I wojnie światowej Królestwo Czech weszło w skład Czechosłowacji.
  • Słup dystansowy w Uebigau

  • Brandenburgia składała się z dwóch rejencji: poczdamskiej i frankfurckiej (Berlin stanowił wydzielony obszar Prus i nie był częścią Brandenburgii).

    Okres powojenny[ | edytuj kod]

    Po 1945 roku tereny Brandenburgii zmniejszyły się o obszary położone na wschód od Odry, tzw. Nową Marchię (Neumark) (m.in. Gorzów Wielkopolski, Słubice i Kostrzyn nad Odrą), które jako ziemię lubuską przyłączono do Polski (jednakże Lubusz pozostał w rękach niemieckich). W latach 1947-1952 istniał niezależny kraj związkowy Brandenburgia jako część okupacyjnej strefy sowieckiej, a później NRD. Został on zlikwidowany w wyniku reformy administracyjnej centralizującej władzę w NRD na wzór sowiecki. W 1990 kraj związkowy Brandenburgia wskrzeszono – jego stolicą stał się jednak nie Berlin, a Poczdam. Jego granice (z wyjątkiem części wschodniej) kształtem są zbliżone do prowincji Brandenburgia istniejącej od 1815 r.

    Zygmunt Luksemburski (Luksemburczyk), (ur. 14 lub 15 lutego 1368 w Norymberdze, zm. 9 grudnia 1437 w Znojmie) – elektor (margrabia) brandenburski od 1378, król węgierski od 1387, niemiecki od 1411, książę Luksemburga od 1419, król włoski od 1431, Święty Cesarz Rzymski od 1433, król czeski od 1419 (objął władzę w 1436).Forst (Lausitz) (pol. hist. Barszcz, Barść; dolnołuż. Baršć (Łužyca), wym. [ˈbarʃt͡ɕ]) – miasto we wschodniej części Niemiec, w kraju związkowym Brandenburgia, siedziba powiatu Spree-Neiße. Leży nad Nysą Łużycką, środkiem której przebiega granica z Polską. Naprzeciwko miasta po polskiej stronie rzeki znajduje się wieś Zasieki, która przed 1945 r. była częścią Forst (Lausitz) zwaną Berge. Ludność miasta wynosi ponad 19 tys. mieszkańców (2013).

    W 1995 władze Berlina i Brandenburgii postanowiły połączyć oba kraje związkowe (powstałby kraj związkowy Berlin-Brandenburgia), ale ten pomysł został odrzucony w referendum w 1996 r. (głosami mieszkańców Brandenburgii). Obecnie prowadzone są ponowne negocjacje nad połączeniem obu krajów związkowych (zwolennikiem tego był m.in. Klaus Wowereit). Jako uzasadnienie podkreśla się głównie argumenty finansowe oraz tradycje historyczne. Pojawiły się nawet pomysły by zjednoczony kraj związkowy nazwać Prusami.

    Brandenburg an der Havel (powszechnie stosowna jest również forma skrócona Brandenburg; pol. hist. Branibór lub Branibórz) - miasto na prawach powiatu w Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, położone nad rzeką Hawelą.Die Linke (niem. dosł. Lewica) – niemiecka lewicowa partia polityczna, powstała 16 czerwca 2007 ze zjednoczenia Die Linkspartei. i WASG. Przewodniczącym partii od 2010 jest Klaus Ernst, wcześniejszymi współprzewodniczącymi partii byli: Lothar Bisky, Oskar Lafontaine i Gesine Lötzsch, która 10 kwietnia 2012 zrezygnowała z funkcji współprzewodniczącej partii.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Lubusz (niem. Lebus) – miasto w Niemczech, w Brandenburgii, nad Odrą, w powiecie Märkisch-Oderland, siedziba Związku Gmin Lubusz (Amt Lebus); historyczna stolica Ziemi Lubuskiej.
    Poczdam (niem. Potsdam, dolnołuż. Podstupim, pol. hist. Postąpin i Podstąpin) – miasto we wschodnich Niemczech, położone nad Hawelą. Stolica i największe miasto kraju związkowego Brandenburgia, wchodzące w skład obszaru metropolitalnego Berlin-Brandenburg.
    Spreewald (dawniej Szprowski Las, niem. Spreewald, dolnołuż. Błota) – kraina geograficzna Łużyc Dolnych obecnie na terenie powiatów Oberspreewald-Lausitz oraz Dahme-Spreewald w Niemczech (Brandenburgia).
    Powiat Oder-Spree (niem. Landkreis Oder-Spree, dolnołuż. Wokrejs Odra-Sprjewja) - powiat w niemieckim kraju związkowym Brandenburgia. Stolicą powiatu jest miasto Beeskow.
    Marchia Północna (niem. Nordmark) powstała po podziale Marchii Wschodniej dokonanym w 966 przez cesarza Ottona I i obejmowała północną jej część. W 1134 cesarz Lotar III nadał ją w lenno Albrechtowi Niedźwiedziowi. Pierwszą zdobyczą Marchii na prawym brzegu Łaby stała się Ziemia Przegnica (Prignitz). Po śmierci władcy Stodoran Przybysława Henryka w roku 1150, Albrecht Niedzwiedź przyłączył na stałe ten obszar do swego państwa. Od tej pory nazwa słowiańskiej Brenny została zmieniona na Brandenburg, stając się ośrodkiem marchii askańskiej. Około 1157 roku z ziem Marchii Północnej i podbitych ziem słowiańskich utworzył Marchię Brandenburską. W jej granicach pierwotne terytorium Marchii Północnej nazwano Starą Marchią.
    Powiat Teltow-Fläming (niem. Landkreis Teltow-Fläming) - powiat w niemieckim kraju związkowym Brandenburgia. Stolicą powiatu jest miasto Luckenwalde.
    Karol IV Luksemburski (ur. 14 maja 1316 w Pradze, zm. 29 listopada 1378 tamże) – syn i następca Jana Luksemburskiego oraz Elżbiety, córki króla Wacława II, siostry króla Wacława III – z dynastii Przemyślidów. Margrabia Moraw od 1334, hrabia Luksemburga 1346–1353, król rzymski od 1346, król czeski od 1346 jako Karol I, Święty Cesarz Rzymski od 1355, margrabia Brandenburgii 1373-1378. Na chrzcie otrzymał zwyczajowe u Przemyślidów imię Wacław, ale przy bierzmowaniu przyjął imię Karol.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.071 sek.