• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bonitacja - gleboznawstwo

    Przeczytaj także...
    Gleby bielicowe – ubogie gleby z klasy gleb bielicoziemnych, wytworzone na piaskach, zawierające w profilu poziomy diagnostyczne albic i spodic, o budowie profilu Ol-Of-Oh-AEes-Bh-Bfe-C.Charakterystykę i podział gleb ułatwia systematyka, która wprowadza klasyfikację z uwzględnieniem przyczyn powstawania i podobieństw określonych jednostek glebowych. Systematyka czy klasyfikacja gleb powinna uwypuklać genezę ich powstawania, a poza tym zawierać ocenę przydatności i wartości użytkowej gleby. Przyjęta klasyfikacja powinna wykazać również kierunki rozwoju gleb w czasie.
    Klasa bonitacji drzewostanu – wskaźnik określający potencjalne możliwości produkcyjne siedliska leśnego dla danego gatunku. Klasę bonitacji określa się oddzielnie dla podstawowych gatunków lasotwórczych na podstawie wieku i wysokości drzewostanu. W Polsce stosowana jest w tym celu wysokość przeciętna, standardem światowym jest natomiast wysokość górna. Do odczytania klasy bonitacji stosuje się krzywe bonitacyjne, które obrazują przebieg wzrostu wysokości drzewostanu wraz z wiekiem na różnych siedliskach. Wykresy krzywych bonitacyjnych głównych gatunków drzew leśnych można znaleźć w tablicach zasobności i przyrostu drzewostanów. Krzywe bonitacyjne opisywane są również w formie modeli statystycznych [1,2]. W Polsce klasę bonitacji oznacza się cyframi rzymskimi I-V (dla sosny Ia, I, II, III, IV, V). Potencjalną produkcyjność siedliska określa się również za pomocą wskaźnika bonitacji.

    Bonitacja (z łac. bonus – dobry) – w gleboznawstwie, ocena jakości gleby pod względem wartości użytkowej, uwzględniająca żyzność gleby, stosunki wodne w glebie, stopień kultury gleby i trudność uprawy w powiązaniu z agroklimatem, rzeźbą terenu oraz niektórymi elementami stosunków gospodarczych. W zależności od przyjętej bonitacji wartość tę wyraża się w klasach lub punktach. Przeprowadza się ją w celu zakładania jednolitej ewidencji gruntów, będącej podstawą określenia wymiaru podatku gruntowego, scalania gruntów oraz racjonalnego ich wykorzystania na cele nierolnicze.

    Hektar przeliczeniowy – umowna jednostka kalkulacyjna powierzchni gruntu, która równa się 1 ha klasy gruntów przyjętej za podstawę do przeliczania powierzchni innych klas gruntów. Za 1 hektar przeliczeniowy przyjęto 1 ha gruntów klasy IV, biorąc za podstawę plon zbóż z 1 ha gleby IV klasy. Termin hektara przeliczeniowego stosowany jest głównie do celów podatku rolnego.Odczyn glebowy, właściwość gleby wyrażona przez stosunek stężenia jonów wodorowych H+ do jonów wodorotlenkowych OH- (odczyn roztworu określony w jednostkach pH) w fazie stałej gleby i w jej roztworze.

    Uwzględnia się następujące kryteria:

  • budowa profilu (typ i podtyp gleby, rodzaj, gatunek, miąższość poziomu próchnicznego i zawartość próchnicy, odczyn i skład chemiczny, właściwości fizyczne, oglejenie);
  • stosunki wilgotnościowe uwarunkowane położeniem w terenie;
  • wysokość nad poziomem morza.
  • W oparciu o te kryteria gleby zalicza się do odpowiednich klas bonitacyjnych. Uzupełniającymi czynnikami bonitacji są właściwości otoczenia profilu glebowego i warunki uprawy. W polskim systemie bonitacji gleby wyróżnia się 9 klas gleb gruntów ornych: I, II, IIIa, IIIb, IVa, IVb, V, VI, VIZ i 6 klas gleb użytków zielonych: I, II, III, IV, V, VI. W skali kraju gleby orne bardzo dobre i dobre (I–II) zajmują powierzchnię 3,7%, gleby IIIa i IIIb – 18,0%, gleby średniej jakości (IVa i IVb) – 35,2% oraz gleby słabe i bardzo słabe (V i VI) – 37,3% ogólnej powierzchni gruntów ornych. Gleby górskie zajmują 5%. W ogólnej powierzchni użytków zielonych kraju klasy najsłabsze (V i VI) stanowią aż 42,6%.

