• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bitwa pod Podhajcami - 1698

    Przeczytaj także...
    Chanat Krymski (Qırım Hanlığı) – historyczne państwo feudalne na Półwyspie Krymskim, istniejące od XV do XVIII wieku, pod panowaniem tatarskich chanów.Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji.
    Leszek Podhorodecki (ur. w 1934 w Pruszkowie, zm. w 2000 roku) – polski historyk, autor kilkudziesięciu książek i artykułów, w większości dotyczących I Rzeczypospolitej.

    Bitwa pod Podhajcami pomiędzy wojskami polskimi a tatarskimi miała miejsce w dniach 8–9 września 1698 i zakończyła się zwycięstwem wojsk polskich. Bitwa uchodzi za przykład regresu sztuki wojennej w Rzeczypospolitej. Była to zarazem ostatnia w dziejach duża bitwa Polaków z Tatarami i jedna z ostatnich potyczek wojny polsko-tureckiej. 26 stycznia 1699 zawarto traktat w Karłowicach.

    Sztuka wojenna - ogół uporządkowanej i uzasadnionej wiedzy o wojnie, o istocie i charakterze wojen jako zjawisku społecznym oraz o zasadach i sposobach przygotowania państwa i sił zbrojnych do wojny.Fortyfikacja (z łac. fortificatio – umocnienie) – zespół obiektów wojskowych w postaci odpowiednich budowli i urządzeń, przeznaczonych do prowadzenia działań obronnych.

    Sytuacja przed bitwą[ | edytuj kod]

    Wobec planowanej wyprawy elektora Saksonii i króla Polski Augusta II przeciw Turkom do Mołdawii, armia tatarska Kapłana-Gireja w sile 14 tysięcy żołnierzy uderzyła prewencyjnie na Podole, pustosząc kraj i docierając aż do Podhajec.

    Ponieważ wojska polskie koncentrowały się bardzo wolno, w końcu sierpnia w obozie w Monasterzyskach nad Koropcem było tylko 5 tysięcy żołnierzy, czyli 1/3 sił, jakie Rzeczpospolita miała w tym czasie w polu. Skupieni w obozie żołnierze mieli wysokie morale i z niecierpliwością czekali na walkę z Tatarami. Polacy byli wprawdzie przygotowani na najazd, ale nie udało im się nadążać za ruchliwym przeciwnikiem i zmuszeni byli rozdzielić siły tak, aby zostawić oddziały osłonowe w wielu miejscach. Dlatego będący w pobliżu Podhajec hetman polny koronny Feliks Kazimierz Potocki dysponował jedynie 6 tysiącami żołnierzy. Główne siły polsko-saskie były zbyt daleko, by zdążyć na czas.

    Nikodem Żaboklicki, (Żabokrzycki) herbu Roch (zm. w 1706 roku) – wojewoda podolski w latach 1704-1705, kasztelan kamieniceki w latach 1693-1704, chorąży bracławski w latach 1676-1693, łowczy kamieniecki w 1676 roku.Lekka jazda – formacja kawaleryjska, lekka jazda w dawnym wojsku I Rzeczypospolitej. Formacja ta powstała na początku XVI wieku. Od 1633 roku była autoramentu narodowego. W XVIII wieku przekształciła się w formacje nowoczesnych ułanów.

    Bitwa[ | edytuj kod]

    Wojska tatarskie zostały podzielone na dwie części – jedna miała związać Polaków walką od frontu, a druga okrążyć ich i zamknąć w kotle. Warunki terenowe powodowały, że pozycja wojsk polskich była trudna do zdobycia, co wykorzystał tutaj w 1667 hetman polny koronny Jan Sobieski. Dodatkowym wzmocnieniem dla wojsk polskich były fortyfikacje miejskie i zamek. Gdy Tatarzy uderzyli 8 września po południu, napotkali bardzo silny i skuteczny opór, toteż nie potrafili wykorzystać faktu, że Polacy byli podzieleni i pozwolili grupie kasztelana kamienieckiego Nikodema Żaboklickiego przebić się do sił głównych.

    Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.Bitwa pod Podhajcami - odporno-zaczepna bitwa rozegrana w dniach 6-16 października 1667, podczas wojny polsko-kozacko-tatarskiej 1666-1671.

    Następnego dnia w południe Tatarzy zaatakowali ponownie – zostali odparci na skrzydłach, ale tatarski atak na tyły był dla Polaków zaskoczeniem i wywołał popłoch wśród oddziałów koronnych. Wojska polskie odpierały ataki Tatarów, ale ustępowały i sytuacja rozwijała się na niekorzyść armii koronnej. Polaków uratowało jednak to, że chciwi łupu Tatarzy zamiast zająć się wypełnianiem zadań taktycznych, wpadli do niebronionego obozu, gdzie rozpoczęli rabunek i morderstwa czeladzi oraz ciągnących za wojskiem przekupniów i innych przedstawicieli ludności cywilnej. To pozwoliło Polakom na przegrupowanie się i przejście do kontrnatarcia, które wyparło Tatarów z obozu.

    Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.August II Mocny, niem. August II der Starke (ur. 12 maja 1670 w Dreźnie (według kalendarza juliańskiego), zm. 1 lutego 1733 w Warszawie) – król Polski w latach 1697-1706 i 1709-1733, elektor Saksonii 1694-1733 jako Fryderyk August I (Friedrich August I.). Pierwszy władca Polski z dynastii saskiej Wettynów. Jego przydomek jest zazwyczaj wiązany z jego nieprzeciętną siłą.

    Jednak z powodu zbyt małych sił, a szczególnie braku dostatecznej ilości lekkiej jazdy, a także, jak pisze Janusz Wojtasik, wstrząsu wśród dowódców, nie podjęto pościgu za pobitym nieprzyjacielem. Nim nadeszła główna armia polsko-saska, nieścigani Tatarzy zdołali wycofać się wraz z dużą ilością łupów i jasyrem.

    Wojna polsko-turecka 1683–1699 – konflikt zbrojny pomiędzy Rzecząpospolitą i Turcją. Wojna rozpoczęła się odsieczą wiedeńską w 1683 roku, a ukończyło ją podpisanie pokoju w Karłowicach w 1699 roku, na mocy którego Rzeczpospolita odzyskała ziemie utracone w poprzedniej wojnie z Turcją z lat 1672–1676 wraz z twierdzą w Kamieńcu Podolskim. Janusz Wojtasik (ur. 5 listopada 1933 w Żelechowie) – polski historyk, profesor nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Janusz Wojtasik: Kampania podhajecka 1698, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1971.
  • Janusz Wojtasik, Podhajce 1698, Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1990, ISBN 83-11-07813-0, OCLC 69456644.
  • Ostatnia bitwa z Tatarami, na podstawie Janusz Wojtasik, Mówią wieki, numer 12, 1969.
  • Leszek Podhorodecki: Chanat krymski, Książka i Wiedza, Warszawa 1987, s. 233-234, ​ISBN 83-05-11618-2​.
  • Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część Azji południowo-zachodniej, Afrykę północną i Europę południowo-wschodnią. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.Koropiec (ukr. Коропець, Koropeć) – rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Dniestru. Długość – 78 km, powierzchnia zlewni – 511 km². Szerokość – od 20 m, głębokość 0,5-1,5 m.




    Warto wiedzieć że... beta

    Feliks Kazimierz Potocki herbu Pilawa (ur. 1630, zm. 15 maja 1702) – hetman wielki koronny i kasztelan krakowski od 1702 roku, hetman polny koronny od 1692 roku, wojewoda krakowski od 1683 roku, wojewoda kijowski od 1682 roku, wojewoda sieradzki od 1669 roku, podstoli wielki koronny od 1663 roku.
    Spółdzielnia Wydawniczo-Handlowa „Książka i Wiedza” – polskie wydawnictwo powstałe w 1948 z połączenia Spółdzielni Wydawniczej „Książka”" (utworzonej przez działaczy PPR) i wydawnictwa "Wiedza" (związanego z PPS). W 1973 wydawnictwo weszło w skład koncernu RSW Prasa-Książka-Ruch, którego częścią pozostawało do likwidacji konglomeratu w 1990 r.
    Podhajce (ukr. Підгайці – Pidhajci) – jedyne miasto obwodu tarnopolskiego w rejonie podhajeckim na Ukrainie. Prawa miejskie Podhajce posiadały już w 1469 roku a w roku 1539 zostały one potwierdzone przez powtórne nadanie królewskie. W swojej historii Podhajce kilkakrotnie zmieniały przynależność państwową:
    Zdobycz wojenna (łup wojenny, trofea) – dobra materialne i ruchome uzyskane w okresie wojennym, zwykle przez personel wojskowy na terytoriach podbitych lub okupowanych, w sposób łamiący prawo okresu pokojowego.
    Czeladź – określenie służby, stosowane głównie w okresie I Rzeczypospolitej. Termin ten charakteryzował się pewną nieostrością i obejmować mógł nie tylko służących, ale także czeladników cechowych.
    Jan III Sobieski herbu Janina (ur. 17 sierpnia 1629 w Olesku, zm. 17 czerwca 1696 w Wilanowie) – król Polski od 1674, hetman wielki koronny od 1668, hetman polny koronny od 1666, marszałek wielki koronny od 1665, chorąży wielki koronny od 1656.
    Cywil (łac. civilis, obywatelski) – potoczne określenie osoby niebędącej w czynnej służbie różnych uzbrojonych formacji mundurowych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.