• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bob Marley



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Funt szterling (ang. pound sterling, £), nieoficjalna nazwa funt brytyjski, symbol międzynarodowy GBP – oficjalna jednostka monetarna w Wielkiej Brytanii.Dub – technika przetwarzania nagrań muzycznych (głównie z gatunku reggae), eksponująca zwłaszcza sekcję rytmiczną (bębny, bas), powstała na Jamajce w latach siedemdziesiątych XX w.. Obejmuje zarówno przetwarzanie muzyki na żywo (przez realizatorów dźwięku, tzw. dubmasterów), jak i nagrania studyjne. Technika dub skupia się na wybranym elemencie nagrania, który w wersji oryginalnej pozostaje na dalszym planie. Z reguły w nagraniu dub pomija się oryginalny wokal, czasem jest ono wykorzystywane jako podkład do toastingu.

    UWAGA: TA PODSTRONA MOŻE ZAWIERAĆ TREŚCI PRZEZNACZONE TYLKO DLA OSÓB PEŁNOLETNICH



    Bob Marley, właśc. Robert Nesta Marley (ur. 6 lutego 1945 w Nine Mile, zm. 11 maja 1981 w Miami) – jamajski wokalista, wykonawca muzyki reggae, zaś na początkowym etapie kariery – ska i rocksteady; współzałożyciel, główny wokalista i gitarzysta rytmiczny grupy The Wailers.

    Osobie i twórczości Marleya przypisuje się ogólnoświatową popularyzację muzyki reggae, ruchu Rastafari oraz idei panafrykanizmu w latach siedemdziesiątych. Nie bez znaczenia pozostaje także jego wpływ na twórczość wielu amerykańskich i europejskich artystów rockowych, dzięki czemu jako jeden z zaledwie dwójki muzyków reggae, obok Jimmy’ego Cliffa, zyskał swoje miejsce w Rock and Roll Hall of Fame.

    Federal Records – pierwsza jamajska wytwórnia płytowa, założona w Kingston w listopadzie 1954 roku przez Kena Khouriego, początkowo pod nazwą Records Limited; w jej skład wchodziło także studio nagraniowe Federal Studio oraz labele Times Records, Kalypso Records, Kentone Records, FRM Records, Merritone Records i Wild Flower Records.Jamajska Partia Pracy (Jamaica Labour Party, JLP) – jedna z głównych (obok Ludowej Partii Narodowej) partia polityczna Jamajki.

    Liczba sprzedanych płyt z muzyką Marleya i The Wailers szacowana jest na co najmniej 75 milionów egzemplarzy, z czego niemal jedną trzecią stanowi sprzedaż wydanej przez Island Records pośmiertnej kompilacji jego największych przebojów pt. Legend, pozostającej do dziś najlepiej sprzedającą się płytą reggae wszech czasów. Ponadto, Marley znalazł się na piątym miejscu opublikowanej przez magazyn Forbes listy najlepiej zarabiających nieżyjących już ludzi, z przychodami szacowanymi na około 20 milionów dolarów rocznie.

    Ska – styl muzyczny zapoczątkowany w drugiej połowie lat 50. w Kingston na Jamajce, będący prekursorem muzyki rocksteady, a w dalszej kolejności - reggae; charakteryzuje się przede wszystkim szybkim tempem, akcentem perkusyjnym kładzionym na drugą i czwartą nutę taktu oraz wyrazistą linią basu.Zawał mięśnia sercowego (łac. infarctus myocardii), nazywany też zawałem serca i atakiem serca – martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem na skutek zamknięcia tętnicy wieńcowej doprowadzającej krew do obszaru serca.

    Najpopularniejsze utwory Marleya, niejednokrotnie notowane w czołówkach brytyjskich i amerykańskich list przebojów, to m.in.: "Buffalo Soldier", "Could You Be Loved", "Exodus", "Get Up, Stand Up", "I Shot the Sheriff", "Iron Lion Zion", "Is This Love", "Jamming", "Lively Up Yourself", "Natural Mystic", "No Woman, No Cry", "One Love", "Redemption Song", "Roots, Rock, Reggae", "Satisfy My Soul", "So Much Trouble in the World", "Stir It Up", "Three Little Birds", "Waiting in Vain", "War".

    Miami – miasto na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego, w południowo-wschodniej Florydzie, w Stanach Zjednoczonych. Siedziba hrabstwa Miami-Dade, najludniejszego hrabstwa Florydy, a zarazem ósmego najbardziej zaludnionego hrabstwa Stanów Zjednoczonych za sprawą populacji liczącej 2 500 625 mieszkańców. Samo miasto zamieszkiwane jest przez 399 457 osób, co czyni je 42. największym amerykańskim miastem; Miami stanowi centralne i najludniejsze miasto obszaru metropolitalnego South Florida. Według danych US Census Bureau, obszar metropolitalny Miami liczy ok. 5,5 milionów mieszkańców, dzięki czemu jest 7. najludniejszym i 5. największym obszarem miejskim Stanów Zjednoczonych.Melodramat (gr.) – gatunek literacki lub filmowy o sensacyjnej fabule, zwykle miłosnej, nasyconej patetyczno-sentymentalnymi efektami i kończącej się z reguły pomyślnie dla bohaterów szlachetnych, a źle dla tzw. "czarnych charakterów". Początki melodramatu sięgają XVIII wieku, kiedy był to utwór dramatyczny opatrzony muzyką. Schemat miłości w melodramacie: miłość + przeszkoda nie do pokonania = cierpienie. Melodramat zatem to film o miłości trudnej lub niemożliwej do zrealizowania.

    Spis treści

  • 1 Życiorys
  • 1.1 Dzieciństwo i młodość
  • 1.2 Początki kariery
  • 1.3 The Wailers (1963–1973)
  • 1.4 Bob Marley & The Wailers (1974–1981)
  • 1.5 Ostatnie miesiące życia i śmierć
  • 2 Spuścizna
  • 3 Poglądy religijne i polityczne
  • 3.1 Marley a Ruch Rastafari
  • 3.2 Stosunek do marihuany
  • 3.3 Rola w polityce
  • 4 Rodzina
  • 5 Nagrody i odznaczenia
  • 6 Dyskografia
  • 7 Uwagi
  • 8 Przypisy
  • 9 Bibliografia
  • 10 Linki zewnętrzne
  • Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Manhattan – najmniejsza, a zarazem najgęściej zaludniona dzielnica (ang. borough) Nowego Jorku, położona na wyspie o tej samej nazwie. Ponadto hrabstwo (ang. county) w stanie Nowy Jork, w którego skład poza samą wyspą Manhattan wchodzi kilka mniejszych wysepek: Roosevelt Island, Randall’s Island, Wards Island, Governors Island, Liberty Island, Ellis Island, Mill Rock oraz U Thant Island. Do hrabstwa należy również Marble Hill, jedyna część położona bezpośrednio na stałym lądzie.

    Życiorys[]

    Dzieciństwo i młodość[]

    Pierwszy dom Cedelli i małego Roberta Nesty, jednopokojowa chatka na wzgórzu we wsi Nine Mile (zdjęcie z roku 2005)

    Urodził się 6 lutego 1945 roku we wsi Nine Mile w regionie Saint Ann jako Nesta Robert Marley; kolejność imion została zamieniona dopiero przez urzędnika wydającego Marleyowi paszport w marcu 1964 roku. Jego matką była mieszkająca w rodzinnym domu na wsi, 19-letnia wówczas Cedella Marley, zaś ojcem starszy od niej o ponad 35 lat Norval Marley, biały Jamajczyk o brytyjskich korzeniach, okoliczny nadzorca ziemski, były kapitan królewskiej marynarki wojennej.

    Independence Park to kompleks sportowy i kulturalny w Kingston na Jamajce zbudowany na Igrzyska Imperium Brytyjskiego i Wspólnoty Brytyjskiej 1966. Mieści się tu wiele obiektów sportowych. Pomnik Boba Marleya oznacza wejście na stadion.Clement Seymour Dodd, nazywany Sir Coxsone Dodd (ur. 26 stycznia 1932 w Kingston, zm. 4 maja 2004 tamże), jamajski producent muzyki reggae.

    Para wzięła ślub, gdy Cedella była w drugim miesiącu ciąży z Bobem, po czym kapitan Marley oświadczył, że uprawomocnił związek tylko dla dobra dziecka i wyprowadził się na stałe do stolicy kraju, Kingston. Jak stwierdził, wolał na starość przyjąć mniej pracochłonną posadę brygadzisty przy budowie mostu; jednocześnie przyznał, że nie będzie w stanie utrzymać żony i dziecka po tym, jak został wydziedziczony przez bogatą rodzinę w Anglii (na wieść o jego związku z ubogą wieśniaczką). Obiecał odwiedzać Cedellę co tydzień, lecz przez cały okres jej ciąży pojawił się u niej zaledwie dwa razy; po narodzinach syna przyjechał go zobaczyć, wziąwszy tydzień urlopu. Później wymienił jeszcze z żoną kilka listów, lecz następnie przeprowadził się nie pozostawiając nowego adresu i tym samym zerwał wszelkie kontakty z Cedellą.

    Wegetarianizm – rodzaj praktyki (w sensie świadomej i celowej działalności człowieka), charakteryzującej się wyłączeniem z diety mięsa (w tym ryb i owoców morza); może również wiązać się z unikaniem innych produktów pochodzących z uboju zwierząt np. smalcu . Wegetarianizm może być wybrany z pobudek moralnych, zdrowotnych, ekologicznych, bądź ekonomicznych. W języku potocznym przyjmuje się, że wegetarianizm to zbiór kilku diet, które w różnym stopniu ograniczają spożywanie produktów pochodzenia zwierzęcego.Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.

