• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bitwa pod Ulundi

    Przeczytaj także...
    Czaka (Zulus Czaka, zulu Shaka kaSenzangakhona, ok. 1787 - 22 września 1828) - wódz plemion zuluskich, który doprowadził do ich zjednoczenia.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.
    Frederic Augustus Thesiger, 2. baron Chelmsford GCB, GCVO, (ur. 31 maja 1827 – zm. 9 kwietnia 1905) − generał brytyjski, znany szczególnie jako dowódca w wojnie brytyjsko-zuluskiej 1879. Środkowa kolumna jego armii została na skutek jego błędów pokonana w bitwie pod Isandlwana, gdzie Zulusi odnieśli wspaniałe zwycięstwo, zaś armia brytyjska poniosła największą klęskę w walce przeciw technologicznie słabszym siłom tubylczym. Zmazał swą winę i rozgromił przeciwnika w czasie bitwy pod Ulundi, co ostatecznie zakończyło kampanię przeciw Zulusom. W sierpniu 1879 roku został za to odznaczony Orderem Łaźni.

    Bitwa pod Ulundi – starcie zbrojne, które miało miejsce 4 lipca 1879 roku w trakcie wojny Brytyjczyków z Zulusami w Południowej Afryce. Była to decydująca bitwa tej wojny, która przyczyniła się do upadku państwa Zulusów.

    Wstęp[]

    Po zwycięskiej bitwie pod Kambulą Lord Chelmsford rozpoczął latem 1879 roku reorganizację armii brytyjskiej. Do Południowej Afryki wysłano liczne oddziały wojsk z niemalże całego terytorium Imperium Brytyjskiego. Chelmsforda, na skutek błędów, które doprowadziły do klęski pod Isandlwaną miał zastąpić na stanowisku głównodowodzącego generał Garnet Wolseley. W tej sytuacji Chelmsford od razu zajął się przygotowywaniem decydującej kampanii.

    Republika Południowej Afryki (RPA, afr. Republiek van Suid-Afrika, ang. Republic of South Africa) – państwo na południowym krańcu Afryki.Order Łaźni (pełna nazwa ang.: The Most Honourable Order of the Bath) – brytyjskie odznaczenie wprowadzone przez króla Jerzego I 18 maja 1725, aczkolwiek początków odznaczenia szukać należy w średniowieczu, prawdopodobnie nie wcześniej niż 1128. Nazwa odznaczenia pochodzi z rycerskiego ceremoniału, na który składały się post, modły i kąpiel poprzedzające dzień pasowania. Order Łaźni otrzymują monarcha, książę Walii i dekorowani w trzech klasach: Krzyż Wielki (GCB), Krzyż Komandorski (KCB lub DCB) i Krzyż Towarzyski (CB). Istnieją dwie kategorie orderu cywilna (w formie owalnego medalionu) i wojskowa (w formie krzyża).

    Armia Zulusów[]

    Armia króla Cetshwayo liczyła 20 tysięcy wojowników. Podzielona była na liczące 1 500 ludzi regimenty (ambabutho). Każda samodzielna grupa wojowników niezależnie od jej liczebności nazywana była impi. Zulusi stosowali w walce klasyczną wprowadzoną jeszcze przez króla Czakę taktykę. Impi podzielone były na 4 grupy, utrzymujące podczas bitwy odpowiedni szyk przypominający głowę byka. Najsilniejsza militarnie grupa znajdująca się pośrodku i tworząca klatkę piersiową (Isifuba) atakowała przeciwnika frontalnie. Druga i trzecia grupa tworzyły rogi (Izimpondo) i miały za zadanie otoczenie przeciwnika i odcięcie jego dróg ucieczki. Ostatnia czwarta grupa tworzyła rezerwę.

    Sir Garnet Joseph Wolseley (ur. 4 czerwca 1833 w Golden Bridge w hrabstwie Dublin, zm. 25 marca 1913 w Menton we Francji), brytyjski oficer, od 1894 marszałek polny, uczestnik wojen w Birmie, na Krymie, powstania Sipajów w Indiach, kampanii w Chinach, Kanadzie i całej Afryce.W anatomii człowieka klatka piersiowa (łac. thorax) – część tułowia między szyją i jamą brzuszną. Chroni ona narządy wewnętrzne (głównie serce i płuca) i umożliwia proces wymiany gazowej.

