• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bordiura

    Przeczytaj także...
    Iluminacja – średniowieczne zdobnictwo książkowe, pierwotnie w postaci ozdobnych linii i inicjałów oraz coraz bardziej skomplikowanych wzorów. Wraz z rozwojem iluminatorstwa pojawiają się złocenia, które mogły przejawiać się nawet w formie złotych liter (codex aureus) pisanych na barwionym purpurą pergaminie. Iluminacja, zwłaszcza w sztuce dojrzałego średniowiecza mogła przyjąć formę dekoracyjnych rysunków wykonywanych technikami malarskimi lub też mogła wykorzystywać malowane (często ilustracyjne) miniatury figuralne, umieszczane na kartach manuskryptów, a później także pierwszych druków. Iluminacje zasadniczo dotyczyły dwóch obszarów na karcie: rozbudowanych kompozycji inicjałowych, oraz wypełnienia marginesów (bordiur). Tworzono jednak również bogate, rozbudowane kompozycje tekstowo-graficzne, na których tekst i obraz funkcjonowały, co rzadkie dla sztuki średniowiecznej, wspólnie - zajmując całość karty, czego przykładem może być słynny ewangeliarz z Kells.Kwietnik (inaczej ogród kwiatowy) - różnego kształtu i wielkości teren porośnięty roślinnością ozdobną, głównie kwiatową, posadzoną lub posianą według zamierzonego planu w celach dekoracyjnych. Kwietniki są ozdobą ogrodów, parków, ozdabiają budynki i ich wejścia.
    Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.
    Bordiura w książce

    Bordiura (fr. bordure, obramowanie) – w ogólnym rozumieniu jest to dekoracyjne obramowanie tkaniny, płaskorzeźby, kompozycji malarskiej lub graficznej, w formie pasa z ornamentem roślinnym lub geometrycznym, niekiedy z motywami figuralnymi.

    W książce rękopiśmiennej lub drukowanej, zwana inaczej winietą ramkową, bordiura stanowi zamkniętą ramowo dekorację wypełniającą wszystkie marginesy kodeksu. Bordiura może mieć charakter przedstawiony lub ornamentalny. Stosowano elementy geometryczne, roślinne. zwierzęce, nieraz postacie ludzkie albo fantastyczne. Forma obramowania może powtarzać kształt otaczanego obiektu bądź różnić się od niego.

    Gazon (fr. le gazon = trawnik) – w Polsce, duży ozdobny trawnik w kształcie prostokąta, koła lub owalu znajdujący się na podjeździe do pałacu lub dworu, otoczony wokół drogą dojazdową kończącą się bezpośrednio przed wejściem do rezydencji. Gazon może być ozdobiony klombami kwiatowymi, kompozycjami krzewów, ew. pojedynczymi drzewami, oraz fontanną lub innymi drobnymi formami architektonicznymi.Drzwi Gnieźnieńskie (łac. Porta Enea, Drzwi Spiżowe; Porta Regia, Drzwi Królewskie; Porta Aura, Drzwi Złote) – unikatowy zabytek romańskiej sztuki odlewniczej, wykonany za panowania księcia Mieszka III Starego w około XII wieku (dokładny czas i miejsce powstania nieznane). Osadzone w portal wewnętrznym kruchty południowej archikatedry gnieźnieńskiej.

    Obramowanie jest elementarną i powszechną metodą służącą wyróżnieniu części z całości lub łączeniu elementów w zbiorze. Ramka pozwala skonstruować stronę, zdefiniować przestrzeń (wewnętrzną i zewnętrzną) i połączyć, w pewnym sensie, dekorację i tekst. Bordiura pojawia się, w momencie, gdy cały margines został postrzegany jako rama.

    Kwiat – organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania. Stanowi fragment pędu o ograniczonym wzroście ze skupieniem liści płodnych i płonnych, służących odpowiednio, bezpośrednio i pośrednio do rozmnażania płciowego (generatywnego). Kwiat charakterystyczny dla roślin nasiennych (czyli kwiatowych) jest organem homologicznym do kłosa zarodnionośnego (sporofilostanu) roślin ewolucyjnie starszych.Bordiura heraldyczna – figura heraldyczna w postaci prostego lub ozdobnego pasa wzdłuż krawędzi tarczy herbowej, często ozdobionego dodatkowo małymi godłami heraldycznymi. Stosowana głównie w heraldyce szkockiej, także w brytyjskiej, francuskiej, hiszpańskiej i portugalskiej.