    Robert Nesta otrzymał pierwsze imię po bracie kapitana Marleya, drugie zaś, o walijskim pochodzeniu, zostało mu nadane przez ojca bez podania przyczyny; według Cedelli, Nesta oznaczało "posłaniec". Kilka pierwszych miesięcy życia spędził na farmie swojego dziadka Omeriasza Malcolma, cieszącego się dobrą sławą miejscowego zielarza i myalmana (szamana). Wkrótce matka zamieszkała z kilkumiesięcznym Nestą w położonej nieopodal własnej, jednopokojowej chatce na wzgórzu (obecnie odremontowana, stanowi część Mauzoleum Boba Marleya). By móc utrzymać siebie i syna, z pomocą Omeriasza otworzyła także niewielki sklepik spożywczy w Alvie, gdzie sprzedawała produkty uprawiane w rodzinnym gospodarstwie.

    Saint Ann – jeden z 14 regionów Jamajki. Znajduje się na północy wyspy. Jest często nazywany Ogrodem Jamajki ze względu na piękną przyrodę. Największe miasta regionu: Ocho Rios, Browns Town, Runaway Bay, Claremont.No, Woman, No Cry – utwór Boba Marleya & The Wailers z 1974. Wersja studyjna pojawiła się na albumie Natty Dread, jednak bardziej znana jest wersja koncertowa z 1975 (album Live!). Jeden z najbardziej znanych utworów w dziejach muzyki reggae.

    Gdy Nesta skończył 4 lata, namówił matkę, by zapisała go o rok wcześniej do pobliskiej wiejskiej szkoły podstawowej w Stepney. We wrześniu 1949 roku Cedella otrzymała od kapitana Marleya list, w którym naciskał on, by Nesta został adoptowany przez jednego z jego bratanków, mieszkającego w Kingston majętnego dyrektora firmy budowlanej. Jako że treść pisma sugerowała, iż matka miałaby już nigdy nie zobaczyć syna, kapitan Marley spotkał się ze zdecydowaną odmową. Gdy jednak Nesta skończył pierwszą klasę szkoły, ojciec nadesłał kolejny list, tym razem proponując, by syn przynajmniej zamieszkał u jego bratanka, zyskując możliwość uczęszczania do lepszej, miejskiej szkoły. Rodzina Malcolmów przystała na tę propozycję, i wraz z rozpoczęciem nowego roku szkolnego niespełna sześcioletni Nesta został wysłany autobusem do stolicy kraju.

    Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza „Morze Atlasa”. Jak napisał Hezjod w swym eposie Prace i dni: „Ojciec Zeus utworzył, na krańcach zamieszkałego świata, gdzie nie docierają ludzie i nie mieszkają bogowie nieśmiertelni, otoczone pełnym głębokich wirów oceanem Wyspy Błogosławione, gdzie życie toczy się bez mozołu i smutku”. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Atlantycki.Magia, czary, czarostwo – ogół wierzeń i praktyk opartych na przekonaniu o istnieniu sił nadprzyrodzonych, które można opanować za pomocą odpowiednich zaklęć i czynności.

    Na miejscu odebrał go ojciec, którego spotkał wówczas po raz pierwszy. Wbrew obietnicy złożonej rodzinie Malcolmów kapitan Marley nie zabrał chłopca w ustalone wcześniej miejsce, lecz oddał go na wychowanie swojej znajomej, mieszkającej przy Heywood Street starszej pani Grey; w zamyśle kapitana, Nesta miał zostać przez nią adoptowany, by po śmierci chorowitej staruszki zostać spadkobiercą jej domu i majątku. Cedella nie miała żadnej informacji o losach syna (poza tą, iż nie dotarł w umówionym dniu do domostwa kuzynów przy Hillcrest Road) aż do sierpnia 1951 roku, kiedy to jedna z jej przyjaciółek oznajmiła, że przypadkiem natknęła się na chłopca na południowych obrzeżach stolicy. Na tę wieść Cedella niezwłocznie wybrała się do Kingston, gdzie przy pomocy mieszkającej tam znajomej odnalazła syna i zabrała go z powrotem na wieś.

    Cedella Marley (ur. 23 sierpnia 1967 w Kingston) – jamajska muzyk reggae. Córka Boba i Rity Marleyów. Grała razem z braćmi w zespole Ziggy Marley and the Melody Makers.Damian Marley, ps. Junior Gong (ur. 21 lipca 1978 w Kingston) - muzyk reggae, dancehall i ragga, trzykrotny zdobywca Nagrody Grammy.

    Nesta powrócił do szkoły w Stepney i kilka kolejnych lat życia spędził pomagając w gospodarstwie Omeriasza. W międzyczasie Cedella wyjechała w poszukiwania pracy do Kingston, gdzie zamieszkała przy West Street ze swoim przyjacielem, Thaddeusem "Toddym" Livingstonem i jego synem Nevillem "Bunnym". Nesta dołączył do matki gdy miał około 10 lat, przede wszystkim dlatego, że sprawiał kłopoty wychowawcze najpierw swoim dziadkom, a później mieszkającej w pobliskiej wiosce Alderton ciotce Amy, do której został karnie wysłany wraz ze swoim kuzynem Sleggerem. Kontynuował naukę w niewielkim gimnazjum Model Private School przy Hanover Street. W maju 1955 roku na zawał serca zmarł kapitan Marley; parę miesięcy wcześniej Nesta miał okazję spotkać ojca po raz drugi (Cedella odszukała męża dowiedziawszy się, iż ten zawarł bigamiczne małżeństwo z inną kobietą, dzięki czemu otrzymała rozwód sądowy).

    Eric Patrick Clapton, pseudonim Slowhand (ur. 30 marca 1945 w Ripley w Anglii) – brytyjski muzyk rockowy i bluesowy, gitarzysta, kompozytor, wokalista.Ky-Mani Marley (ur. 26 lutego 1976, w Falmouth na Jamajce) – jamajski aktor i muzyk grający muzykę reggae. Jest on synem piosenkarza Boba Marleya i mistrzyni tenisa stołowego Anity Belnavis.

    W roku 1959 do Anglii wyjechał jeden ze starszych braci Cedelli, Solomon Malcolm, pozostawiając siostrze długo obiecywaną kwaterę na osiedlu rządowym przy Second Street 19, w największych slumsach stolicy – Trenchtown. Do nowego lokum przeprowadziła się cała czwórka mieszkająca wcześniej u Toddy'ego, tworząca już wówczas nieformalną rodzinę. W wieku 14 lat Nesta porzucił szkołę (po przeprowadzce uczęszczał chwilowo do trzech różnych placówek: St. Aloysius Primary, Ebenezer Primary oraz Wesley Primary School) i za namową matki podjął praktyki jako spawacz w warsztacie przy Hagley Park Road.

    Glenroy Phillip "Capo" Adams (ur. 27 listopada 1945 w Kingston, zm. 17 grudnia 2010 w Monie) – jamajski organista i wokalista, jeden z prekursorów muzyki reggae, znany przede wszystkim jako członek zespołów The Upsetters oraz The Wailers.Rolling Stone Magazine – czasopismo założone w 1967 r. w San Francisco przez Janna Wennera i Ralpha J. Gleasona, jako organ ideowy kultury, a przede wszystkim muzyki hippisowskiej.


    Początki kariery[]

    Mieszkając przy Second Street, Nesta i Bunny po raz pierwszy zetknęli się z zagraniczną muzyką rozrywkową; ich sąsiad, mechanik samochodowy, zawiesił zakupiony w Miami tranzystorowy radioodbiornik Sylvania na sznurze do bielizny na wspólnym podwórzu. Największe wrażenie wywarł na chłopcach amerykański rhythm and blues, robiący wówczas furorę wśród słuchaczy na całej Jamajce. Mniej więcej w tym samym czasie powstało na wyspie pierwsze w miarę profesjonalne studio nagraniowe, należące do Kena Khouriego Federal Studio. Szybko zaczęły do niego ściągać tłumy młodych utalentowanych wokalistów z getta, mających świadomość, że kariera w muzycznym showbiznesie może być ich jedyną życiową szansą. Był wśród nich również Nesta, który jesienią 1961 roku napisał trzy własne piosenki.

    Vernon "Prorok Gad" Carrington (ur. 1 listopada 1936, zm. 22 marca 2005) – założyciel odłamu Ruchu Rastafari o nazwie 12 Plemion Izraela (1968). Członkowie tego odłamu widzą w nim osobę, która rozpoczęła repatriacje członków Rastafari do Afryki. Był również członkiem Światowej Federacji Etiopskiej, którą założył Haile Selassie I.Kingston – stolica i największe miasto Jamajki położona w jej południowej części nad Morzem Karaibskim. Ważny port morski i międzynarodowy port lotniczy. Miasto jest też najważniejszym ośrodkiem przemysłowym wyspy (przemysł paliwowy, włókienniczy, chemiczny oraz spożywczy).

    Zachęcony powodzeniem swojego starszego kolegi ze spawalni, Desmonda Dekkera, który przy producenckiej pomocy Counta Boysiego zarejestrował swoje pierwsze nagranie w Federal, na początku 1962 roku Nesta udał się do siedziby studia przy Marcus Garvey Drive. Nie udało mu się wówczas zastać ani Boysiego, ani zwłaszcza najsłynniejszego producenta w mieście, Clementa "Sir Coxsone'a" Dodda, spotkał natomiast innego producenta nazwiskiem Leslie Kong. Po zaprezentowaniu Kongowi swoich umiejętności wokalnych (ocenionych jako "takie sobie"), został przez niego zaproszony do środka na krótką sesję nagraniową. Tam przy akompaniamencie grupy mało znanych muzyków sesyjnych zarejestrowane zostały dwa pierwsze utwory Marleya, "Judge Not" oraz "Do You Still Love Me?". Za oba nagrania otrzymał on w sumie 20 funtów oraz po jednej kopii swoich piosenek na acetatowych płytach.