    Zulusi uzbrojeni byli w wysokie tarcze sporządzone ze skóry cielęcej (isihlangu). Każda tarcza posiadała barwę, która świadczyła o jej przynależności do danego regimentu. Dodatkowo wojownicy posiadali długie włócznie wojenne (isijula), a część z nich broń palną zdobytą na Brytyjczykach.

    Bitwa pod Isandlwana – starcie zbrojne, które miało miejsce 22 stycznia 1879 pomiędzy oddziałem brytyjskim, a armią Zulusów. Była to największa bitwa podczas wojny Brytyjczyków z Zulusami (1879). 15 000 Zulusów pokonało liczący ponad 1 300 ludzi oddział brytyjski, który został niemal całkowicie zniszczony.Zulusi – lud negroidalny obejmujący większość grup ludności Nguni. Zulusi mówią językiem zulu, z rodziny bantu, zbliżonym do języka xhosa. Zamieszkują Afrykę Południową, zajmują się pasterstwem.

    Bitwa[]

    Dnia 4 lipca 1879 roku, niemal w przeddzień przybycia sir Wolseleya, w pobliżu stolicy Zulusów Ulundi doszło do decydującego starcia. W bitwie wzięło udział 5 317 Brytyjczyków. Brytyjczycy sformowali czworobok, który został zaatakowany przez Zulusów. Jednak już po pół godzinie atak Zulusów załamał się w ogniu brytyjskiej broni palnej i dział. Kontratak 17 Pułku Lansjerów odrzucił napastników z pola bitwy, po czym rozpoczął pościg. W trakcie bitwy Zulusi utracili 1 500 ludzi, po stronie brytyjskiej było 12 zabitych i 70 rannych.

    Brytyjczycy – obecnie przede wszystkim ogół obywateli, ewentualnie mieszkańców Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. British citizens). Według spisu powszechnego z 2001 roku grupa ta obejmowała 58 789 194 osoby, z czego w Anglii zamieszkiwało 49 138 831 osób (83,6%), w Szkocji – 5 062 011 osób (8,6%), w Walii – 2 903 085 osób (4,9%), zaś w Irlandii Północnej – 1 685 267 osób (2,9%).Bydło domowe (Bos taurus) – gatunek zwierząt z rodziny Bovidae, rzędu parzystokopytnych. Gatunek ten pochodzi od tura wielkiego i tura krótkorogiego.

    Rezultat[]

    Król Zulusów przeżył bitwę i zbiegł na północ, podczas gdy reszta ocalałych wojowników rozproszyła się w różnych kierunkach. Dwa tygodnie po zakończeniu bitwy Brytyjczycy poinformowali o upadku państwa Zulusów. Miesiąc później pojmany został Cetshwayo. Państwo Zulusów podzielone zostało na 13 odrębnych królestw.

    Cetshwayo kaMpande (ur. 1826 r.; zm. 8 lutego 1884 r.) – ostatni władca niepodległego państwa Zulusów w latach 1872 - 1879, syn Mpande, kuzyn Czaki, ojciec Dinuzulu.

    Lord Chelmsford, zgodnie z poleceniem rządu brytyjskiego, został odwołany i 15 lipca oddał dowodzenie Wolesleyowi, ale zwycięstwo pod Ulundi zmazało jego przeszłe winy, co znalazło odbicie w odznaczeniu go w sierpniu Krzyżem Wielkim Orderu Łaźni (GCB).

    Bibliografia[]

  • Przemysław Benken: Wojna zuluska 1879. Zabrze: Inforteditions, 2012. ISBN 978-83-89943-88-0.
  • Frances E. Colenso: History of the Zulu War and Its Origin. London: Chapman and Hall, 1880. ISBN 1-152-31729-6.
  • Piotr Fiszka-Borzyszkowski: Wojna zuluska 1879. Warszawa: Bellona, 2010. ISBN 978-83-11-11874-4.
  • Ian Knight: The Anglo-Zulu War. Oxford: Osprey Publishing, 2003. ISBN 1-84176-612-7.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama