• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bobowate właściwe

    Przeczytaj także...
    Aenictophyton – rodzaj roślin z rodziny bobowatych (Fabaceae). Jest to takson monotypowy obejmujący tylko gatunek Aenictophyton reconditum A.T.Lee występujący w północno-zachodniej Australii.Modligroszek, paciornik, paciorkowiec, abrus, koralin (Abrus) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych (Fabaceae). Obejmuje 19 gatunków. Występują one na wszystkich kontynentach w strefie równikowej.
    Pręcik (łac. stamen) – męski organ płciowy w kwiecie, bardzo silnie zredukowany i zmieniony liść. Ponieważ każdy pylnik (theca) ma połączone po dwa woreczki pyłkowe, pręcik okrytozalążkowych jest mikrosporofilem o 4 mikrosporangiach lub 2 synangiach dwusporangiowych. U roślin okrytonasiennych składa się z nitki pręcikowej (filamentum) i główki (anthera), która jest zróżnicowana na dwa pylniki (thecae) połączone płonnym łącznikiem (connectivum). W pylnikach znajdują się komory pyłkowe zawierające tkankę wyściełającą (tzw. tapetum) oraz tkankę zarodnikotwórczą (tzw. archespor), która wytwarza ziarna pyłku kwiatowego lub pyłkowiny. Dojrzałe pylniki pękają, pyłek się wysypuje i zostaje on dalej przenoszony przez wiatr, owady, zwierzęta, a następnie osadza się na znamionach słupków innych kwiatów (następuje zapylenie). Istnieją także rośliny o kwiatach samopylnych.

    Bobowate właściwe, motylkowate właściwe lub motylkowate (Faboideae) – podrodzina (lub rodzina – w zależności od ujęcia systematycznego) roślin należąca do rodziny bobowatych (Fabaceae). W dawniejszych systemach klasyfikacyjnych jedna z trzech podrodzin w obrębie bobowatych (obok brezylkowych i mimozowych). W miarę poznawania filogenezy bobowatych okazało się, że bobowate właściwe stanowią jedną z wielu linii rozwojowych w obrębie rodziny, potwierdzono jednak monofiletyczny charakter grupy. Zalicza się tu większość rodzajów bobowatych, bo 476 z blisko 14 tysiącami gatunków. Do tej podrodziny należą wszystkie rośliny bobowate (motylkowate) występujące dziko w Polsce.

    Słonisz srebrzysty (Halimodendron halodendron (Pall.) Voss.) – gatunek ciernistego krzewu z rodziny bobowatych. Jest jedynym przedstawicielem rodzaju "Halimodendron", więc także jego gatunkiem typowym.Występuje głównie na obszarach Rosji, Iranu, oraz w zachodniej części Chin i Mongolii, pełni role rośliny ozdobnej. Jest gatunkiem krótkowiecznym, i silnie światłorządnym.Ostrołódka (Oxytropis DC.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych. Gatunkiem typowym jest Oxytropis montana (L.) DC..

    Charakterystyka[]

    Kwiaty przedstawicieli tej rodziny mają charakterystyczną budowę. Dwa płatki korony otaczają słupek i pręciki, nierzadko zrośnięte tworząc tzw. "łódeczkę". Dwa płatki boczne tworzą "skrzydełka", a górny płatek "żagielek". Ze względu na swoistą budowę kwiatów, dla tej podrodziny zastrzega się czasem stosowanie nazwy "motylkowate".

    Turi (Sesbania) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych. Obejmuje 55 gatunków występujących w strefie międzyzwrotnikowej Afryki, Ameryki, Azji i Australii.Siekiernica (Hedysarum L.) – rodzaj roślin należących do rodziny bobowatych. Liczy 23 gatunki. We florze Polski występuje tylko jeden gatunek: siekiernica górska. Gatunkiem typowym jest Hedysarum coronarium L..

    Systematyka[]

    Pozycja podrodziny według APweb (2001...)

    Podrodzina w obrębie rodziny bobowatych. Podział podrodziny

    W obrębie podrodziny wyróżnia się tradycyjnie liczne plemiona, w znacznej części mające charakter sztuczny, toteż w analizach filogenetycznych opisuje się często grupy (np. BAPH = baphioids, DAL = dalbergioids s.l., GEN = genistoids, IRLC = Inverted Repeat Loss Clade, MILL = Indigofereae + millettioids, MIRB = mirbelioids, ROB = robinioids, SWAR = swartzioids) lub klady. Wśród blisko pół tysiąca rodzajów wiele dzieli się na setki gatunków. Najbardziej zróżnicowane rodzaje to: traganek Astragalus (2400-3270 gatunków), indygowiec Indigofera (700), Crotalaria (700), Mirbelia s.l. (450), Tephrosia (350), Desmodium (300), Aspalanthus (300), ostrołódka Oxytropis (300), Adesmia (240), koniczyna Trifolium (240), Rhynchosia (230), łubin Lupinus (200), siekiernica Hedysarum (160), groszek Lathyrus (160), wyka Vicia (160).

    Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen.Słupek, słupkowie (łac. pistyllum, ang. pistil) – żeński organ płciowy w kwiecie okrytonasiennych. Zbudowany jest ze zrośniętych ze sobą lub wolnych owocolistków (carpellae), które są zmodyfikowanymi liśćmi (najprawdopodobniej utworami homologicznymi do makrosporofili). Słupki zajmują zawsze centralne miejsce w kwiecie, gdzie mogą występować pojedynczo lub w większej liczbie.