    David Nesta "Ziggy" Marley (ur. 17 października 1968 w Kingston) - jamajski muzyk roots reggae, lider zespołu Ziggy Marley and the Melody Makers, najstarszy syn Boba Marleya. Zainteresowanie muzyką przejawiał od dzieciństwa, a swoje przybrane imię zawdzięcza słynnemu hitowi Davida Bowiego, "Ziggy Stardust". W wieku 10 lat, wraz z siostrami Cedelią i Sharon oraz bratem Stephenem, wziął udział w nagraniu piosenki ojca "Children Playing In The Streets", co jest uznawane za początek zespołu The Melody Makers, w której występował wraz z przyrodnim rodzeństwem. Następny ich wspólny występ odbył się na pogrzebie Boba Marleya w 1981 roku. Cztery lata później światło dzienne ujrzała debiutancka płyta The Melody Makers Play The Game Right, która przynosiła porcję muzyki reggae mocno inspirowanej dokonaniami Króla. Album nie zyskał jednak planowanego sukcesu komercyjnego.Medycyna niekonwencjonalna – metody leczenia wcale lub słabo akceptowane przez medycynę opartą na badaniach naukowych. Zalicza się do niej zarówno metody leczenia, które w opinii większości lekarzy są bezwartościowe (np. bioenergoterapia), jak i takie, których pewne elementy zaadaptowano do medycyny głównego nurtu (np. akwaterapia i fitoterapia). Część metod leczenia zaliczanych do medycyny niekonwencjonalnej ma swoje źródło w wielowiekowej tradycji (np. akupunktura, medycyna ludowa), a inne powstały stosunkowo niedawno (np. homeopatia i bioenergoterapia).

    Obydwa te utwory, wydane przez Konga jako singel nakładem własnego labelu Beverley's Records, utrzymane były w niezwykle popularnej na początku lat sześćdziesiątych na Jamajce konwencji muzyki ska. Mimo iż krążek nie odniósł komercyjnego sukcesu, Marley nagrał dla Konga jeszcze pięć nowych kawałków, z których ukazały się dwa: "One Cup of Coffee" oraz "Terror". Również nie sprzedawały się one najlepiej, mimo wysiłków Konga takich jak np. zmiana nazwiska wykonawcy na płycie na Bobby Martell. W zaistniałej sytuacji Marley zakończył współpracę z producentem, zwłaszcza iż ten odmówił mu zapłaty za ostatnie nagrania. Jednocześnie porzucił także praktyki spawalnicze po wypadku, jakiemu uległ przy pracy (opiłek metalu wbił mu się w prawe oko, wymagając dwukrotnej interwencji chirurgicznej). Wtedy też oświadczył matce, że zamierza zostać zawodowym muzykiem i wokalistą. W roku 1963 Cedella wyemigrowała do Wilmington w Stanach Zjednoczonych (wraz z kilkumiesięczną córeczką Claudette, owocem romansu z Toddym), tym samym pozostawiając syna na całkowicie własnym utrzymaniu.

    Połączenie spawane – rodzaj złącza powstającego w procesie fizycznym łączenia materiałów poprzez ich miejscowe stopienie i zestalenie. Stosowane np. do łączenia metali (głównie stali) i tworzyw sztucznych. Przy spawaniu zwykle dodaje się spoiwo spawalnicze, tj. stapiający się wraz z materiałem rodzimym materiał dodatkowy, wypełniający spoinę.Confrontation – album Boba Marleya & The Wailers. Płyta została wydana po śmierci Marleya, w 1983 roku, zawierała niepublikowane dotąd piosenki.

    The Wailers (1963–1973)[]

    Studio One, mekka muzyki jamajskiej lat 60.
    Peter Tosh (zdjęcie z roku 1978)
    Bunny Wailer (zdjęcie z roku 2009)
     Osobny artykuł: Bob Marley & The Wailers.
    Mieszkanie przy Ridgmount Gardens 34 w Londynie, wynajmowane przez Marleya w czasie jego pierwszego pobytu w Anglii w roku 1972
    Pamiątkowa tablica na budynku, umieszczona tam w roku 2006 z inicjatywy ówczesnego burmistrza Londynu Kena Livingstone'a.
    W marcu 2012 roku wybuchł skandal, po tym jak English Heritage, rządowa agenda ds. ochrony zabytków, zażądała zdjęcia tablicy utrzymując, iż brak jest jednoznacznych dowodów na to, że Marley faktycznie rezydował pod tym adresem

    Chcąc wcielić swoje ambitne plany w życie, Marley zaczął uczęszczać na organizowane przez Joego Higgsa darmowe warsztaty muzyczne dla początkujących wokalistów. Zabierał na nie także swoich przyjaciół z getta, przede wszystkim Bunny’ego Livingstona i Winstona McIntosha, który przyjął sceniczny pseudonim Peter Tosh. Cała trójka zyskała uznanie Higgsa, który postanowił roztoczyć poważną opiekę nad ich dalszą karierą. Wkrótce Marley zaprosił do grupy jeszcze jednego chłopaka, Juniora Braithwaite'a, by śpiewał razem z nim główne partie, oraz dwie znajome dziewczyny, Beverley Kelso i Cherry Green, których zadanie miało polegać na udzielaniu się w chórkach (Marley chciał, aby grupa miała brzmienie w klimacie nowoorleańskiego rhythm and bluesa). W ten sposób cała szóstka nastolatków stworzyła do końca 1963 roku zespół, początkowo nazwany The Teenagers, później The Wailing Rudeboys, The Wailing Wailers i ostatecznie – The Wailers. Młodzi muzycy ćwiczyli przez kilka tygodni na podwórzu Marleya przy Second Street, opracowując własny zestaw piosenek dla Higgsa. Często spotykali się również na wspólnych próbach w nawie pobliskiego kościoła baptystycznego Ebenezer Church; jedyny akompaniament stanowiła dla nich wypożyczona od pastora stara gitara akustyczna, na której przygrywał Tosh.

    Józef, Józef Egipski (hebr. יוֹסֵף; arab. يوسف Jusuf, skrócona forma imienia Josifiasz: [oby] Jah dodał [pomnożył]) – patriarcha biblijny, syn Jakuba i Racheli, żył 110 lat. Jego historia jest opisana jedynie w Księdze Rodzaju, nie ma potwierdzenia w źródłach egipskich. Jednakże biblijny opis dostarcza spójnych i zbieżnych informacji z faktami historycznymi na temat okresu, na który datuje się pobyt Józefa w Egipcie takich jak cena niewolnika czy panujący władcy. Znamiennym faktem, który jest jednym z silnych dowodów potwierdzających pobyt Józefa w Egipcie jest znalezisko w Muzeum Egipskim w Kairze. Badacze z zespołu Sa’ida Muhammada Thabeta, prowadzący prace inwentaryzacyjne w muzeum, twierdzą, że odkryli monety z imieniem i wizerunkiem biblijnego patriarchy. Ich zdaniem mogą one pochodzić z czasów, kiedy Józef żył w Egipcie, co jednak spotyka się ze sceptycznymi komentarzami.Chrysler – amerykański koncern motoryzacyjny produkujący m.in. samochody. Obecnie należy do włoskiego koncernu FIAT, a podział właścicielski wygląda następująco:

    Wkrótce po uzyskaniu przez Jamajkę niepodległości w sierpniu 1962 roku, Clement "Sir Coxsone" Dodd otworzył swoje własne studio nagraniowe, znane odtąd jako Studio One. Dzięki bliskiej znajomości Marleya z grającym dla Sir Coxsone'a perkusistą Alvinem "Seeco" Pattersonem, Wailersom udało się umówić na przesłuchanie u słynnego producenta. Odbyło się ono w grudniu 1963 roku, tuż przed świętami Bożego Narodzenia, w świeżo wykończonym pomieszczeniu studyjnym przy Brentford Road 13. Grupa zaprezentowała Doddowi swój dotychczasowy repertuar, z którego najbardziej przypadł producentowi do gustu utwór "Simmer Down", będący przestrogą dla młodocianych chuliganów z getta (tzw. rudeboys). Sir Coxsone podpisał z zespołem kontrakt, dający mu wyłączne prawa do wydawanie ich płyt i działań w roli menedżera; w zamian młodzi wokaliści mieli otrzymywać 20 funtów za nagranie każdej jednej strony singla. Nazajutrz została zorganizowana pierwsza sesja nagraniowa, w czasie której zarejestrowane zostały, oprócz wspomnianej "Simmer Down", również dwie inne piosenki ska: "I Am Going Home" oraz "Do You Remember". Podczas nagrań Wailersom akompaniowali najlepsi muzycy sesyjni pracujący wówczas dla Studia One, w większości przyszli założyciele najsłynniejszej supergrupy ska wszech czasów, The Skatalites.

    Radioterapia, dawniej curieterapia – metoda leczenia za pomocą promieniowania jonizującego. Stosowana w onkologii do leczenia chorób nowotworowych oraz łagodzenia bólu związanego z rozsianym procesem nowotworowym, np. w przerzutach nowotworowych do kości.Amsterdam – największe miasto Holandii i jej stolica konstytucyjna. Wszystkie instytucje rządowe oraz przedstawicielstwa obcych państw znajdują się w Hadze.

    Na debiutancki singel grupy Sir Coxsone wybrał "Simmer Down", wydając go pod koniec 1963 roku w nakładzie 300 sztuk. Utwór szybko zrobił furorę na potańcówkach sound systemów, zaś na przełomie stycznia i lutego 1964 roku znalazł się na szczycie jamajskiej listy przebojów radia JBC. Szybki i niespodziewany sukces zaowocował kolejnymi sesjami w Studio One i następnymi singlami dla Sir Coxsone'a, który przyznał młodym wokalistom dodatkową, oprócz tantiem, tygodniową pensję w wysokości 3 funtów na osobę. Wkrótce załatwił także grupie występ na prestiżowym konkursie talentów w teatrze Majestic; po minimalnej porażce w turnieju z zespołem The Uniques, Marley wdał się w zakulisową bijatykę ze zwycięzcami, przysparzając Wailersom opinii niepokornych chuliganów.

