• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bligia pospolita

    Przeczytaj także...
    Język twi – jeden z nigero-kongijskich języków Afryki Zachodniej, uważany za odmianę języka akan, używany na terytorium Ghany.Owoc (łac. fructus) − w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka, zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.
    Jamajka (ang. Jamaica) – wyspa i państwo na Morzu Karaibskim w archipelagu Wielkich Antyli, położone na południe od Kuby i na zachód od Haiti.

    Bligia pospolita (Blighia sapida) – gatunek rośliny z rodziny mydleńcowatych, spokrewniony z liczi chińskim i longanem. Pochodzi z zachodnich obszarów tropikalnej Afryki, lecz jest uprawiany w wielu obszarach o klimacie tropikalnym. Nazwę zawdzięcza kapitanowi Blighowi, który wprowadził ją do uprawy na Jamajce. Angielska nazwa ackee pochodzi z afrykańskiego języka twi.

    Gatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:Mydleńcowate (Sapindaceae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu mydleńcowców (Sapindales). Należy tu ok. 140 rodzajów liczących ok. 1600 gatunków, występujących na całym świecie, z wyjątkiem obszarów okołobiegunowych. Wyłączane do niedawna w odrębne rodziny rodzaje związane głównie z terenami pod wpływem klimatu umiarkowanego – klon (Acer) i Dipteronia (rodzina klonowate Acearaceae) oraz kasztanowiec Aesculus, Billia, Handeliodendron (rodzina kasztanowcowate Hippocastanaceae) – są współcześnie (od czasu APG I) włączane w obręb mydleńcowców, czego trafność potwierdzają kolejne badania nad filogenezą całej grupy.

    Morfologia i biologia[ | edytuj kod]

    Pokrój Wiecznie zielona roślina o jednopłciowych kwiatach z pięcioma białawo-zielonymi płatkami. Owoce O kształcie gruszkowatym, dojrzałe w kolorze pomarańczowym. Dojrzałe owoce otwierają się samoistnie, ukazując trzy błyszczące czarne nasiona, otoczone białym lub żółtawym miąższem. Niedojrzałe owoce są trujące. Spożycie może wywoływać hipoglikemię i tzw. jamajską chorobę wymiotną.
    Kwiaty
    Zamknięty owoc
    Bligia z rybą, tradycyjne danie jamajskie

    Zastosowanie[ | edytuj kod]

    Bligia pospolita uprawiana jest w zachodniej Afryce i w rejonie Karaibów, zwłaszcza na Jamajce. Ze względu na zawartość wielu składników odżywczych, zwłaszcza kwasów tłuszczowych, kwasu stearynowego, witaminy A i białka, dojrzałe owoce znajdują powszechne zastosowanie w kuchni jamajskiej. W kuchni tej owoce ackee są szczególnie często podawane jako dodatek do solonej ryby (tradycyjne danie ackee and saltfish). Puszkowane owoce są w dużych ilościach eksportowane.

    Jamajska choroba wymiotna (ang. Jamaican vomiting sickness) – zespół objawów zatrucia niedojrzałymi owocami drzewa ackee (Blighia sapida), zawierającymi hipoglicynę A i B. Metabolit hipoglicyny A – kwas metylenocyklopropylooctowy (MCPA) – inaktywuje enzym dehydrogenazę krótko- i średniołańcuchowych acylo-CoA, powodując zahamowanie β-oksydacji i ostrą hipoglikemię.Dimocarpus longan, popularnie nazywany longanem – gatunek rośliny z rodziny mydleńcowatych. Pochodzi z tropikalnych i subtropikalnych obszarów Azji (południowe Chiny, Tajwan, Półwysep Indyjski, Indochiny i Malezja. Nazwa wywodzi się z chińskiego 龍眼 lóng yǎn, dosłownie oznacza "smocze oko".

    Suszone nasiona i łupina owocu są wykorzystywane do celów medycznych. W niektórych krajach afrykańskich owoce używane są do produkcji mydła.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-05].
    2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-10].
    3. J.G. Vaughan, C.A. Geissler: Rośliny jadalne. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2001, s. 108. ISBN 83-7255-326-2.
    4. John Ayton, An A-Z of Food and Drink, Oxford University Press, 2002.

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Blighia sapida w Science Creative Quarterly
  • Odmiany bligii na Karaibach
  • Owoce tropikalne: Ackee
  • Blighia sapida (Mydleńcowate)
  • Przepisy kuchni jamajskiej
  • William Bligh (ur. 9 września 1754 w Plymouth, zm. 7 grudnia 1817 w Londynie) – oficer marynarki brytyjskiej, dowódca okrętu HMS „Bounty”, Gubernator Nowej Południowej Walii.Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi. Ma 30,37 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Liczi chińskie (chin. 荔枝 lìzhī; ang. lychee, leetchee), zwane także śliwką chińską, liczi lub bliźniarką smaczną (Litchi chinensis Sonn.) – gatunek drzew tropikalnych z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae). Pochodzi z rejonu Kambodży, Wietnamu i Filipin, jest uprawiany w wielu krajach o ciepłym klimacie. Pierwszym Europejczykiem, który opisał liczi, był polski jezuita Michał Boym (w swojej Florze sinensis).
    Hipoglikemia (inaczej niedocukrzenie) (łac. hypoglycaemia) – stan, w którym ilość glukozy we krwi (poza żyłą wrotną) spada poniżej 55 mg/dl (3,0 mmol/l). Pełnoobjawowa hipoglikemia występuje zwykle przy stężeniu poniżej 2,2 mmol/l (40 mg/dl) jednak pierwsze objawy rozpoczynają się zazwyczaj przy stężeniu poniżej 2,8 mmol/l (50 mg/dl), a u cukrzyków nawet przy wyższych wartościach. Hipoglikemia może być przyczyną śmierci.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.012 sek.