    Poniżej przedstawiony jest podział na plemiona i rodzaje według GRIN

  • plemię Abreae
  • rodzaj: Abrus Adans. – modligroszek
  • plemię Amorpheae
  • rodzaj: Amorpha L. – amorfa
  • rodzaj: Apoplanesia C. Presl
  • rodzaj: Dalea L. – dalea, niedołupin
  • rodzaj: Errazurizia Phil.
  • rodzaj: Eysenhardtia Kunth
  • rodzaj: Marina Liebm.
  • rodzaj: Parryella Torr. & A. Gray
  • rodzaj: Psorothamnus Rydb.
  • plemię Bossiaeeae
  • rodzaj: Aenictophyton A. T. Lee
  • rodzaj: Bossiae Vent.
  • rodzaj: Goodia Salisb.
  • rodzaj: Muelleranthus Hutch.
  • rodzaj: Platylobium Sm.
  • rodzaj: Ptychosema Benth. ex Lindl.
  • plemię Brongniartieae
  • rodzaj: Brongniartia Kunth
  • rodzaj: Cristonia J. H. Ross
  • rodzaj: Cyclolobium Benth.
  • rodzaj: Harpalyce DC.
  • rodzaj: Hovea R. Br.
  • rodzaj: Lamprolobium Benth.
  • rodzaj: Plagiocarpus Benth.
  • rodzaj: Poecilanthe Benth.
  • rodzaj: Templetonia R. Br.
  • rodzaj: Thinicola J. H. Ross
  • plemię Cicereae
  • rodzaj: Cicer L. – ciecierzyca
  • plemię Crotalarieae
  • rodzaj: Aspalathus L. – aspalat
  • rodzaj: Bolusia Benth.
  • rodzaj: Crotalaria L. – krotalaria, klekotnica
  • rodzaj: Lotononis (DC.) Eckl. & Zeyh.
  • rodzaj: Pearsonia Dummer
  • rodzaj: Rafnia Thunb.
  • rodzaj: Robynsiophyton R. Wilczek
  • rodzaj: Rothia Pers.
  • rodzaj: Spartidium Pomel
  • rodzaj: Wiborgia Thunb.
  • plemię Dalbergieae
  • plemię Desmodieae
  • rodzaj: Alysicarpus Desv.
  • rodzaj: Aphyllodium (DC.) Gagnep.
  • rodzaj: Arthroclianthus Baill.
  • rodzaj: Campylotropis Bunge
  • rodzaj: Christia Moench
  • rodzaj: Codariocalyx Hassk.
  • rodzaj: Dendrolobium (Wight & Arn.) Benth.
  • rodzaj: Desmodiastrum (Prain) A. Pramanik & Thoth.
  • rodzaj: Desmodium Desv.
  • rodzaj: Droogmansia De Wild.
  • rodzaj: Eleiotis DC.
  • rodzaj: Kummerowia Schindl.
  • rodzaj: Leptodesmia (Benth.) Benth. & Hook. f.
  • rodzaj: Lespedeza Michx.
  • rodzaj: Mecopus Benn.
  • rodzaj: Melliniella Harms
  • rodzaj: Nephrodesmus Schindl.
  • rodzaj: Phyllodium Desv.
  • rodzaj: Pseudarthria Wight & Arn.
  • rodzaj: Pycnospora R. Br. ex Wight & Arn.
  • rodzaj: Tadehagi H. Ohashi
  • rodzaj: Trifidacanthus Merr.
  • rodzaj: Uraria Desv.
  • plemię Dipterygeae
  • rodzaj: Dipteryx Schreb.
  • rodzaj: Pterodon Vogel
  • rodzaj: Taralea Aubl.
  • plemię Euchresteae
  • rodzaj: Euchresta Benn.
  • plemię Fabeae
  • rodzaj: Lathyrus L. – groszek
  • rodzaj: Lens Mill. – soczewica
  • rodzaj: Pisum L. – groch
  • rodzaj: Vavilovia Fed.
  • rodzaj: Vicia L. – wyka
  • plemię Galegeae
  • plemię Genisteae
  • plemię Hedysareae
  • rodzaj: Alhagi Gagnebin – bożodajnia
  • rodzaj: Calophaca Fisch. ex DC.
  • rodzaj: Caragana Fabr. – karagana
  • rodzaj: Ebenus L. – heban
  • rodzaj: Eversmannia Bunge
  • rodzaj: Halimodendron Fisch. ex DC. – słonisz
  • rodzaj: Hedysarum L. – siekiernica
  • rodzaj: Onobrychis Mill. – sparceta
  • rodzaj: Sartoria Boiss. & Heldr.
  • rodzaj: Taverniera DC.
  • plemię Hypocalypteae
  • rodzaj: Hypocalyptus Thunb.
  • plemię Indigofereae
  • rodzaj: Cyamopsis DC.
  • rodzaj: Indigastrum Jaub. & Spach
  • rodzaj: Indigofera L. – indygowiec
  • rodzaj: Microcharis Benth.
  • rodzaj: Phylloxylon Baill.
  • rodzaj: Rhynchotropis Harms
  • rodzaj: Vaughania S. Moore
  • plemię Loteae
  • plemię Millettieae
  • plemię Mirbelieae
  • plemię Phaseoleae
  • plemię Podalyrieae
  • rodzaj: Amphithalea Eckl. & Zeyh.
  • rodzaj: Cadia Forssk.
  • rodzaj: Calpurnia E. Mey.
  • rodzaj: Cyclopia Vent.
  • rodzaj: Liparia L.
  • rodzaj: Podalyria Willd.
  • rodzaj: Stirtonanthus B.-E. van Wyk & A. L. Schutte
  • rodzaj: Virgilia Poir.
  • rodzaj: Xiphotheca Eckl. & Zeyh.
  • plemię Psoraleeae
  • rodzaj: Bituminaria Heist. ex Fabr.
  • rodzaj: Cullen Medik.
  • rodzaj: Hoita Rydb.
  • rodzaj: Orbexilum Raf.
  • rodzaj: Otholobium C. H. Stirt.
  • rodzaj: Pediomelum Rydb.
  • rodzaj: Psoralea L.
  • rodzaj: Psoralidium Rydb.
  • rodzaj: Rupertia J. W. Grimes
  • plemię Robinieae
  • rodzaj: Coursetia DC.
  • rodzaj: Genistidium I. M. Johnst.
  • rodzaj: Gliricidia Kunth
  • rodzaj: Hebestigma Urb.
  • rodzaj: Lennea Klotzsch
  • rodzaj: Olneya A. Gray
  • rodzaj: Peteria A. Gray
  • rodzaj: Poissonia Baill.
  • rodzaj: Poitea Vent.
  • rodzaj: Robinia L. – robinia, grochodrzew
  • rodzaj: Sphinctospermum Rose
  • plemię Sesbanieae
  • rodzaj: Sesbania Scop. – turi
  • plemię Sophoreae
  • plemię Swartzieae
  • plemię Thermopsideae
  • rodzaj: Ammopiptanthus S. H. Cheng
  • rodzaj: Anagyris L.
  • rodzaj: Baptisia Vent.
  • rodzaj: Pickeringia Nutt. ex Torr. & A. Gray
  • rodzaj: Piptanthus Sweet
  • rodzaj: Thermopsis R. Br.
  • plemię Trifolieae
  • rodzaj: Medicago L. – lucerna
  • rodzaj: Melilotus Mill. – nostrzyk
  • rodzaj: Ononis L. – wilżyna
  • rodzaj: Parochetus Buch.-Ham. ex D. Don
  • rodzaj: Trifolium L. – koniczyna
  • rodzaj: Trigonella L. – kozieradka
  • Przypisy