    Abuna Izaak (w języku angielskim również Abuna Yesehaq Manderfro lub Abouna Yesehaq, ur. 1933 w Etiopii, zm. 29 grudnia 2005 w Newark, USA) – abuna to jego tytuł kościelny w odłamie ortodoksyjnego kościoła etiopskiego; odpowiada on mniej więcej tytułowi metropolity. Był on założycielem ponad 70 chrześcijańskich wspólnot rastafariańskich na Jamajce, Karaibach i w USA, które z jego inicjatywy w latach 90. oddzieliły się od struktury kościelnej w Etiopii (mimo braku istotnych różnic w doktrynie).Sakrament (łac. sacramentum) – w chrześcijaństwie obrzęd religijny rozumiany jako widzialny znak lub sposób przekazania łaski Bożej, ustanowiony, zgodnie z wiarą, przez Chrystusa.

    Z czasem, dzięki sile charakteru, jak również szczególnym względom jakimi darzył go Dodd po sukcesie "Simmer Down", Marley wyrósł na niekwestionowanego lidera formacji. Pod koniec 1965 roku Sir Coxsone nakładem swojego labelu Studio One wydał debiutancką płytę długogrającą zespołu pt. The Wailing Wailers, zaś specjalnie dla Marleya wydzielił niewielki pokoik w budynku studia, służący mu odtąd jako miejsce pracy i sypialnia. Urzędując w Studiu One, Marley poznał swoją przyszłą żonę, Alpharitę "Ritę" Anderson (Rita, z zawodu pielęgniarka, była także początkującą wokalistką – wraz z dwójką przyjaciół założyła trio wokalne The Soulettes, które po pierwszej wizycie u Dodda zostało przez niego przydzielone pod muzyczną opiekę Marleya). Para wzięła ślub 10 lutego 1966 roku, zaś następnego dnia Marley odleciał samolotem do USA, gdzie oczekiwała go matka, która w licznych listach pisanych do syna wyrażała nadzieję, iż ustatkuje się on w Ameryce.

    Abuna − miejscowy tytuł zwierzchnika Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego. Od roku 1959 równoważny z tytułem patriarchy.Dalymount Park – stadion piłkarski w Dublinie, w Irlandii. Obiekt może pomieścić 7955 widzów. Został otwarty w 1901 roku. Swoje spotkania rozgrywa na nim drużyna Bohemian F.C.. Architektem tego stadionu jest Archibald Leitch.

    Drugą ważną przyczyną wyjazdu Marleya do Stanów Zjednoczonych była chęć uniezależnienia się od Sir Coxsone'a, który narzucał Wailersom swoją wizję twórczości artystycznej, ukierunkowaną na jak największy przychód ze sprzedaży singli. Planem Marleya było otworzenie w Kingston własnej wytwórni muzycznej, potrzebna była do tego jednak spora suma pieniędzy, możliwa do zarobienia jedynie w USA. Zamieszkał w domu Cedelli i jej drugiego męża, Edwarda Bookera, przy 25th Street w Wilmington w stanie Delaware. Pracował kolejno jako kelner, laborant w koncernie chemicznym DuPont, kierowca na nocnej zmianie, jak również robotnik przy taśmie montażowej w fabryce samochodowej Chryslera. Jako że nie miał pozwolenia na pracę, ukrywał się wówczas pod pseudonimem Donald Marley. W październiku 1966 roku otrzymał wezwanie na wojskową komisję poborową i w obliczu prawdopodobnego wysłania na wojnę w Wietnamie, natychmiast powrócił na Jamajkę.

    Płuco (łac. pulmo) – pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy kręgowców oddychających powietrzem atmosferycznym. Do kręgowców tych zaliczane są też – prócz płazów, gadów, ptaków i ssaków – ryby dwudyszne, które w niesprzyjających warunkach atmosferycznych oddychają pojedynczym, workowatym płucem, powstałym z przekształconego pęcherza pławnego. W ciągu rozwoju rodowego kręgowców z przedniego odcinka jelita powstają dwa różne narządy oddechowe – płuca i skrzela. U ryb ulegają degeneracji płuca (z wyjątkiem wspomnianych już ryb dwudysznych), a u zwierząt lądowych – skrzela. Przypuszczalnie płuca pochodzą z aparatu hydrostatycznego podobnego do pęcherza pławnego ryb (według niektórych pęcherz pławny ryb jest zdegenerowanym płucem). Występują jednak wątpliwości, gdyż pęcherz pławny powstaje po stronie tylnej (grzbietowej) cewy jelitowej, płuca natomiast po stronie przedniej (brzusznej). Wykształcenie płuc zostało wywołane przez wzmożone zapotrzebowanie na tlen zwierząt lądowych. Również ich rozwój (coraz silniejsze fałdowanie) ma ścisłe powiązanie z zapotrzebowaniami energetycznymi organizmów (zwiększeniem tempa metabolizmu). Listkiem zarodkowym, z którego powstają płuca jest entoderma.Rock (ang. skała, kołysać się) – ogólna nazwa całego szeregu stylów muzycznych, wywodzących się z rock and rolla oraz rhythm and bluesa i bluesa. Sama nazwa "rock" jest właściwie skrótem od "rock and roll", choć można uznawać owe dwa pojęcia za odmienne od siebie gatunki muzyczne. Wszystkie style rockowe charakteryzują się brzmieniem opartym na różnego rodzaju gitarach (zwykle elektrycznych, elektrycznych basowych) i perkusji, z wyraźnie zarysowanym rytmem i śpiewem, wywodzącym się z bluesa, oraz sposobem wolnej improwizacji w trakcie grania utworów, wywodzącym się z jazzu. Ważną cechą muzyki rockowej, nieobecną w muzyce poważnej, jest zespołowość w procesie tworzenia; muzyka jest bowiem tworzona zespołowo i trudna do odtworzenia, gdy nie jest grana przez oryginalny zespół (zob. tribute band), często jest też zespołowo komponowana. Niekiedy w sposób dynamiczny, kiedy to zainicjowany motyw muzyczny w serii jamów przetwarzany jest w utwór, który w swej końcowej fazie rzadko przypomina swą wyjściową formę. W muzyce rockowej, podobnie jak w jazzie, kompozytor i wykonawca to najczęściej ta sama osoba lub grupa osób, a komponowanie i wykonywanie muzyki są często jednym procesem.

    W czasie kilkumiesięcznej nieobecności Marleya The Wailers kontynuowali nagrywanie singli dla Dodda. W zespole zaszło kilka zmian personalnych: na pozycję głównego wokalisty chwilowo wysunął się Bunny Wailer, zaś drugi wokal przypadł Toshowi. Odeszły Kelso i Green, zaś ich rolę w śpiewaniu chórków przejęła Rita i jej kuzyn Constantine "Dream" Walker, występujący wcześniej razem z nią w The Soulettes. Po powrocie do Kingston, Marley ponownie został liderem zespołu; przywiózł także ze sobą dzienniczek z nowymi kompozycjami pisanymi w USA w wolnych chwilach. Materiał ten został zaaranżowany przez Sir Coxsone'a w nowo powstałym, wolniejszym rytmie rocksteady, stopniowo zastępującym ska na miejscu najpopularniejszego na wyspie stylu muzycznego.

    Krótkofalówka – (krótkofalowa radiostacja ręczna lub nasobna 3-30 MHz) urządzenie radiowe nadawczo-odbiorcze przesyłające informacje głosowe drogą radiową w paśmie fal krótkich. Potocznie jednak (i w związku z tym nieprawidłowo) określenie to używane jest na oznaczenie ręcznego nadajnika-odbiornika (radiotelefonu, transceivera) pracującego w paśmie fal ultrakrótkich. Do przekazywania informacji drogą radiową potrzebne są następujące elementy: nadajnik i odbiornik radiowy oraz antena nadawcza i odbiorcza. Pomiędzy antena nadawczą i odbiorczą tworzy się tor łączności radiowej. Fala nośna wytworzona przez nadajnik, przed wypromieniowaniem musi być zmodulowana. Rozróżniamy kilka rodzajów modulacji np.:Rozwód – rozwiązanie ważnego związku małżeńskiego przez sąd na żądanie jednego lub obojga małżonków. Rozwód oprócz owdowienia i unieważnienia małżeństwa jest jedną z okoliczności kończących małżeństwo. Wśród rozwodów możemy wyróżnić dwa typy:

    Z powodu pośpiesznego wyjazdu z USA, Marleyowi nie udało się zebrać wystarczającej ilości pieniędzy do zapewnienia sobie niezależności na rynku muzycznym. Mimo to, wszystkie oszczędności zainwestował w roku 1967 w otwarcie swojego własnego, niewielkiego kiosku płytowego przy Greenwich Park Road 18A, pod nazwą Wail 'N Soul 'M (później sklepik został przeniesiony na Crescent Road 14). Sprzedawał w nim przeważnie nowe single Wailersów i The Soulettes, produkowane już nie tylko przez Dodda, ale również przez Clancy’ego Ecclesa w Dynamic Sounds Studio. Choć oferowane przez niego krążki spotykały się z przychylnością słuchaczy, brakowało mu gotówki, by zaspokajać popyt, wobec czego interes nie prosperował dobrze. Nie mając praktycznie środków do życia, wiosną 1967 roku Marley ponownie pozostawił zespół i wraz z Ritą, jej dwuipółletnią córeczką Sharon z poprzedniego związku oraz Walkerem wyprowadził się na wieś do domu dziadka (Omeriasz Malcolm zmarł na raka we wrześniu 1964 roku). Cała czwórka przez nieco ponad pół roku utrzymywała się z uprawy roli, zaś Marley przy wsparciu żony pisał kolejne kompozycje.

