• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Brama Turgajska

    Przeczytaj także...
    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Obagan (kaz.: Обаған; ros.: Убаган, Ubagan) – rzeka w północnym Kazachstanie, prawy dopływ Tobołu. Długość – 376 km, powierzchnia zlewni – 50,7 tys. km².
    Liman – płytka zatoka, która powstała z zalanego, ujściowego odcinka głębokiej doliny rzecznej (jaru). Część limanów ma połączenie z pełnym morzem (np. Zatoka Jahorłycka), a inne są częściowo odcięte piaszczystym wałem, który jest zwany kosą (np. liman Dniestru).

    Brama Turgajska (ros. Тургайская ложбина – Turgajskaja łożbina) – obniżenie o przebiegu południkowym dzielące w pół Płaskowyż Turgajski w Azji Centralnej, w północno-zachodnim Kazachstanie.

    Brama Turgajska rozciąga się na długości około 300 km, jej szerokość wynosi od 20 do 75 km. Dno Bramy jest płaskie, wyścielone starymi osadami morskimi i rzecznymi. Jego najwyższy punkt w połowie długości Bramy leży na wysokości 126 m n.p.m. Bramą Turgajską spływa na północ rzeka Ubagan (dopływ Tobołu), a na południe rzeka Turgaj. Znajduje się tu wiele płytkich, często słonych jezior stepowych (największe: Kusmuryn, Sarymoin, Aksuat, Kujuk-kol, Sarykopa). Wody z topnienia śniegów spływające do Bramy tworzą rozlewiska typu limanowego. Roślinność na północy jest stepowa, na południu przechodzi w półpustynną. Tereny Bramy są użytkowane jako pastwiska.

    Aksuat (kaz.: Ақсуат көлі, Aksuat köly; ros.: Аксуат) - jezioro położone w centrum grupy rozproszonych zbiorników wodnych zlokalizowanych na lewym brzegu środka górnej części doliny rzeki Iszym w północno-zachodnim Kazachstanie, w centralnej części Bramy Turgajskiej. Powierzchnia - 50 do 150 km², głębokość - do 3 m. Reżim śnieżny. Jezioro jest bezodpływowe, uchodzi do niego rzeka Karasu. Podczas suchych lat jezioro wysycha całkowicie. Woda w jeziorze jest wysoko zmineralizowana. Jezioro składa się z dwóch części (Mały i Wielki Aksuat), połączonych przesmykiem długości 700 m.Toboł (ros. Тобол) – rzeka w Rosji zauralskiej i w północnym Kazachstanie, lewy dopływ Irtyszu. Długość - 1591 km, powierzchnia zlewni - 426 tys. km², średni przepływ - 805 m³/s.

    Brama Turgajska jest pochodzenia erozyjno-tektonicznego. Jej przebieg odpowiada osi Przełomu Turgajskiego. Została uformowana przez rzeki płynące niegdyś z jezior Azji Środkowej, leżących w miejscu dzisiejszego Jeziora Aralskiego, na północ do Niziny Zachodniosyberyjskiej, które zanikły po zmianie klimatu na suchszy i cieplejszy.

    Sarykopa (ros. Сарыкопа) – słone jezioro w północno-zachodnim Kazachstanie, w południowej części Bramy Turgajskiej. Powierzchnia – 336 km², rozciągłość N-S – 53 km, głębokość – zmienna. Reżim śnieżny. Największy dopływ – Teke. Przez jezioro przepływa rzeka Saryozen (dopływ Turgaju). Wschodni brzeg płaski, zachodni – wysoki na 5-10 m. Jezioro składa się z kilku zbiorników połączonych przesmykami.Step (z ukr. степ) – równina pozbawiona drzew, rzek i jezior. Step przypomina pod tym względem prerię, z tą różnicą, że preria jest z reguły zdominowana przez wysokie trawy, a step może być obszarem półpustynnym lub pokrytym trawą i krzewami (czasem w zależności od pór roku). Występuje w warunkach klimatu umiarkowanego z gorącym, suchym latem.




    Warto wiedzieć że... beta

    Azja Centralna – wielki region fizycznogeograficzny wyróżniany w Azji na podstawie ogólnych cech środowiska przyrodniczego.
    Sarymojyn (kaz.: Сарымойын; ros. Сарымоин, Sarymoin) – bezodpływowe, słone jezioro w północno-zachodnim Kazachstanie, w centralnej części Bramy Turgajskiej. Powierzchnia – 126 km² (wysoce zmienna, głębokość również). Reżim śnieżny.
    Kusmuryn (t. Ubagan, Kuszmurun; kaz. Құсмұрын; ros. Кушмурун, Убаган) – słone jezioro w północno-zachodnim Kazachstanie, w centralnej części Bramy Turgajskiej. Powierzchnia - 210 km², głębokość - 1-3 m, wysokość lustra wody - 103 m n.p.m. Reżim śnieżny. Przez jezioro przepływa rzeka Ubagan (dopływ Tobołu w dorzeczu Irtyszu). Podczas wysokiego stanu wody wiosną woda w jeziorze jest słodka, przez pozostałą część roku - lekko słona. Jezioro jest bogate w ryby.
    Kazachstan, Republika Kazachstanu (kaz. Қазақстан, Қазақстан Республикасы, trl. Ķazaķstan, Ķazaķstan Respublikasy, trb. Kazakstan, Kazakstan Respublikasy; ros. Казахстан, Республика Казахстан trl. Kazahstan, Respublika Kazahstan, trb. Kazachstan, Riespublika Kazachstan) – państwo leżące częściowo w Azji (88% powierzchni) i częściowo w Europie (12% powierzchni – tereny na zachód od rzeki Emba), powstałe w 1991 w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego. Graniczy z następującymi państwami: Chinami (1460 km granicy), Kirgistanem (980 km), Turkmenistanem (380 km), Uzbekistanem (2300 km) oraz Federacją Rosyjską (6467 km). Łączna długość granic Kazachstanu wynosi 12 187 km. Kazachstan ma również dostęp do największego jeziora świata – Morza Kaspijskiego – na długości 2340 km.
    Półpustynia – teren o bardzo skąpej roślinności, pokrywającej od 10 do 50% powierzchni, jednak bujniej rozwiniętej niż na pustyniach. Występują na niej gatunki przystosowane do warunków dotkliwej suszy, podobnie jak w obszarach pustynnych. Są to suchorosty i sukulenty.
    Jezioro Aralskie (nazywane przez miejscowych Morzem Aralskim; kaz. Арал теңізі, Arał tengyzy; ros. Аральское море, Aralskoje morie; uzb. Orol dengizi; karakałp. Aral tenʻizi) – bezodpływowe, reliktowe, słone jezioro w Kazachstanie i Uzbekistanie, które de facto zanikło na skutek ludzkiej działalności. W jego miejscu znajdują się obecnie cztery oddzielne zbiorniki: Jezioro Północnoaralskie, jezioro (dawna zatoka) Tuszczybas, oraz basen południowo-zachodni i południowo-wschodni. Basen południowo-wschodni jest płytki, bardzo silnie zasolony i okresowo wysycha.
    Erozja – proces niszczenia powierzchni terenu przez wodę, wiatr, słońce, siłę grawitacji i działalność organizmów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.