    Kultura gleby – stan gleby, który umożliwia łatwe i szybkie doprowadzenie roli do stanu sprawności, utrzymującego się przez dłuższy czas. Nie jest to cecha naturalna, lecz nadana przez człowieka poprzez wieloletnią celową i zaplanowaną działalność. Kultura gleby powstaje kiedy jest współdziałanie racjonalnej uprawy roli i obecność struktury gruzełkowatej gleby wytworzeniu której sprzyja: uprawa wieloletnich roślin motylkowatych, nawożenie organiczne, wapnowanie, płodozmian, przeprowadzenie melioracji wodnych. Niewłaściwa uprawa roli powoduje z czasem stopniową utratę kultury gleby, powodując powstanie gleby niekulturalnej, ponieważ struktura gruzełkowata ulega degradacji. Kultura gleby jest niezbędnym warunkiem wzrostu żyzności pól.Gleba, pedosfera – biologicznie czynna powierzchniowa (do 2 m miąższości) warstwa skorupy ziemskiej, powstała w procesie glebotwórczym ze skały macierzystej pod wpływem czynników glebotwórczych. Gleba składa się z części mineralnej i organicznej. Częścią gleby są organizmy glebowe.
    Klasyfikacja gleb pod gruntami ornymi w Polsce
  • Gleby klasy I – gleby orne najlepsze. Są to: czarnoziemy, rędziny kredowe, gleby brunatne (tylko te bogate w próchnicę), mady. Są to gleby najbardziej zasobne w składniki pokarmowe, łatwe do uprawy (przewiewne, ciepłe, nie zaskorupiające się).
  • Gleby klasy II – gleby orne bardzo dobre. Mają skład i właściwości podobne (lub nieco gorsze) jak gleby klasy I, jednak położone są w mniej korzystnych warunkach terenowych, co powoduje, że plony roślin uprawianych na tej klasie gleb, mogą być niższe niż na glebach klasy I.
  • Gleby klasy III (a i b) – gleby orne średnio dobre. Gleby brunatne, gleby bielicowe. W porównaniu do gleb klas I i II, mają gorsze właściwości fizyczne i chemiczne. Odznaczają się dużym wahaniem poziomu wody w zależności od opadów atmosferycznych. Na glebach tej klasy można już zaobserwować procesy ich degradacji.
  • Gleby klasy IV (a i b) – gleby orne średnie. Plony roślin uprawianych na tych glebach są wyraźnie niższe niż na glebach klas wyższych, nawet gdy utrzymywane są one w dobrej kulturze rolnej. Gleby te są bardzo podatne na wahania poziomu wód gruntowych.
  • Gleby klasy V – gleby orne słabe. Do tej klasy należą gleby kamieniste lub piaszczyste o niskim poziomie próchnicy. Są ubogie w substancje organiczne. Do tej klasy zaliczmy również gleby orne słabe położone na terenach nie zmeliorowanych albo takich, które do melioracji się nie nadają.
  • Gleby klasy VI - gleby orne najsłabsze. Próba uprawy roślin na glebach tej klasy niesie ze sobą duże ryzyko uzyskania bardzo niskich plonów, bardzo niski poziom próchnicy. Wyróżnia się klasę VIz nadającą się tylko do zalesienia.
  • Zobacz też[]

  • Hektar przeliczeniowy
  • Klasa bonitacji drzewostanu
  • Kompleksy przydatności rolniczej gleb
  • Uprawa roli – całokształt zabiegów wykonywanych narzędziami i maszynami uprawowymi w celu stworzenia uprawianym roślinom optymalnych warunków wzrostu i rozwoju oraz podniesienia kultury roli.Degradacja gleby – ogół procesów i zjawisk, które poprzez pogorszenie właściwości fizycznych (zniszczenie struktury), biologicznych (zmniejszenie ilości i jakości próchnicy) lub chemicznych (np. zakwaszenie przez wymywania kationów zasadowych wapnia, magnezu, potasu) gleby istotnych dla roślin, wpływają ujemnie na jej żyzność, a więc i zasobność.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mady (l. poj.: mada)(fluwisole, ang. alluvial soils) – gleby powstałe w wyniku nagromadzenia się materiału niesionego przez wody i akumulowanego w wyniku wytracania energii wody. Zasadniczą cechą mad jest obecność w profilu naprzemianległych warstw o różnym składzie granulometrycznym. Poszczególne warstwy mogą cechować się skrajnie różnym składem granulometrycznym lub zbliżonym. W zależności od typu utworów dominujących w profilach glebowych wyróżnia się mady:
    Profil glebowy – pionowy przekrój, odsłaniający morfologię (budowę) danej gleby, a w szczególności rodzaj, miąższość i wzajemny układ poziomów genetycznych.
    Użytki zielone – są to grunty (łąki i pastwiska) zajęte pod uprawę traw lub innych upraw zielnych, zarówno naturalnych jak i powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych). Ze względu na czas trwania użytkowania wyróżnia się użytki:
    Agroklimat jest to całokształt stanów pogody w okresach długich na danym obszarze, oddziałujących na wzrost roślin i zwierząt. Agroklimat obok gleb jest czynnikiem determinującym rodzaj i efektywność produkcji roślinnej.
    Melioracja – zabiegi mające na celu trwałe polepszenie rolniczych zdolności produkcyjnych gleb, wykonywane za pomocą zabiegów melioracyjnych.
    Grunty orne – część użytków rolnych, poddawanych stałej uprawie mechanicznej głównie z użyciem pługa jak i innych narzędzi mechanicznych, przeznaczone pod uprawy polowe. Za grunty orne uważa się też uprawy o czasie użytkowania do 4 lat, uprawy w uprawie bezpłużnej oraz uprawiane odłogi.
    Czarnoziemy – bardzo żyzne gleby powstałe na podłożach lessowych i lessopodobnych, czasem na glinach marglistych, bogatych w związki wapnia (w warstwie ornej często obecny jest węglan wapnia) i magnezu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.027 sek.