    Lovers Rock - brytyjski podgatunek reggae, powstały w latach 70., którego nazwa wywodzi się od wytwórni płytowej Dennisa Lascellesa Harrisa, która działała wówczas w południowym Londynie.Rohan Anthony Marley (ur. 19 maja 1972 na Jamajce) – syn Boba Marleya i Janet Hunt. W 1991 ukończył studia na Miami Palmetto Senior High School. Później grał na tylnej linii w University of Miami. Grał w futbol amerykański w Kanadzie w niefunkcjonującym już Ottawa Rough Riders.

    Jesienią 1967 roku Marley zdecydował się powrócić z rodziną do Kingston, gdzie pomieszkiwali tymczasowo u krewnych i znajomych. Przy producenckim wsparciu Ecclesa (w czasie nieobecności Marleya Tosh i Livingston zerwali współpracę z Sir Coxsonem po awanturze zakończonej interwencją policji) Wailersi nagrali kilka kolejnych singli. Marley postanowił samemu zająć się dystrybucją płyt, rozwożąc je po sklepach na rowerze, jednak zarzucił ten pomysł po tym jak został potrącony przez autobus w centrum miasta. Fatalne położenie grupy pogorszyło jeszcze wkrótce aresztowanie Livingstona, który został zatrzymany pod zarzutem posiadania marihuany i skazany na 14 miesięcy więzienia. Marley, który w międzyczasie również nie uniknął spędzenia 48 godzin w więzieniu za kierowanie samochodem bez prawa jazdy, ponownie powrócił z rodziną na wieś. Kolejny raz udał się do miasta dopiero po wyjściu na wolność Livingstona we wrześniu 1968 roku, tym razem pozostawiając Ritę i Sharon w Nine Mile.

    Mózgowie (łac. encephalon z gr. en "w, wewnątrz" i kephalos "głowa") – część ośrodkowego układu nerwowego leżąca w czaszce. Jest to najbardziej złożony narząd człowieka. Stopień jego rozwoju prawdopodobnie warunkuje istnienie świadomości.Album – wydawnictwo muzyczne zawierające nagrania muzyczne na płycie długogrającej longplay (LP) lub dysku kompaktowym (CD).

    Zrujnowana reputacja Wailersów sprawiła, że jedynym producentem, jaki chciał podjąć się wydania nowego materiału zespołu, okazał się być Leslie Kong – ten, który swego czasu oszukał początkującego Marleya, odmawiając mu zapłaty za kilka nagrań. W latach 1969-1970 Kong zarejestrował pod szyldem Beverley's serię nowych singli The Wailers z pogranicza rocksteady i wczesnego reggae. Krążki te nie przyjęły się na sound systemach, wobec czego Kong wytłoczył większy nakład tylko kilku z nich, uzyskując niewielki dochód i kończąc na tym krótki epizod współpracy z grupą. Jak się okazało, opuszczenie wydawniczego imperium Sir Coxsone'a pozostawiło Wailersów na marginesie rynku muzycznego.

    12 Plemion Izraela – odłam rastafarian, powstały w 1968 roku, których założycielem był dr Vernon „Prorok Gad” Carrington. Propagował on wśród rasta zasadę czytania jednego rozdziału Pisma dziennie.Julian Ricardo Marley (ur. 4 czerwca 1975 w Londynie) muzyk reggae. Syn legendy muzyki reggae Boba Marleya i Bajanki, Lucy Pounder. Członek ruchu Rastafari.

    Mniej więcej w tym samym czasie Studio One opuścił także pracujący dla Dodda producent i kierownik Coxsonowskiego sound systemu Downbeat, Lee "Scratch" Perry, cieszący się złą sławą nieprzewidywalnego człowieka bez zahamowań i awanturnika (odchodząc, wydał dwa mściwe single pod adresem byłego pracodawcy; oba stały się bestsellerami). Perry założył własny zespół studyjny pod nazwą The Upsetters, w składzie: Alva Lewis, Glen Adams oraz bracia Aston Barrett i Carlton Barrett. W roku 1969 zostali oni pierwszą jamajską grupą instrumentalną, jaka odbyła trasę koncertową po Wielkiej Brytanii. Po powrocie z tournée, niezadowoleni ze stawek płaconych im przez Perry'ego instrumentaliści spotkali się z Wailersami, którzy zaprosili ich na wspólną sesję nagraniową do piosenki Marleya pt. "My Cup". Obie grupy, połączone wspólną niechęcią do panujących na rynku muzycznym układów, szybko nawiązały współpracę i za namową Marleya Upsettersi opuścili Perry'ego i dołączyli do The Wailers. Rozwścieczony z tego powodu producent groził Marleyowi śmiercią, lecz gdy wreszcie doszło do ich spotkania twarzą w twarz, nie zakończyło się ono rozlewem krwi, tylko nagraniem hitowego utworu "Small Axe". W ten sposób Wailersi, uzupełnieni o czwórkę instrumentalistów, przeszli pod egidę wytwórni Perry'ego, Upsetter Records.

    English Heritage (pełna nazwa: Historic Building and Monuments Commission for England) – agenda rządu brytyjskiego opiekująca się zabytkami budownictwa w Anglii. Powołana na mocy ustawy z r. 1983, która jednocześnie rozwiązała dotychczasowe ciała opiekujące się zabytkami z ramienia rządu. Organizacja finansowana jest przez Departament Kultury, Mediów i Sportu. W latach 2007/2008 zabytki będące własnością English Heritage odwiedziło 5,3 mln osób. Organizacja prowadzi również archiwum internetowe, które zawiera ok. 400 000 zdjęć.Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze Stanami Zjednoczonymi (na północy), z Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu), Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie) oraz z Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

    Kierując dalszą karierą The Wailers, Perry ukierunkował brzmienie zespołu w stronę reggae, stawiając na ostre brzmienie gitary rytmicznej, perkusyjny one-drop style i dominujący bas, całkowicie natomiast rezygnując z sekcji dętej. Na początku lat siedemdziesiątych zarejestrował w wynajmowanym od Vincenta "Randy'ego" China Studio 17 kilkanaście całkowicie nowych utworów formacji. Większość z nich osiągnęła błyskawiczny sukces jako single, wobec czego Perry wydał je w formie dwóch albumów: Soul Rebels (1970) oraz Soul Revolution (1971). Jako lider zespołu, Marley zyskał status gwiazdy na Jamajce, pozostawał jednak zupełnie nieznany na amerykańskim i brytyjskim rynku muzycznym.

    Survival — jedenasty studyjny album jamajskiej grupy reggae Bob Marley & The Wailers wydany 2 października 1979 roku nakładem Island Records. Sesja nagraniowa miała miejsce w styczniu oraz lutym 1978 roku w Tuff Gong Recording Studio w Kingston na Jamajce.Cynthia Jean Cameron Breakspeare (ur. 24 października 1954 w Toronto, Kanada) – jako reprezentantka Jamajki została wybrana Miss World w 1976. W 1978 roku w Kingston na Jamajce urodziła syna Damiana "Jr. Gong" Marleya, którego ojcem jest Bob Marley.

    Chcąc zmienić ten stan rzeczy, w międzyczasie Marley podpisał kontrakt z wytwórnią JAD Records, należącą do amerykańskiego wokalisty Johnny'ego Nasha, producenta Arthura Jenkinsa oraz menedżera Danny'ego Simsa (umożliwiła mu to bliska znajomość z Nashem). The Wailers nagrywali nowe single dla JAD w studiu Dynamic Sounds równolegle do pracy z Lee Perrym. Pod koniec roku 1970 na zaproszenie Simsa Marley udał się, bez zespołu, do Szwecji, gdzie trwały właśnie zdjęcia do filmowego melodramatu pt. Want So Much To Believe z Nashem w roli głównej. Mimo iż ostatecznie żadna z kompozycji Marleya nie znalazła się na ścieżce dźwiękowej do filmu, Sims namówił go do podpisania niejasnej umowy z amerykańską wytwórnią CBS International. Ściągnął także do Anglii pozostałych Wailersów, obiecując im zorganizowanie dużej trasy koncertowej po Wielkiej Brytanii. W rzeczywistości, tournée okazało się być serią występów w londyńskich klubach i kilku szkołach na prowincji, zaś muzycy trafili do studia by wspomóc nagrywanie płyty Nasha.

    Epiphone – firma produkująca sprzęt gitarowy na bazie Gibsona, będąca również częścią tej firmy. Najbardziej znana z modelu Epiphone Casino używanego przez gitarzystów zespołu The Beatles.Junior Braithwaite, właściwie Franklin Delano Alexander Braithwaite (ur. 4 kwietnia 1949 w Kingston, zm. 2 czerwca 1999 tamże) – jamajski wokalista, znany przede wszystkim jako najmłodszy z szóstki współzałożycieli grupy muzycznej The Wailers.

    Album ten, wydany w lipcu 1972 roku pt. I Can See Clearly Now, został znakomicie przyjęty w USA; znalazły się na nim trzy kompozycje Marleya: "Comma Comma", "Guava Jelly" oraz "Stir It Up". Ostatni z wymienionych utworów, napisany przez Marleya specjalnie dla żony jeszcze w roku 1967, osiągnął jako singel wysokie miejsca zarówno na amerykańskiej, jak i brytyjskiej liście przebojów. Tymczasem niepewni dalszej przyszłości Wailersi pomieszkiwali w tanich londyńskich hotelach, a potem w wynajmowanym domu bez ciepłej wody w dzielnicy Bayswater. Któregoś dnia okazało się, że Nash i Sims potajemnie wyjechali na Florydę, by tam pracować nad nowym projektem. Pozbawieni nawet środków na bilet powrotny na Jamajkę muzycy zwrócili się do niezależnego promotora Brenta Clarka, aby ten spróbował uratować choć trochę z obiecywanego im wielkiego europejskiego tournée. Clark zwrócił się o pomoc w tej sprawie do Chrisa Blackwella, właściciela prężnie rozwijającej się wytwórni Island Records, który swego czasu jako pierwszy wydał kilka singli Marleya i The Wailers na rynku brytyjskim. Blackwell pożyczył muzykom 8 tysięcy funtów w formie zaliczki na poczet nagrania dla jego wytwórni nowej płyty.

    Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.Wilmington - miasto w USA, w stanie Delaware, port nad rzeką Delaware, w regionie metropolitalnym Filadelfii. Około 72 tys. mieszkańców.

    Dzięki uzyskanym w ten sposób pieniądzom Wailersi powrócili do Kingston, gdzie natychmiast wynajęli czas studyjny w Dynamic Sounds Studio i pod kierunkiem Marleya zabrali się do pracy nad materiałem na płytę dla Island. W międzyczasie okazało się, że Marley utkwił w prawnym klinczu dotyczącym praw do jego twórczości: na podstawie podpisanych wcześniej kontraktów zarówno Sims, jak i CBS International rościli sobie prawa do kontroli nad karierą wokalisty. Ostatecznie zawarto ugodę, na mocy której wszyscy zrzekli się swoich roszczeń; Sims za kwotę 5 tysięcy funtów, natomiast CBS za 9 tysięcy dolarów i 2% zniżki na sześć kolejnych albumów studyjnych. Po uregulowaniu sytuacji prawnej, pod koniec 1972 roku Marley ponownie udał się do Londynu, gdzie w studiu Island przy Basing Street dograno pozostałą część płyty (w sesjach wziął udział znany gitarzysta solowy Wayne Perkins). Krążek, zatytułowany Catch a Fire, ukazał się w kwietniu 1973 roku, zbierając wiele przychylnych recenzji. Był to jednocześnie pierwszy w historii album reggae zawierający wyłącznie premierowe nagrania studyjne, nie zaś jedynie kompilację wydanych uprzednio singli.

    Catch a Fire – album muzyczny jamajskiego zespołu reggae The Wailers, wydany przez wytwórnię płytową Island Records w 1973.Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций Organizacyja Objedinionnych Nacyj, arab. الأمم المتحدة al-Umam al-Muttahida, chiń. 联合国 Liánhéguó), ONZ – uniwersalna (z wyjątkiem narodów niereprezentowanych) organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.

    Zarobione dzięki współpracy z Blackwellem pieniądze pozwoliły Marleyowi na otwarcie przy King Street 127 w Kingston własnej wytwórni muzycznej, nazwanej od jego pseudonimu Tuff Gong; od tej pory wydawał jej nakładem własne produkcje na Jamajce. Latem 1973 roku wraz z The Wailers rozpoczął w Harry J Studio nagrania na kolejnego longplaya. Na płycie pt. Burnin', która ujrzała światło dzienne jeszcze w październiku, znalazły się m.in. takie przeboje jak "Burnin' and Lootin'", "Get Up, Stand Up" czy też "I Shot the Sheriff". Cover ostatniego z wymienionych utworów w wykonaniu Erica Claptona trafił w na szczyt brytyjskiej i amerykańskiej listy przebojów, ostatecznie wprowadzając reggae do mainstreamu światowej muzyki rozrywkowej.

    Chrzest – w chrześcijaństwie obrzęd nawrócenia i oczyszczenia z grzechów, mający postać sakramentalnego obmycia wodą, któremu towarzyszy słowo (Ef 5,26). Zgodnie z wiarą chrześcijańską obrzęd ten ma znaczenie wcielenia w Chrystusa jako ukrzyżowanego i zmartwychwstałego Pana i łączy z Ludem Bożym Nowego Przymierza. Typowy obrzęd chrztu w chrześcijaństwie sprawowany jest w imię Trójcy Świętej: Ojca i Syna i Ducha Świętego – na polecenie samego założyciela Chrystusa (Mt 18,18-20).Tuff Gong – wytwórnia płytowa założona przez zespół reggae The Wailers w 1970 i nazwana na cześć Leonarda "The Gong" Howella. Pierwszym singlem tej wytwórni był "Run For Cover" The Wailers. Wytwórnia mieściła się przy 56 Hope Road, Kingston na Jamajce, w domu Boba Marleya. Obecnie znajduje się tam Muzeum Boba Marleya.

    Marley spędzał coraz więcej czasu w nowej kingstońskiej rezydencji Blackwella przy Hope Road 56, zwanej Island House; w końcu wprowadził się tam na stałe, przenosząc tam również siedzibę swojej wytwórni. Tymczasem na początku roku 1974 Tosh i Livingston niespodziewanie ogłosili, że opuszczają The Wailers; oficjalnym powodem ich odejścia był konflikt z Blackwellem. Tosh, który właśnie zaczął prace nad swoim solowym albumem, obruszył się na postawione mu przez Blackwella ultimatum (zgodził się on wydać krążek nakładem Island, ale tylko pod warunkiem, iż Tosh dalej będzie podlegał Wailersom na dotychczasowych zasadach). Z kolei Livingston odmówił wzięcia udziału w jednym z planowanych wielkich tournée po USA i Wielkiej Brytanii, mającym promować najnowszą płytę formacji. Mimo to, prawdziwe przyczyny rozpadu grupy nie są do końca jasne; według jednej z wersji wydarzeń Blackwell świadomie dążył do rozbicia jedności zespołu, celowo promując go jako "Bob Marley & The Wailers", natomiast inna teoria głosi, że to Marley chciał pozbyć się konkurencji wewnątrz grupy, pragnąc zostać jej jedyną twarzą. Faktem jest, iż pomiędzy Marleyem i Toshem panowała napięta atmosfera już od czasu wydania przez Lee Perry'ego albumów zespołu właśnie pod szyldem "Bob Marley & The Wailers".

    Support (ang. wsparcie) – pojęcie określające zespoły lub solowych artystów występujących przed koncertem właściwej gwiazdy, „rozgrzewające” widownię oraz niejako wypełniające czas pozostały do głównego występu.Kenneth Robert Livingstone (ur. 17 czerwca 1945) – brytyjski polityk, przewodniczący Greater London Council (1981-1986), burmistrz Londynu w latach 2000-2008. W latach 1987-2001 był posłem do Izby Gmin z okręgu Brent East. Jest nazywany "czerwonym Kenem" ze względu na lewicowe poglądy polityczne. Po zajmowaniu urzędu przez dwie kolejne kadencje został pokonany w wyborach 1 maja 2008 przez kandydata konserwatystów Borisa Johnsona.

    Bob Marley & The Wailers (1974–1981)[]

    I Threes w roku 1980. Od lewej kolejno: Judy Mowatt, Rita Marley, Marcia Griffiths
    Marley podczas występu na stadionie Dalymount Park w Dublinie w lipcu 1980 roku
    Marley podczas występu w Zurychu w maju 1980 roku
    Bob Marley & The Wailers podczas koncertu w Crystal Palace Concert Bowl w Londynie w czerwcu 1980 roku

    Niezrażony odejściem dwójki przyjaciół i współzałożycieli zespołu, Marley zorganizował go na nowo, tym razem już oficjalnie pod nazwą Bob Marley & The Wailers. Miejsce Tosha i Livingstona zajął żeński chórek I Threes, w którego skład weszły Rita oraz dwie jej przyjaciółki, utalentowane wokalistki Judy Mowatt i Marcia Griffiths. W grupie pozostali tworzący sekcję rytmiczną bracia Barrett, do których wkrótce dołączyli klawiszowcy Earl "Wire" Lindo i Tyrone Downie oraz gitarzysta Al Anderson. W tym składzie (choć jeszcze z innym klawiszowcem, Bernardem "Touterem" Harveyem) zespół zarejestrował w studiu Harry’ego J materiał na nową płytę. Wydany w październiku 1974 roku album Natty Dread zawierał kolejne wielkie przeboje (m.in. "Lively Up Yourself" oraz "No Woman, No Cry") i był promowany następną trasą koncertową po Ameryce Północnej i Wielkiej Brytanii.

    Szaman – osoba pełniąca funkcję religijną polegającą na sformalizowanej i instytucjonalnej więzi ekstatycznej z istotami nadludzkimi, duchami przodków lub demonami.Trenchtown – slumsy na przedmieściach stolicy Jamajki, Kingston. Swą nazwę zawdzięcza nazwisku Daniela Powera Trencha, który był wcześniej właścicielem terenów na których państwo zbudowało osiedle dla biedoty. Trenchtown znane jest przede wszystkim jako miejsce zamieszkania Petera Tosha, Boba Marleya i Bunny’ego Wailera, założycieli jednej z najsłynniejszych grup reggae, The Wailers.

    4 października 1975 roku Don Taylor, nowy menedżer Marleya i zespołu z ramienia Island, zorganizował na Stadionie Narodowym w Kingston wspólny koncert charytatywny The Wailers i Steviego Wondera, amerykańskiej gwiazdy muzyki pop (zob. Wonder Dream Concert). Na scenie pojawili się wraz z Marleyem także Tosh i Livingston; był to pierwszy i zarazem ostatni wspólny występ oryginalnego składu grupy od czasu rozłamu w roku 1974. Natomiast rok 1976 przyniósł kolejny album studyjny Marleya i The Wailers, zatytułowany Rastaman Vibration. Nagrania zostały zarejestrowane częściowo w Harry J Studio, a po części także w studiu Joego Gibbsa; stylistycznie, krążek przybliżył brzmienie zespołu do muzyki rockowej.

    Monoteizm (stgr. μόνος monos – „jedyny” + θεός theos – „bóg”; jedynobóstwo) – wiara w istnienie jedynego Boga i w przeciwieństwie do henoteizmu wykluczająca istnienie jakichkolwiek innych istot boskich. Przeciwieństwem monoteizmu jest politeizm (bądź ateizm). Monoteiści zazwyczaj przypisują Bogu cechy doskonałości takie jak omnipotencja, omniscjencja, omniprezencja i najwyższą dobroć w rozumieniu etycznym.Londyn (ang. London) – miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii, stolica tego państwa, a także stolica Anglii.