    We wczesnym średniowieczu, motywy zdobnicze, wypływające z kształtu liter, obejmowały cały margines i były wykonywane przy użyciu różnorodnych barw, a często i złota. Zasadnicze elementy ornamentacyjne, które znajdujemy w każdej kulturze to: linia we wszystkich geometrycznych układach, roślina, zwierzę i człowiek. Zastosowanie i rozwiązanie tych pierwotnych motywów zależało od charakteru danego kręgu kulturowego.

    W drugiej połowie XIII w. inicjał przekształcał się stopniowo w obramowanie. Na bordiurach zaczęto umieszczać drolerie, czyli drobne scenki figuralne i zwierzęce o charakterze fantastycznym, karykaturalnym, humorystycznym czy groteskowym, przedstawiające nieistniejące zwierzęta, ujęte w żartobliwe sceny z codziennego życia czy bajek i nierealne, zaskakujące zestawienia elementów otaczającego świata.

    W XIV wieku bordiury przekształciły się w szlaki meandrów obejmujące cała stronę. Na przełomie XIV i XV w. pojawiają się elementy naśladujące architekturę. Stopniowo związek z inicjałem przestaje być widoczny (Brewiarz, Paryż około 1415 r.). Począwszy od połowy XV w. w ornamentacja marginesów nie wychodzi z inicjału lecz staje się niezależna. W XV w. drolerie ustępują miejsca naturalistycznie traktowanej łodydze z bujnym liścieniem. Liście i kwiaty rysowano wprost z natury, wśród nich umieszczano ptaszki, owady na tle matowego złota które zastąpiło częściowo błyszczące złoto. W Polsce ok. 1500 r. wykształcił się typ bordiur o listwach różnej szerokości, z których dwie większe wypełniały motyw stylizowanej ukwieconej wici akantowej wyrastającej ze wspólnego pnia lub gałązki. Stosowano też motywy przyjęte ze sztuki niderlandzkiej oraz wczesne motywy renesansowe.

    Dodatkowe elementy zdobnicze bordiury stanowiły herby, emblematy (znak) i dewizy (hasło).

    W najstarszych książkach drukowanych (np. Biblia Gutenberga 1455 r.) nie zaniechano pięknych zdobień. Również można spotkać bordiurę, na którą drukarz zostawił miejsce dla jej późniejszego domalowania.

    Poza bordiurą malowaną w kodeksach, należy też zwrócić uwagę na inne obiekty, które ja zawierały. Stosowana także w sztuce, np. bordiura z motywami roślinno-zwierzęcymi na Drzwiach Gnieźnieńskich. Występuje również bordiura heraldyczna.

    W iluminatorstwie książkowym jest to dekorowany pas okalający tekst znajdujący się na karcie księgi.

    Również wzorzysty pas kwiatowy utworzony jako obramowanie klombów i gazonów.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • bordiura heraldyczna
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Krystyna Kubalska-Sulkiewicz, Monika Bielska-Łach, Anna Manteuffel-Szarota: Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-12365-9.
  • Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 26. ISBN 83-85001-89-1.
  • Encyklopedia popularna PWN, pod red. B. Petrozolin-Skowrońska, Warszawa 1997, T. 1
  • Dahl S. Dzieje książki, Wrocław 1965.
  • Dubownik H., Dzieje książki i bibliotek w zarysie, Warszawa 1982
  • Głombowski K., H. Szwejkowska, Książka rękopiśmienna i biblioteka w starożytności i średniowieczu, wyd. 3, Warszawa 1983
  • Grycz J., Krótki zarys historii książki i bibliotek, Warszawa 1956.
  • Jak czytać rękopis średniowieczny, pod red. P. Genin, Warszawa 2008
  • Szymański J., Nauki pomocnicze historii, wyd. 5, Warszawa 2002




  • Reklama

    Czas generowania strony: 0.011 sek.