    1. P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-01].
    2. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Botanika Systematyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 83-01-13945-2.
    3. Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998. ISBN 83-7079-778-4.
    4. Family: Fabaceae Lindl., nom. cons. subfam. Faboideae (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-01].
    5. Martin F. Wojciechowski, Johanna Mahn: Papilionoideae (ang.). Arizona State University, 2006. [dostęp 2010-02-01].
    Takson monofiletyczny – takson, który obejmuje wszystkich potomków wspólnego przodka, znanego lub hipotetycznego. Przykładami są ssaki lub gąbki.Wilżyna (Ononis L.) – rodzaj bylin lub półkrzewów z rodziny bobowatych. Gatunkiem typowym jest Ononis spinosa L. W Polsce wszystkie dziko występujące gatunki tego rodzaju objęte są ochroną prawną.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Indygowiec (Indigofera L.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych. Należy do niego kilkadziesiąt gatunków, żaden z nich nie występuje w Polsce.
    Kozieradka (Trigonella L.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych. Gatunkiem typowym jest Trigonella foenum-graecum L..
    Soczewica jadalna (Lens culinaris Medik.) – gatunek rośliny jednorocznej lub dwuletniej z rodziny bobowatych. Rodzime obszary jego występowania to Grecja, Azja Zachodnia, Azja Środkowa, Kaukaz, Pakistan. Jest uprawiany w wielu krajach świata. W Polsce jest uprawiany, czasami (rzadko) dziczejący (efemerofit).
    Groch (Pisum L.) – rodzaj roślin jednorocznych z rodziny bobowatych. Obejmuje według różnych źródeł od 2 do 7 gatunków. W stanie dzikim rosną one w Azji południowo-zachodniej pomiędzy zachodnią Turcją, północnym Egiptem i północno-zachodnim Iranem. We florze Polski występuje tylko groch zwyczajny – zarówno jako dziko rosnący antropofit (podgatunek polny grochu zwyczajnego (P. sativum subsp. arvense), jak i roślina uprawna (groch zwyczajny typowy P. sativum L. subsp. sativum). Przedstawiciele rodzaju występują w naturze w miejscach skalistych, na przydrożach, w winnicach, na terenach ruderalnych. Nasiona grochu zwyczajnego są jadalne i znane są ze znalezisk w osadach ludzkich sprzed 9 tysięcy lat. Gatunek jest rozpowszechniony w uprawie na całym świecie w strefie umiarkowanej, wyhodowano jego liczne odmiany. Na grochu zwyczajnym prekursor genetyki – Grzegorz Mendel – prowadził fundamentalne badania nad dziedziczeniem. Ich efektem było odkrycie tzw. praw Mendla.
    Bobowate, motylkowate (Fabaceae Lindl., Papilionaceae Giseke) – rodzina roślin należąca do rzędu bobowców (Fabales Bromhead). Należy do niej około 9,4% spośród wszystkich gatunków roślin dwuliściennych. Obejmuje w tropikach często rośliny drzewiaste, w klimacie umiarkowanym – głównie rośliny zielne. Symbioza z bakteriami brodawkowymi umożliwia wykorzystanie azotu atmosferycznego.
    Sparceta (Onobrychis Mill.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych. Obejmuje około 150 gatunków, występujących w Azji, Europie i północnej Afryce. Największe zróżnicowanie osiąga w Azji centralnej i południowo-zachodniej (w Turcji 46 gatunków). W Polsce występują jako rodzime dwa gatunki – sparceta górska (O. montana) i sparceta piaskowa (O. arenaria), a jako gatunek zdziczały i zadomowiony sparceta siewna (O. viciifolia). Rośliny te rosną w zbiorowiskach trawiastych, w miejscach suchych, w widnych lasach, na terenach skalistych. Niektóre gatunki są cenionymi roślinami pastewnymi (zwłaszcza na terenach suchych), szczególnie ceniona i szeroko rozpowszechniona jest sparceta siewna.
    Mimozowe (Mimosoideae) – takson wyróżniany w randze podrodziny bobowatych, w niektórych, zwłaszcza dawniejszych ujęciach systematycznych nierzadko podnoszony do rangi rodziny mimozowatych. Należy tu ok. 80 rodzajów drzew, krzewów i roślin zielnych występujących w strefie tropikalnej i subtropikalnej całego świata: Ameryka Południowa i południowa część Ameryki Północnej, Afryka, Azja, Australia i Oceania.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.043 sek.