    Zimą 1976 roku Marley zgodził się poprowadzić organizowany przez ministerstwo kultury darmowy koncert Smile Jamaica, zaplanowany na 5 grudnia. Wydarzenie to, oficjalnie mające na celu rozładowanie napiętej sytuacji politycznej w mieście, panującej w związku z trwającą brutalną kampanią przedwyborczą, w rzeczywistości miało stać się wiecem poparcia dla urzędującego premiera Michaela Manleya i jego socjalistycznej Ludowej Partii Narodowej. Na dwa dni przed koncertem grupa zamachowców wtargnęła do domu Marleya przy Hope Road, oddając kilka serii strzałów z broni automatycznej w stronę przebywających tam osób. Pięć kul trafiło Dona Taylora, który rozmawiając w momencie ataku z Marleyem, nieświadomie zasłonił go własnym ciałem. Ciężko ranna została także Rita oraz przyjaciel Marleya, Lewis Griffith. Sam Marley, główny cel ataku, został jedynie postrzelony w ramię; przedtem kula lekko drasnęła klatkę piersiową w okolicy serca. Ostatecznie nikt nie zginął, zaś napastników wystraszył przejeżdżający właśnie przypadkiem radiowóz policyjny. Nigdy nie udało się ustalić zleceniodawców ani sprawców zamachu, choć cień podejrzeń padł przede wszystkim na uzbrojone bojówki opozycyjnej Jamajskiej Partii Pracy.

    Nowotwór (łac. neoplasma, skrót npl – z greckiego neoplasia) – grupa chorób, w których komórki organizmu dzielą się w sposób niekontrolowany przez organizm, a nowo powstałe komórki nowotworowe nie różnicują się w typowe komórki tkanki. Utrata kontroli nad podziałami jest związana z mutacjami genów kodujących białka uczestniczące w cyklu komórkowym: protoonkogenów i antyonkogenów. Mutacje te powodują, że komórka wcale lub niewłaściwie reaguje na sygnały z organizmu. Powstanie nowotworu złośliwego wymaga kilku mutacji, stąd długi, ale najczęściej bezobjawowy okres rozwoju choroby. U osób z rodzinną skłonnością do nowotworów część tych mutacji jest dziedziczona.I Threes był jamajskim zespołem reggae składającym się z 3 kobiet, będący supportem dla Bob Marley & The Wailers po odejściu Petera Tosha i Bunny Wailer. Członkami zespołu była żona Marleya - Rita Marley, oraz Judy Mowatt i Marcia Griffiths.

    Wszyscy ranni zostali natychmiast przewiezieni do miejskiego szpitala uniwersyteckiego; Taylor i Griffith pozostali w szpitalu w stanie krytycznym, natomiast Marley po opatrzeniu ramienia został wypisany i pod zorganizowaną przez premiera eskortą policyjną wywieziony poza miasto, gdzie urządzono dla niego kryjówkę w Górach Błękitnych. W niedzielę 5 grudnia na miejscu planowanego koncertu w Parku Bohaterów Narodowych zebrało się około 80 tysięcy ludzi, oczekujących występu Marleya. Wokalista, który miał łączność ze sceną za pomocą krótkofalówki, długo wahał się czy wystąpić, w końcu jednak zdecydował się przyjechać pod ścisłą ochroną policyjnej kawalkady. W pośpiechu odszukano instrumentalistów The Wailers, nie udało się odnaleźć jedynie Astona Barretta; zastąpił go Stephen "Cat" Coore, basista grającej na rozpoczęcie imprezy support grupy Third World. Osłabiony Marley, nie mogąc zagrać na nieodłącznej gitarze z powodu rany, zapowiedział, iż "będzie tylko jedna pieśń". Rozwinęła się ona ostatecznie w dziewięćdziesięciominutowy show, w czasie którego na scenie pojawiła się również Rita, która dzień wcześniej przeszła zabieg usunięcia kuli z czaszki. Na zakończenie, Marley odegrał rytualny taniec, obrazujący przebieg napaści, która niemal kosztowała go życie.

    Singel (SP, singiel) – w muzyce krótkie wydawnictwo zawierające jeden lub więcej utworów zazwyczaj zapowiadające i promujące album, z którego pochodzi tytułowy utwór na singlu.Rudeboy, rude boy, rudie lub rudy (a również w odniesieniu do kobiet - Rudegirl) – to subkultura młodzieżowa powstała we wczesnych latach 60. XX wieku na Jamajce. Dosłownie oznacza bezczelnego, prostego chłopaka [-boy], acz wizualnie rudeboys stylizowali się na gangsterów.

    Trzy dni po koncercie Marley w tajemnicy udał się na kilkumiesięczną rekonwalescencję do USA, gdzie poświęcił więcej czasu rodzinie. Następnie poleciał ponownie do Londynu, by tam w studiu Island nagrać wraz z Wailersami (do których dołączył nowy gitarzysta, Junior Marvin) kolejny album studyjny. Krążek zatytułowany Exodus ujrzał światło dzienne na początku czerwca. Znalazły się na nim kolejne wielkie przeboje, takie jak tytułowy utwór "Exodus", "Jamming", "Natural Mystic", "One Love", czy też "Three Little Birds". Oprócz tego, spotkawszy w studiu przy Basing Street członków londyńskiej formacji Aswad, Marley nagrał z nimi dedykowaną punkowcom piosenkę pt. "Punky Reggae Party". Utwór został wydany przez Tuff Gong jako 7-calowy singel z dubową wersją autorstwa Lee Perry'ego na odwrocie.

    Wojna wietnamska (zwana też drugą wojną indochińską) – działania militarne na Półwyspie Indochińskim w latach 1957–1975. W konflikt zaangażowane były z jednej strony komunistyczna Demokratyczna Republika Wietnamu (Wietnam Północny, wspierany przez inne kraje komunistyczne, gł. Związek Radziecki oraz Chiny) i kontrolowane przez to państwo organizacje komunistyczne w Wietnamie Południowym, Laosie i Kambodży, a z drugiej strony Republika Wietnamu wraz z międzynarodową koalicją obejmującą Stany Zjednoczone i ich sojuszników – Koreę Południową, Tajlandię, Australię, Nową Zelandię i Filipiny. Wbrew ich woli stronami konfliktu były również Kambodża i Laos.Vincent "Randy" Chin (ur. 3 października 1937 w Kingston, zm. 2 lutego 2003 w Fort Lauderdale) – jamajski producent muzyczny, założyciel studia nagraniowego Studio 17 oraz wytwórni muzycznej VP Records, światowego potentata na rynku muzyki karaibskiej.

    Wiosną 1978 roku ukazała się dziesiąta już płyta Marleya i The Wailers pt. Kaya, tym razem niemal w całości poświęcona tematyce miłosnej (zob. lovers rock). W międzyczasie Marley po raz pierwszy od czasu zamachu powrócił na Jamajkę, by 22 kwietnia wziąć udział w koncercie One Love Peace na Stadionie Narodowym w Kingston. Za organizacją imprezy stali gangsterzy Aston "Bucky" Marshall i Claudius "Claudie" Massop, szefowie bojówek dwóch największych jamajskich partii politycznych, którzy w obliczu grożącej wyspie wojny domowej postanowili zjednoczyć siły i dzięki "koncertowi pokoju" uspokoić napiętą sytuację polityczną. W trakcie swojego występu Marley zaprosił na scenę obu obecnych na koncercie liderów partyjnych: premiera Michaela Manleya i przywódcę opozycji Edwarda Seagę. Podczas improwizowanej interpretacji utworu "Jamming" wykonał pamiętny gest, łącząc w uścisku dłonie skłóconych polityków i unosząc je wysoko ponad swoją głową. Drugą rękę wyciągnął wówczas w stronę ponad 30-tysięcznej publiczności, wygłaszając do niej rastafariańskie błogosławieństwo.

    Earl Wilberforce "Wire" Lindo (ur. 7 stycznia 1953 w regionie Saint James) – jamajski organista, znany przede wszystkim jako członek zespołu Bob Marley & The Wailers w latach 1973 oraz 1978–1981; jako klawiszowiec sesyjny wniósł wkład w wiele klasycznych albumów reggae.Royal Navy, Królewska Marynarka Wojenna – marynarka wojenna Wielkiej Brytanii, najstarsza zorganizowana siła zbrojna Zjednoczonego Królestwa.

    Październik 1979 przyniósł ukazanie się kolejnej płyty – Survival; stanowiła ona pierwszą część planowanej przez Marleya muzycznej trylogii. Jej kontynuacja, zatytułowana Uprising, ujrzała światło dzienne w czerwcu 1980 roku; był to ostatni album wydany za życia muzyka. Krążek ten znany jest przede wszystkim z piosenek "Coming in from the Cold", "Could You Be Loved" oraz "Redemption Song". Wliczając wszystkie płyty wydane już po śmierci wokalisty, dyskografia Marleya i The Wailers obejmuje 13 albumów studyjnych, 5 albumów koncertowych oraz kilkadziesiąt różnego rodzaju kompilacji. Łącznie 24 single były notowane na amerykańskiej i brytyjskiej liście przebojów, jednak żaden z nich nigdy nie znalazł się na szczycie.

    Cedella Booker, właśc. Cedella Marley Booker (ur. 23 lipca 1926 Nine Miles, zm. 8 kwietnia 2008, Miami) – jamajska piosenkarka i pisarka, matka muzyka reggae Boba Marleya.Pittsburgh – miasto w USA, w stanie Pensylwania, siedziba hrabstwa Allegheny. Miasto ma 327,9 tys. mieszkańców (2002), aglomeracja ma 2,359 mln mieszkańców (2000).

    Ostatnie miesiące życia i śmierć[]

    Wizerunek Marleya dłuta węgierskiego rzeźbiarza László Szlávicsa

    W maju 1977 roku w Paryżu, w ramach europejskiej części trasy Exodus Tour, Marley wziął udział w towarzyskim meczu piłki nożnej z członkami narodowej kadry Francji (zaraz po muzyce, futbol od dziecka był jego największą pasją; jak stwierdził w jednym z wywiadów: "Piłka nożna jest częścią mnie. Gdy gram w piłkę, świat dookoła mnie budzi się ze snu"). W czasie gry poważnie zranił się w duży palec u nogi, tracąc paznokieć. Długo niegojąca się rana wzbudziła niepokój londyńskich lekarzy; dalsza diagnostyka wykazała w niej obecność zmiany nowotworowej (czerniaka złośliwego), wobec czego zalecono amputację palca. Marley stanowczo odmówił, gdyż jako rastafarianin uznawał zasadę jedności ciała, zabraniającą tego typu zabiegów.

    Edward Philip George Seaga (ur. 28 maja 1930 w Bostonie) – polityk jamajski, premier kraju i przywódca Jamajskiej Partii Pracy.Jakub (hebr. Yaʿăqōḇ, Yaʿaqov יַעֲקֹב, arab. يعقوب, Yaʿqūb, od aqeb - „pięta"), nazywany też Izraelem (hebr. יִשְׂרָאֵל - Israel „Walczący z Bogiem") – patriarcha biblijny, którego dzieje przedstawia Księga Rodzaju.

    20 września 1980 roku Marley zasłabł podczas porannego joggingu w nowojorskim Central Parku; pomocy udzielił mu biegnący razem z nim przyjaciel, Alan "Skilly" Cole. 23 września, w sali Teatru Stanleya w Pittsburghu Marley po raz ostatni wystąpił na żywo (koncert ten został udokumentowany na dwupłytowym wydawnictwie Live Forever). Podczas występu był tak osłabiony, że mimo nacisków ze strony agencji promującej, trasa koncertowa Uprising Tour została następnego dnia niezwłocznie przerwana. W tajemnicy przed mediami, Marley został umieszczony w ośrodku leczenia chorób nowotworowych Memorial Sloan-Kettering Cancer Center na Manhattanie, gdzie przeszedł serię zabiegów radiacyjnych.

    Island Records − wytwórnia płytowa założona przez brytyjskich producentów muzycznych na Jamajce w 1959 i przeniesiona do Wielkiej Brytanii w 1962. Przez wiele lat była to wytwórnia brytyjska do czasu wykupienia jej przez amerykańską Universal Music Group.Central Park – nowojorski park będący oazą zieleni. Położony w centrum Manhattanu, między Aleją Central Park South (nazwa 59 ulicy na styku z Central Parkiem) od strony południowej a 110 ulicą od strony północnej oraz pomiędzy Piątą Aleją na wschodzie i Aleją Central Park West (przedłużenie Ósmej Alei) na zachodzie. Zajmuje 843 akry powierzchni (341 ha).

    Gdy po dwóch dniach pobytu wiadomość o jego leczeniu wyciekła do mediów, Marley natychmiast wypisał się ze szpitala, choć nowojorscy lekarze już wtedy stwierdzili u niego przerzuty nowotworowe do wątroby, płuc i mózgu. Kontynuował leczenie w klinikach onkologicznych w Miami i Ciudad Juárez w Meksyku, jednak wszędzie dawano mu co najwyżej kilka tygodni życia. Wówczas, za namową jamajskiego lekarza Carla Frasera, Marley zdecydował się spróbować terapii alternatywnej doktora Josefa Isselsa, opartej przede wszystkim na specjalnym programie żywieniowym, ziołolecznictwie i szczepionkach z różnymi substancjami; w tym celu wyjechał do kliniki Isselsa w Rottach-Egern w Bawarii.

    Radioodbiornik (odbiornik radiowy, odbiornik radiofoniczny, radio) – urządzenie elektroniczne służące do odbioru audycji radiowych. Audycje wysyłane są przez stacje nadawcze jako fale radiowe zmodulowane sygnałem akustycznym (mowa, muzyka, efekty dźwiękowe). Stosowana bywa modulacja amplitudy (starsze rozwiązanie) lub modulacja częstotliwości. Zadaniem odbiornika jest zamiana informacji zawartej w falach radiowych na napięcie elektryczne, a następnie na dźwięk.Marmur (z stgr. μάρμαρος marmaros) – skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, rzadziej dolomitów. Składa się głównie z krystalicznego kalcytu lub dolomitu (marmur dolomitowy). Niewielka część geologów jako marmur definiuje wyłącznie skały węglanowe, przeobrażone w warunkach głębokiego metamorfizmu strefy kata (temperatury 500-700 °C, wysokie ciśnienie), nazywając skały przeobrażone w strefach niższego metamorfizmu (epi i mezo) wapieniem krystalicznym. Przeważnie jednak terminu „wapień krystaliczny” używa się w przypadku skał metamorficznych, jako synonimu marmuru dla każdej skały węglanowej, poddanej metamorfizmowi.

    Kontrowersyjna terapia niemieckiego lekarza zdołała utrzymać Marleya przy życiu o ponad pół roku dłużej niż przewidywały wcześniejsze najbardziej optymistyczne rokowania. Gdy na początku maja 1981 roku dr Issels stwierdził, iż nic więcej nie da się już zrobić, Marley zapragnął, by zabrano go na Jamajkę. Jednak w czasie przelotu nad Atlantykiem zdecydowano się przerwać podróż i lądować w Miami, jako że żaden szpital w Kingston nie był przygotowany na przyjęcie pacjenta w tak ciężkim stanie. Marley zmarł 11 maja w szpitalu Cedars of Lebanon w Miami (obecnie Jackson Memorial Hospital), kilkadziesiąt godzin po opuszczeniu Niemiec.

    Film biograficzny – gatunek kina fabularnego, opowieść filmowa, której tematem jest życie i działalność sławnych ludzi: artystów, uczonych, mężów stanu, wybitnych przywódców, bohaterów narodowych itp.Dredy (dreadloki, z ang. dreadlocks) – rodzaj fryzury powstałej ze sfilcowanych pęków włosów na głowie. Dredy są typowe dla osób identyfikujących się z filozofią ruchu Rastafari, ale chętnie noszone są także przez wiele innych grup i subkultur oraz w wyniku mody.

    20 maja otwartą trumnę z ciałem wokalisty wystawiono na widok publiczny na Stadionie Narodowym w Kingston; ostatni hołd oddało mu wówczas około 100 tysięcy ludzi. 21 maja, dzień pogrzebu, rozpoczął się od zamkniętego dla mediów nabożeństwa w Etiopskim Kościele Ortodoksyjnym pod wezwaniem Trójcy Świętej przy Maxfield Avenue, któremu przewodniczył metropolita Abuna Izaak. Następnie państwowo-religijne uroczystości przeniosły się ponownie na Stadion Narodowy. W ceremonii aktywny udział wzięli członkowie The Wailers oraz rodzina i najbliżsi przyjaciele Marleya, czytając Biblię oraz wykonując kilka największych przebojów muzyka. Pogrzebową laudację wygłosił wybrany niedawno nowy premier Jamajki, Edward Seaga. Po zakończeniu uroczystości trumnę z ciałem Marleya umieszczono na karawanie i w uroczystej procesji przewieziono na miejsce pochówku do jego rodzinnej wsi Nine Mile; podczas przejazdu kawalkady żegnały go stojące wzdłuż drogi dziesiątki tysięcy mieszkańców wyspy. Został pochowany w naprędce przygotowanym mauzoleum, w prostopadłościennym marmurowym sarkofagu. Do trumny złożono wraz z nim jego nieodłączną czerwoną gitarę Gibson Les Paul, garść marihuany oraz Pismo Święte otwarte na Psalmie 23.

    Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.Ciudad Juárez – miasto w północnym Meksyku, w stanie Chihuahua, nad rzeką Rio Grande, naprzeciw amerykańskiego miasta El Paso. Liczy około 1,4 mln mieszkańców.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Ziołolecznictwo (fitoterapia, fitofarmakologia) – dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych z naturalnych bądź przetworzonych surowców uzyskiwanych z roślin leczniczych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób. Pojęcie to jest również używane dla określenia gałęzi medycyny alternatywnej zajmującej się leczeniem preparatami roślinnymi.
    Constantine Anthony "Dream" Walker, czasami również Constantine "Vision" Walker (ur. 19 października 1951 w Kingston) – jamajski wokalista, znany przede wszystkim z krótkiego epizodu jako członek grupy The Wailers w roku 1966; brat cioteczny Rity Anderson, wokalistki i żony Boba Marleya.
    Gibson Les Paul – gitara elektryczna, jej projektantem jest Ted McCarty, a nazwę wzięła od gitarzysty jazzowego Les Paula.
    Wokal wspierający – są to partie śpiewu harmonicznego wykonywane przez jednego lub więcej wokalistów (nazywanych potocznie chórkiem) wraz z głównym wykonawcą. Wokalista wspierający może również wykonywać początkową partię utworu wprowadzając do głównego wykonania solisty. W muzyce rockowej i heavymetalowej rolę wokalisty wspierającego pełnią często gitarzyści rytmiczni, basiści lub perkusiści. W muzyce popowej towarzyszące wykonawcy chórki mogą również wykonywać proste układy choreograficzne.
    Ken Khouri, właśc. Kenneth Lloyd Khouri (ur. 1917 w regionie Saint Mary, zm. 20 września 2003 w Kingston) – jamajski producent muzyczny, założyciel pierwszej na wyspie wytwórni płytowej Records Limited (od roku 1957 Federal Records).
    Religia plemienna (religia pierwotna, religia tradycyjna, religia prymitywna, religia archaiczna) – zbiorcze określenie systemów wierzeniowo-rytualnych rdzennych mieszkańców Afryki, Azji, obu Ameryk, Australii i Oceanii.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.135 sek.